Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II SAB/Kr 127/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II SAB/Kr 127/26 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie dotyczącej rozbiórki budynku gospodarczego l. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do wydania aktu lub podjęcia czynności dotyczącej odwołania od decyzji PINB w Olkuszu z dnia 2 maja 2022 r, nr 50/2022; II. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w • Krakowie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, a bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; Sygn. akt II SAB/Kr 127/26 III. przyznaje od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącej M. S. sumę pieniężną w kwocie 3000,00 (trzy tysiące) złotych; IV. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącej M. S. kwotę 100 zł (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność oraz przewlekłość działania Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w sprawie prowadzonej przez organ pod sygnaturą WOB 7721.291.2022. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w 2011 r. organ zarejestrował jej wniosek w sprawie nakazania rozbiórki bezprawnie wybudowanego budynku gospodarczego w części posadowionego na jej nieruchomości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olkuszu w dniu 2 maja 2022 r. wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Od tej decyzji zostało wniesione odwołanie. Do tej pory MWINB w Krakowie nie rozpoznał tego odwołania. Dlatego też skarżąca pismem z dnia 21 lipca 2025 r. skierowała ponaglenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie.
Reasumując skarżąca wskazała, że niedopuszczalnym jest rozpatrywanie odwołania przez okres niemal czterech lat, niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Dlatego też wniosła o stwierdzenie bezczynności organu oraz rażąco przewlekle prowadzonego postępowania, a także zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji. Dodatkowo wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie bądź też umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu oraz stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Organ wskazał, że odwołanie z dnia 18 maja 2022 r. wpłynęło do organu w dniu 9 czerwca 2022 r. wraz z aktami postępowania. Sprawa została zarejestrowana pod znakiem WOB.7721.291.2022. Dokonano wstępnej weryfikacji pod względem terminowości wniesienia środka zaskarżenia oraz spełnienia wymogów formalnych. Natomiast w dniu 1 sierpnia 2025 r. wydane zostało postanowienie nr 699/2025, którym na podstawie art. 136 § 1 pkt K.p.a. zlecono PINB w Olkuszu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Jednocześnie, na podstawie art. 36 § 1 i 2 K.p.a. wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2025 r. MWINB wyjaśnił, że opóźnienie w rozpatrzeniu powyższej sprawy, wynikło z faktu, że wydział orzecznictwa w związku z występującą od lat fluktuacją kadry, negatywnie wpływającą na stabilność zespołu orzeczniczego i to zarówno merytoryczną jak i terminową, boryka się z zaległościami. Ich powstanie wymusiło gradację spraw uwzględniającą stopień pilności procedowania. Priorytet, przy aktualnych zaległościach, otrzymują sprawy związane z katastrofami czy dotyczące nieprawidłowości w stanie technicznym obiektów. Stąd też zwłoka w załatwieniu przedmiotowej sprawy. Organ podniósł, że od kilku lat sytuacja kadrowa w inspektoracie jest bardzo trudna, bowiem z uwagi na wskazaną rotację pracowników nie ma realnej możliwości takiej organizacji pracy, by nie zachodziły opóźnienia w załatwianiu spraw. Nowo przyjmowani pracownicy posiadają małe doświadczenie i wciąż poszerzają swoją wiedzę. Postępowania administracyjne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego są w większości skomplikowane i wymagają specjalistycznej wiedzy, której nabycie wymaga co najmniej kilkunastu miesięcy pracy w WINB.
