II SA/Wr 553/24

II SA/Wr 553/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.), Asesor WSA Malwina Jaworska - Wołyniak, Protokolant: starszy referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 maja 2024 r. nr SKO 4201.4.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Wójt Gminy D. (wójt, organ I instancji) decyzją Nr 25/2024 z dnia 25 marca 2024 r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 3 i art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przyrody ponownie umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa gatunku świerk srebrzysty rosnącego na terenie działki gruntu nr [...], obręb K., gmina D. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku przeprowadzonych zabiegów redukcji nie doszło ani do zniszczenia, ani też do uszkodzenia wymienionego drzewa, o czym świadczy sporządzona w toku postępowania opinia biegłego dendrologa z 15 grudnia 2023 r. Organ I instancji powołał ustalenia opinii podkreślające dobry stan zdrowotny drzewa, prawidłowość wykonanych zabiegów redukcyjnych, i brak negatywnego wpływu na kondycję świerka, a także konieczność zabiegów redukcyjnych w przyszłości, biorąc pod uwagę otoczenie drzewa i jego charakter (znaczny wzrost i rozmiar). Brak więc było podstaw do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie przedmiotowego drzewa, przez co prowadzone postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, i należało je umorzyć.
K. W. i M. W. odwołali się od powyższej decyzji pismem z dnia 24 kwietnia 2024 r. podważając rzetelność opinii biegłego dendrologa z 15 grudnia 2023 r. oraz zarzucając organowi pierwszej instancji przekroczenie uprawnień przy zlecaniu jej sporządzenia, nieuwzględnienie dowodów przedłożonych przez nich w toku postępowania i uniemożliwienie im udziału w pracach biegłego. W ocenie odwołujących się organ bezpodstawnie odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie przedmiotowego drzewa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (SKO, Kolegium, organ II instancji) decyzją z dnia 6 maja 2024 r. (SKO 4201.4.2024) utrzymało w mocy decyzję Wójta D. Po przywołaniu przebiegu postępowania Kolegium scharakteryzowało adekwatne regulacje prawne dotyczące kar administracyjnych za zniszczenie drzewa. SKO podkreśliło, że w celu ustalenia wpływu oddziaływań na stan fitosanitarny przedmiotowego drzewa organ I instancji powołał biegłego dendrologa, który na potrzeby toczącego się postępowania dokonał w dniu 15 grudnia 2023 r. oceny stanu drzewa, a następnie sporządził opinię dendrologiczną. Biegły prawidłowo wskazał lokalizację badanego drzewa oraz szczegółowo opisał metodykę pracy, w tym przede wszystkim wykonane badania i ich wyniki, zaś wszystkie czynności udokumentował stosownymi fotografiami. We wnioskach z przeprowadzonej oceny biegły wskazał, że nie stwierdzono zniszczenia korzeni szkieletowych, lecz jedynie aerotropizm korzeni z wynoszeniem kostki brukowej w podjeździe do garażu i miejscu postojowym przed budynkiem. Drzewo jest obecnie w pełnej witalności, posiada zagęszczona zdrową koronę, pokrój i zabarwieni zgodne z odmiana, bez cech osłabienia. Przeprowadzone redukcje w związku z podkrzesaniem dolnych drobnych gałęzi i konarów do 2-3 cm średnicy, zostały przeprowadzone prawidłowo. Wykonane cięcia redukcyjne obwodowe zostały przeprowadzone prawidłowo, korona zagęściła się, nie widać oznak uszkodzeń i przerzedzenia, nie stwierdzono negatywnego wpływu na dalszy prawidłowy rozwój drzewa. Cięcia redukcyjne i podkrzesujące przedmiotowego drzewa zostały wykonane w związku z istniejąca kolizją, w sposób mieszczący się w podstawowej metodyce cięć związanych z utrzymaniem obiektów użytkowych, zarówno z utworzeniem odpowiedniej skrajni, sąsiedztwem infrastruktury i elementów architektonicznych, krawędzi posesji i z uwagi na sposób użytkowania terenu zgodnego z projektem. W związku z tym, że przeprowadzone cięcia miały charakter nawrotowy, trudno jest określić ich zakres. Prawdopodobnie sumaryczny zasięg wszystkich redukcji mieści się, lub nieznacznie przekracza ustawowo dopuszczalną redukcję do 30% objętości korony. Nie stwierdzono jednorazowo dokonanej redukcji w zakresie powyżej 30% objętości korony. Natomiast z uwagi na konieczność wykonania cięć redukcyjnych, w wyniku posadzenia nieodpowiedniego gatunku do istniejącego miejsca, poprawność przeprowadzonych do tej pory redukcji, z uwzględnieniem ich nawrotów oraz pozytywna reakcję drzewa, wykonanych zabiegów nie ocenia się w kategorii uszkodzenia drzewa.
