II SAB/Go 106/26

II SAB/Go 106/26 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-07-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jacek Jaśkiewicz
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Inne
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 53 § 2b, art. 151, art. 152 § 1, art. 286 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 12 § 1, art. 35 § 1, art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2026 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto w [...] w przedmiocie postępowania naprawczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2026 r. P.N. (dalej strona, skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto [...]w sprawie postępowania naprawczego [...]). Skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt: II SA/Go 403/25 uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] (dalej WINB) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego złożonego przez B. K. i M. K. i nałożenia na ww. osoby obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...], znak [...] (PINB w [...]), a także uchylił postaienie WINB z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...]. Na podstawie ww. postaienia WINB z urzędu wyłączył Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej PINB [...]) od załatwienia sprawy dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i jednocześnie wyznaczył do załatwienia w/w sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
Zdaniem skarżącego wskazany wyrok wymaga natychmiastowego wykonania z chwilą ogłoszenia, tj. do dnia [...] grudnia 2025 r. Strona powołując się na treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) stwierdziła, że na skutek ww. wyroku PINB [...] stał się ponie właściwy do rozpoznania sprawy, a złożenie przez organ skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania wyroku. Od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. upłynął ustawowy termin dwóch miesięcy na rozpatrzenie sprawy w decyzji w określonym w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 – dalej k.p.a.) terminie. Skarżący w skardze i kolejnym piśmie procesowym zwracał uwagę, że przedłożony przez B. K. i M. K. projekt budowlany zamienny jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi i ustawą o ochronie środowiska, a organy nie dokonały jego właściwej oceny.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności strona wniosła o:
1) zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 54 § 4 lub 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2026, poz. 524),
2) ukaranie organu maksymalną grzywną za niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie;
3) uznanie, że bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę PINB [...]nie podzielił staiska skarżącego i wniósł o odrzucenie skargi. Organ wskazał, że postaieniem z dnia [...] grudnia 2024 r. znak: [...]wyłączył z urzędu PINB [...]od załatwienia sprawy znak: [...]dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i jednocześnie wyznaczył do załatwienia przedmiotowej sprawy PINB w [...]. Od czasu wydania postaienia sprawę prowadził PINB w [...], któremu PINB [...], przekazał akta administracyjne tego postępowania, oznaczonego sygnaturą [...]. Organ podniósł, że WINB złożył skargę kasacyjną od wskazanego przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt: II SA/Go 403/25. Uchylenie decyzji na podstawie ww. wyroku w świetle art. 152 p.p.s.a, nie oznacza, że decyzje przestają obowiązywać w obrocie prawnym. Organ wskazał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim sygnatura akt: II SA/Go 403/25 z 10 grudnia 2025 r. PINB [...]pismem z dnia [...] lutego 2026 r. poinformował wszystkie strony postępowania o aktualnym stanie sprawy, wskazując zasadnicze dla niej kwestie.
Zdaniem organu w obecnym stanie faktycznym i prawnym niemożliwym jest kontynuowanie postępowania przez PINB [...]i stan ten będzie trwał aż do zwrotu kompletu akt administracyjnych - o ile Naczelny Sąd Administracyjny nie uzna, iż przekazanie sprawy do PINB w [...]było prawidłowym działaniem organu II instancji. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego oraz zwrotu akt sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (w związku z wniesioną skargą kasacyjną), organy nadzoru budowlanego nie powinny podejmować dodatkowych czynności. Organ podzielił staisko skarżącego, że brak akt sprawy jest przeszkodą potencjalnie możliwą do usunięcia, jednak podjęcie dalszych działań w sprawie wiązać się będzie z możliwym naruszeniem właściwości organu do jej załatwienia i doprowadzi do zaistnienia w obiegu prawnym dwóch decyzji wydanych w tej samej sprawie, co jest sytuacją niedopuszczalna z punktu widzenia przepisów k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu orgai grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności, stosownie do art. 12 § 1 k.p.a., powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując y termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W aktualnym stanie prawnym bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postaienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (wyroki NSA z: 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, CBOSA). Przedmiotem skargi na przewlekłość lub bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym jest zatem ocena jego zachowania (zarówno działania jak i zaniechania czynności), dokonywana z perspektywy przepisów regulujących bieg postępowania oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na aktywność organu. Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a., oczekiwać od organu sumiennej analizy treści wniosku i działań zmierzających do rozwiania wątpliwości odnośnie jego treści, jeżeli takowe się pojawią, a także oczekiwać rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 1426/19, CBOSA).