Postępowanie odwoławcze nie mogło być zakończone w termiach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, o czym skarżąca była zawiadomiona, z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i konieczność dokonania jego analizy. Powołane powyżej okoliczności mają znaczący wpływ na ostateczny termin rozpoznania sprawy. Z uwagi na wydanie decyzji kończącej postępowanie odwoławcze (decyzja z dnia 13 marca 2026 r. nr 87/2026), organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Organ dodał, że po wpłynięciu odwołania podjął czynności zmierzające do uzupełnienie materiału dowodowego oraz dokonał wnikliwej analizy dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy i wydał decyzję odnoszącą się do zarzutów odwołania. W niniejszej sprawie opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy nie wynikało ze złej woli organu, lecz ze wskazanych wyżej problemów związanych z funkcjonowaniem Inspektoratu, które powodują wydłużenie czasu rozpatrywania wielu spraw, a nie tylko sprawy skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2026.143 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935, dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4.
Według art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak stanowi art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazać również należy, że Sąd na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W pierwszej kolejności rozważenia wymagała dopuszczalność wniesionej skargi. Stosownie do art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Złożenie ponaglenia jest więc warunkiem formalnym dopuszczalności skargi.
W niniejszej sprawie pismem z dnia 21 lipca 2025 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie ponaglenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie pismo to wpłynęło w dniu 25 lipca 2025 r. (k.10 przedłożonych akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2025 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie dopuścił się przewlekłości postępowania, wyznaczył MWINB w Krakowie termin na załatwienie przedmiotowej sprawy do 15 października 2025 r.
Powyższe oznacza, że skarga była dopuszczalna.
Rozważania merytoryczne rozpocząć należy od przytoczenia przepisów art. 35 § 1 – 4 K.p.a., art.36 § 1 K.p.a. oraz art. 37 § 1 pkt 1), § 3 i § 3a K.p.a.
W myśl pierwszego z nich organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1). Ustanowiony w § 1 (ogólny) obowiązek organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki ma w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie jest powiązany z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3, 3a i 4. Oznacza to w szczególności, że organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów jej załatwienia. Terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 35 § 3, 3a i 4, to okresy, w ciągu których sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Z przepisu art. 35 § 2 w zw. z art. 12 § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy niewymagające postępowania wyjaśniającego, chyba że sprawę załatwia organ odwoławczy. Sprawami niewymagającymi postępowania wyjaśniającego są sprawy, w których organ nie musi zbierać dowodów, informacji ani wyjaśnień (art. 12 § 2), lecz może wydać decyzję na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania, faktów powszechnie znanych oraz faktów znanych organowi, przed którym toczy się postępowanie, lub faktów możliwych do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). W wypadku zatem, gdy powyższe dowody są w ocenie organu administracji publicznej wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, organ ten powinien niezwłocznie załatwić sprawę przez wydanie decyzji. W sytuacji gdy powyższe dowody okażą się niewystarczające do załatwienia sprawy (art. 77 § 1) lub strona zgłosi żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodu (art. 78), organ jest obowiązany załatwić sprawę w terminie miesiąca od daty wszczęcia postępowania. Jednakże i w tym wypadku jest związany przepisem art. 35 § 2, nakazującym załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki.
Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność).
Z treści przywołanej definicji normatywnej "bezczynności" należy wywieść, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. Ponaglenie na bezczynność wnosi się w toku postępowania administracyjnego, co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1183 z dnia 28 grudnia 2016 r.) w części odnoszącej się do art. 37 § 2-5 K.p.a., i art. 53 § 5 P.p.s.a., gdzie wskazano, że stany bezczynności lub przewlekłości stanowią przesłankę wniesienia ponaglenia, który to środek prawny ma stanowić dla organu sygnalizację zamiaru wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość, ponieważ sprawa nie została załatwiona lub jest załatwiana dłużej, niż to niezbędne (druk sejmowy z dnia 28 grudnia 2016 r., nr 1183). Należy przyjąć, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia.
Z kolei przewlekłość postępowania w myśl art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a, zachodzi w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Jest to taki na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje procedowanie w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny.
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.
Stosownie do art. 149 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (§7).