Kolegium podzieliło dokonaną przez organ I instancji pozytywną ocenę opinii biegłego z grudnia 2023 r. Opinia została sporządzona w sposób spójny i logiczny, zaś zawarta w nim ocena stanu drzewa jest szczegółowa i kompletna - biegły badaniem objął bowiem zarówno wpływ oddziaływania na koronę drzewa, jak również na jego pień oraz bryłę korzeniową. Dysponuje zatem mocą dowodową w zakresie oceny stanu przedmiotowego drzewa.
Mając na uwadze, że przedmiotowy świerk srebrzysty nie zastał uszkodzony, a tym bardziej zniszczony, w sprawie brak było podstaw do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Z tego też względu prowadzone przez organ I instancji postępowanie administracyjne uznać należało za bezprzedmiotowe, a tym samym podlegające umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 K.p.a.
Odnosząc się natomiast do argumentów odwołujących się, Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim analiza opinii biegłego z grudnia 2023 r. wykazała, że została ona sporządzona w sposób prawidłowy, w związku z czym stanowi wiarygodny dowód co do stanu drzewa. W zestawieniu z przedmiotowym opracowaniem wiarygodnego dowodu nie stanowi ocena dokonana przez odwołujących się, która poza subiektywnym charakterem nie została w żadnym stopniu poparta dowodami opierającymi się na wiedzy fachowej z zakresu dendrologii. Słusznie więc organ I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na ocenie stanu drzewa dokonanej przez biegłego, a nie w oparciu o ocenę dokonaną przez odwołujących się oraz przedłożoną przez nich nieobiektywną i niekompletną dokumentację, która sporządzona została wyłącznie w celu udowodnienia z góry przyjętego założenia o zniszczeniu przedmiotowego drzewa. Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że zlecając sporządzenie opinii organ I instancji nie dopuścił się wskazanych w odwołaniu nieprawidłowości. Niewątpliwie był on bowiem uprawniony do zlecenia sporządzenia przedmiotowej opinii, natomiast nie ingerował w zakres samego opracowania i jego treść (określenie zakresu i wybór metod badania pozostawiono biegłemu posiadającemu wiedzę specjalistyczną z zakresu dendrologii). Ponadto ani organ I instancji, ani biegły nie byli zobligowani do zapewnienia odwołującym się czynnego udziału w procesie sporządzania opinii z grudnia 2023 r. Z kolei materiał dowodowy przekazany przez odwołujących się wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji z dnia 25 stycznia 2023 r. (nr 4/2023, znak: OŚ.6132.3.2022.AM), podważał prawidłowość wcześniejszej opinii innego biegłego z dnia 13 grudnia 2022 r. i został rozpatrzony wraz z ww. odwołaniem ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2023 r. (znak: SKO 4131/9/23). Tym niemniej Kolegium dokonało jego ponownej weryfikacji i nie stwierdziło, aby miał on jakikolwiek wpływ na zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie.
