Pełny tekst orzeczenia II SAB/BK 119/24

II SAB/Bk 119/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ art. 149 § 1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35, art. 36, art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. F. na bezczynność Wójta Gminy Krasnopol w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości 1. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Wójta Gminy Krasnopol do rozpoznania wniosku M. F. z dnia 23 sierpnia 2024 r.; 2. stwierdza, że Wójt Gminy Krasnopol dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wójta Gminy Krasnopol na rzecz skarżącego M. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W dniu 23 sierpnia 2024 r. M. F. (dalej powoływany jako: "wnioskodawca", "skarżący",) złożył podanie do Urzędu Gminy Krasnopol, w którym zwrócił się o interwencję dotyczącą drzewa, które zdaniem wnioskodawcy stanowi realne zagrożenie dla ruchu pieszego, samochodowego, przewodów elektrycznych, budynku mieszkalnego oraz życia. Wnioskodawca opisał położenie drzewa i stwierdził, że według jego informacji właścicielem drzewa jest Pan J. R., zamieszkały w [...] K. Skarżący wyraził podejrzenie, że drzewo może należeć do Urzędu Gminy Krasnopol. W związku z tymi wątpliwościami wniósł o ponowne wyznaczenie granic drogi, wskazując numery działek ewidencyjnych, których to dotyczy. Wniósł także o przeprowadzenie profesjonalnego badania fitosanitarnego drzewa oraz wydanie decyzji, jeżeli nie stanowi ono zagrożenia.
2. Postanowieniem z 5 września 2024 r. nr KP.6830.2.2024, na podstawie
art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm., dalej jako: p.g.k.), Wójt Gminy Krasnopol (dalej powoływany jako: "Wójt Gminy", "organ") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie dokonania rozgraniczenia pomiędzy działkami nr [...], obręb K. Zdaniem organu wnioskodawca nie jest stroną w sprawie.
3. Wnioskodawca złożył w dniu 10 września 2024 r. zażalenie, w którym wskazał, że drzewo rośnie w pobliżu domu, który zamieszkuje, gdzie jest zameldowany, nadto użytkuje on grunt. Wskazał, że jest synem właścicielki nieruchomości, C. F., zam. [...], Niemcy. Nadto poszerzył argumentację podania. Wskazał, że oględziny nie zostały przeprowadzone szczegółowo.
4. Postanowieniem z 13 września 2024 r. nr KO.701/23/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach (dalej powoływane jako Kolegium) uchyliło ww. postanowienie Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że na organie spoczywał obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Podało, że organ nie wyjaśnił z jakich powodów wnioskodawca nie mógł skutecznie zainicjować postępowania. Kolegium uznało, że podanie z 23 sierpnia 2024 r. nie zostało zredagowane na tyle jasno, by organ bez wezwania do sprecyzowania żądania zakwalifikował je jako wniosek o rozgraniczenie. Organ nie zgromadził też żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałby stan prawny działek nr [...] w obrębie K.
5. Po zwrocie sprawy do Wójta Gminy wystosował on pismo z 23 września 2024 r. do wnioskodawcy o wyjaśnienie czy pismo z 23 sierpnia 2024 r. dotyczy: 1) wycinki drzewa, 2) rozgraniczenia nieruchomości, 3) przeprowadzenia profesjonalnego badania fitosanitarnego drzewa oraz wydania decyzji o braku zagrożenia.
6. W odpowiedzi z 26 września 2024 r. wnioskodawca powtórzył dotychczasową argumentację w sprawie. Podał, że włada nieruchomością na podstawie art. 336 k.c. i jako użytkownik opłaca rachunki i składa deklaracje dot. śmieci.
7. W dniu 28 października 2024 r. wnioskodawca złożył ponaglenie na bezczynność Wójta Gminy do Kolegium. Wskazał, że od 23 sierpnia 2024 r. minęły ponad dwa miesiące, a Wójt nadal nie stwierdził do kogo należy drzewo, które w ocenie skarżącego stwarza zagrożenie.
7. Postanowieniem z 6 listopada 2024 r. nr KO.410/6/24 Kolegium stwierdziło, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
8. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący zaskarżył bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie podania z 23 sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu skargi powołał się na postanowienie Kolegium z 6 listopada 2024 r.
9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżący nie jest właścicielem żadnej z działek, które miałyby być przedmiotem rozgraniczenia. Nie dysponuje żadnym prawem rzeczowym do tych nieruchomości
a zamieszkuje wyłącznie na działce nr [...], stanowiącej własność jego matki – C. F.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Skarga okazała się zasadna.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów.
3. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) – art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Odmiennie definiuje się przewlekłość, gdyż zgodnie z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza ona, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Ustawa wyraźnie te pojęcia rozróżnia.
4. Wypada więc w tym miejscu podkreślić, że skarżący oznaczył przedmiot skargi jako bezczynność organu, nie zaś przewlekłe prowadzenie postępowania. Jedynie bezczynności organu dotyczyło również ponaglenie. W ocenie sądu w ten sposób wyznaczono przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej i ewentualna przewlekłość nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądu.
