II SA/WR 552/20

II SA/Wr 552/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /sprawozdawca/
Olga Białek /przewodniczący/
Władysław Kulon
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 5165/21 - Wyrok NSA z 2025-01-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 55
art. 84 ust. 1, 3, 7, 8
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie pobrania opłaty za usunięcie drzew oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] IX 2020 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania S. C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] I 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie pobrania opłaty w wysokości 29 350 zł za usunięcie 7 sztuk drzew z terenu nieruchomości przy ul. [...], działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] miasto B.
Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji co do istnienia faktycznych i prawnych podstaw do zastosowania w sprawie art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 16 IV 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r., poz. 55, ze zm.) – dalej jako "uop". Wyjaśniono przy tym, że decyzją z [...] III 2018 r. (nr [...]) Prezydent Miasta B. orzekł o zezwoleniu S. C. (dalej jako "skarżący") na usunięcie 16 sztuk drzew z terenu nieruchomości przy ul. [...], działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] miasto B., pod warunkiem zasadzenia w zamian, w terminie do [...] V 2019 r., czternastu drzew: sosen lub świerków dowolnej odmiany na terenie tej nieruchomości. Ustaloną opłatę odroczono przy tym na okres trzech lat od dnia [...] V 2019 r., jeżeli drzewa i krzewy, posadzone w zamian za drzewa i krzewy usunięte, zachowają żywotność. Ponadto w zezwoleniu zobowiązano skarżącego do złożenia Prezydentowi Miasta B. w terminie do [...] VI 2019 r. informacji o wykonaniu nasadzeń wskazanych w decyzji. Dalej SKO wyjaśniło, że zebrany materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie wykonał nasadzeń zastępczych w terminie wyznaczonym w zezwoleniu, tj. do dnia [...] V 2019 r. Wykonano je dopiero pod koniec 2019 r. Skarżący powoływał się przy tym na trudności w dostępie do nieruchomości i błędne przekonanie, iż termin nasadzeń upływał z końcem roku (pisma skarżącego z [...] XI 2019 r. i z [...] I 2020 r.). W ocenie SKO w takim stanie rzeczy zaktualizował się obowiązek pobrania opłaty. SKO zaznaczyło, że skarżący przed upływem wyznaczonego w zezwoleniu terminu mógł ubiegać się o zmianę tego terminu na podstawie art. 155 kpa, o ile przewidywał jakieś trudności w wykonaniu nasadzeń zastępczych w terminie określonym w zezwoleniu. Zaniechanie tej czynności przy jednoczesnym bezskutecznym upływie terminu wykonania nasadzeń zastępczych obligowało do wydania decyzji o pobraniu opłaty określonej w zezwoleniu. SKO stwierdziło także, że nie podziela oceny skarżącego, jakoby decyzja udzielająca zezwolenia na usunięcie drzew skierowana była do osoby niebędącej stroną. Zaznaczyło, że kwestia ta była przedmiotem prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew. Postępowanie to zakończyło się odmową stwierdzenia nieważności (decyzja SKO z [...] VII 2020 r., [...]).
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 28, art. 29 oraz art. 30 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "[...]" był stroną postępowania w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, jak również pozostaje stroną aktualnie toczącego się postępowania w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew, podczas gdy przeprowadzone postępowanie oraz podmiot, w stosunku do którego została wydana decyzja zezwalająca na usunięcie drzew tj. "firma [...] z siedzibą w miejscowości [...], [...] B., reprezentowana przez S. C. - właściciela", nie był ani osobą fizyczną, ani osobą prawną, nie posiadał zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, w konsekwencji czego nie mógł on występować w charakterze strony tego postępowania, co powinno skutkować przyjęciem, że skarżący nie powinien być adresatem utrzymanej w mocy decyzji o pobraniu opłaty,
2) naruszenie art. 107 § 1 pkt. 3 kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji o pobraniu opłaty, w której jako stronę i adresata wskazano skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pn. [...], podczas gdy adresatem zezwolenia na usunięcie drzew był podmiot określony jako "firma [...] - reprezentowana przez S. C. - właściciela" i podmiot ten, określony właśnie w taki sposób, powinien być ewentualnym adresatem decyzji o pobraniu opłaty,
3) naruszenie art. 80 § 1 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że decyzja SKO z dnia [...] VII 2020r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew stała się decyzją ostateczną, a podniesione zarzuty dotyczące skierowania decyzji nie do strony postępowania były nieuzasadnione i stanowisko to miało niewątpliwie wpływ także na sposób rozstrzygnięcia, podczas gdy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew pozostaje na etapie ponownego rozpoznania sprawy z dalszą, przedstawioną przez skarżącego wraz z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, argumentacją prawną,
4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji o pobraniu opłaty, w sytuacji gdy skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] nie był stroną postępowania, zakończonego wydaniem decyzji udzielającej zezwolenia na usunięcie drzew,
5) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji o pobraniu opłaty, w sytuacji gdy skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] nie był stroną postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2018 r.
