II SAB/Gl 244/26

II SAB/Gl 244/26 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-08-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Edyta Kędzierska
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2025 poz 1079
art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi M.H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 18 kwietnia 2026 r. M. H. (dalej: strona, skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę bezczynność i przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, wnosząc o:
1. zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania decyzji w terminie 14 dnia od daty doręczenia akt organowi,
2. zasądzenie sumy pieniężnej od organu w wysokości 6000 zł,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy został złożony w dniu 2 lutego 2026 r. W dniu 9 kwietnia 2026 r. skarżąca wniosła ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W rozpoznawanej sprawie nie mają bowiem zastosowania przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, a zatem organ był związany ww. terminem załatwienia sprawy. Dalej wskazano, że organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. - nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, nie podał przyczyn opóźnienia, jak również nie wskazał nowego, realnego terminu jej załatwienia. Organ nie tylko nie dochował podstawowego terminu do załatwienia sprawy i nie podjął działań zmierzających do zakończenia postępowania.
W rezultacie należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło równocześnie zarówno do bezczynności, jak i do przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, co w pełni uzasadnia uwzględnienie skargi na podstawie art. 149 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, że termin do załatwienia sprawy - zarówno wynikający z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisów szczególnych - został wielokrotnie i w sposób rażący przekroczony, a także uwzględniając stwierdzone uchybienia organu w zakresie organizacji pracy oraz prowadzenia postępowania, należy przyjąć, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Brak jest zdaniem skarżącej jakichkolwiek obiektywnych, przekonujących i należycie udokumentowanych przyczyn, które mogłyby usprawiedliwiać tak długotrwałe pozostawanie strony w stanie niepewności co do jej sytuacji prawnej. Zachowanie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności zarówno z art. 35 i 36 k.p.a., nakładającymi obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, jak i z zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadą zaufania obywatela do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), co narusza zarówno przepisy proceduralne, jak i konstytucyjną zasadą zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), które wymagają, aby organy administracji działały w sposób rzetelny, przewidywalny i terminowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując co następuje.
W dniu 2 lutego 2026 r. do Wojewody Śląskiego został złożony wniosek o udzielenie obywatelce Ukrainy, M. H., zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten był obarczony brakami formalnymi, które do dnia wniesienia odpowiedzi na skargę nie zostały uzupełnione, gdyż wnioski realizowane są według kolejności wpływu do organu. Następnie w dniu 11 kwietnia 2026 r. wpłynęło ponaglenie adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie.
Na podstawie art. 37 § 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2025, poz. 1691, dalej: k.p.a.), w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j. Dz. U. 2025 r., poz. 1079 ze zm., dalej: u.o.c.) i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 337, dalej: u.o p.o.U.) ponaglenie nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia.
Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i stanowiącym lex specialis w stosunku do powołanych przez skarżącego przepisów k.p.a., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Jednakże w ustawie z dnia z dnia 12 marca 2022 r. u.o.p.o.U., ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki od powyższego, stanowiąc, że "w okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w tych sprawach, o których mowa, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Wojewoda odwołał się również do problemów kadrowych i trudności związanych z ogromnym napływem wniosków. Wskazał, że nastąpił lawinowy wzrost liczby wniosków cudzoziemców składanych na terenie województwa śląskiego. Następnie podkreślił, że wejście w życie przepisów u.o.p.o.U. dodatkowo obciążyło pracowników urzędu.
Nadto, w kontekście żądania skarżącej co do przyznania sumy pieniężnej, organ zauważył, że w związku z procedowaniem sprawy cudzoziemiec nie odniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na sytuację pobytową w Polsce.
Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym zapadłe w ostatnim czasie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz mając na uwadze wzgląd na wartości wynikające z jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego, Organ wniósł o oddalenie skargi zgodnie z przepisami art. 100c i 100d u.o.p.o.U. i ich literalnym brzmieniem, które znajdują zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Wyjaśnić także należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu (Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców), a zatem jest dopuszczalna. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność bądź przewlekłość jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") z 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; postanowienie NSA z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18 ).
Następnie należy zauważyć, że skarga na bezczynność do sądu administracyjnego może być wniesiona w okresie od zaistnienia stanu bezczynności aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19). Zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego - w okresie od zaistnienia stanu przewlekłości aż do jego ostatecznego zakończenia (por. uchwała NSA z dnia 7 marca 2022 r., II OPS 1/21. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona w okresie od zaistnienia stanu przewlekłości, a zatem brak jest przeszkód w merytorycznym rozpoznaniu skargi w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Przypomnieć trzeba, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018). Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu. Z kolei z przewlekłością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania administracyjnego niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 138). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. w CBOSA).
Wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19).
