Pełny tekst orzeczenia II SAB/Go 154/21

II SAB/Go 154/21 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 58 § 1 pkt 1, art. 247
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.Z. na bezczynność Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w przedmiocie umorzenia zadłużenia lub odroczenia płatności za dostarczanie wody postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. J.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę jego decyzji. W uzasadnieniu wniesionej skargi strona wyjaśniła, że nie rozpoznano jej sprawy w zakresie całkowitego umorzenia powstałych zaległości finansowych za czynsz, wodę i ścieki.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że porozumieniem z dnia [...] lipca 2020 r., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy na podstawie uchwały z dnia 29 czerwca 2010 r., nr XXXIII/228/2010 Rady Miejskiej w sprawie szczegółowych zasad umarzania wierzytelności Gminy oraz jednostek organizacyjnych z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz udzielania innych ulg w spłacie tych należności, a także wskazania organów do tego uprawnionych, Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej postanowił rozłożyć na raty zaległości w spłacie rachunków za wodę.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej wniósł o odrzucenie skargi i podał, że w przedmiotowej sprawie nie wszczęto oraz nie prowadzono postępowania przed organami administracji publicznej w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej albo załatwianych milcząco, ponieważ sprawa nie dotyczy zakresu spraw administracyjnych. Nadto podał, że nie jest organem administracji publicznej i powołał treść wyroku NSA z 15 czerwca 2018 r., I OSK 1722/16, w którym wyjaśniono, że Zakład Gospodarki Komunalnej jest jednostką organizacyjną gminy, samorządowym zakładem budżetowym stworzonym przez radę gminy, na czele którego stoi Kierownik.
Nadto skarżąca ustosunkowując się do wezwania Sądu o sprecyzowanie, czego dotyczy złożona skarga oraz na czym polega bezczynność organu, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. wyjaśniła, że skarga dotyczy "nieumorzenia zadłużenia z racji jego przedawnienia". Jednocześnie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a) jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca J.Z. zarzuca Kierownikowi Zakładu Gospodarki Komunalnej bezczynność polegającą na nieumorzeniu zadłużenia lub odroczenia płatności za dostarczanie wody do lokalu komunalnego, w związku z jej trudną sytuacją finansową. Wyjaśnić należy, że określenie zasad umarzania należności czynszowych za lokal pozostaje w gestii jednostek samorządu terytorialnego, co wynika z art. 59 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zm.; dalej: u.f.p.). Na tej podstawie wydana została w/w uchwała Rady Miejskiej z dnia 29 czerwca 2010 r., nr XXXIII/228/2010, która w § 5 pkt 1 stanowi, że wierzytelność może być umorzona w całości albo w części, jeżeli ustalone w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności wykażą, ze wymaga tego ważny interes dłużnika lub interes publiczny, w szczególności gdy:
1. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu mającym na celu przymusowe zaspokojenie wierzytelności nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności;
2. w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można by dochodzić należności;
3. nie odzyskano jej w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego;
4. przed wszczęciem egzekucji okaże się, że dłużnik lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byliby pozbawieni niezbędnych środków utrzymania;
5. dłużnik zmarł:
a) nie pozostawiając żadnego majątku,
b) pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów,
c) pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000,00zł,
d) nie można ustalić jego następców prawnych;
6. nie można ustalić osoby dłużnika, jego miejsca zamieszkania bądź siedziby, dłużnik zmarł lub został wykreślony z właściwego rejestru;
7. przed wszczęciem postępowania sądowego okaże się, że kierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego nie spowoduje odzyskania wierzytelności Gminy;
8. wierzytelność powstała w wyniku błędnego naliczania spowodowanego niekompletną dokumentacją, za co dłużnik nie ponosi odpowiedzialności;
9. dłużnik znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a umorzenie dotyczy wyłącznie odsetek od należności głównej;
10. umorzenie wierzytelności jest uzasadnione ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym.
Zgodnie natomiast z § 5 pkt 2 w/w uchwały wierzytelność może być umorzona na uzasadniony wniosek dłużnika. Dopuszcza się umorzenie z urzędu, jeśli podstawy umorzenia, o których mowa w ust. 1, potwierdzone są dokumentami znajdującymi się w posiadaniu Urzędu Gminy lub jednostek organizacyjnych gminy. Na podstawie § 7 pkt 1 powyższej uchwały na wniosek dłużnika można odroczyć termin zapłaty całości albo części wierzytelności, a także rozłożyć na raty płatność całości albo część wierzytelności, jeżeli przemawiają za tym udokumentowane trudności płatnicze dłużnika, interes Gminy nie stoi temu na przeszkodzie, a zastosowanie ulgi rokuje zapłatę wierzytelności w całości albo w części. Stosownie do § 8 przedmiotowej uchwały umorzenie wierzytelności, o którym mowa w § 5, oraz udzielenie ulg, o którym mowa w § 7, następuje w odniesieniu do wierzytelności o charakterze administracyjno-prawnym - w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1), w odniesieniu do wierzytelności wynikających ze stosunków cywilno-prawnych - w drodze porozumienia (ust. 2) oraz w sytuacji określonej w § 5 ust. 1 pkt. 3, 5, 6, 8 umorzenie wierzytelności może nastąpić w drodze jednostronnego oświadczenia woli, składanego w celu dokonania odpisu w księgach rachunkowych (ust. 3).
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, organ wydał porozumienie z dnia [...] lipca 2020 r., w którym postanowił rozłożyć na raty, zgodnie z wnioskiem J.Z., powstałą zaległość za wodę. Roszczenie skarżącej, stosownie do zapisów uchwały Rady Miejskiej z 29 czerwca 2010 r. należy do spraw ze stosunku cywilnoprawnego, Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej nie był zatem, wbrew twierdzeniom skarżącej, zobowiązany do podjęcia aktu administracyjnego. Nadto orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że umorzenie należności cywilnoprawnych w oparciu o uchwały rady gminy, wydane na podstawie art. 59 ust. 1 i ust. 2 u.f.p., wyłącza podjęcie jakiegokolwiek aktu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 1 do 4a p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2019 r., I GSK 1738/19, CBOSA). W postanowieniu z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II GZ 210/13, NSA wprost przyjął, że organ gminy nie ma umocowania do podjęcia jakiegokolwiek aktu w przedmiocie umorzenia należności wynikających ze stosunku cywilnoprawnego, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1 do 4a p.p.s.a.
Także w doktrynie przyjęto brak podstaw do wydania aktu administracyjnego przy rozstrzyganiu wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych. Realizacja kompetencji organu gminy, o jakich stanowi art. 58 i 59 u.f.p. następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego, co oznacza, że przybiera postać oświadczenia woli i takie umorzenie należności cywilnoprawnej odpowiada w terminologii prawa cywilnego zwolnieniu dłużnika z długu. Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela odnosi skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania tylko wtedy, gdy dłużnik zwolnienie przyjmuje. Zatem zwolnienie z długu ma charakter umowny, ale w przypadku wniosku o umorzenie należności następuje na wniosek dłużnika i skutkuje także wygaśnięciem zobowiązania, bo obejmuje oświadczenie woli obu stron. Dłużnik wyraża wolę we wniosku, a organ w oświadczeniu załatwiającym pozytywnie wniosek. (por. komentarz do ustawy o finansach publicznych pod red. W. Misiąga Wyd. C.H. Beck W-wa 2015 r. str. 236-243).
W konsekwencji uznać należało, że skarga nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym, albowiem nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wobec czego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
W tym stanie rzeczy nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12, LEX nr 1121172), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12, LEX nr 1121093). Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723), co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.