Uzasadniając zarzuty skarżący podkreślił przede wszystkim, że zezwolenie na usunięcie drzew, które określało wysokość opłaty oraz termin nasadzeń zastępczych, zostało wadliwie skierowane do osoby niebędącej stroną tj. do "firmy [...], z siedzibą w miejscowości [...], [...] B., reprezentowaną przez S. C. – właściciela". W ocenie skarżącego taki stan rzeczy rodzi skutek w postaci nieważności, bowiem taki podmiot nie istniał w chwili wydania zezwolenia i nie istnieje w chwili obecnej. W konsekwencji nie ma też podstaw, by w obecnej sytuacji opłatą obciążać skarżącego (osobę fizyczną), skoro to nie on był podmiotem, na rzecz którego udzielono zezwolenia na usunięcie drzew. Skarżący zaznaczył także, że błędne było ustalenie poczynione przez SKO, jakoby sprawa stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew została ostatecznie zakończona decyzją SKO z [...] VII 2020 r., [...], skoro skarżący skutecznie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W rezultacie skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. SKO oświadczyło przy tym, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew zakończyło się ostatecznie decyzją z [...] XI 2020 r. ([...]) utrzymującą w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności.
Postanowieniem z dnia 18 I 2021 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 23 II 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 III 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Obowiązek ponoszenia opłaty za usunięcie drzewa jest regułą, co jednoznacznie wynika z art. 84 ust. 1 uop. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że wyznacza zasadniczy kierunek interpretacji tych regulacji prawnych, które umożliwiają odstępstwo od tej reguły. Jeśli bowiem ustawodawca w określonych przypadkach umożliwia odroczenie czy nawet umorzenie takiej opłaty, to nastąpić to może wyłącznie w sytuacji, gdy strona spełni wszystkie wymagania określone w przepisach oraz udzielonym jej zezwoleniu na usunięcie drzew.
Stosownie do art. 84 ust. 3 uop, w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych.
Jak zaś wynika z art. 84 ust. 7 i 8 uop, w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Decyzje w tej sprawie wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.
Powołana wyżej regulacja prawna wskazuje jednoznacznie na możliwość odroczenia w ramach zezwolenia na usunięcie drzew terminu płatności opłaty za ich usunięcie, o ile jednocześnie nałożono na stronę obowiązek przesadzenia usuniętych drzew lub też wykonania nasadzeń zastępczych w określonym terminie. Zarazem jednak ustawodawca przesądził, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem następuje pobranie opłaty ustalonej w zezwoleniu. Opłata jest przy tym przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
W okolicznościach sprawy jest bezsporne, że skarżący nie wykonał nasadzeń zastępczych w terminie określonym w zezwoleniu, tj. do dnia [...] V 2019 r. Stwierdzone zostało to jednoznacznie w toku przeprowadzonej w dniu [...] VIII 2019 r. kontroli stanu nieruchomości nr [...], na której miano dokonać nasadzeń zastępczych. Potwierdził to zresztą sam skarżący w piśmie z dnia [...] XI 2019 r. wskazując przy okazji na przyczyny takiego stanu rzeczy.
W świetle powyższego zmaterializował się skutek prawny z art. 84 ust. 7 uop w postaci obowiązku pobrania przez organ opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący dokonał nasadzeń zastępczych w terminie późniejszym. Okoliczność ta w świetle art. 84 ust. 7 uop nie ma istotnego znaczenia. Przewidziany w tym przepisie obowiązek pobrania przez organ opłaty aktualizuje się w przypadku "niewykonania nasadzeń zastępczych lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem". Chodzi tu więc nie tylko o przypadki niedokonania nasadzeń w ogóle ale też o inne sytuacje naruszenia w tym zakresie warunków zezwolenia. Dotyczyć to może przykładowo ilości nasadzonych drzew, ich gatunku, parametrów wielkościowych, czy miejsca nasadzeń. Sytuacja niewykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem wystąpi jednak również w przypadku, gdy wprawdzie nasadzeń zastępczych dokonano, jednak nastąpiło to po upływie terminu wyznaczonego w zezwoleniu. Jak już wyżej zaznaczono, bezskuteczny upływ terminu wykonania nasadzeń zastępczych rodzi skutek materialnoprawny z art. 84 ust. 7 uop, a więc konieczność pobrania opłaty. Innymi słowy zastosowanie w takim przypadku znajdzie reguła ogólna z art. 84 ust. 1 uop w postaci obowiązku poniesienia opłaty.
