II SA/WR 898/24

II SA/Wr 898/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 73 par. 1 i 2, art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 października 2024 r., nr 1045/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 października 2024 r. (nr 1045/2024) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; dalej p.b.) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB) nr 1675/2024 z dnia 13 sierpnia 2024 r. umarzające postępowanie w sprawie udostępnienia J. P. (dalej: skarżący) do wglądu akta postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe przy ul. [...] we W.
Powyższe postanowienie napadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z dnia 5 czerwca 2024 r. PINB zawiadomił skarżącego o braku podstaw do uznania go za stronę postępowania w sprawie stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe przy ul. [...] we W. oraz o braku podstaw do informowania o stanie sprawy i udostępnienia akt do wglądu.
W odpowiedzi skarżący złożył ponowny wniosek z dnia 26 lipca 2024 r. o wgląd w akta sprawy, a w przypadku odmowy, o wydanie postanowienia w tym zakresie. Jako podstawę prawną wydania ewentualnego postanowienia wskazał art. 74 § 2 k.p.a.
W dniu 13 sierpnia 2024 r. PINB wydał postanowienie nr 1675/2024 umarzające postępowanie w sprawie udostępnienia skarżącemu do wglądu akta postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie stanu technicznego spornego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe.
Skarżący złożył zażalenie na wydane postanowienie wnosząc o jego uchylenie i nakazanie udostępnienia akt do wglądu i przyznanie statusu strony postępowania.
Zarzucił naruszenie art. 73, 28, 10 k.p.a.
Utrzymując w mocy postanowienie PINB z dnia 13 sierpnia 2024 r., organ odwoławczy wskazał, że prawo strony dostępu do akt sprawy jest w postępowaniu administracyjnym jedną z form realizacji zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, która wynika z art. 10 § 1 k.p.a. Prawo strony dostępu do akt sprawy reguluje art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym: "Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania". Strona może także żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.). Z treści powyższych przepisów wynika zatem, iż uprawnienia w nich zawarte przysługują wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony postępowania. Stąd dostęp do akt sprawy posiadają wyłącznie podmioty będące stronami w postępowaniu głównym, czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy, a samo postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania głównego. Tym samym skoro w toku postępowania głównego organ określił krąg stron, to jedynie taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2024 r" sygn. akt II SA/Wr 669/23).
Odnosząc się do poglądów judykatury DWINB wskazał również, że sam art. 73 § 1 k.p.a. nie może stanowić podstawy do oceny prawidłowości ustalania kręgu stron w postępowaniu głównym. Istotą postępowania uregulowanego w powołanych przepisach jest tylko kwestia udostępnienia akt postępowania, formy udostępnienia, zakresu udostępniania i zasad odmowy udostępniania. Skoro tak, to inne kwestie jak ocena prawidłowości ustalania kręgu stron, są już poza przedmiotem tego wpadkowego postępowania. Innymi słowy, postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt sprawy nie może stanowić dodatkowej drogi weryfikowania prawidłowości przyznania przez organ administracji publicznej statusu strony w postępowaniu głównym.
Dalej organ odwoławczy zauważył, że postępowanie wszczęte przez podmiot nieposiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Oznacza to, iż w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania wpadkowego, zakończonego wydaniem postanowienia, organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Bezprzedmiotowość postępowania może z kolei wynikać także z faktu, iż zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego, co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku. W tym kontekście DWINB wskazał, że w piśmie z dnia 5 czerwca 2024 r. PINB poinformował o powodach nieuznania skarżącego za stronę postępowania wskazując na brak jego interesu prawnego. Skoro zaś skarżący nie jest stroną to nie można stosować przepisów uprawniających stronę do zapoznania się z aktami sprawy administracyjnej i tym samym zasadnie organ I instancji umorzył niniejsze postepowanie wpadkowe.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył J. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie udostępnienia do wglądu akt sprawy, a nadto zasądzenie kosztów postepowania wg norm przepisanych.
Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 73 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę wglądu do akt postępowania;
- art. 28 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę przyznania przymiotu strony współwłaścicielowi nieruchomości, na której znajduje się zbiornik połączony z badanym szambem;
- art. 7 k.p.a. przez brak należytego zbadania sprawy, w kwestii istnienia połączenia obu zbiorników i jak to wpływa na ich możliwość użytkowania;
- art. 10 k.p.a. poprzez odmówienie możliwości czynnego udziału w postępowaniu;
- art. 11 k.p.a. przez zaniechanie odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Motywując zasadność wywiedzionej skargi, skarżący podniósł, że jest osobą zawiadamiającą oraz poszkodowaną w sprawie, więc powinienem otrzymywać informacje o toczącym się postępowaniu. W 2022 r. został zawiadomiony wydział ochrony środowiska, który tę część postępowania przekazał według właściwości do PINB. Do dnia dzisiejszego nie ma jednak żadnej informacji w sprawie, jak również nie przeprowadzono jakichkolwiek działań celem uszczelnienia zbiornika.