K. W., profesjonalnie reprezentowana, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję SKO. Postawiono następujące zarzuty:
1) naruszenie art. 7 k.p.a., art 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez ich błędne niezastosowanie, przejawiające się w oparciu skarżonej decyzji na części zgromadzonych dowodów oraz wynikającą z tego wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie w szczególności poprzez:
- pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy dowodów mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a to protokołu oględzin z dnia 9 listopada 2022 r., opinii dendrologicznej mgr inż. M. P., dokumentacji fotograficznej oraz przedłożonego modelu graficznego świerka (zwierającego precyzyjne wyliczenie procenta objętości usuniętej korony drzewa) przedłożonych przez skarżącą K. W. w toku całego postępowania, w sytuacji gdy z powoływanych dowodów wynikał zakres procentowy uszkodzenia objętego postępowaniem świerka, ilość dokonanych cięć oraz ich umiejscowienie, a nadto dowody te zgromadzone zostały bezpośrednio po dokonaniu ociosania gałęzi świerka i w pełnym zakresie obrazowały zakres tej wycinki, w wyniku czego w sposób wadliwy SKO we Wrocławiu ustaliło zakres uszkodzenia drzewa - w szczególności jego korony;
- przeprowadzenie wadliwej oceny opinii biegłego M. M. i przyjęcie, iż przedmiotowa opinia jest prawidłowa oraz kompletna, w sytuacji gdy biegły sporządzając przedmiotową opinie przyjął wadliwe założenia, iż w sprawie nie sposób ustalić zakresu objętej postępowaniem wycinki (w sytuacji gdy zakres ten wynikał z pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym określił wielkość ciętych gałęzi oraz wadliwie ocenił ilość cięć, a finalnie wskazał, iż niemożliwym jest ustalenie % objętości korony drzewa objętej wycinką;
- przeprowadzenie wadliwej oceny opinii biegłego M. M. poprzez przyjęcie, że przedmiotowa opinii jest kompletna, w sytuacji gdy nie zawierała ona szczegółowego uzasadnienia oceny stopnia redukcji korony drzewa (tj. wskazania sposobu dokonania przedmiotowej oceny, podania wszystkich parametrów przyjętych w procesie oceny oraz przedstawienia poczynionych kalkulacji i ich wyniku wskazującego procentowy poziom redukcji korony drzewa);
w sytuacji gdy powoływane normy nakazują organowi administracji publicznej z urzędu czynić ustalenia faktyczne w sprawie oraz podejmować niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spraw, oceniać dowodu na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o całość tego materiału czynić ustalenia faktyczne w sprawie, a co w konsekwencji doprowadziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu do poczynienia wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie i do zaniechania oceny % objętości korony drzewa objętego wycinką;
2) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i pominięcie wszystkich wniosków dowodowych zaoferowanych przez skarżącą w toku postępowania (w szczególności z dokumentacji fotograficznej oraz szkiców i obliczeń skarżącej dotyczących parametrów objętego postępowaniem drzewa, w tym objętości usuniętej korony drzewa), z uwagi na fakt, iż dowody te powołane w celu udowodnienia okoliczności sprzecznych z ustaleniami organu I i II instancji, w sytuacji gdy zgodnie z powoływaną normą przy ustaleniu okoliczności faktycznej sprawy należy uwzględnić i wykorzystać wszelki dowody zaoferowane przez stronę, w szczególności, gdy teza dowodowa odmienna jest od ustaleń organu administracyjnego;
3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie i sporządzenie niepełnego uzasadnienia skarżonej decyzji, w której SKO we Wrocławiu nie zawarło pełnego uzasadnienia faktycznego, w szczególności w zakresie obowiązku zawarcia uzasadnienia dotyczącego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia zarzutów strony zawartych w odwołaniu, w sytuacji gdy z przedmiotowej normy wynikał taki obowiązek;
4) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i uniemożliwienie stronie K. W. wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez SKO we Wrocławiu, a w szczególności poprzez zaniechanie poinformowania strony o zakończeniu gromadzenia materiału w sprawie i możliwości złożenia dalszych wniosków dowodowych w postępowaniu;
5) naruszenie art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wadliwą wykładnię i ustalenie, że obowiązkiem organu I instancji nie było powiadomienie stron o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dendrologa i dokonania oględzin w ramach przedmiotowej opinii objętego postępowaniem drzewa, w sytuacji gdy z powoływanej normy wynika wprost, iż nie tylko organ administracyjny posiada taki obowiązek, ale zobligowany jest do powiadomienia strony o powyższych czynnościach, co najmniej na 7 dni przed ich przeprowadzeniem;
6) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy skarżonej decyzji pomimo dopuszczenia się przez organ l instancji uchybień polegających na wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy jednoczesnym niezapewnieniu stronie K. W. czynnego udziału w postępowaniu, w sytuacji gdy ze względu na wadliwość postępowania oraz jego niekompletność - sprawa nie została wyjaśniona w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy zgodnie z powoływaną normą w opisywanej sytuacji organ II instancji zobligowany był do uchylenia skarżonej decyzji;
7) naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 4, 87a ust. 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieprawidłowe niezastosowanie i odmowę nałożenia kary administracyjnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie istniały przesłanki do nałożenia tej kary.
