II SA/WR 234/03

II SA/Wr 234/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /przewodniczący/
Maria Tkacz-Rutkowska
Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
art. 72, art. 73
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwinowska, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005r. sprawy ze skargi G. P.-T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...]r. w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki "Renault" i odmowy rejestracji samochodu osobowego marki "Renault" oraz unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji w części dotyczącej unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych, II. dalej idącą skargę oddala, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r., nr [...], na mocy przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zmianami) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123) po rozpatrzeniu odwołania, złożonego przez radcę prawnego L. Ł., działającą w imieniu i na rzecz G. P.-T., od decyzji z dnia [...]roku, wydanej z upoważnienia Starosty B. przez Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w B., orzekającej o:
- uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia [...]roku w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego marki "Renault" o nr rejestracyjnym [...] wydanej przez Starostwo Powiatowe w B. w formie dowodu rejestracyjnego o serii i numerze [...],
- odmowie rejestracji samochodu osobowego marki "Renault" o nr nadwozia [...] i nr silnika [...] oraz unieważnieniu dowodu rejestracyjnego o serii i numerze [...]i tablic rejestracyjnych o serii i numerze [...],
orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W motywach uzasadnienia tej decyzji stwierdzono, że decyzją z dnia [...] roku, wydaną w sprawie o sygn. akt [...], Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w B., działając z upoważnienia Starosty B., orzekł, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz przepis art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym, o:
- uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia [...]roku w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego marki ..Renault" o nr rejestracyjnym [...]wydanej przez Starostwo Powiatowe w B. w formie dowodu rejestracyjnego o serii i numerze [...],
- odmowie rejestracji samochodu osobowego marki "Renault" o nr nadwozia [...] i nr silnika [...] oraz unieważnieniu dowodu rejestracyjnego o serii i numerze [...]i tablic rejestracyjnych o serii i numerze [...].
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji stwierdził, iż postępowanie w przedmiocie rejestracji tego pojazdu wznowione zostało postanowieniem z dnia [...]roku.
W toku tego postępowania organ I instancji ustalił, iż decyzją Starosty Ś. z dnia [...]roku, utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]roku, orzeczono o uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia [...]roku, wydanej przez Prezydenta Miasta Ś. w formie dowodu rejestracyjnego tego pojazdu, wydanego na rzecz jego uprzedniego właściciela.
Mając na uwadze fakt, iż w oparciu o decyzję rejestracyjną Prezydenta Miasta Ś., następnie uchyloną, doszło do kolejnej rejestracji tego pojazdu, dokonanej w Starostwie Powiatowym w B., organ I instancji uznał, iż zaistniała konieczność uchylenia tej decyzji, wynikająca z przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
W ustawowym terminie odwołanie od tej decyzji wywiedzione zostało przez radcę prawnego L. Ł., działającą w imieniu i na rzecz jej adresata, G. P.-T..
W złożonym odwołaniu stwierdziła ona, iż w uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji nie wskazał podstaw uchylenia uprzedniego dowodu rejestracyjnego tego pojazdu. W treści złożonego odwołania pełnomocnik strony podniósł także, iż skoro w myśl przepisu art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym tablice rejestracyjne podlegają wydaniu na rzecz osoby, dysponującej dowodem rejestracyjnym, organ rejestrujący ten pojazd nie może orzekać o jednoczesnym ich unieważnieniu. Podniosła także, iż pojazd, objęty czynnością rejestracyjną, służy stronie do prowadzenia działalności gospodarczej, stąd niemożność jego dopuszczenia do ruchu po drogach pozbawi ją środków utrzymania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważyło, co następuje:
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż powyższa przesłanka wznowienia postępowania zachodzi w przypadku, gdy decyzja "oparta została na kompetentnym rozstrzygnięciu sądu lub innego organu, a przy tym rozstrzygnięcie to wchodziło w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej tej decyzji". W doktrynie prawnej i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, w pełni przez skład orzekający Kolegium aprobowany, iż uchylenie lub zmiana tej podstawy decyzji musi "wywrzeć odpowiedni wpływ" na jej moc obowiązującą i doprowadzić do "rozstrzygnięcia sprawy w nowych warunkach prawnych" (por. komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją prof. dr hab. Barbary Adamiak i prof. dr hab. Janusza Borkowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 1997, str. 641).
