II SAB/KR 132/24

II SAB/Kr 132/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 1 , art   4 , art 6  , art 13- 16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Rady Izby Notarialnej w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 25 kwietnia 2024 r. I. zobowiązuje Prezesa Rady Izby Notarialnej w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności - w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Prezes Rady Izby Notarialnej w Krakowie dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Prezesa Rady Izby Notarialnej w Krakowie na rzecz M. K. 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. K. wnioskiem z 25 kwietnia 2024 r., złożonym drogą e-mail, powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), dalej "u.d.i.p.", zwrócił się do Izby Notarialnej w K. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie, cyt.:
"1. Czy do Izby Notarialnej wpłynęła skarga lub informacja odnośnie podejrzenia M. W. - Notariusz, prowadzącej kancelarię notarialną w K. przy ul. [...] o znieważenie funkcjonariusza publicznego lub/i naruszenie nietykalności funkcjonariusza publicznego lub/i inne przestępstwa m.in. związane z podejrzeniem dokonania takich działań przez M. W. na Sędzi Sądu Rejonowego w K. K. R. lub inne działania niegodne zawodu Notariusza wobec organów prawa?
2. Czy w tej sprawie(-ach) jest lub było prowadzone jakiekolwiek postępowanie przez Izbę lub Sąd Dyscyplinarny, i na jakim jest ewentualnie etapie lub jak się zakończyło?"
W odpowiedzi na ww. wniosek Prezes Rady Izby Notarialnej w K. wiadomością mailową z dnia 9 maja 2024 r. poinformował wnioskodawcę, że przedmiotem żądania zawartego we wniosku nie jest realizacja publicznego interesu, a związku z tym żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Treść wniosku prowadzi bowiem do konstatacji, że wnioskodawca nie kieruje się troską o sprawy publiczne, nie żąda informacji ze względu na interes publiczny, ale z uwagi na zainteresowanie osobą konkretnego notariusza w danej konkretnej, określonej sprawie. W związku z powyższym Prezes Rady Izby Notarialnej w K. stwierdził, że wniosek nie dotyczy sprawy publicznej.
W ocenie organu treść żądania zgłoszonego we wniosku prowadzi do konkluzji, że żądana informacja nie dotyczy sprawy publicznej, lecz indywidualnej i konkretnej sprawy. Uzasadnia to wprost znajomość i przedstawienie przez wnioskodawcę szczegółów dotyczących osoby tego konkretnego notariusza, jak np. rodzaj okoliczności danej sprawy, czy szczegółowe dane osobowe oraz status zawodowy ewentualnego pokrzywdzonego.
Nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej.
U.d.i.p. nie może być nadużywana i wykorzystywana. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny a nie subiektywny. U.d.i.p. nie jest środkiem do wykorzystania w celu wystąpienia wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Zakres przedmiotowy ustawy wytycza i obejmuje dostęp tylko do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszystkich informacji.
Wobec stwierdzenia, że żądana przez wnioskodawcę informacja nie mieści się w zakresie przedmiotowym pojęcia "informacji publicznej" w rozumieniu u.d.i.p., organ uznał, że przedmiotowa ustawa nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji poinformowano wnioskodawcę o braku podstaw do udostępnienia wnioskowanej przez niego informacji, co powinno nastąpić w formie czynności materialno-technicznej (zwykłego pisma), czemu organ uczynił zadość.
Wobec powyższego stanowiska organu M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Rady Izby Notarialnej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie.
Wobec powyższego skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podkreślił, że wnioskowane informacje stanowią informacje o działalności osób pełniących funkcje publiczne, względnie działalności organów samorządu zawodowego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy i zakresu wniosku, zdaniem skarżącego, mamy do czynienia z osobą o statusie zaufania publicznego (notariusz), która zaatakowała inną osobę o jeszcze wyższym statusie zaufania publicznego czyli sędziego i takiej, która powinna mieć nieposzlakowaną opinię i że wiadomość o tym jest istotna dla ogółu społeczeństwa.
W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, przedmiotem złożonego wniosku było udostępnienie informacji podlegającej udostępnieniu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Izby Notarialnej w K. wniósł o jej oddalenie w całości. Powtórzył argumentację zawartą w ww. piśmie z 9 maja 2024 r. podkreślając, że argumentacja skarżącego nie jest okolicznością w tym konkretnym przypadku, aby móc uznać, iż żądane informacje stanowią informację publiczną, bowiem skarżący nie ma na celu troski o sprawy publiczne, a jest zainteresowany osobą konkretnego notariusza w danej konkretnej, określonej sprawie, przedstawiając w detalach możliwe okoliczności danej konkretnej sprawy. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał kilka wyroków sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. Jeżeli na moment wyrokowania bezczynność nadal istnieje, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy, który jest głównym obszarem sporu w niniejszej sprawie, wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Prawo dostępu do informacji publicznej jest gwarantowane konstytucyjnie jako podstawowe prawo obywateli. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie powyższego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Skonkretyzowanie prawa do informacji ma miejsce w u.d.i.p. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, że należą do nich władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Ww. podmioty są adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej.
W postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., dokonuje weryfikacji, czy spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy u.d.i.p., tj. czy wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (warunek podmiotowy) oraz czy żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. (warunek przedmiotowy).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie został spełniony zakres podmiotowy u.d.i.p., bowiem Prezes Rady Izby Notarialnej w K. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Co do zakresu przedmiotowego Sąd wskazuje, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią nie tylko treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowią również z całą pewnością dane dotyczące postępowań i orzeczeń dyscyplinarnych członka samorządu zawodowego notariuszy, bowiem są to osoby wykonujące zawód zaufania publicznego. Innymi słowy informację publiczną zawierają wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go.
Wykładnia prokonstytucyjna art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy oraz zasadach ich funkcjonowania, w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. źródłem informacji publicznych są dane publiczne wynikające m.in. z dokumentów urzędowych wytworzonych w ramach działania podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej lub z dokumentów, którymi ten podmiot posługuje się w celu wykonywania powierzonych mu zadań publicznych.
Tak też należy rozumieć informację w zakresie organizacji tych podmiotów (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p.), czy w zakresie prowadzonych przez nie rejestrów, ewidencji i archiwów (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.), a także w zakresie danych publicznych (art. 6 ust. 4 u.d.i.p.).
Koresponduje z tą wykładnią treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p. eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 851/10, LEX nr 737513).
W myśl art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Stosownie natomiast do treści art. 115 § 13 pkt. 3 Kodeksu karnego funkcjonariuszem publicznym jest m.in. osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy.
W związku z treścią wniosku skarżącego danymi publicznymi są zatem dane z dokumentów (i dokumenty, tj. orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne wraz z uzasadnieniem jako jego integralną częścią) wytworzonych - w toku postępowania dyscyplinarnego w sprawie lub sprawach opisanych przez skarżącego - przez rzecznika dyscyplinarnego i sąd dyscyplinarny.
Nie ulega wątpliwości, że ww. dokumenty i dane z nich wynikające są źródłem informacji publicznej, bowiem przedmiotem udostępnienia są informacje publiczne dotyczące działalności organów lokalnych samorządu zawodowego w zakresie wykonywania zadań publicznych określonych m.in. w art. 35 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2024 r. poz. 1001) do zakresu działania rady izby notarialnej należy nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności właściwej dla notariusza.
Należy tu podkreślić raz jeszcze, że notariusz, jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego, realizuje funkcje i zadania publiczne. Zgodnie z art. 2 § 1 ww. ustawy Prawo o notariacie, notariusz w zakresie swoich uprawnień, o których mowa w art. 1, działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym.
Z kolei działania korporacyjnych organów dyscyplinarnych mają za zadanie egzekwowanie odpowiedzialności dyscyplinarnej od swoich członków. Natomiast rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych odnoszą się do spraw publicznych, ponieważ służą realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu (dokonywanie czynności notarialnych). Personalny aspekt sprawy dyscyplinarnej nie odbiera jej przymiotu sprawy publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2023 r. sygn. VIII SA/Wa 24/23).
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w piśmie z 9 maja 2024 r., a następnie podtrzymanym w odpowiedzi na skargę, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Należy uznać dokumenty wytworzone w związku z ewentualnymi skargami lub informacjami odnośnie podejrzenia notariusza o znieważenie lub/i naruszenie nietykalności funkcjonariusza publicznego i inne przestępstwa i działania niegodne zawodu notariusza, a także informacje w przedmiocie przebiegu postępowania dyscyplinarnego, za wytworzone przez organ dokumenty stanowiące istotną informację o sposobie działania organu.
Z tych bowiem dokumentów wynika, jakie czynności zostały dokonane przez właściwy organ, jaki był ich przebieg i co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej – jakie wnioski wyciągnął właściwy organ z takiej czynności i jak one się mają do dalszych działań tego organu. Są to zatem informacje o sprawach publicznych dotyczących funkcjonowania władzy publicznej, czyli sposobu prowadzenia przez nią postępowania, podlegają więc udostępnieniu na zasadach określonych u.d.i.p.
Podsumowując nie budzi wątpliwości Sądu, że wniosek skarżącego dotyczył podlegającej udostępnieniu informacji publicznej.
Należy tu przyznać, że stanowisko orzecznictwa nie jest w tej kwestii jednolite. Jednak dominuje obecnie pogląd, że dokumenty wytworzone przez organ w postępowaniu, np. protokół zeznań świadka w postępowaniu karnym, odpowiadają definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. ponieważ jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przewidzianej dla tej czynności formie i zawiera oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg (por. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. III OSK 6634/21).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że orzeczenia dyscyplinarne wraz z uzasadnieniami w konkretnie określonych sprawach są dokumentami stanowiącymi informację publiczną (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 100/20, wyrok WSA w Warszawie z 20 lipca 2020r., sygn. akt II SA/Wa 406/20).