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w k.p.a. Taką szczególną normę stanowi art. 112a ust. 1 u.o.c., który na moment składania przez Skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy stanowił, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Stosownie do ust. 2 tego przepisu termin 60 dni, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Zauważyć należy, że regulacja art. 112a u.o.c. nie modyfikuje ogólnej reguły wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a. Mianowicie, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Przepis art. 112a u.o.c. określa jedynie termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz dzień, od którego on biegnie. Omawiana regulacja nie odnosi się w ogóle do terminu wszczęcia w takiej sprawie postępowania administracyjnego. Przepis art. 112a u.o.c. nie stanowi zatem lex specialis wobec art. 61 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., I SAB/Wr 34/23). Taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku przez cudzoziemca (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 u.o.c. organ nie musi podejmować żadnych czynności. Już sam fakt złożenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy obliguje organ do jego niezwłocznej weryfikacji, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane oraz ustalenia jakie dokumenty są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy. Natomiast brak podejmowania takich działań przez organ mógłby być oceniany nie przez pryzmat bezczynności, lecz przewlekłości (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24).
Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 2 lutego 2026 r. Uznać zatem należy, że z tym dniem doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym obowiązek podjęcia czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2 – 3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania (por. uchwała NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13). Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewoda nie podjął żadnych czynności w sprawie, w tym takich, które zmierzałyby do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w tym szczególności nie wezwał skarżącej do osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim. Analiza przepisu art. 112a ust. 2 u.o.c. wskazuje, że Wojewoda powinien podjąć działania w celu uzupełnienia wszelkich wymogów wynikających z u.o.c. oraz braków formalnych wniosku (por. wyroki NSA: z 22 maja 2024 r., II OSK 2476/23 i z 10 kwietnia 2025 r., II OSK 1238/24).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, że organ dopuścił się bezczynności.
W dniu 11 kwietnia 2026 r. skarżąca wniosłą ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Odnosząc się do regulacji art. 100d u.o.p.o.U., na którą powołuje się organ, należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA przepis ten stanowi rozwiązanie generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (por. np. wyroki NSA z: 27 lutego 2025 r., II OSK 2515/24; 4 marca 2025 r., II OSK 2344/24; 12 marca 2025 r., II OSK 2299/24; 13 marca 2025 r., II OSK 1710/24; 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24; 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1119/24; 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24; 7 maja 2025 r., II OSK 1719/24; 22 maja 2025 r., II OSK 1349/24). W utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmowano, że art. 100d u.o.p.o.U. nie narusza Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym KPP, jak również art. 6 i 13 EKPCz (por. np. wyroki NSA z: 23 października 2024 r., II OSK 801/24; 30 października 2024 r., II OSK 1303/24; 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; 17 grudnia 2024 r., II OSK 1355/24; 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; 18 lutego 2025 r., II OSK 2057/24; 20 lutego 2025 r., II OSK 1961/24; 26 lutego 2025 r., II OSK 1287/24; 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24; 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1119/24; 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24). Jednakże jak wynika z aktualnego orzecznictwa NSA powyższy pogląd zachowuje aktualność do 30 czerwca 2024 r. NSA dokonał bowiem tzw. rozporoszonej kontroli konstytucyjności ustaw dotyczących przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.o.U. NSA uznał, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p.o.U. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (por. np. wyroki NSA z: 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24; 3 lipca 2025 r., II OSK 3117/24; 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24; 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743; 25 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24 – opubl. w CBOSA). Zatem przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP.
Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p.o.U. należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela powyższe stanowisko, przyjmując za własną dokonaną przez NSA w powyższych wyrokach, wykładnię przepisów prawa materialnego. Także przedłużenie biegu terminów na załatwianie spraw do 4 marca 2026 r. i 4 marca 2027 r. - odpowiednio na mocy art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 1301) oraz na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203) – należy uznać za dokonane z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w związku z art. 52 ust. 1 KPP.
Odmowa zastosowania: 1) art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwianie spraw, 2) art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 1301) w zakresie, w jakim przedłużono do 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwianie spraw oraz 3) art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203) w zakresie, w jakim przedłużono do 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwianie spraw - skutkuje zatem tym, że sprawa skarżącej o powinna zostać rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, w maksymalnym terminie wskazanym w art. 112a ust. 2 u.o.c.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19 (opubl. w CBOSA): "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 sierpnia 2022 r., I SAB/Wr 134/22, opubl. w CBOSA). Także panująca pandemia nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21, opubl. w CBOSA). Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem przewlekłości Wojewody w kategoriach rażącego naruszenia prawa. W rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza ona wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA). Nadto należy zauważyć, że organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzania niezgodności przepisów ustawowych z Konstytucją RP i pomijania ich stosowania. W związku z powyższym stosowanie się przez organ do art. 100d u.o.p.o.U., co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu bezczynności, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do skarżącego, czy też działania na jego szkodę.
Powyższe okoliczności przemawiały także za zaniechaniem przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skarga została oddalona. Sąd z urzędu rozważył także zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny i nie znalazł podstaw do jego zastosowania.
Odnosząc się do żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania organu należy wskazać, że orzeczenie o bezczynności powodowało, że brak było podstaw do jednoczesnego orzekania o przewlekłości postępowania organu z uwagi na rozłączny charakter bezczynności i przewlekłości postępowania. Z tego względu skarga w zakresie żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania nie została uwzględniona.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 p.p.s.a - jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).