W rozwinięciu skarżąca zarzuca błędy w zebraniu i ocenie materiału dowodowego. W szczególności decyzja organu II instancji wydana została jedynie w oparciu o aprioryczne założenie, że opinia dendrologiczna sporządzona przez biegłego M. M. jest pełna oraz w sposób należyty obrazuje okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w tym zakres uszkodzenia korony objętego postępowaniem drzewa. Pominięto przy tym fakt, że rzeczona opinia sporządzona została w oparciu o oględziny drzewa przeprowadzone przez biegłego po okresie ponad roku od dokonania nielegalnej ingerencji w strukturę drzewa, jak i fakt, iż w aktach postępowania znajdowała się zarówno opinii biegłego M. P. (do której dołączona dokumentację fotograficzną obrazującą zakres uszkodzeń drzewa - w tym wysokość i ilość cięć gałęzi), protokół z oględzin drzewa przeprowadzonych przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Gminy D., oraz dokumentacja fotograficzna przedłożona przez K. W., z której wynikał zakres i umiejscowienie cięć drzewa. Zaznaczyć należy, że wszystkie powołane dowody - za wyjątkiem opinii biegłego M. M. - przeprowadzana były w bliskiej odległości czasowej od daty dokonania uszkodzenia drzewa. Pomimo powyższego ignorując rozbieżności zachodzące pomiędzy opinią biegłego M. M., a pozostałymi dowodami - uznało SKO we Wrocławiu, iż przedmiotowa opinia jest kompletnym i wystarczającym dowodem dla ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy oraz zaniechania uzasadnienia występujących w poszczególnych dowodach rozbieżnościach. Zdaniem skarżącej treść pisemnego uzasadnienia skarżonej decyzji implikuje wręcz, iż SKO we Wrocławiu nie zapoznało się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 maja 2024 r., zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżąca zwróciła się o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - dokumentacji fotograficznej (5 zdjęć) wskazującej na zakres cięć świerka wykonanych w 2022 r. przez sprawczynię cięcia, fakt uszkodzenia korzenia oraz stanu drzewa po każdym z cięć - na okoliczność dokonanych cięć, faktu uszkodzenia korzenia drzewa, umiejscowienia i zakresu cięć, faktu iż opinie biegłych sporządzone w niniejszej sprawie przygotowane zostały w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan świerka przez biegłych. W piśmie z dnia 29 maja 2025 r. skarżąca rozszerzyła wnioski dowodowe wskazując oświadczenia 6 osób fizycznych na okoliczność, że drzewo jeszcze w czerwcu 2022 r. nie przechodziło zabiegów pielęgnacyjnych prowadzących do przerzedzenia korony.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności wiarygodnym dowodem co do stopnia ingerencji w strukturę drzewa (tzn. ingerencji jednorazowej, a nie sumarycznej przez cały okres rozwoju drzewa) jest opinia biegłego z grudnia 2023 r., zgodnie z którą nie stwierdzono jednorazowo dokonanej redukcji w zakresie powyżej 30% objętości korony. Z tego też względu nie doszło do uszkodzenia, a tym bardziej do zniszczenia drzewa, w związku z czym brak podstaw do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Z tego też względu prowadzone przez organ I instancji postępowanie administracyjne uznać należało za bezprzedmiotowe, a tym samym podlegające umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić, ponieważ skoro nie zaszły przesłanki nałożenia kary za uszkodzenie drzewa, to postępowanie w tym zakresie umorzono prawidłowo. Według art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.: sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; pkt 2: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; pkt 3: stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Systematyzacja zarzutów skargi prowadzi do wyodrębnienia trzech płaszczyzn sporu prawnego. Po pierwsze, skarżąca wskazuje naruszenie przepisów procesowych prowadzące do błędnego przyjęcia, że nie doszło do uszkodzenia świerka. Po drugie, w ocenie skarżącej doszło do naruszenia jej uprawnień procesowych związanych z uzasadnieniem decyzji i zapewnieniem jej stosownego udziału w postępowaniu (wypowiedzenie się, poinformowanie). Po trzecie wreszcie, błędnie zastosowano przepisy materialne, ponieważ należało ukarać sprawcę uszkodzenia karą pieniężną przewidzianą przepisami ustawy o ochronie przyrody.