Pełny tekst orzeczenia II SAB/KE 69/24

II SAB/Ke 69/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Jacek Kuza /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 37
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Kielce-Zachód w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 10 maja 2024 r. do Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w K. wpłynęła skierowana do tut. Sądu skarga P. D. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Kielce-Zachód w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("udip") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni, poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że 22 kwietnia 2024 r., pismem wniesionym za pomocą poczty elektronicznej, wystąpił o udzielenie informacji publicznej. Prokurator Rejonowy pismem z 2 maja 2024 r. poinformował skarżącego jedynie, że w zakresie jego wniosku nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej, a przepisy procedury karnej. Skarżący wskazał, ze inne Prokuratury bez problemu przesyłają żądane postanowienia po dokonaniu ich anonimizacji.
Skarżący wskazał, że Prokurator pismem poinformował go o odmowie wszczęcia śledztwa jako osobę niepokrzywdzoną, nieuprawnioną do wniesienia zażalenia. Skoro tak, to nie mają tu zastosowania przepisy procedury karnej. Żądana informacja stanowi więc informację publiczną, bo dotyczy pracy i decyzji Prokuratora. Odmowa udzielenia informacji publicznej musi zaś być ujęta w formie decyzji administracyjnej. Pismo zawierające odpowiedź prokuratora decyzją nie jest , ponieważ nie spełnia formy przewidzianej w art. 107 § 1 Kpa. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał liczne orzeczenia sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy Kielce-Zachód w K. wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy [...], oddalenie skargi i obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
W uzasadnieniu Prokurator wyjaśnił, że pod ww. sygnaturą rozpoznawano - w trybie udip - wniosek skarżącego z 22 kwietnia 2024 r. o przesłanie skanu postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa, po anonimizacji, z akt postępowania zarejestrowanego pod sygnaturą [...] Pismem z 2 maja 2024 r. udzielono wnioskodawcy odpowiedzi, że informacja dotycząca udostępnienia ww. skanu nie jest informacją publiczną w rozumieniu udip. Pismo to zostało przesłane skarżącemu 6 maja 2024 r.
Prokuratura Rejonowa Kielce-Zachód w K. pod sygnaturą [...] nadzorowała postępowania sprawdzające w sprawie złożenia przez P. D. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 238 Kodeksu karnego. Postanowieniem z 29 marca 2024 r. odmówiono wszczęcia śledztwa w tej sprawie, o czym zawiadamiający został poinformowany pismem z 5 kwietnia 2024 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi Prokurator wskazał, że skarżący występując w niniejszej sprawie o udostepnienie informacji ujętych w piśmie z 22 kwietnia 2024 r. nie kierował się troską o sprawy publiczne. Z ilości wniosków składanych przez skarżącego i różnych trybów ich składania bezspornie wynika, że nie są one podyktowane troską o dobro publiczne, a jedyną ich motywacją jest interes prywatny. W realiach niniejszej sprawy zastosowanie ma art. 156 Kodeksu postępowania karnego, który dotyczy sposobu udostępniania akt postępowania. Odnosi się on zarówno do stron postępowania, jak i do podmiotów niebędących stroną. Dopóki sąd powszechny nie podejmie decyzji o upublicznieniu akt sprawy postępowania karnego, dostęp do nich może odbywać się na podstawie przepisów Kpk. Przepisy udip nie mogą służyć obejściu zasad dostępu do określonych akt postępowań i znajdujących się w nich dokumentów.
W świetle powyższego, zdaniem Prokuratora, wniosek skarżącego o udostępnienie żądanych informacji w trybie udip nie mógł zostać uwzględniony. Tym samym brak było podstaw do wszczynania trybu z art. 14 ust. 2 udip. Udzielenie pisemnej odpowiedzi nieprzybierającej formy decyzji, z której wynika, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy udip, należy więc uznać za dopuszczalną i wyłącznie możliwą formę załatwienia sprawy. Udzielenia informacji odmówiono, ponieważ nie stanowiła ona informacji publicznej.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "Ppsa", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. Pojęcie bezczynności oznacza sytuację, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. Istotą ochrony udzielanej przez sądy administracyjne w razie uwzględnienia skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności, bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 10 marca 2015 r. sygn. II FSK 344/13).
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia - w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej "udip" – skanu postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa. Przepisy tej ustawy stanowią konkretyzację konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne (art. 61 Konstytucji RP), które warunkuje realizację w praktyce zasady przejrzystości i transparentności systemu sprawowania władzy i stanowi konieczny element demokracji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 udip każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Stosownie zaś do art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z woli ustawodawcy wyłączone jest więc stosowanie przepisów udip w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: 1) podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w udip; 2) ujawnianych na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji, przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie udip. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany informuje jedynie wnioskodawcę, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie udip.
Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy reguluje art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Skoro więc dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy karnej uregulowany jest odrębnie, to w przypadku żądania udostępnienia informacji o materiale zawartym w tych aktach wyłączone jest stosowanie przepisów udip. Postępowanie karne realizuje określone cele wynikające przede wszystkim z art. 2 § 1 Kpk i bez wątpienia dobro postępowania karnego, jak również dobro, czy interes stron i innych jego uczestników, wymagają odmiennego uregulowania zasad dostępu do akt postępowania i znajdujących się w nich dokumentów stanowiących informację publiczną.
Zgodnie z art. 156 § 1 Kpk stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Z kolei przepisy art. 156 § 5, § 5a i § 5b Kpk odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (art. 156 § 5). W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (art. 156 § 5a). Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b).
Z ogólnej normy art. 1 ust. 2 udip wynika, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Takimi przepisami są m.in. art. 156 § 1, § 5 i § 5b Kpk. Wskazane regulacje adresowane są do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko do stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego. Przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 6466/21).
Skoro zatem dostęp do żądanej przez skarżącego informacji określają przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 udip, to w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy udip. W konsekwencji uznać należało, że żądany w niniejszej sprawie skan postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa wydanego w konkretnie oznaczonej sprawie nie jest informacją publiczną, której udostępnienia mógł domagać się skarżący w trybie udip (por. wyrok NSA z 29 maja 2024 r., sygn. III OSK 1170/22). W konsekwencji nie można przyjąć, że Prokurator, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przypadku z art. 1 ust. 2 cyt. ustawy pozostaje w bezczynności, kiedy nie udziela informacji bądź też nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia w trybie udip.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.