II SAB/Go 82/25

II SAB/Go 82/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 20 ust.1 i ust.2, art.19 ust.2 pkt 1,art.14 ust.1 i ust.2, art.9 ust.1, art.7 ust.1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi F.R. E. i O. Ś. "[...]" w [...] na bezczynność C sp. z o. o. w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Fundacja [...] w [...] (dalej jako Fundacja, skarżąca) dnia 23 kwietnia 2025 r. zwróciła się do C sp. z o.o. w [...] (dalej Spółka lub organ) - powołując się na art. 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1112; dalej jako u.u.i.ś.) – z wnioskiem o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie "o ilość odbiorców usług w zakresie gospodarki odpadami, krajowych i spoza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w okresie od 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r." na adres: [...]. Był to jeden z wielu wniosków kierowanych do spółki.
W odpowiedzi w piśmie z [...] kwietnia 2025 r. adresowanym do Fundacji organ Spółki – zarząd wskazał, że okoliczności i charakter tego wniosku, w myśl art. 9 ust. 1 u.u.i.ś. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej jako u.d.i.p.) przesądzają o tym, że stanowi nadużycie prawa do informacji o środowisku, a tym samym żądane w nim informacje nie podlegają udostępnieniu w myśl przepisów u.u.i.ś.
2. Następnie Fundacja złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność organów Spółki w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku zarzucając jej naruszenie:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, przez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek;
3) art. 8 ust. 1 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.u.i.ś w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że informacja o środowisku udostępniana jest na wniosek w terminie 30 dni przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie informacji obowiązkowi.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie,
że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie go do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej z art. 61 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji mogą następować wyłącznie w ustawie. Tymczasem ani u.d.i.p., ani u.u.i.ś. nie zawierają podstawy prawnej pozwalającej podmiotom zobowiązanym odmówić udostępnienia informacji z powołaniem się na rzekome nadużywanie prawa dostępu do niej przez wnioskodawcę.
3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że uznał wnioskowaną przez skarżącą informację za informację o środowisku. Zdaniem organu wniosek skarżącej z [...] marca 2025 r. stanowi "sztuczne zawężenie wniosku z [...] lipca 2024 r., złożonego w trybie u.d.i.p., co do którego skarżąca nigdy nie wykazała szczególnego interesu prawnego, który uzasadniałby udostępnienie informacji publicznej zakwalifikowanej przez organ jako informacja przetworzona". Uchylanie się od odpowiedzi na żądanie Spółki w przedmiocie wykazania interesu prawnego, uzasadniającego udostępnienie żądanych informacji (w trybie u.d.i.p.) oraz wyraźna próba obejścia rygoru postępowania odwoławczego przewidzianego w u.d.i.p. w związku z tym, powołując się na nadużycie prawa do informacji o środowisku, organ odmówił jej udostępnienia
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie
w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
5. Przedmiot tak zakreślonej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie skarga Fundacji na bezczynność Spółki w zakresie rozpoznania opisanego na wstępie wniosku zgłoszonego w trybie u.u.i.ś. Przepisy tej ustawy regulują m.in. zasady i tryb postępowania w sprawie udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie, który to tryb jest trybem szczególnym w stosunku do trybu ogólnego, przewidzianego przepisami u.d.i.p. W myśl art. 20 ust. 2 u.u.i.ś. do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie stosuje się przepisy p.p.s.a.
Oceniając dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca zastosowanie w sprawie u.u.i.ś., która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej jako k.p.a.).
6. Zdaniem Sądu co do zasady organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 u.u.i.ś obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie są władze publiczne. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 pkt 9 u.u.i.ś. pod pojęciem organu administracji rozumie się: ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego (lit. a), inne podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony (lit. b). Oznacza to, iż pojęcie organu administracji jest ujmowane w u.u.i.ś. szeroko.
C, jest spółką kapitałową, której wspólnikami są jednostki samorządu terytorialnego. Wykonuje ona zadania publiczne z zakresu usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych oraz wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym), na co wskazuje przedmiot działalności w Krajowym Rejestrze Sądowym – Rejestrze Przedsiębiorców nr [...]). Oznacza to, że spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji o środowisku stosownie do art. 8 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 9 lit. b i pkt 15a u.u.i.ś.
7. Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu został określony w art. 9 ust. 1 u.u.i.ś. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności, w tym organizmy genetyczne zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań miedzy tymi elementami (pkt 1); emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 (pkt 2); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5); stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać: a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub b) przez elementy środowiska,
o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3 ( pkt 6).