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.), dalej także jako u.o.p., organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu, jak też za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonaniem prac w obrębie korony drzewa. A contrario nie zostanie wymierzona administracyjna kara pieniężna w sytuacji, gdy nie nastąpiło zniszczenie drzewa lub krzewu, jak też gdy nie doszło do uszkodzenia drzewa. Uszkodzenie drzewa definiowane jest w art. 87a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody jako usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2. Z kolei zniszczenie drzewa (traktowane jako wyższy stopień uszkodzenia, i opisywane w piśmiennictwie prawniczym jako nieodwracalna utrata żywotności, ale też poważny stopień uszkodzenia, który jednak nie wyklucza zachowania żywotności - zob. Wojciech Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2024) ujęte jest normatywnie jako usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony - art. 87a ust. 5 u.o.p.).
Kwestią kluczową dla uruchomienia odpowiedzialności prawnej jest zatem ustalenie, że do zniszczenia (uszkodzenia) doszło. Ani treść skargi, ani pozostała dokumentacja sprawy nie wskazują, że doszło do zniszczenia drzewa. Stąd przedmiot sporu w kontrolowanej sprawie zogniskowany jest na uszkodzeniu: zdaniem skarżącej doszło do uszkodzenia drzewa, podczas gdy organy administracji negują taką okoliczność, co prowadzi do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a.: gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Na płaszczyźnie procesowej skarżąca koncentruje argumentację w wadliwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym odnośnie stanu drzewa.
Konkluzja organu I instancji w zakresie wykazania stanu drzewa, podtrzymana przez SKO, została oparta na opinii dendrologicznej z dnia 15 grudnia 2023 r. W przedmiotowym dokumencie czytamy w szczególności: "nie stwierdzono zniszczenia korzeni szkieletowych, lecz jedynie aerotropizm korzeni z wynoszeniem kostki brukowej w podjeździe do garażu i miejscu postojowym przed budynkiem. Drzewo jest obecnie w pełnej witalności, posiada zagęszczoną zdrową koronę, pokrój i zabarwienie zgodne z odmianą bez cech osłabienia. Przeprowadzone redukcje w związku z podkrzesaniem dolnych drobnych gałęzi i konarów do 2-3 cm średnicy, zostały przeprowadzone prawidłowo. Wykonane cięcia redukcyjne obwodowe zostały przeprowadzone prawidłowo, korona zagęściła się, nie widać oznak uszkodzeń i przerzedzenia, nie stwierdzono negatywnego wpływu na dalszy prawidłowy rozwój drzewa. Wykonane cięcia redukcyjne i podkrzesujące przedmiotowego drzewa, zostały wykonane w związku z istniejąca kolizją, w sposób mieszczący się w podstawowej metodyce cięć związanych z utrzymaniem obiektów użytkowych, zarówno z utworzeniem odpowiedniej skrajni, sąsiedztwem infrastruktury i elementów architektonicznych, krawędzi posesji i z uwagi na sposób użytkowania terenu zgodnego z projektem. W związku z tym, że przeprowadzone cięcia miały charakter nawrotowy, trudno jest określić ich zakres. Prawdopodobnie sumaryczny zasięg wszystkich redukcji mieści się, lub nieznacznie przekracza ustawowo dopuszczalną redukcję do 30% objętości korony. Nie stwierdzono jednorazowo dokonanej redukcji w zakresie powyżej 30% objętości korony. Natomiast z uwagi na konieczność wykonania cięć redukcyjnych, w wyniku posadzenia nieodpowiedniego gatunku do istniejącego miejsca, poprawność przeprowadzonych do tej pory redukcji, z uwzględnieniem ich nawrotów oraz pozytywna reakcję drzewa, wykonanych zabiegów nie ocenia się w kategorii uszkodzenia drzewa".