W ocenie składu orzekającego Kolegium wskazana przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego odnosi się do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Jak wynika z przepisu art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5,
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana,
3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane,
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane,
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany,
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy.
Analogiczne zasady rejestracji pojazdu zawarte zostały w przepisie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, który stanowi, iż w celu rejestracji właściciel pojazdu składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego zobowiązany jest dołączyć:
1) dowód własności pojazdu,
2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana,
3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany,
4) świadectwo oryginalności
oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W odróżnieniu od stanu prawnego, obowiązującego w dniu [...]roku, w którym nastąpiła rejestracja samochodu osobowego marki "Renault", dokonana na wniosek G. P.-T., zestaw dokumentów, wymaganych do tej czynności uległ uzupełnieniu o świadectwo oryginalności. Nie ulega natomiast żadnej wątpliwości, iż w myśl obecnego stanu prawnego, jak i obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, w celu rejestracji pojazdu jego właściciel zobowiązany jest złożyć w organie rejestrującym dowód rejestracyjny, wydany uprzednio w stosunku do tego samego pojazdu.
Mając na uwadze podniesione okoliczności stwierdzić zatem należy, iż uchylenie uprzedniej decyzji rejestracyjnej tego pojazdu, dokonanej w oparciu o dowód rejestracyjny, wydany w dniu [...]roku przez Prezydenta Miasta Ś., wywiera odpowiedni wpływ na "moc obowiązującą" decyzji rejestracyjnej tego samego pojazdu, dokonanej w dniu [...]roku w Starostwie Powiatowym w B..
Jak wynika z przytoczonych przepisów prawnych rejestracja pojazdu mechanicznego dokonywana jest na podstawie uprzedniego dowodu rejestracyjnego, stąd w przypadku jego braku czynność ta nie może być dopełniona. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania merytorycznej strony zaskarżonej decyzji, jako że rozstrzygnięcie to znajduje oparcie w przepisie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., jak też uregulowaniach ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeń w stosunku do tej ustawy wykonawczych, normujących zasady rejestracji pojazdów.
Skład orzekający Kolegium zauważa ponadto, iż w zaskarżona decyzja organu i instancji wydana została na podstawie rozstrzygnięcia Starosty Ś. z dnia [...]roku, które stało się przedmiotem instancyjnej kontroli, dokonanej ze strony Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w decyzji z dnia [...] roku, wydanej w sprawie o sygn. akt [...].
W ten sposób organ I instancji uniknął kontrowersji prawnych, powstałych w związku z oceną ważności decyzji Starosty Ś. z dnia [...]roku, orzekającej o uchyleniu czynności rejestracyjnej tego pojazdu, wydanej na rzecz jego uprzedniego właściciela.
W nawiązaniu do jednego z zarzutów odwoławczych pełnomocnika strony podnieść należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji zasadnie ograniczył motywy tego rozstrzygnięcia do okoliczności, związanych z uchyleniem uprzedniego dowodu rejestracyjnego tego pojazdu. Ocena przesłanek, którymi kierowano się przy uchyleniu tego dowodu, nie jest zadaniem tego postępowania i dokonana została w odrębnej sprawie, zakończonej w formie ostatecznej decyzji Starosty Ś..
Do czasu jej ewentualnego uchylenia lub zmiany organ I instancji jest nią związany, tak pod względem merytorycznym, jak i formalnym.
Zdaniem składu orzekającego Kolegium brak jest także podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji z tej racji, iż w jej ramach organ I instancji orzekł o jednoczesnym "unieważnieniu" wydanego stronie dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych. Należy mieć na uwadze fakt, iż jak słusznie podkreślono w orzecznictwie sądowym dowód rejestracyjny wydaje się w formie decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie wymóg ten został zachowany, jako że wydanie stronie dokumentu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych połączone zostało z pisemną decyzją organu I instancji o rejestracji samochodu osobowego marki "Renault".
