II SA/Wr 456/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która ustaliła dla spółki K. S.A. opłatę zmienną za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki O. w wysokości ponad 18 milionów złotych. Spółka kwestionowała sposób naliczenia opłaty, domagając się pomniejszenia jej o ilość chlorków i siarczanów zawartych w pobranych wodach kopalnianych, które wykorzystuje w swojej działalności. Organ administracji odmówił zastosowania art. 278 ust. 4 Prawa wodnego, argumentując, że spółka nie posiada pozwolenia na pobór wód powierzchniowych lub podziemnych, a wody kopalniane stanowią ścieki. Sąd uznał jednak, że pozwolenie na odwadnianie zakładów górniczych również uprawnia do skorzystania z mechanizmu pomniejszenia opłaty. Podkreślono, że zasada "zanieczyszczający płaci" nie powinna obciążać podmiotu za zanieczyszczenia naturalnie obecne w pobranych wodach, zwłaszcza gdy ich stężenie w odprowadzanych ściekach jest niższe niż w wodach pierwotnych. Sąd zwrócił uwagę na utrwaloną praktykę organu w tym zakresie oraz na zasadę rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść przedsiębiorcy (in dubio pro tributario). W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 278 ust. 4 Prawa wodnego w kontekście wód kopalnianych, zasada "zanieczyszczający płaci" w prawie wodnym, zasada zaufania do organów administracji i in dubio pro tributario.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji poboru i odprowadzania wód kopalnianych, ale jego argumentacja dotycząca wykładni przepisów i zasad postępowania może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, które są naturalnie zasolone (zawierają chlorki i siarczany), mogą być traktowane jako "pobrane wody" w rozumieniu art. 278 ust. 4 Prawa wodnego, uprawniające do pomniejszenia opłaty za wprowadzanie ścieków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, nawet jeśli są zanieczyszczone, mogą być traktowane jako "pobrane wody" w rozumieniu art. 278 ust. 4 Prawa wodnego, a pozwolenie na odwadnianie zakładów górniczych uprawnia do skorzystania z mechanizmu pomniejszenia opłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 278 ust. 4 Prawa wodnego nie ogranicza się do poboru wód na podstawie pozwolenia na pobór wód powierzchniowych lub podziemnych, ale obejmuje także wody pobrane w ramach odwadniania zakładów górniczych. Kluczowe jest faktyczne pobranie wody, a nie tylko formalna podstawa prawna. Zasada "zanieczyszczający płaci" nie powinna obciążać podmiotu za naturalne zanieczyszczenia obecne w pobranych wodach.
Czy wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, które naturalnie zawierają chlorki i siarczany, stanowią "ścieki" w rozumieniu Prawa wodnego, nawet jeśli nie zostały dodatkowo zanieczyszczone przez działalność przedsiębiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, które są wprowadzane do wód lub do ziemi i zawierają substancje zanieczyszczające (np. chlorki i siarczany), należy kwalifikować jako "ścieki" w rozumieniu Prawa wodnego, nawet jeśli ich zanieczyszczenie ma charakter naturalny.
Uzasadnienie
Definicja ścieków w Prawie wodnym obejmuje wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych wprowadzane do wód lub ziemi. Pomimo tego, że są to ścieki, art. 278 ust. 4 Prawa wodnego nadal pozwala na pomniejszenie opłaty o ilość substancji naturalnie obecnych w pobranych wodach, jeśli nie zostały one zwiększone przez działalność przedsiębiorcy.
Czy organ administracji może odstąpić od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw dotyczących opłat za usługi wodne, jeśli zmiana wynika z odmiennej wykładni przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ może odstąpić od utrwalonej praktyki, ale musi to być uzasadnione. W tym przypadku, zmiana wykładni art. 278 ust. 4 Prawa wodnego przez organ, po wielu latach stosowania odmiennej praktyki, została uznana za nieuzasadnioną i naruszającą zasadę zaufania do organów władzy publicznej oraz zasadę in dubio pro tributario.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ przez wiele lat stosował art. 278 ust. 4 Prawa wodnego w określony sposób, a następnie radykalnie zmienił interpretację bez uzasadnionej przyczyny prawnej lub faktycznej. Taka zmiana, prowadząca do wielokrotnego wzrostu opłaty, narusza zasady postępowania administracyjnego i zaufania przedsiębiorcy do organów państwa.
Przepisy (23)
Główne
u.P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
u.P.p.s.a. art. 200 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
u.P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
p.w. art. 278 § 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Przepis umożliwiający pomniejszenie opłaty za wprowadzanie ścieków o ilość substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków.