Sąd uwzględnił treść 24 - stronicowego dokumentu, w tym powołaną wiedzę fachową dotyczącą specyfiki drzewa i jego wegetacji, zgromadzoną dokumentację fotograficzną, dokonane pomiary, odniesienie się do środowiska, w którym drzewo egzystuje. Zdaniem Sądu ustalenia biegłego są spójne, logiczne, i konsekwentnie powiązane ze stanem faktycznym dotyczącym przedmiotowego świerka i jego otoczenia. Autor opinii jednoznacznie stwierdził pełną żywotność drzewa, zdrowy stan korony, poprawność zabiegów redukcyjnych, które nie wywołały negatywnego wpływu na kondycje rośliny. Tym samym nie mylą się organy aprobując stanowisko biegłego, i także Sąd odnajduje opinię dendrologiczną jako przekonującą i merytorycznie wiarygodną.
Trzeba także zauważyć, że przedmiotowa opinia jest drugą sporządzoną w granicach sprawy. Chociaż obydwa dokumenty są zbieżne w swoich konkluzjach, to niedostatki pierwszego z dokumentów (opinia z dnia 13 grudnia 2022 r.) spowodowały uchylenie decyzji Wójta D. z dnia 25 stycznia 2023 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu. Pozyskując kolejną opinię wójt zgromadził takie informacje odnośnie stanu przedmiotowego świerka, które okazały się wystarczającą podstawą do wydania kolejnej decyzji, tym razem podtrzymanej przez organ odwoławczy. Nie popełniły błędu organy dając pierwszeństwo opinii dendrologicznej sporządzonej później, w ramach ponownie prowadzonego postępowania, skoro uprzedniej opinii (autorstwa biegłego M. P.) wytknięto uchybienia.
Opinii biegłego skarżąca zarzuca wadliwość i przeciwstawia jej własne ustalenia, oparte na pomiarach, fotografiach, pozyskanych oświadczeniach innych osób. Trzeba wskazać, że przepisy k.p.a. nakazują organom podejmować wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7), wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), a także oceniać na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80). W zakresie rozumienia i dopuszczalności dowodów, art. 75 § 1 k.p.a. nakazuje dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Odnosząc się do wyżej wskazanego zarzutu strony z perspektywy powołanych przepisów k.p.a. Sąd nie podziela jego zasadności, ponieważ z zasady swobodnej oceny dowodów wynika kompetencja organu przypisywania im określonej wagi, zaś strona usiłująca podważyć prawidłowość opinii biegłego powinna przedstawić inną, odmienną w konkluzjach opinię biegłego, bądź też wykazać w kwestionowanej opinii błędy oczywiste, widoczne prima facie. Takich okoliczności Sąd w sprawie nie dostrzegł. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że jeżeli strona miała wątpliwości lub zastrzeżenia co do prawidłowości wykonania przez biegłego opinii, to mogła - w ramach własnych środków dowodowych stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. - przedstawić kontropinię (przeciwdowód) sporządzoną przez innego biegłego, wówczas organ musiałby przeanalizować obie opinie, dokonać oceny i podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie. Strona w tym zakresie nie wykazała inicjatywy dowodowej, nie przedstawiła żadnego przeciwstawnego dowodu, poprzestała (oprócz twierdzeń) jedynie na tym, że to organ winien wystąpić o opinię uzupełniającą tudzież o nową opinię biegłego. Nie można się z tym zgodzić, ponieważ w myśl przepisów k.p.a. (art. 7) nie tylko z urzędu na organie spoczywa obowiązek wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego, ale także na wniosek strony, zwłaszcza w sytuacji gdy to strona kwestionuje zasadnicze elementy stanu faktycznego czyli opinię biegłego. To stronie skarżącej, która kwestionuje dowód z opinii powinno zależeć na przedstawieniu takich dowodów i argumentacji, aby wykazać swoje racje (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 7725/21, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Przywołana argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego jest adekwatna do kontrolowanej sprawy, ponieważ skarżąca nie przedstawia dowodów mogących podważyć prawidłowość oceny biegłego, zaś jej polemika opiera się na własnych pomiarach i ustaleniach, subiektywnym przekonaniu o ich trafności, przy jednoczesnym przypisaniu opinii biegłego niekompletności, w