II SAB/Bk 62/26Bezczynność wojewody zezwolenie na pobyt czasowy 72
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący, obywatel Republiki Białorusi R., reprezentowany przez matkę P. Y., złożył skargę na bezczynność Wojewody Podlaskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, złożonego 14 kwietnia 2025 r. Skarżący zarzucił organowi przewlekłe prowadzenie postępowania i sztuczne generowanie braków formalnych. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, powołując się na art. 100d specustawy ukraińskiej, który zawieszał bieg terminów załatwiania spraw do 4 marca 2027 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ponad dwuletni okres zawieszenia biegu terminów (od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r.) był wystarczający, a dalsze przedłużanie tego okresu, w tym na mocy nowelizacji z 15 maja 2024 r., naruszało prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd odmówił zastosowania art. 100d specustawy po 30 czerwca 2024 r. Stwierdzono bezczynność organu, który nie podjął żadnych czynności w terminie 60 dni na rozpatrzenie wniosku. Wojewoda został zobowiązany do rozpoznania wniosku w terminie 30 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa, nie wymierzył grzywny ani nie przyznał sumy pieniężnej, uznając, że organ działał w przekonaniu o obowiązującym przepisie, a zakreślenie terminu na załatwienie sprawy jest wystarczającym zabezpieczeniem interesu skarżącego. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy ukraińskiej w kontekście prawa do sądu i konstytucyjnych gwarancji ochrony prawnej. Ustalenie, kiedy bezczynność organu administracji publicznej jest rażącym naruszeniem prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i może być stosowane analogicznie w innych przypadkach nadmiernego przedłużania postępowań administracyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100d) zawieszające biegi terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców mogą być stosowane w nieskończoność, ograniczając prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nadmierne i wielokrotne przedłużanie okresu zawieszenia biegu terminów na mocy art. 100d specustawy ukraińskiej, przekraczające uzasadniony czas potrzebny na dostosowanie administracji, narusza konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ponad dwuletni okres zawieszenia biegu terminów był wystarczający do zapewnienia przez administrację rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków. Dalsze przedłużanie tego okresu, szczególnie w sposób epizodyczny i wielokrotny, stanowi nieuzasadnione ograniczenie prawa do sądu i pewności prawa.
Czy organ administracji publicznej jest w bezczynności, jeśli nie podejmuje czynności w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, mimo że przepisy szczególne przewidują termin na załatwienie wniosku kompletnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest w bezczynności, jeśli nie podejmuje czynności zmierzających do wyeliminowania braków formalnych wniosku, nawet jeśli przepisy przewidują termin na załatwienie wniosku kompletnego. Bezczynność dotyczy niezałatwienia sprawy w terminie, co obejmuje również brak działań w celu usunięcia braków formalnych.
Uzasadnienie
Bezczynność organu definiuje się jako niezałatwienie sprawy w terminie. Obejmuje to również brak podjęcia czynności w celu formalnej weryfikacji wniosku i wezwania do uzupełnienia braków, co narusza zasadę szybkości postępowania.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli nie ma wątpliwości co do jego oczywistej sprzeczności z Konstytucją RP, a norma konstytucyjna jest na tyle skonkretyzowana, że może być zastosowana bezpośrednio.
Uzasadnienie
W sytuacjach oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z Konstytucją, sąd administracyjny, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji, może odmówić zastosowania niezgodnego przepisu ustawy, co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
specustawa ukraińska art. 100d
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, zawieszający bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przedłużał zawieszenie biegu terminów po 30 czerwca 2024 r., naruszając prawo do sądu.
u.o.c. art. 112a § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Określa 60-dniowy termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.
u.o.c. art. 112a § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Określa moment rozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy o zezwolenie na pobyt czasowy.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w zakresie niezbędnym do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zobowiązania organu do podjęcia czynności w określonym terminie w przypadku stwierdzenia bezczynności.
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do stwierdzenia przez sąd, że organ dopuścił się bezczynności.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do wymierzenia organowi grzywny lub przyznania sumy pieniężnej w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 119 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Nakłada na organy administracji publicznej obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje bezczynność organu jako niezałatwienie sprawy w terminie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, która nakazuje zapewnienie pewności prawa.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa rolę sądów administracyjnych w systemie ochrony prawnej.
Dyrektywa 2011/98/UE art. 5 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE
Dotyczy praw osób ubiegających się o zezwolenie na pobyt.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa do sądu poprzez nadmierne przedłużanie okresu zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw administracyjnych. • Bezczynność organu polegająca na niepodejmowaniu czynności w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu oparta na art. 100d specustawy ukraińskiej jako podstawie do zawieszenia biegu terminów. • Argumentacja organu o niezasadności wniosku pod względem merytorycznym.
Godne uwagi sformułowania
nadmierne przedłużanie obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne • nie można wywodzić środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki • niezałatwienie sprawy w terminie, w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż w zasadzie nie podejmował żadnych czynności • niepodejmowanie przez właściwy organ czynności zmierzających do wyeliminowania braków formalnych wniosku inicjującego postępowanie nie ubezskutecznia zarzutu bezczynności • nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją
Skład orzekający
Elżbieta Lemańska
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Bartłomiejczuk
członek
Małgorzata Roleder
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej w kontekście prawa do sądu i konstytucyjnych gwarancji ochrony prawnej. Ustalenie, kiedy bezczynność organu administracji publicznej jest rażącym naruszeniem prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i może być stosowane analogicznie w innych przypadkach nadmiernego przedłużania postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście długotrwałych postępowań administracyjnych dotyczących cudzoziemców, co jest aktualnym tematem społecznym i prawnym.
“Prawo do sądu kontra biurokracja: WSA w Białymstoku staje po stronie cudzoziemca w walce z bezczynnością urzędu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.