Skarżący wskazał, że jest współwłaścicielem nieruchomości graniczącej – [...]. Szambo znajdujące się na działce, której jestem współwłaścicielem i jest połączone kanałem przelewowym z szambem przy [...]. Co za tym idzie stanowią one wspólny system. Potwierdza to załączony wycinek mapy geodezyjnej. To co stanie się z większym zbiornikiem, będzie wpływało także na sytuację skarżącego. Wszelkie decyzje z nim związane będą miały pośredni lub bezpośredni wpływ na konieczność poniesienia kosztów z tym związanych.
Skarżący podniósł, że również emisje z szamba w sposób niezgodny z przepisami mają wpływ na jego nieruchomość, ponieważ zbiornik znajduje się tuż przy granicy. DWINB nie odniósł się zaś do podniesionych w odwołaniu zarzutów i twierdzeń, w tym okoliczności połączenia obu urządzeń w sposób trwały za pomocą kanału. Organy kompletnie też zignorowały okoliczność, że szambo już na przestrzeni lat 2000-2010 najprawdopodobniej przeciekało, biorąc pod uwagę stosunek wywozu do zużycia wody.
Jednocześnie skarżący ponownie wskazał, że współwłaściciel działki pod numerem [...], który jest odpowiedzialny za rozliczanie szamb i ich wywóz z nieruchomości [...] i [...], w trakcie rozmowy w połowie 2022 r. potwierdził, że rozbieżności są wynikiem nieszczelności zbiornika na jego działce.
Do skargi załączono zestawienia rozliczeń finansowych związanych z wywozem nieczystości.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym.
Dalej, trzeba zauważyć, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub podjęcia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie.
Kontroli tut. Sądu podlegało, postanowienie DWINB z dnia 4 października 2024 r. (nr 1045/2024) utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia 13 sierpnia 2024 r. umarzające postępowanie w sprawie udostępnienia skarżącemu do wglądu akta postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe przy ul. [...] we W.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił art. 105 § 1 w zw. z art. 126 i art. 73 § 1 k.p.a., a istota sprawy sprowadza się do oceny zasadności umorzenia niniejszego postępowania wpadkowego z uwagi na wystąpienie z wnioskiem przez podmiot nieposiadający statusu strony w postępowaniu. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie natomiast do art. 73 § 2 k.p.a.
strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem.
Przywołany przepis gwarantuje stronie prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w każdym stadium postępowania, również po jego zakończeniu. Jednakże zakres jawności akt sprawy w postępowaniu administracyjnym jest ograniczony podmiotowo. Z uprawnień tych mogą korzystać jedynie strony postępowania administracyjnego i - na tych samych zasadach - podmioty na prawach strony (uczestnicy). Dostęp do akt sprawy posiadają zatem wyłącznie podmioty będące stronami w postępowaniu głównym, czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r., (sygn. akt II OSK 1297/19, CBOSA) postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie jest ustalany odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego". Podobny pogląd wyrażono w tezach Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na działce przy ul. [...] we W., jednakże skarżący nie został uznany za stronę tegoż postępowania, o czym to został poinformowany pismem z dnia 18 kwietnia 2024 r. W tej sytuacji skoro skarżącemu odmówiono przymiotu strony w postępowaniu, to brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżącemu przysługuje prawo do zapoznania się z aktami tejże sprawy. Przyjętej oceny nie mogły przy tym zmienić podniesione w skardze zarzuty kwestionujące zasadność uznania, iż skarżący nie jest stroną postępowania. Jak bowiem już zauważono postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania głównego i w związku z tym w jego toku organ nie jest uprawniony do weryfikowania zasadności kręgu stron przyjętego w postępowaniu głównym, a tylko ustalenia czy podmiot żądający udzielenia dostępu do akt sprawy ma status strony w postępowaniu głównym. Uznając więc, że w niniejszej sprawie skarżący takiego statusu w postępowaniu w sprawie stanu technicznego zbiornika bezodpływowego nie posiada, zasadnie PINB umorzył postępowanie w sprawie udostępnienia do wglądu akt, jako zainicjowane przez podmiot nieuprawniony.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.