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie, dla swej skuteczności musi ono zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana orgai opieszałość (por. postaienie NSA (7) z 02 września 2020 r., II OSK 3732/18; CBOSA). Natomiast to, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; z 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19; CBOSA), o ile tylko ponaglenie nie zostało wniesione przedwcześnie. W niniejszej sprawie skarżący spełnił powyższy wymóg formalny, wniósł bowiem w toku postępowania wymagane ponaglenie. Należy wskazać, że w przypadku skarg na bezczynność istotne znaczenie ma data wniesienia skargi (w perspektywie oceny stanu zarzucanej bezczynność w dacie wniesienia skargi) oraz data wyrokowania (w perspektywie oceny stanu trwałości zarzucanej bezczynności jak i zastosowania regulacji art. 149 § 1 pkt 1 albo pkt 3 p.p.s.a., vide: wyrok NSA z dnia 20 marca 2025 r., III OSK 2670/24, CBOSA).
W ocenie Sądu istotną kwestią w sprawie jest ocena skutków prawnych nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt: II SA/Go 403/25, na mocy którego została uchylona decyzja WINB z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego złożonego przez B. K. i M. K. i nałożenia na ww. osoby obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...]z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], znak [...], a także uchylone postaienie WINB z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...]. Na podstawie ww. postaienia WINB z urzędu wyłączył PINB [...] od załatwienia sprawy dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i jednocześnie wyznaczył do załatwienia w/w sprawy PINB w [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył WINB.
Stosownie do art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postai inaczej. Potrzeba uregulowania zagadnienia zawartego w powyższym przepisie jest następstwem przyjęcia dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest nieprawomocny, to nie wywiera on skutku w postaci wyelimiania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast dotyczy on aktu, który jest ostateczny i podlega wykonaniu. Zasadniczy sens art. 152 § 1 p.p.s.a. jest taki, że celem wstrzymania wykonania aktu w razie uwzględnienia skargi jest ukształtowanie stosunków prawnych na okres, w którym wyrok nie jest prawomocny. Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza", bowiem skutki prawne uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu pierwszej instancji. Instytucja ochrony tymczasowej przewidziana w art. 152 § 1 p.p.s.a. wprowadza regułę wstrzymania oddziaływania skutków prawnych ostatecznych decyzji objętych nieprawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na akt lub czynność (K. Adydan, Funkcja "ochrony tymczasowej" w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach podatkowych na tle innych postępowań, Palestra 2024/5/79-94). Z cytowanego przepisu wynika, że uchylenie decyzji nieprawomocnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje, że decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, ale od tego momentu nie wywołuje skutków procesowych i materialnych. Stan ten trwa do chwili uprawomocnienia się wyroku, o ile sąd nie postai inaczej (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2025 r., II OSK 311/25, wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r., III FSK 1450/21).
Wymaga podkreślenia, że - do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 403/25 - PINB Miasto [...]nie może procedować w rozpoznawanej sprawie. W obiegu prawnym pozostają bowiem uchylone decyzje WINB i PINB w [...]oraz postaienie WINB z [...] grudnia 2024 r. w przedmiocie wyłączenia PINB [...]od załatwienia sprawy dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i wyznaczenia do załatwienia w/w sprawy PINB w [...]. Dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku - w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny - oraz akt sprawy, PINB [...]będzie zobowiązany podjąć dalsze czynności w sprawie. W świetle art. 152 § 2 p.p.s.a. do uprawomocnienia wyroku uchylone postaienie nie wywołuje jedynie skutków prawnych. Nie oznacza to jednak możliwości pominięcia pozostawania tego aktu i wskazanych decyzji w obiegu prawnym (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2026 r., I SAB/Wa 10/26, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2024 r., II SAB/Wa 755/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2024 r., I SAB/Gl 1/24, CBOSA).
Taki wniosek wynika również z przepisu art. 286 § 1 p.p.s.a., który stai, że po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się orgai administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Z kolei w myśl § 2 art. 286 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia orgai akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Wskazać należy, że instytucja procesowa, o której mowa w art. 152 § 1 p.p.s.a. służy przede wszystkim ochronie strony przed możliwymi negatywnymi konsekwencjami na skutek dalszego wykonywania zaskarżonego aktu.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w dniu wniesienia skargi w niniejszej sprawie oraz na datę orzekania przez Sąd, brak jest podstaw do skutecznego zarzucenia PINB [...]bezczynności, czy też prowadzenia postępowania w sposób przewlekły.
Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.