II SAB/Kr 139/23

II SAB/Kr 139/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Małgorzata Łoboz
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 4 ust 1  , art 16 ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149 par 1 pkt 3  oraz  par 1a , art 161 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Małgorzata Łoboz WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie w zakresie udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 13 kwietnia 2023r. I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie w zakresie udzielenia informacji publicznej na wniosek H. N. z dnia 13 kwietnia 2023r. o udzielenie informacji publicznej; II. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w Miechowie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku H. N. z dnia 13 kwietnia 2023r. o udzielenie informacji publicznej III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie na rzecz skarżącej H. N. kwotę 120,40 zł (sto dwadzieścia złotych i 40/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 19 maja 2023 r. H. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie w zakresie rozpoznania jej wniosku z 13 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie określonym we wniosku.
Organowi zarzucono naruszenie: art. 4 ust. 1, art. 1 ust.1, art.6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP .
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o:
1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 13 kwietnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie określonym we wniosku;
2. uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem wpisu od skargi oraz poniesionych kosztów przesyłek pocztowych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 13 kwietnia 2023r. skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem przesłanym na uwidoczniany na jego stronie internetowej adres mailowy - o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie mailowej informacji, ilu obecnie Kuratorów (w tym zawodowych i społecznych) pracuje w I Zespole Kuratorskiej Służby Sądowej Wykonujący Orzeczenia w Sprawach Karnych oraz Rodzinnych i Nieletnich w Miechowie, z podaniem imienia nazwiska, stanowiska zajmowanego, okresu przepracowanego nadanym stanowisku oraz dla każdego z osobna podania przebiegu kariery zawodowej z wyszczególnieniem, czy wobec danego Kuratora prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, a jeżeli tak to z jakim skutkiem się zakończyło lub informacji, że trwa nadal.
Pomimo upływu ustawowych terminów skarżąca nie otrzymała żadnej informacji , co implikuje potrzebę wystąpienia ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a., względnie o umorzenie postępowania zgodnie z art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a., zaś w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2023 r. H. N. zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie mailowej informacji, ilu obecnie Kuratorów (w tym zawodowych i społecznych) pracuje w I Zespole Kuratorskiej Służby Sądowej Wykonującym Orzeczenia w Sprawach Karnych oraz Rodzinnych i Nieletnich w Miechowie, z podaniem imienia nazwiska, stanowiska zajmowanego, okresu przepracowanego na danym stanowisku oraz dla każdego z osobna podania przebiegu kariery zawodowej z wyszczególnieniem, czy wobec danego Kuratora prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, a jeżeli tak to z jakim skutkiem się zakończyło lub informacji, że trwa nadal. W dniu 29 maja 2023 r. H. N. złożyła do Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji zarzucając, iż w ustawowym terminie organ nie udzielił jej żądanych danych. Pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. Prezes Sądu Rejonowego w Miechowie udzielił Skarżącej żądanych informacji, zgodnie z jej wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2023 r. Przechodząc do podstaw skargi organ nie kwestionował, iż w dacie wniesienia skargi pozostawał w bezczynności, gdyż nie udostępnił informacji objętej wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2023 r. Jednak w ślad za orzecznictwem podkreślił, że choć każda bezczynność jest naruszeniem prawa co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W ocenie organu nie sposób przypisać mu rażącego naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie. Rażące naruszenie prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 marca 2019r. IV SAB/GI 243/18). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide: wyrok z dnia 4 maja 2015 r., I SA/Wa 81/15, LEX nr 1723812) o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 września 2016r. I SAB/Ke 6/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 czerwca 2020r. II SAB/Po 46/20). W okolicznościach sprawy nieudostępnienie żądanych we wniosku z dnia 13 kwietnia 2023 r. informacji było wynikiem tylko i wyłącznie nie zamierzonego przeoczenia pracownika Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej. Tym samym działanie Organu w żadnym wypadku nie zmierzało do uniknięcia udostępnienia informacji publicznej, nie było nacechowane złą wolą czy lekceważeniem praw strony. Co więcej po zapoznaniu się z treścią skargi i ustaleniu, że na skutek "błędu ludzkiego" nie udzielono żądanych informacji, niezwłocznie wskazane we wniosku z dnia 13 kwietnia 2023 r. dane zostały przesłane skarżącej pismem Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 7 czerwca 2023 r. Skoro zatem błąd ten nie miał na celu utrudniania H. N. dostępu do informacji publicznej organ wniósł o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa. Zaistniałe opóźnienie w stosunku do ustawowego terminu udzielenia informacji zostało wyjaśnione przez organ, a wyjaśnienie to świadczy o staraniu organu w przedstawieniu przyczyn opóźnienia oraz chęci zadośćuczynieniu żądaniu wniosku niezwłocznie po zauważeniu błędu, co należy wziąć pod uwagę. Uwzględniając motywy działania organu nie można dopatrzeć się złej woli w procesie udostępniania skarżącej żądanej informacji. Skoro organ nie kwestionuje swojego obowiązku w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej i w dniu 7 czerwca 2023 r. po otrzymaniu skargi, przesłał żądane informacje to nie można przyjąć, że bezczynność była spowodowana lekceważeniem podmiotu wnioskującego, czy też celowym przedłużeniem postępowania. Wobec czego nie sposób zakwalifikować zaistniałej bezczynności jako mające miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również zauważyć, że wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w istocie został w całości uwzględniony i informacja, o której udostępnienia wnioskowała została jej przekazana. Z tych też przyczyn w ocenie organu skarga powinna zostać oddalona, względnie postępowanie powinno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe .
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.ip. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.ip. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i p. nie znajdują zastosowania. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów k.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 u.d.ip.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16, CBOSA).
Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż w dniu 13 kwietnia 2023 r. H. N. zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w Miechowie o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie mailowej informacji, ilu obecnie Kuratorów (w tym zawodowych i społecznych) pracuje w I Zespole Kuratorskiej Służby Sądowej Wykonującym Orzeczenia w Sprawach Karnych oraz Rodzinnych i Nieletnich w Miechowie, z podaniem imienia nazwiska, stanowiska zajmowanego, okresu przepracowanego na danym stanowisku oraz dla każdego z osobna podania przebiegu kariery zawodowej z wyszczególnieniem, czy wobec danego Kuratora prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, a jeżeli tak to z jakim skutkiem się zakończyło lub informacji, że trwa nadal.
W sprawie nie było spornym i nie budzi najmniejszych wątpliwości , iż złożony wniosek mieści się tak w zakresie przedmiotowym jak i podmiotowym regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p, art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 u.d.i p.).
Wskazać należy, iż sam organ zdaje się podzielać prawidłowość powyższego ustalenia, skoro ostatecznie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie zachodzi zatem sytuacja, że podmiot zobowiązany zareagował i podjął działania związane z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej przy czym nastąpiło to z przekroczeniem ustawowego 14-dniowego terminu na udzielenie informacji. Wniosek pochodził bowiem z daty 13 kwietnia 2023r., odpowiedzi na wniosek zaś udzielono w dniu 7 czerwca 2023r. ( tj. już po złożeniu skargi na bezczynność datowanej na dzień 19 maja 2023r., która wpłynęła do organu w dniu 29 maja 2023r.). Termin 14 dni wynikający z art. 13 ust. 1 udip został przekroczony. Istotne z punktu widzenia właściwego rozstrzygnięcia Sądu w tej sprawie jest jednak również to, że po złożeniu skargi na bezczynność a przed wyrokowaniem w niniejszej sprawie podmiot zobowiązany odpowiedział na wniosek o informację publiczną. W sprawie nastąpiło więc uchybienie obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej w zakreślonym przez ustawę 14-dniowym terminie, przy czym wniosek skarżącego został załatwiony w dniu 7 czerwca 2023r. Należało zatem uznać, że w tej dacie stan bezczynności podmiotu zobowiązanego ustał. Nie budzi żadnych wątpliwości, że reakcja podmiotu zobowiązanego w powyższym zakresie wniosku jest właściwa - tj. zgodna z przepisami udip, przewidującymi określone możliwe działania ze strony zobowiązanego w realizacji obowiązku rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Wobec udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, Sąd nie miał podstaw by zobowiązywać podmiot do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przedmiotowej sprawie nosi datę 13 kwietnia 2023r. , zaś odpowiedź na ten wniosek udzielona została dopiero 7 czerwca 2023r, a zatem z przekroczeniem 14-dniowego terminu przewidzianego na załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nastąpiło zatem opóźnienie w załatwieniu wniosku skarżącej, zatem podmiot dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Podkreślić też należy, iż po wpływie skargi na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji - podmiot zobowiązany udzielił odpowiedzi na ten wniosek. Nastąpiło to co prawda z przekroczeniem ustawowego terminu do załatwienia wniosku, przy czym przekroczenie to było nieznaczne. W ocenie Sądu zaistniałe opóźnienie w załatwieniu wniosku przy uwzględnieniu całości okoliczności niniejszej sprawy uznać należy za bezczynność bez rażącego naruszeniem prawa. Wskazać też należy, iż bezczynność dotycząca załatwienia wniosku nie wynikała ze zlekceważenia przez podmiot zobowiązany swoich obowiązków związanych z udzieleniem informacji publicznej w powyższym zakresie, lecz z przeoczenia wpływu wniosku złożonego drogą mailową. W przypadku przekroczenia przez organ/podmiot zobowiązany ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania przewlekłości. W niniejszej sprawie biorąc ogół powyższych przesłanek, w szczególności czasookresu opóźnienia oraz działania podmiotu zobowiązanego podjęte na skutek złożonego wniosku - stwierdzić należy, iż bezczynność nie miała charakteru szczególnie kwalifikowanego. W ocenie Sądu zaistniałe opóźnienie w załatwieniu wniosku uznać należy za bezczynność bez rażącego naruszeniem prawa – o czym orzeczono w pkt II i III wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.
O kosztach orzeczono, na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 201 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. zasądzając kwotę 120,40 zł, na która złożyły się: 100 zł uiszczone przez skarżącą tytułem wpisu od skargi; 20,40 zł tytułem zwrotu udokumentowanych przez skarżącą wydatków w postaci poniesionych kosztów przesyłek pocztowych zawierających pisma składane w toku postępowania sądowoadministracyjnego.