Trafnie bowiem wywodzi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2588/13 (powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się na konieczność rozdzielenia znaczeniowego pojęć "bezczynność" i "przewlekłość". Przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy tj.: wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.
O ile więc bezczynność należy odnosić do terminowości działań organu zgodnie z art. 35 oraz art. 36 k.p.a., a także przepisów szczególnych, to przewlekłość objawia się podejmowaniem działań zbędnych czy pozornych. Skarga dotyczyła bezczynności, zatem ocena sądu odnosi się do tego czy doszło do przekroczenia obowiązujących terminów załatwiania spraw.
5. O bezczynności organu można mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2010 r. II SAB/Łd 53/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2011 r. II SAB/Lu 9/11; wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r. I OSK 934/14; wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2019 r. I OSK 974/19). Dla stwierdzenia czy organ pozostaje w bezczynności nie mają zatem znaczenia przyczyny, które spowodowały niezałatwienie sprawy w terminie.
Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten – będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. I OSK 2936/16). Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (zob. np. wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r. II OSK 1420/17; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 września 2009 r. II SAB/Bk 43/05).
Skarga na bezczynność pełni zatem funkcję gwarancyjną dla strony, zabezpieczając ją przed brakiem reakcji organu w zakresie rozpatrzenia jej sprawy. Ocenę, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z bezczynnością organu, należy przeprowadzić uwzględniając sposoby i formy załatwienia sprawy, jakie każdorazowo przewidują przepisy mające w danej sprawie zastosowanie.
6. Z art. 35 k.p.a. wynika, że obowiązujące organ terminy załatwiania spraw są następujące: bez zbędnej zwłoki w przypadku spraw, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 1 i 2); nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania w przypadku spraw wymagających postępowania wyjaśniającego (§ 3).
Natomiast zgodnie z art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1); ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
7. W realiach rozpoznawanego przypadku wniosek skarżącej został złożony do organu 23 sierpnia 2024 r. Od dnia następnego należało zatem liczyć termin załatwienia wniosku. Organ pierwotnie zareagował na wniosek strony i wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego przed upływem miesiąca – w dniu 5 września 2024 r., tym samym termin został zachowany.
W następstwie zażalenia skarżącego postanowienie to zostało uchylone przez Kolegium, w związku z czym organ obowiązany był ponownie rozpatrzyć podanie strony. Od dnia następującego po dniu zwrotu akt od Kolegium ponownie rozpoczął bieg termin załatwienia sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że postanowienie Kolegium z 13 września 2024 r. wpłynęło do organu w dniu 16 września 2024 r. W dacie 23 września 2024 r. organ wystąpił z wezwaniem do skarżącego, na które odpowiedział już 26 września 2024 r. (wpłynęło do organu 27 września 2024 r.).
Dysponując odpowiedzią skarżącego na wezwanie organ nie podejmował dalszych działań. Po upływie miesiąca od zwrotu sprawy do Wójta Gminy organ ten nie odniósł się w żaden sposób do żądania, co już świadczy o bezczynności organu, szczególnie, że organ nie zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie – stosownie do wymogu z art. 36 § 1 k.p.a.
8. Wobec tego uzasadnione było złożenie w dniu 28 października 2024 r. ponaglenia przez skarżącego, gdyż organ pozostawał bezczynny. Wniesienie ponaglenia nie spowodowało zmiany po stronie organu. Przed wniesieniem skargi, tj. 8 listopada 2024 r. stan ten nie uległ zmianie, natomiast w dniu 20 listopada 2024 r. organ ponownie wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i dopiero wówczas bezczynność ustała.
Wymaga tu podkreślenia, że z zasady nie jest przedmiotem oceny sądu w sprawie zainicjowanej skargą na bezczynność merytoryczna poprawność i legalność działania organu, w tym przypadku postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Prawidłowość tego postanowienia mogłaby ewentualnie podlegać kontroli sądu administracyjnego pod względem legalności w odrębnej sprawie sądowoadministracyjnej po wniesieniu skargi na postanowienie Kolegium utrzymujące w mocy ww. postanowienie.
9. Podsumowując stwierdzić zatem należy, że nie rozpoznając wniosku skarżącego z 23 sierpnia 2024 r. w sposób wymagany przepisami prawa Wójt Gminy pozostawał w bezczynności, która to ustała dopiero po wniesieniu skargi do sądu.
W związku z czym sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 23 listopada 2024 r. na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 35 k.p.a., o czym sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku.
10. Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, że bezczynność organu nie miała cech wskazujących na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa (punkt 3 sentencji wyroku).
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa
i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. II GSK 1619/18).
W rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził wystąpienia takich cech. Nie wskazuje na to również skarżący w złożonej do sądu skardze. Należy uznać, że doszło do przekroczenia terminu, jednak nie było ono na tyle znaczne, by można je było kwalifikować jako rażące naruszenie prawa.
11. O kosztach postępowania sąd orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej uiszczony wpis w kwocie 100 zł.
12. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowił art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.