II SA/WR 1109/03

II SA/Wr 1109/03 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik
Ewa Janowska /przewodniczący/
Grażyna Jeżewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., działając na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 61, poz. 364 - zwanego dalej rozporządzeniem) w sprawie chorób zawodowych oraz art. 104 § l Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 - zwanego dalej kpa) decyzją z dnia [...], nr [...] nie stwierdził u K. D. choroby zawodowej - zawodowej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż w wyniku obserwacji klinicznej w dniach od 26 listopada 2002 r. do 5 grudnia 2002 r. przeprowadzonej przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. po uprzednim badaniu w WOMP w K., gdzie wydano orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu, rozpoznano: uogólnioną chorobę zwyrodnieniową stawów kręgosłupa, skrzywienie kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego, zmiany zwyrodnieniowe stawów obwodowych oraz stan po operacji stawu kolanowego lewego. Pacjentka od 1988 do 2000 roku (12 lat) pracowała w pełnym wymiarze godzin w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w P. jako położna i starsza położna. Z charakterystyki stanowiska pracy wynika, że czynności zawodowe nie cechowały się powtarzalnością, rytmicznością, długotrwałą wymuszona pozycją ciała powodującymi ucisk lub rozciąganie określonych elementów narządu ruchu, mogące doprowadzić do uszkodzenia. Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, sposób wykonywania pracy, wywiad chorobowy, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej, wyniki przeprowadzonych badań (konsultacje ortopedyczne i neurologiczne), w ocenie organu, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu. Stwierdzone schorzenia z punktu widzenia lekarskiego odpowiadają zmianom zwyrodnieniowe - zniekształcającym stawów, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że w trakcie wykonywania pracy była narażona na przeciążenia układu ruchu, czynności zawodowe wiązały się z wymuszoną pozycją ciała, co spowodowało powstanie szeregu schorzeń. Wskazuje, że stwierdzone u niej schorzenia wymienione są i podlegają pod szczegółowy opis pozycji 12 wykazu. W jej przypadku istnieje jeszcze wiele innych schorzeń niż wymienione w wykazie, jak zmiany przeciążeniowe stawów, zmiany zniekształcające - zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa i stawów, obwodowych, oraz pogłębiająca się skolioza w dwóch odcinkach kręgosłupa. Podczas wykonywania pracy zawodowej bardzo często narażona była na przeciążenie ze strony układu ruchu, które pogłębiały się z czasem. Ponadto, lekarze zgodnie twierdzą, iż jest skazana na dożywotnią rehabilitację oraz ewentualne zabiegi operacyjne. Obecnie jest po operacji lewego stawu kolanowego. W dalszej kolejności czekają ją operacje prawego stawu łokciowego, prawego stawu kolanowego. Oprócz znacznego stopnia uszczerbku na zdrowiu istniało również mnóstwo uchybień ze strony zakładu pracy w okresie jej zatrudnienia. Przede wszystkim przełożeni doskonale, znając jej stan zdrowia, nigdy nie zaproponowali jej lżejszego stanowiska pracy, jak również nie kierowali do Inspektora Medycyny pracy w celu przeprowadzenia szczegółowych badań, które miałyby stwierdzić, czy nadaje się na dane stanowisko pracy. Nie zgadza się, że jej czynności zawodowe nie cechowały się rytmicznością i powtarzalnością czynności, tj. stale wymuszoną pozycją schylania się przy pielęgnacji pacjentów. Niejednokrotnie, z regularną powtarzalnością tych czynności, musiała podnosić i przenosić sprzęt sterylizacyjny /tzw. mokra sterylizacja/, często po terenie pochyłym, którego waga niejednokrotnie przekraczała ponad 20 kg, i przekraczała dopuszczalne normy 3HP, bardzo często przenosiła pacjentów tylko w dwie osoby. Często psująca się winda, co wiązało się powtarzaniem czynności, które rażąco przekraczały normy BHP, nieprzystosowane łóżka porodowe za niskie, co wymuszało nadmierną pozycję schylania się, bardzo ciężko poruszające się łóżka pooperacyjne, co wiązało się z dwukrotnie częstszym przenoszeniem pacjentów. Jednak przede wszystkim powołuje się na warunki wykonywanej pracy, a nie rodzaj czynności pracy położnej.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., na podstawie art. 138 § l pkt. l kpa oraz w związku z § 10 ust. l i 3 rozporządzenia decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił argumentację faktyczną i prawną organu I instancji, bowiem w wyniku badań w dwóch jednostkach służby zdrowia właściwych w sprawach zawodowych nie rozpoznano schorzenia narządu ruchu u skarżącej, które mogłoby zostać uznane za zawodowe. W uprawnionych jednostkach ustalono, że zmiany w stanie zdrowia badanej są schorzeniami samoistnymi, nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Wobec braku rozpoznania u K. D. zmian chorobowych wywołanych sposobem wykonywania pracy, zdaniem organu odwoławczego, nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przez inspekcję sanitarną.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz dodatkowym piśmie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu K. D. wniosła o zmianę decyzji organu odwoławczego, albowiem przy jej wydaniu nie wzięto pod uwagę uchybień wskazanych w odwołaniu ze strony zakładu pracy. Natomiast karta wypisowa z dnia 7 grudnia 2002 r. świadczy o jej niezdolności do pracy w zawodzie położnej, co pozbawia ją możliwości zarobkowania w tym zawodzie. W piśmie z dnia 9 luty 2005 r. zarzuciła, że organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego, nie badał przebiegu jej chorób w przychodniach w których się leczyła. Kwestionuje ustalenia przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji, wnosząc o powołanie biegłego sądowego celem przeprowadzenia ponownej analizy stanowiska pracy w oparciu o książki porodów i dyżurów pielęgniarskich. Nie zgadza się z orzeczeniami uprawnionych jednostek medycyny pracy, bowiem nie skorzystały one z najnowszych technik medycyny, jak tomograf komputerowy lub rezonans magnetyczny, które to badania pozwoliłyby na dokładniejszą diagnozę.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że wśród rozpoznanych jednostek klinicznych u skarżącej nie stwierdzono schorzeń wymienionych w poz. 12 wykazu, które to jednostki mogą być rozważane jako zawodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. - zwaną dalej Prawo o postępowaniu), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa.