8. Przyjmuje się, że każda informacja o środowisku podlega udostępnieniu, chyba że organ ochrony środowiska, wyłącznie na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, u.u.i.ś. Komentarz, LexisNexis 2010; także M. Bar, J. Jędrośka, Komentarz do u.u.i.ś, LEX/el. tezy do art. 9). Tym bardziej, że przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. stanowi transpozycję do polskiego systemu prawnego dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. U. WE L nr 41 poz. 26, dalej: dyrektywa). W motywie 10 tej dyrektywy wskazano, że: "definicja informacji o środowisku powinna zostać sprecyzowana, tak by uwzględniać informacje w dowolnej formie dotyczące stanu środowiska, czynników, środków lub działań, które wpływają lub mogą wpłynąć na środowisko lub mają na celu jego ochronę, analizy kosztów i korzyści oraz analizy gospodarcze wykorzystywane w ramach takich środków lub działań, jak również informacje dotyczące stanu ludzkiego zdrowia i bezpieczeństwa, łącznie ze skażeniem łańcucha pokarmowego, warunkami życia człowieka, obiektami kultury i budowlami w stopniu, w jakim ulegają one lub mogą ulec, wpływowi tych elementów".
Mając to na uwadze nie budzi wątpliwości, że informacja o liczbie odbiorców usług w zakresie gospodarki odpadami - jako odnosząca się do działań władzy polegających m.in. na zapewnieniu utrzymania i eksploatacji własnych lub wspólnych z innymi gminami, lub wspólnych ze związkiem metropolitalnym instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, objęcia wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi oraz zapewnienia selektywnego zbierania odpadów komunalnych (art. 5 ust. 2 pkt 2, 3 i 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 733), co niewątpliwe ma wpływ na stan środowiska - stanowi informację o środowisku w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.u.i.ś. i art. 74 ust. 3 Konstytucji RP.
9. Jeśli chodzi o kwestię sporną w sprawie to odmowa udzielenia informacji była spowodowana tym, że wniosek został uznane za nadużycie prawa do tej informacji (co zostało szczegółowo wyjaśnione w pisemnej odpowiedzi Spółki na wniosek). Zdaniem sądu podzielającego pogląd wyrażony w podobnej sprawie (II SAB/Go 54/25) odmowa ochrony z powołaniem się na taki argument powinno nastąpić przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji, stosownie do art. 20 ust. 1 u.u.i.ś. (por. także wyroki NSA z 5 listopada 2024 r., III OSK 1819/23, III OSK 188/23, wyroki NSA z 17 kwietnia 2024 r., III OSK 1058/23, III OSK 1045/23; CBOSA).
Zważywszy jednak na to jak rozbudowana jest treść i uzasadnienie odpowiedzi na wniosek oraz to, że została ona podpisana przez organ uprawniony do reprezentacji Spółki zachodzą podstawy do uznania, że pismo z dnia [...] maja 2025 r. można bez zastrzeżeń uznać za decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Wskazane pismo zawierało bowiem wszystkie obligatoryjne elementy decyzji, w tym oznaczenie organu wydającego decyzję (była nim Spółka), adresata (tj. skarżącą Fundację), rozstrzygnięcie (odmowę udostępnienia informacji o środowisku) oraz podpis osoby działającej w imieniu spółki (Prezes Spółki). Zawierało też szczegółowe opisanie stanu faktycznego i wskazanie podstawy prawnej z rozbudowanymi motywami.
Skoro ta decyzja ta została wydana i przesłana skarżącemu z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 14 ust. 1 u.u.i.ś., to organ nie pozostawał w bezczynności w udostępnieniu informacji o środowisku.
10. Sama prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, tj. stwierdzenie, czy w sprawie w istocie zachodzi przesłanka nadużycia prawa do informacji publicznej uzasadniająca odmowę jej udostępnienia, nie może być zaś oceniania w ramach postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na bezczynność organu bo w niniejszym postępowaniu sąd nie jest uprawniony do merytorycznej oceny decyzji.
Brak pouczenia, czy i w jakim trybie może zostać ona zaskarżona nie powinno wywierać negatywnych dla skarżącej skutków prawnych, co oznacza możliwość wniesienia przez nią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia zgodnie i na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.
Na marginesie należy wskazać, że taka sama ocena prawna przedstawiona w podobnej sprawie przez tutejszy sąd (sprawa II SAB/Go 54/25) nie została zakwestionowana i wydany w niej wyrok oddalający skargę jest już prawomocny.