Pomocnicze
p.w. art. 278 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Określa zasadę ustalania wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód, biorąc pod uwagę substancję powodującą najwyższą opłatę.
p.w. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Katalog usług wodnych, w tym pobór wód podziemnych lub powierzchniowych (pkt 1) oraz odwadnianie zakładów górniczych (pkt 8).
p.w. art. 16 § 61
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Definicja ścieków, w tym wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.
p.w. art. 272 § 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Określa sposób obliczania opłaty zmiennej.
u.P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
u.P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 8 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakaz odstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw bez uzasadnionej przyczyny.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 7a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (in dubio pro tributario).
Prawo przedsiębiorców art. 12
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców.
Prawo przedsiębiorców art. 14
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Zakaz odstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw bez uzasadnionej przyczyny.
Prawo przedsiębiorców art. 10 § 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść przedsiębiorcy.
Konstytucja RP art. 86
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane pogorszenie środowiska (zasada "zanieczyszczający płaci").
u.P.o.ś. art. 7
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Zasada ponoszenia kosztów usunięcia skutków zanieczyszczenia środowiska.
rozporządzenie art. 10 § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
Określa jednostkowe stawki opłat za usługi wodne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wody kopalniane pobrane w ramach odwadniania zakładów górniczych są "pobranymi wodami" w rozumieniu art. 278 ust. 4 Prawa wodnego. • Pozwolenie na odwadnianie zakładów górniczych uprawnia do pomniejszenia opłaty za ścieki. • Zasada "zanieczyszczający płaci" nie powinna obciążać za naturalne zanieczyszczenia w pobranych wodach. • Organ odstąpił od utrwalonej praktyki bez uzasadnionej przyczyny. • Wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy (in dubio pro tributario).
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że spółka nie posiada pozwolenia na pobór wód powierzchniowych lub podziemnych, co wyklucza zastosowanie art. 278 ust. 4 Prawa wodnego. • Organ twierdził, że wody kopalniane są ściekami i nie można ich pomniejszać o substancje w nich zawarte. • Organ uznał, że zmiana wykładni była uzasadniona weryfikacją oświadczeń spółki.
Godne uwagi sformułowania
"pobór wód i odwadnianie zakładów górniczych to dwie zupełnie różne czynności, a ich przedmiot nie jest tożsamy, tzn. że woda jest wyłącznie przedmiotem poboru wód" • "nie można uwzględniać ilości substancji zawartych w ściekach pomniejszonej o ilość tych substancji zawartych w wodach pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych będących ściekami" • "zasada "zanieczyszczający płaci" ma zastosowanie tylko na etapie wprowadzenia ścieków do odbiornika" • "nie można dokonywać interpretacji przepisów w taki sposób, by doszło do nadmiernego obciążenia podmiotu obowiązanego do uiszczenia należności." • "zasada "zanieczyszczający płaci" powinna właśnie zadziałać na korzyść Spółki a nie przeciwnie" • "nie można żądać od podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne złożenia oświadczenia, o który mowa w przypisie 6, tj. oświadczenia składanego w celu ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub oświadczenia składanego w celu ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych, i w razie jego braku odmawiać zastosowania przepisu art. 278 ust. 4 p.w." • "zasada zaufania obywateli do władzy publicznej nie może polegać na kurczowym trzymaniu się przez organy administracji wyrażonego wcześniej błędnego poglądu. Ważniejsze bowiem jest, w tym również dla zachowania zasady z art. 8 k.p.a., aby zapadające w sprawie decyzje były ostatecznie zgodne z prawem." • "zasada in dubio pro tributario"
Skład orzekający
Olga Białek
przewodniczący
Adam Habuda
członek
Malwina Jaworska-Wołyniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 278 ust. 4 Prawa wodnego w kontekście wód kopalnianych, zasada \"zanieczyszczający płaci\" w prawie wodnym, zasada zaufania do organów administracji i in dubio pro tributario."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji poboru i odprowadzania wód kopalnianych, ale jego argumentacja dotycząca wykładni przepisów i zasad postępowania może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy dużej kwoty opłaty za usługi wodne i złożonej interpretacji przepisów prawa wodnego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ochrony środowiska. Argumentacja sądu dotycząca zasady "zanieczyszczający płaci" i utrwalonej praktyki organów jest również istotna.
“Milionowa opłata za wodę uchylona: Sąd staje po stronie spółki górniczej w sporze o wody kopalniane.”
Dane finansowe
WPS: 18 483 924 PLN
Sektor
górnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.