Z przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia, obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:
- wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych,
- rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych,
- zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Konstrukcja § 1 ust. 1 tego rozporządzenia przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide - wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt. III RN 128/98, OSNAP 1999/24/771).
Po myśli § 7 ust. 1 rozporządzenia dwie jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. poradnia oraz instytut nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu skarżącej, organ oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym przewidzianym w rozporządzeniu i kpa. Uprawnione jednostki wydały swoje orzeczenia w sprawie choroby zawodowej na podstawie wymaganych przez przepisy dokumentach: informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej (§ 7 ust. 4).
Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że położna podczas prowadzenia porodu przyjmuje wymuszoną pozycję ciała w końcowej fazie porodu, która trwa około 20 minut. Do zakresu pracy położnej należy pielęgnacja oraz obserwacja kobiety rodzącej, a także położnicy po cięciu cesarskim. Przenoszenie położnicy po zabiegu na wózek, a następnie na łóżko. Czynności te wykonywane są w zespole przy udziale innych położnych. Zabiegi cięć cesarskich stanowiły ok. 15% wszystkich porodów. Położna wykonuje także wszystkie czynności związane z przyjęciem rodzącej na oddział. Praca K. D. jako położnej odbywała się w systemie dyżurów 12 godzinnych, i w ciągu miesiąca stanowiło to ok. 14 dyżurów.
W myśl pkt. 12 wykazu chorób zawodowych za choroby zawodowe narządu ruchu można uznać tylko przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci kości ramieniowej, zmęczeniowe złamanie kości. Wyliczenie to nie ma charakteru przykładowego, ale dotyczy tylko chorób wymienionych w tym punkcie. Przy rozpoznawaniu zawodowej etiologii tych chorób konieczne jest uzyskanie opisu pracy, z określeniem sposobu jej wykonywania, zakresu, liczby i czasu trwania powtarzanych ruchów lub czynności obciążających określone części narządu ruchu. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie, zgodnie z przedstawionym postępowaniem, ustalono niezbędne informacje potrzebne do rozpatrzenia sprawy i jednostki wyraziły swoje stanowisko w oparciu o te niezbędne informacje. Wskazać trzeba, że do pkt. 12 wykazu chorób zawodowych nie mogą być zaliczone zmiany zniekształcająco-zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz innych kości i stawów, skrzywienie kręgosłupa, czy cechy rozpoczynającej się osteoporozy, a takie schorzenia zostały stwierdzone u skarżącej. Skoro nie zaistniała jedna z koniecznych przesłanek wymaganych przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia, nie można było uwzględnić wniosku skarżącej i wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Zaskarżona decyzja nie narusza więc norm prawa materialnego.
Ocena ta odnosi się także do przepisów postępowania. Organy administracyjne, jak już wyżej wykazano, zgodnie z przepisami § 7 i § 9 rozporządzenia, oparły się o dowody w postaci orzeczeń jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych. Rozpatrując materiał dowodowy inspektorzy sanitarni nie naruszyli sformułowanej w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Orzeczenia lekarskie są zgodne i zawierają uzasadnienie rozpoznania. Dodać trzeba, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego zostało poprzedzone obserwacją wnioskodawcy w Oddziale Chorób Zawodowych Szpitala tego Instytutu. Nawiązując do zarzutów skarżącej przypomnieć należy, że wprawdzie w trakcie obserwacji klinicznej w Instytucie rozpoznano szereg schorzeń i stwierdzono przeciwwskazania do zatrudnienia jako położnej, jednak nie wskazano, jak wywodzi skarżąca, na ich spowodowanie działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Niemożność wykonywania wyuczonego zawodu nie jest równoznaczna z uznaniem, iż została spowodowana chorobą zawodową. Na koniec zauważyć należy, odnosząc się do innego zarzutu skarżącej, iż procedura określona w przepisach Prawo o postępowaniu nie przewiduje możliwości powoływania biegłego sadowego przed sądem administracyjnym.
Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu, oddalić skargę.