W tej sytuacji zarówno dowód rejestracyjny pojazdu, jak też jego tablice rejestracyjne, traktować należy jako dokumenty lub rzeczy, których wydanie stanowi przejaw czynności materialno-technicznej, realizowanej równolegle z rejestracją tego pojazdu. "Unieważnienie" tej czynności nie rzutuje na trwałość decyzji, orzekającej o uchyleniu decyzji rejestracyjnej, jak też odmowie powtórnej jego rejestracji, jako że z rozstrzygnięciem tym, opartym na podstawie prawnej z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., nie pozostaje w żadnej logicznej lub prawnej sprzeczności.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej G. P.-T. radca prawny L. Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła niezgodność przedmiotowej decyzji z interesem społecznym, albowiem samochód służy skarżącej do prowadzenia działalności gospodarczej, a strona uiszczała wszystkie należności publicznoprawne z nim związane. Osoby winne wprowadzenia przedmiotowego samochodu na polski obszar celny zostały już osądzone, zaś skarżąca nabyła ten samochód w dobrej wierze.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, powołując się na swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, co oznacza, iż granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania tego sądu. Te ostatnie będą zawsze szersze od zakresu zaskarżenia, ale tylko w ramach sprawy administracyjnej, rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji stosunku administracyjnego.
Ze względu na powołaną zasadę Sąd uwzględnił w pewnej części skargę, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazała skarżąca.
Przystępując do meritum sprawy należy przypomnieć, że w uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1999 r. sygn. akt OPK 24/99 (ONSA 2000, z. 2, poz. 54), wyjaśniając kwestię formy prawnej załatwienia sprawy o rejestrację pojazdu w świetle powołanej ustawy, przyjęto, że rejestracji pojazdu na podstawie jej art. 73 ust. 1 dokonuje się w formie decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu tej uchwały w szczególności podkreślono, że "art. 73 ust. 1 ustawy jest mowa o dwóch czynnościach organu rejestracyjnego: o dokonaniu rejestracji oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego i tablic (tablicy) rejestracyjnych. Samo wydanie dowodu rejestracyjnego jest tylko czynnością materialno-techniczną. Sama ta czynność jednak nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki, gdyż zawsze musi być poprzedzona rozstrzygnięciem przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Takie działania organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydawania decyzji. Akt rejestracji pojazdu zatem ma cechy decyzji administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym"
Rejestracja pojazdu więc następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa i przepisy wykonawcze do niej uzależniają dokonanie rejestracji. Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i decyzja ta poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic.
Należy podkreślić, że stosownie do powołanego art. 73 ustawy – Prawo o ruchu drogowym właściwy organ ma prawo do wydania decyzji administracyjnej w sprawie rejestracji pojazdu. Natomiast brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia w drodze decyzji unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. "Wydanie" dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych jest czynnością materialno-techniczną będącą następstwem wydania decyzji o rejestracji pojazdu i nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki. Nie jest to zatem materia, podlegająca – co do zasady – odrębnemu rozpatrzeniu w formie decyzji administracyjnej. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji w części dotyczącej "unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych". Orzeczenie Sądu w tym zakresie nie oznacza, że brak jest w rozpoznawanej sprawie podstaw do regulacji kwestii dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych; brak jest jedynie podstaw do orzekania w tym zakresie w formie decyzji administracyjnej albowiem decyzja uchylająca decyzję o rejestracji przedmiotowego samochodu przesądza jednocześnie o kwestii dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych, związanych z konkretnym pojazdem. Podstawę wyroku w tej części stanowi art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Zważywszy, że skarga została uwzględniona jedynie w części nieodnoszacej się do zarzutów podanych (i to bardzo ogólnie) przez skarżącą, Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych. Podstawę prawną w tym zakresie stanowi przepis art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające....
Sąd nie orzekał w kwestii wykonalności wyeliminowanej z obrotu części decyzji, gdyż w związku z zachowanym rozstrzygnięciem decyzji uchylającym decyzję o rejestracji przedmiotowego samochodu, orzeczenie unieważniające dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne, jako bezprzedmiotowe nie posiada waloru wykonalności.