II SAB/Łd 89/25

II SAB/Łd 89/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 4 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2025 roku sprawy ze skargi M.T. na bezczynność Burmistrza A. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Burmistrz A. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Burmistrza A. do załatwienia wniosku skarżącego M.T. z dnia 5 maja 2025 roku; 3. zasądza od Burmistrza A. na rzecz skarżącego M.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 maja 2025 r. M.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Burmistrza A. w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na jego wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do niezwłocznego i w pełnym zakresie załatwienia wniosku, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu 5 maja 2025 r. złożył w Biurze Podawczym Urzędu Miejskiego w A. wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący planów utworzenia na terenie A. ośrodka dla migrantów, w tym jego lokalizacji, źródeł finansowania, budżetu oraz przewidywanej liczby mających w nim przebywać cudzoziemców. Jako sposób i formę udzielenia odpowiedzi wskazał korespondencję elektroniczną na podany adres email. Skarżący podniósł pomimo upływu czternastodniowego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz A. wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że wniesiona skarga dotyczy wniosku skarżącego z dnia 5 maja 2025 r. (data wpływu do Biura Podawczego Urzędu Miejskiego w A.), na podstawie którego skarżący domagał się udostępnienia przez Burmistrza A. informacji w przedmiocie tworzenia (budowy) lub adaptacji na terenie Gminy A. ośrodków dla migrantów. Wnioskodawca w treści wniosku zaznaczył, że żądane informacje mają zostać udostępnione przez organ na wskazany przez niego adres e-mail. Po przeanalizowaniu złożonego wniosku, organ pismem z dnia 27 maja 2025 r. przesłał do M.T. odpowiedź na wniosek. Zdaniem organu uchybienie uznać jednak należy za nieznaczne i na pewno niemające charakteru rażącego naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazał, że niezwłocznie po wpłynięciu skargi - w dniu 26 maja 2025 r. odpowiedź na wniosek została udzielona skarżącemu i przesłana, zgodnie z jego żądaniem wyrażonym w treści wniosku, na wskazany adres email. Nie znajduje zatem, w ocenie organu, uzasadnienia zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia wniosku skarżącego z dnia 5 maja 2025 r., bowiem na dzień wysłania odpowiedzi na skargę wniosek M.T. został już załatwiony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dni 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdy stwierdzi, że nie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości działania organu wykonującego administrację publiczną. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia.
Należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Stosownie do ww. przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na wstępie rozważań merytorycznych należy zauważyć, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika w pierwszym rzędzie z przepisów Konstytucji RP. Zgodnie z art. 61 ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 4 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy. Problematyka dostępu do informacji publicznej na płaszczyźnie ustawowej została unormowana w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), [dalej: "u.d.i.p."]. Zgodnie z treścią art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Pojęcie informacji publicznej jest ujmowane szeroko i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych, których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu decyduje treść i charakter informacji.
Zawartą w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wskazuje rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych. Za informację taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Tak więc pojęcie informacji publicznej odnosi się do wszelkich spraw publicznych, również wówczas, gdy informacja nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie się do nich odnosi. Wspomniana wykładnia pojęcia informacji publicznej opiera się przede wszystkim na treści art. 61 Konstytucji RP, wskazującego jako kryterium udostępniania informacji, czy dotyczy ona działalności organów władzy publicznej lub osób pełniących funkcje publiczne.
Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej (pkt 1), udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2); wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); udostępniania w portalu danych, o którym mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych" (pkt 4). Formami dostępu do informacji publicznej są także wskazane w art. 11 u.d.i.p. wyłożenie, wywieszenie lub zainstalowanie stosownych urządzeń oraz zapewnienie wstępu na posiedzenia zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek.
Według art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia bądź o umorzeniu postępowania w sytuacjach określonych w ustawie, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem.
Działając w tak zakreślonych normach prawnych i dokonując analizy całokształtu podjętych przez organ działań związanych z wnioskiem skarżącego uznać należy, że skarga na bezczynność w chwili jej wniesienia była zasadna.