Na marginesie Sąd wskazuje, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że w razie konieczności ochrony danych wrażliwych możliwe jest udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanej. Nie zachodzi wówczas potrzeba wydawania decyzji odmownej na podstawie art. 16 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jednak ocenie sądu rozpatrującego ewentualną skargę na bezczynność organu podlega w takim przypadku sposób i zakres dokonanej przez organ anonimizacji, a w szczególności, czy nie niweczy ona pożądanego przez stronę rezultatu w postaci uzyskania informacji o konkretnie wskazanych sprawach publicznych (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2339/13).
Zaznaczyć przy tym należy, że sporną w sprawie niniejszej pozostawała wyłącznie kwalifikacja żądanej informacji, a zatem wszelkie kwestie związane z ewentualną anonimizacją żądanych dokumentów nie mogą być przedmiotem szerszych uwag na obecnym etapie postępowania.
Podsumowując, w sytuacji złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, podmiot zobowiązany w ramach rozpatrzenia wniosku winien niezwłocznie – nie dłużej niż w terminie 14 dni - udostępnić żądane informacje bądź odmówić ich udzielenia wraz z pisemnym uzasadnieniem, ewentualnie – w przypadku stwierdzenia, że nie stanowią one informacji publicznej – poinformować o tym wnioskodawcę.
Innymi słowy obowiązkiem Prezesa Rady Izby Notarialnej w K. było, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od wpływu wniosku:
- udostępnienie żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), bądź
- wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), bądź
- udzielenie żądanej informacji, w przypadkach, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., z wyjaśnieniem przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, z tym że w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), bądź
- poinformowanie pisemne skarżącego, że organ nie posiada żądanej informacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy Prezes Rady Izby Notarialnej w K. jakkolwiek wystosował do skarżącego pismo z 9 maja 2024 r. (w 14 dniu od wpływu wniosku), to jednak nie zrealizował wobec skarżącego obowiązku udostępnienia żądanej wnioskiem informacji publicznej.
Do chwili wydania przez Sąd wyroku w niniejszej sprawie wniosek nie został zrealizowany, a żądana nim informacja publiczna nadal nie została skarżącemu udostępniona. Organ w terminie 14 dni od złożenia wniosku nie udzielił informacji publicznej, nie wszczął procedury związanej z informacją przetworzoną ani nie wydał decyzji odmownej. Nie uczynił tego także po wniesieniu skargi, ani do chwili wydania niniejszego wyroku.
Podsumowując, charakter wnioskowanej informacji, jako informacji publicznej, nie budzi wątpliwości Sądu, zaś z ww. powodów nie zasługuje na uwzględnienie wyrażona w odpowiedzi na skargę polemika organu.
Mając to na uwadze Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w pkt l sentencji wyroku zobowiązał Prezesa Rady Izby Notarialnej w K. do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W okolicznościach sprawy należało uznać, że w sprawie miała miejsce bezczynność w udostępnieniu żądanych we wniosku informacji publicznych, aczkolwiek nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków stron i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12).
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ wprawdzie naruszył termin, o którym mowa w 13 ust. 1 u.d.i.p., jednakże – zdaniem Sądu - nie było to działanie intencjonalne. Błędna interpretacja przepisów u.d.i.p., w szczególności jej art. 6, doprowadziło organ do błędnego przekonania, że nie miał obowiązku podjąć działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co przesądziło o czasowym braku działania w kierunku udzielenia informacji. Organ jednak nie zignorował wniosku skarżącego, udzielając mu odpowiedzi pismem z 9 maja 2024 r. Błędnej wykładni organu nie można postrzegać jako rażącego naruszenia prawa, skoro nawet sądy administracyjne nie są zgodne w interpretacji przedmiotowych przepisów.
Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w pkt II i pkt III sentencji wyroku, stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd może w przypadku, o którym mowa w § 1, ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Należy podkreślić, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu zwrotem "może". Jednocześnie w ustawie nie wskazano przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy nadmienić, iż dla orzeczenia w tym zakresie nie ma znaczenia brak zgłoszenia przez stronę żądania, ponieważ sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem, że zasadniczym celem postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania nie jest samo stwierdzenie faktu przewlekłości i ewentualne zasądzenie odpowiedniej sumy lub grzywny, lecz wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (zdyscyplinowanie organu administracji publicznej do podjęcia czynności właściwych na danym etapie postępowania). Jednocześnie należy wskazać, że przyznanie na rzecz strony skarżącej od organu sumy pieniężnej stanowi dodatkową – obok stwierdzenia bezczynności i związanych z tym rozstrzygnięć w wyroku – sankcję dla organu z jednoczesnym przyznaniem stronie nie tylko satysfakcji z racji uwzględnienia skargi, ale również satysfakcji o charakterze finansowym, choć niemającej cech odszkodowania czy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji wyroku, w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, to jest uiszczonego wpisu od skargi.