Przypomnieć należy, że przedmiotowa skarga obejmuje bezczynność i przewlekłość postępowania. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Istotą przewlekłości postępowania z kolei jest to, że postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. W przypadku przewlekłości postępowania organ formalnie nie przekracza terminu załatwienia sprawy (np. zawiadamia strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przedłuża termin do załatwienia sprawy, zawiesza postępowanie), lecz w prowadzonym przez niego postępowaniu wystąpiły nieprawidłowości, które doprowadziły do tego, że postępowanie trwa znacznie dłużej, niż jest to rzeczywiście potrzebne dla załatwienia sprawy. Jako konkretne przypadki prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły wskazać należy m.in. niezasadne wyznaczenie w oparciu o art. 36 K.p.a. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczenie nadmiernie odległego terminu załatwienia sprawy, wielokrotne niewłaściwe korzystanie z instytucji sygnalizacji, zatrzymanie biegu terminu załatwienia sprawy na skutek bezzasadnego podejmowania przez organ czynności, z którymi połączone są ustawowe terminy, niewliczane do terminu na podstawie art. 35 § 5 K.p.a. (P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 381–382), brak podjęcia działań zmierzających do usunięcia przeszkód w kontynuowaniu zawieszonego postępowania (zob. A. Golęba, Komentarz do art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, WKP/el. 2019).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej skargi wskazać należy, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie dotyczy samowolnie wykonanego budynku gospodarczego, w części będącego wiatą, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] (stanowiącej własność A. i K. G.) oraz częściowo na działce nr. ew.[...] (stanowiącej własność M. S.) położonych w J.
Dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przedstawienie chronologii postępowania. Z akt sprawy wynika, że:
- w dniu 11 marca 2011 r. M. S. zawiadomiła Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie o samowolnym wybudowania przez A. i K. G. w 2004 r. budynku gospodarczego i wiaty, z przekroczeniem granicy jej działki o około 60 cm;
- z pisma Starosty O. z dnia 7.10.2011 r. (k.38 a.a.) wynika, że aktualny przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] położonych w J. uwidoczniony jest na kopii mapy ewidencyjnej z dnia 26 lipca 2011 r (k.41 a.a.- z mapy tej wynika przekroczenia granicy);
- postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. PINB w Olkuszu zawiesił postępowania w sprawie do czasu "rozpoznania przez Wójta Gminy T. zagadnienia wstępnego jakim jest rozgraniczenie nieruchomości nr ew. [...] oraz [...] w J.
- postanowienie zostało podjęte w dniu 9 września 2021 r.;
- decyzją z dnia 2 maja 2022 r. orzeczono nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu (k.96 a.a.);
- przy piśmie z dnia 3 czerwca 2022 r. odwołanie inwestorów od tej decyzji zostało przez organ I instancji przekazane Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Krakowie (wpływ do organu II instancji – 9 czerwca 2022 r. – k. 6 akt administracyjnych organu odwoławczego) ;
- organ odwoławczy od dnia przekazania mu odwołania nie wykonał obowiązku nałożonego przepisem art.36 § 1 K.pa. i ani razu nie zawiadomił stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyn zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia;
- w dniu 25 lipca 2025 r. do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie wpłynęło ponaglenie skierowane przez M. S. do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ odwoławczy (k.10 przedłożonych akt administracyjnych);
- pierwszą czynnością wykonaną przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie było wydanie w dniu 1 sierpnia 2025 r. postanowienia w trybie art.136 § 1 K.p.a., zlecającego PINB w Olkuszu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Dopiero w tym postanowieniu po raz pierwszy organ odwoławczy wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy – do dnia 31 października 2025 r;
- w dniu 18 sierpnia 2025 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie otrzymał postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 sierpnia 2025 r. o stwierdzeniu rażącej bezczynności Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie i o wyznaczeniu terminu na załatwienie przedmiotowej sprawy - 15 października 2025 r.