szczególności w zakresie cięć wykonanych na drzewie. Analogicznie nie może okazać się skuteczny argument skarżącej związany z zarzucanym uszkodzeniem korzeni drzewa - opinię biegłego skarżąca zestawia z przedłożoną przez siebie dokumentacją fotograficzną (s. 9 skargi). Sąd zważył przy tym, że przedłożone przez skarżącą dowody niewątpliwie obrazują stan drzewa, jednak nie wykazują, aby doszło do jego uszkodzenia czy zniszczenia, i dlatego organy trafnie przypisały decydujące znaczenie opinii dendrologicznej. Z pokrewnych powodów nie mogły zmienić oceny Sądu przedłożone oświadczenia osób odnoszące się do stanu drzewa (oświadczenia ilustrują wyłącznie subiektywne spostrzeżenia osób, które nie wykazują swojej wiedzy specjalistycznej), jak też wskazana w skardze jako dowód uzupełniający dokumentacja fotograficzna: wskazuje ona zakres cięć wykonanych, jak podnosi skarżąca, w 2022 r. gdy tymczasem opinia dendrologiczna niejako "skonsumowała" już te zabiegi, skoro sporządzono ją w oparciu o materiał zebrany w grudniu 2023 r.
Art. 10 § 1 k.p.a., którego naruszenie wskazuje skarżąca, kreuje dla organu obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji należy umożliwić możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z kolei art. 79 § 1 stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem.
Podkreślenia wymaga, że chodzi tu wyłącznie o takie spośród wymienionych wyżej czynności, które przeprowadza bezpośrednio organ administracji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że wynikający z art. 79 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych nie oznacza obowiązku zawiadomienia o miejscu i terminie dokonywania przez biegłego oględzin koniecznych do sporządzenia opinii (zob. np. wyroki NSA z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 561/16 i z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1390/14). "Biegły, który sporządza opinię dotyczącą nieruchomości, nie ma obowiązku zawiadomienia strony postępowania o przeprowadzonych oględzinach nieruchomości" - zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 562/16). Trzeba też zauważyć, że pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. organ I instancji zawiadomił o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, wskazał możliwość zapoznania się z tym materiałem oraz wypowiedzenia się. Postanowieniem z dnia 26 października 2023 r. wójt dopuścił dowód z opinii dendrologicznej, o czym poinformowano skarżącą. W aktach znajduje się również notatka służbowa wskazująca uwarunkowania pogodowe strojące na przeszkodzie ukończeniu opinii w zakładanym wcześniej terminie. Co do stosowania art. 10 § 1 k.p.a. w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw, i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 119/24). Tak więc naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Takich okoliczności skarżąca skutecznie nie wykazała, nie precyzując w czym i w jaki sposób brak zarzucanego poinformowania przez SKO miałby istotnie wpływać na jej sytuację.
Reasumując, Sąd nie dostrzegł wadliwości w zebraniu, analizie i ocenie materiału dowodowego przez organy, co oznacza, że nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów procesowych. Przedłożone wnioski dowodowe nie mogły spowodować oczekiwanego skutku, o czym Sąd roztrząsał wcześniej, i nie nastąpiło naruszenie art. 75 §1 w związku z art. 80 k.p.a. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji jasno i wystarczająco podaje okoliczności przemawiające za umorzeniem postępowania wskutek niestwierdzenia faktu uszkodzenia drzewa, i w tym zakresie należy podzielić stanowisko SKO podtrzymujące decyzję wójta. Tym samym brak było podstaw do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, skoro nie ziściła się przesłanka z art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody. Dlatego organy administracji prawidłowo zdecydowały o umorzeniu postępowania. W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi na zakreślonych płaszczyznach, nie dopatrując się naruszenia przepisów w stopniu określonym w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z podanych powodów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.