Nie budzi wątpliwości Sądu i nie jest kwestionowane w sprawie, że organ władzy publicznej tj. Burmistrz A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Ponadto informacje, o udzielenie których wystąpił skarżący, co zresztą nie jest także sporne w niniejszej sprawie, należy zakwalifikować jako informację publiczną stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych (a zatem także o ewentualnych planach realizacji ośrodka dla migrantów na terenie gminy A.) stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W sprawie należało zatem ocenić, czy organ udzielił żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie, czy też, jak zarzuca skarżący, pozostawał w sprawie bezczynny.
Przystępując do powyższej oceny wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek do organu w dniu 5 maja 2025 r. żądając udzielenia informacji na temat planów utworzenia na terenie A. ośrodka dla migrantów, w tym jego lokalizacji, źródeł finansowania, budżetu oraz przewidywanej liczby mających w nim przebywać cudzoziemców. Z uwagi na upływ czternastodniowego terminu skarżący pismem z dnia 23 maja 2025 r. wniósł skargę na bezczynność organu. Następnie, już po wniesieniu skargi do Sądu tj. w dniu 28 maja 2025 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi (w formie zgodnej z wnioskiem), wedle której "na terenie Gminy A. nie jest planowana budowa ani adaptacja ośrodka dla migrantów, co zostało potwierdzone przez władze Gminy na ostatniej sesji Rady Miejskiej w dniu 24 kwietnia 2025 r.". Powyższa informacja w sposób oczywisty zwalniała organ z udzielenia informacji w zakresie lokalizacji ośrodka dla migrantów, źródeł jego finansowania, budżetu oraz przewidywanej liczby mających w nim przebywać cudzoziemców.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ bezsprzecznie uchybił czternastodniowemu terminowi, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p., a dodatkowo nie poinformował podmiotu składającego wniosek o przyczynach opóźnienia w udzielaniu odpowiedzi. Dopiero po wniesieniu skargi do sądu organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że Sąd w kwestiach bezczynności organu orzeka na podstawie stanu faktycznego w dacie orzekania. Wynika to choćby z utrwalonej praktyki, zgodnie z którą, jeżeli po wniesieniu skargi organ udostępni informację publiczną, to sprawa jest merytorycznie rozpoznawana, a Sąd jedynie umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku. Mając na uwadze powyższe rozważania, z uwagi na udostępnienie żądanej informacji, Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd miał obowiązek ustalić, czy organ działał w stanie rażącego naruszenia prawa z powodu bezczynności. Należy zauważyć, że ustawodawca nie określił w przepisach p.p.s.a. dokładnych kryteriów pozwalających na zakwalifikowanie danego stanu jako rażącego naruszenia prawa. Z tej też przyczyny sąd orzekający musi ocenić daną sprawę, przy czym ta ocena nie ma sztywnych ram i winna opierać się na analizie wszystkich okoliczności danej sprawy oraz na zasadach doświadczenia życiowego i zawodowego. Uznanie bezczynności za rażące naruszenie prawa jest uzasadnione, gdy jest ona oczywista, uporczywa i niezgodna z zasadami demokratycznego państwa prawa. Może to być również skutkiem unikania podjęcia decyzji przez organ lub lekceważenia praw strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 107/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy przyczyna zwłoki leży po stronie organu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca, ponieważ organ spóźnił się z udzieleniem informacji publicznej jedynie 9 dni. Sąd nie dostrzegł jakichkolwiek przesłanek wskazujących, że bezczynność była wynikiem złej woli organu lub celowego zaniechania. Organ niewątpliwie nie dotrzymał przewidzianego w przepisach prawa terminu udzielenia informacji, jednak samo przekroczenie terminu wykonania ustawowych obowiązków nie jest wystarczające do uznania rażącego naruszenia prawa. Biorąc pod uwagę czas bezczynności organu i podejmowane przez organ działania, zdaniem Sądu należy uznać, że bezczynność w tej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.
Z uwagi na brak wniosku w tym zakresie, Sąd jedynie na marginesie wskazuje, że stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z kwalifikowanym przypadkiem bezczynności. Z tego względu Sąd uznał, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie dolegliwości pieniężnej, polegającej na wymierzeniu organowi grzywny, czy przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, nie jest uzasadniona.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kwoty 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
dc