- w dniu 29 września 2025 r. organ odwoławczy otrzymał uzupełnione akta sprawy organu I instancji;
- w dniu 3 października 2025 r. organ odwoławczy wystosował do stron postępowania zawiadomienie w trybie art. 10 K.p.a. o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji;
- w dniu 16 października wpłynęło do MWINB w Krakowie pismo stanowiące odpowiedź Sądu Rejonowego w O. na pismo PINB w Olkuszu;
- w dniu 19 lutego 2026 r. do organu odwoławczego wpłynęła skarga M. S. na bezczynność oraz przewlekłość działania Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji rozbiórkowej wydanej w sprawie;
- w dniu 13 marca 2026 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sekwencję zdarzeń wskazać należy, że Sąd może badać ewentualną bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie od dnia, kiedy organ ten był zobowiązany do prowadzenia postępowania, czyli od dnia 9 czerwca 2022 r.
Od dnia 9 czerwca 2022 r. do dnia 1 sierpnia 2025 r. – dnia postanowienia w trybie art.136 § 1 K.p.a. organ odwoławczy nie wykonał żadnej merytorycznej czynności w sprawie. Nie spełnił również obowiązku nałożonego przepisem art.36 § 1 K.pa. i ani razu nie zawiadomił stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyn zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Tak więc przez ponad 3 lata organ pozostawał w ewidentnej bezczynności i przewlekłości.
Ocenić należy, że zlecenie w dniu 1 sierpnia 2025 r. organowi I instancji pozyskania "aktualnych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, jak również pozyskanie informacji o numerach ksiąg wieczystych dla przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości sąsiedniej" było nieuzasadnione. Nie żadnych było przeszkód, by dokumenty te szybko uzyskał organ odwoławczy. Całkowicie zbędne było natomiast zlecenie PINB w Olkuszu przesłania organowi odwoławczemu relacji "na temat rozstrzygnięć w postępowaniach sądowych a dotyczących przedmiotowej nieruchomości, ze szczególnym naciskiem na postępowania o sygnaturze pierwszoinstancyjnej [...] oraz jego potencjalny dalszy przebieg w przypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w O.". Skonstatować zatem należy, że w sprawie samowolnego wybudowania obiektu budowlanego (z przekroczeniem granicy) wynik spraw cywilnych o wykup gruntu zajętego przez zabudowę, jak i o ustanowienie służebności nie ma żadnego nie miał żadnego znaczenia. Dał temu wyraz organ odwoławczy, wskazując w uzasadnieniu decyzji z dnia 13 marca 2026 r., że inwestorzy nie przedłożyli dokumentów legalizacyjnych wyszczególnionych w treści postanowienia PINB w Olkuszu z dnia 19 marca 2012 r.
W ocenie Sądu analiza przedstawionego wyżej przebiegu postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy, uzasadnia twierdzenie że czynności organu ani nie były one niezwłoczne, ani nie służyły wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, a charakter sprawy nie był skomplikowany. Ocenić zatem należy, że organ odwoławczy w ogóle nie zmierzał do załatwienia sprawy (art. 12 K.p.a.). O przewlekłości postępowania prowadzonego przez MWINB świadczy dokonanie pierwszej czynności w sprawie dopiero po ponad 3 latach, i to dopiero po zapoznaniu się z ponagleniem wniesionym przez skarżącą, zlecenie organowi I instancji wykonania czynności zbędnych, co doprowadziło do dalszego przedłużania postępowania. Organ odwoławczy jeden jedyny raz zawiadomił strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2025 r. zlecającym PINB w Olkuszu przeprowadzenie dodatkowych dowodów). Nigdy nie poinformował stron o przyczynach zwłoki. Nie dotrzymał również wyznaczonego w tym postanowieniu terminu załatwienia sprawy – 31 października 2025 r.
W żaden sposób nie da się wyjaśnić dlaczego organ odwoławczy, po wystosowaniu w dniu 3 października 2025 r. zawiadomienia do stron w trybie art. 10 K.p.a. o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, w dalszym ciągu nie przedsięwziął żadnej czynności merytorycznej zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy. W dalszym ciągu nie informował również stron w trybie art.36 § 1 K.p.a.
