II SA/WA 836/23

II SA/Wa 836/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Koziarski
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2023 r., [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę
Uzasadnienie
Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (CKL) skład orzekający w [...] postanowieniem (3) z [...] marca 2023 r. l.dz. [...], na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. w zw. z art. 4 i art. 43 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 398, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą o komisjach lekarskich, stwierdziła uchybienie przez R. K. terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi do spraw wewnętrznych w [...] (RKL w [...]) z [...] października 2022 r. nr [...] przyznającej mu kategorię C – trwale niezdolny do służby w Państwowej Straży Pożarnej ze stwierdzeniem, że jest zdolny do pracy, nie wymaga opieki innej osoby, zostaje zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej, inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, nie powstało wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, istnieje od daty badania komisyjnego, tj. [...] października 2022 r. i jest czasowe.
W uzasadnieniu podała, że zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich, odwołanie wnosi się na piśmie do CKL za pośrednictwem rejonowej komisji lekarskiej, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej. Odwołanie wniesione po terminie nie podlega rozpatrzeniu, a w przypadku gdy naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby badanej albo osoby zainteresowanej, CKL, na uzasadniony wniosek tej osoby, rozpatruje odwołanie mimo upływu terminu do jego wniesienia.
Bezsporne jest, że orzeczenie RKL w [...] z [...] października 2022 r. nr [...] zostało doręczone osobiście R. K. [...] października 2022 r., tym samym rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania. W dniu [...] lutego 2023 r. do RKL w [...] wpłynęło odwołanie R. K. od powyższego orzeczenia w zakresie części C ustęp III pkt 6 "Inwalidztwo istnieje od daty badania komisyjnego, tj. [...] października 2022 r." wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
We wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że przekroczenie terminu spowodowane było okolicznością uświadomienia, jak data początku inwalidztwa zamieszczona w orzeczeniu RKL w [...] wpływa na obliczenie wysokości wyrównania świadczenia, o której to okoliczności dowiedział się dopiero po otrzymaniu decyzji ZER.
W ocenie CKL nie można podzielić argumentacji stanowiącej uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem komisje lekarskie nie są uprawnione do wskazywania przepisów prawa, które nie są podstawą ich działania. Instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania powinna być stosowana w wyjątkowych sytuacjach i po spełnieniu przez osobę wnioskującą określonych przesłanek. Terminy wnoszenia odwołania są terminami ustawowymi, a zatem nie mogą być przedłużana ani skracane przez organ administracji publicznej.
W tej sytuacji stwierdziła, że 7 listopada 2022 r. upłynął 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od orzeczenia RKL w [...], brak jest podstaw do rozpatrzenia tego odwołania, bowiem uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 K.p.a.
Pismem z [...] marca 20223 r. R. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie (3) CKL z [...] marca 2023 r. l.dz. [...] wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
1. naruszenie art. 77 §1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz przyjęcie, że w sprawie nie ziściły się przesłanki umożliwiające korektę orzeczenia w zakresie części C ustęp III pkt 6 "Inwalidztwo istnieje od: daty badania komisyjnego tj. [...].10.2022 r.", podczas gdy organ dysponował wszelkimi dokumentami i informacjami umożliwiającym mu korektę daty powstania inwalidztwa,
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu w postępowaniu dowodowym jednostki chorobowej neurastemia w przebiegu zaburzeń depresyjno-lękowych mieszanych - § 86.3 r.8 C,
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na zaakceptowaniu pouczenia zawartego w orzeczeniu RKL w [...] dotyczącego terminu wniesienia odwołania określającego go na 14 dni, podczas gdy orzeczenie było wydane [...] października 2022 r., a w tym czasie obowiązywał art. 15 zzzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który zmieniał zasady odwoływania się od orzeczenia.
Skarżący wskazał, że na wniosek Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] kwietnia 2021 r. został skierowany na badanie do RKL w [...], która orzeczeniem z [...] października 2022 r. stwierdziła, że jest trwale niezdolny do służby w PSP na podstawie rozpoznania neurastemia w przebiegu zaburzeń depresyjno-lękowych mieszanych § 86.3 r.8 C. i przyznała III grupę inwalidztwa. W dniu [...] października 2022 r. otrzymał powyższe orzeczenie, w którym datę powstania inwalidztwa określono na [...] października 2022 r. tj. na dzień posiedzenia komisji. Jego zdaniem komisja wydając orzeczenie w postępowaniu zaocznym nie mogła wskazać tej daty jako początek inwalidztwa, bowiem z § 14 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2015 r. w sprawie orzekania przez komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Szefowi Agencji Wywiadu (Dz. U. 2015 r. poz. 47) wynika, że jeżeli regionalna komisja lekarska nie ma możliwości ustalenia ani daty, ani okresu powstania inwalidztwa, za datę jego powstania przyjmuje się datę skierowania do regionalnej komisji lekarskiej. W związku z tym [...] lutego 2023 r. skierował do RKL w [...] pismo z prośbą o korektę wydanego orzeczenia w zakresie części C ustęp III pkt 6. W odpowiedzi na pismo pracownik RKL w [...] poinformował go telefonicznie, że jedyną możliwością na sprostowanie tej daty jest odwołanie się do CKL skład orzekający w [...], co uczynił składając je [...] lutego 2023 r.