Sąd zwraca uwagę, że w dotychczasowym orzecznictwie wyrażano już stanowisko, że w przypadku wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew pod warunkiem ich przesadzenia lub zastąpienia innymi i w związku z tym odroczenia terminu uiszczenia opłaty za ich usunięcie w trybie art. 84 ust. 3 uop, a następnie stwierdzenia niewykonania tego warunku w wyznaczonym w decyzji terminie, zgodnie z art. 84 ust. 7 uop, musi być podjęte rozstrzygnięcie o pobraniu opłaty (zob. wyrok WSA w Lubinie z 20 XII 2018 r., II SA/Lu 902/18 – publ. CBOSA).
Rację mają więc organy obu instancji wskazując, że w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność orzeczenia o pobraniu opłaty określonej w zezwoleniu na usunięcie drzew w kwocie 29 350 zł. Nieprawidłowe wykonanie przez skarżącego zezwolenia w części dotyczącej nasadzeń zastępczych czyniło bezprzedmiotowym dalsze odraczanie terminu uiszczenia opłaty i wykluczyło możliwość jej umorzenia na zasadzie art. 84 ust. 4 uop.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że nie ma podstaw do podważania zakresu podmiotowego zezwolenia na usunięcie drzew. W treści zezwolenia wskazano wyraźnie skarżącego, jako osobę, której udziela się zezwolenia. To zaś, że oznaczono w nim skarżącego jako "firmę [...], z siedzibą w miejscowości [...], [...] B., reprezentowaną przez S. C. – właściciela" nie oznacza, że zezwolenie na usunięcie drzew zostało skierowane do osoby niebędącej stroną i zachodzi podstawa nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Kwestia ta stanowiła zresztą przedmiot oceny przeprowadzonej przez SKO w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew. Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją SKO z dnia [...] XI 2020 r. ([...]) utrzymującą w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą wskazanie obok imienia i nazwiska takiej osoby również nazwy prowadzonej działalności nie prowadzi do kwalifikowanego naruszenia prawa, będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Błędne oznaczenie w decyzji podmiotu będzie bowiem miało charakter kwalifikowany tylko w przypadku, gdy na skutek tego błędu decyzja nie daje możliwości prawidłowego zidentyfikowania strony. Sytuacja taka nie wystąpi jednak w przypadku, gdy wadliwy opis nie wyklucza identyfikacji strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie zwracano uwagę, że od kwalifikowanego naruszenia przepisów w postaci skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną, należy odróżnić naruszenie przepisów prawa nieistotne, do którego należy zaliczyć omyłkowe czy nieprecyzyjne oznaczenie strony. Tego rodzaju naruszenie wystąpi, gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest wobec jednostki, która w myśl art. 28 w związku z art. 29 kpa jest stroną, a jedynie w decyzji określono ją wadliwie (zob. np. wyroki NSA z 20 XI 2007 r., I OSK 1555/06; z 8 I 2015 r., II OSK 1395/13; czy wyrok WSA w Warszawie z 1 VI 2007 r., VI SA/Wa 538/07 – CBOSA). W ocenie tutejszego Sądu okoliczność, że w ramach zezwolenia na usunięcie drzew obok imienia i nazwiska skarżącego wskazano również nazwę prowadzonej przez niego działalności gospodarczej sugerując, że zezwolenia udziela się "firmie", nie oznacza braku możliwości identyfikacji strony. Stroną postępowania był niewątpliwie skarżący, który wniósł o udzielenie zezwolenia, zaakceptował wszystkie jego warunki i skonsumował je w zakresie dotyczącym usunięcia drzew. Co więcej, skarżący został w tym zezwoleniu wskazany z imienia i nazwiska, tak więc nie można podzielić argumentacji skargi powołującej się na skierowanie zezwolenia do osoby niebędącej stroną. W konsekwencji organy miały pełne podstawy do egzekwowania odpowiedzialności skarżącego z tytułu należnej opłaty ustalonej w związku z udzieleniem zezwolenia na usunięcie drzew i niewykonaniem w określonym terminie nasadzeń zastępczych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.