Dopiero wpływ skargi M. S. na bezczynność i przewlekłość organu skłoniła MWINB w Krakowie do wydania decyzji.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19 (opubl. w CBOSA): "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych".
Podkreślić jeszcze należy, że treść art. 149 § 1 p.p.s.a. ujęta została w trzech odrębnych jednostkach redakcyjnych (punktach). Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w komentowanym przepisie polega więc na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Komentowany przepis w pkt 3 jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Wymieniony przepis przyznaje więc sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności. Ta forma rozstrzygnięcia będzie miała miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W tym przypadku sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględni stan istniejący w chwili wniesienia skargi.
Dlatego też, wobec wydania decyzji przez organ odwoławczy po wniesieniu skargi Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności dotyczącej odwołania od decyzji PINB w Olkuszu z dnia 2 maja 2022 r. (pkt I sentencji wyroku).
Na podstawie wyżej przedstawionych okoliczności sprawy, uznać należy, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, a postępowanie prowadził w sposób przewlekły oraz, biorąc pod uwagę niepodejmowanie żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy prze okres ponad 3 lat, że w sposób rażący naruszył przepisy postępowania w zakresie obowiązków organu do szybkiego załatwienia sprawy i informowania strony o przebiegu postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym za rażące naruszenie prawa uznaje się stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Dlatego też Sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie zaś z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zauważenia przy tym wymaga, że przyznanie sumy pieniężnej, która jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, powinno być stosowane przede wszystkim w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Chodzi więc o tego rodzaju sytuacje, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy. Przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie, przyznanie stronie skarżącej od organu określonej sumy pieniężnej stanowi w istocie nie tyle sankcję za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Decyzja o przyznaniu sumy pieniężnej należy do sfery dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, i co istotne z art. 149 § 2 p.p.s.a. w żadnym razie nie wynika, że suma pieniężna ma być przyznawana w celu zrekompensowania poniesionej przez stronę szkody, czy to majątkowej, czy niemajątkowej. Jest to środek prawny odrębny od instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia, przewidzianych w prawie cywilnym. Sąd administracyjny nie jest związany wnioskiem ani zakresem żądania strony, oceniając zaś przesłanki do przyznania sumy pieniężnej bierze pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy, leżące zarówno po stronie organu, jak i samej strony, takie jak np. czas trwania postępowania, stopień bezczynności/przewlekłości prowadzenia postępowania oraz okoliczności indywidualne i dolegliwości, jakich w związku z tym mogła doświadczyć strona, rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność/przewlekłość prowadzenia postępowania oraz jej znaczenie dla strony skarżącej. Sąd ocenia jedynie "wartość uciążliwości, z którymi musi borykać się skarżący w obronie swojego interesu prawnego oraz skalę jego bezsilności, wywołanej świadomym odwlekaniem terminu załatwienia sprawy" (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 64/25 i z dnia 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 1695/25 - CBOSA).
W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że środek ten ma efektywnie przeciwdziałać naruszaniu zasady szybkości i sprawności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. I OSK 2470/23, LEX nr 3731922, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. I OSK 1961/23, LEX nr 3691352, wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. I OSK 1873, LEX nr 3709238 ). Jak wskazuje się w orzecznictwie suma pieniężna ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. I OSK 1960/23, LEX nr 3691366). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony w wyroku z dnia 11 kwietnia 2024 r. (sygn. I OSK 2610/23, LEX nr 3719820), że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma mu uświadomić, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne będzie przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3 000 zł. Jest to kwota mieszcząca się w dolnych ustawowych granicach dopuszczalnej wysokości możliwej do przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Dlatego sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasądzone koszty w wysokości 100 zł stanowią kwotę uiszczonęgo przez skarżącą wpisu od skargi.