Zdaniem skarżącego CKL nie przeanalizowała wszystkich dowodów mających wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności nie wzięła pod uwagę jego schorzenia, tj. neurastemii w przebiegu zaburzeń depresyjno-lękowych mieszanych. W jego ocenie stan psychiczny uniemożliwił mu właściwe rozpoznanie sytuacji. Z orzeczenia lekarskiego wynika, że powyższe schorzenie w momentach nasilenia może powodować brak umiejętności rozeznania własnej sytuacji życiowej, czy skutków własnych działań bądź zaniechań. Zaznaczył, że ma świadomość uchybienia terminowi, ale nie nastąpiło ono z jego umyślnej winy. Mylne jest przyjęcie za dowód przez CKL, że złożył odwołanie po otrzymaniu decyzji ZER, ponieważ decyzję ZER otrzymał [...] listopada 2022 r., a pisma do RKL w [...] i CKL są datowane odpowiednio na [...] lutego 2023 r. i [...] lutego 2023 r. Nieprawdziwa jest zatem korelacja otrzymania- decyzji ZER, a uświadomienie sobie jak to wpłynie na obliczenie wysokości wyrównania. Podkreślił, że w tym czasie nie był w stanie ocenić jaki to będzie miało wpływ na jego uposażenie.
W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z akt sprawy RKL w [...] orzeczeniem z [...] października 2022 r. nr [...] przyznała R. K. kategorię C – trwale niezdolny do służby w Państwowej Straży Pożarnej ze stwierdzeniem, że jest zdolny do pracy, nie wymaga opieki innej osoby, zostaje zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej, inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, nie powstało wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, istnieje od daty badania komisyjnego, tj. [...] października 2022 r. i jest czasowe. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu [...] października 2022 r., co potwierdza kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy.
W dniu [...] lutego 2023 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RKL w [...] wraz z odwołaniem od tego rozstrzygnięcia, który wpłynął do organu [...] lutego 2023 r. Następnie pismem z [...] lutego 2023 r., które wpłynęło do RKL w [...] [...] lutego 2023 r. zatytułowanym "odwołanie" ponowił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z argumentacją jak we wniosku złożonym [...] lutego 2023 r.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, odwołanie wnosi się na piśmie do Centralnej Komisji Lekarskiej za pośrednictwem rejonowej komisji lekarskiej, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej. Odwołanie wniesione po terminie określonym w art. 43 ust. 1 nie podlega rozpatrzeniu. W przypadku gdy naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby badanej, Centralna Komisja Lekarska, na uzasadniony wniosek tej osoby, rozpatruje odwołanie mimo upływu terminu do jego wniesienia (ust. 2).
Z powyższego wynika, że w art. 43 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich ustawodawca sformułował zasadę, zgodnie z którą odwołanie wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej - nie podlega rozpatrzeniu. Zasada ta doznaje jednak wyjątku w przypadku, gdy osoba badana (albo osoba zainteresowana, o której mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich), złoży wraz z odwołaniem uzasadniony wniosek, w którym wykaże, że naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. W takim przypadku Centralna Komisja Lekarska rozpatruje odwołanie mimo upływu terminu do jego wniesienia.
Za "przyczyny niezależne" w rozumieniu ww. przepisu należy uznać stany bądź zdarzenia obiektywne, takie jak nagła choroba, która nie pozwoliła stronie na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, przerwa w komunikacji.
Podkreślić należy, że ww. przepis stanowi regulację szczególną (lex specialis) w stosunku do instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania określonej w art. 58 i 59 § 2 K.p.a., która na gruncie ustawy o komisjach lekarskich nie znajduje zastosowania. Oznacza to, że przed rozpatrzeniem odwołania CKL nie wydaje postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 59 § 2 K.p.a., bowiem przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, określone w art. 58 K.p.a., nie mogą być w ogóle przedmiotem oceny CKL. Wynika to z treści art. 4 ustawy o komisjach lekarskich, zgodnie z którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Redakcja ww. przepisu wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że przepisy K.p.a. nie znajdą zastosowania w sytuacjach, w których ustawodawca sformułował przepisy odrębne, odmiennie regulujące daną instytucję w ustawie o komisjach lekarskich. Natomiast w pozostałych przypadkach rozwiązania prawne przyjęte w K.p.a. znajdą zastosowanie wprost, bez zmian w zakresie ich dyspozycji (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 140/17; wyrok NSA z dnia 15 października 2019r., sygn. akt I OSK 281/18; publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe w realia niniejszej sprawy wskazać należy, że termin do wniesienia odwołania od orzeczenia RKL w [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...] upłynął w dniu 31 października 2022 r. Zatem odwołanie zostało wniesione po terminie przewidzianym w art. 43 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich.
CKL postanowieniem z [...] marca 2023 r., na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania, rozważając jednocześnie argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu.
Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący nie złożył odwołania w terminie, ponieważ jak stwierdził, dopiero po otrzymaniu decyzji ZER uświadomił sobie, jak data początku inwalidztwa zamieszczona w orzeczeniu RKL w [...] wpływa na obliczenie wysokości wyrównania świadczenia.
Jak trafnie wskazała CKL w zaskarżonym postanowieniu, argumentacja wskazana przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie stanowi uzasadnionej podstawy do rozpatrzenia odwołania po terminie. Nie są to bowiem "przyczyny niezależne" od skarżącego w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich. CKL prawidłowo podała, że komisje lekarskie nie są uprawnione do wskazywania przepisów prawa, które nie są podstawą ich działania.
Argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu wskazuje w istocie na brak należytej staranności skarżącego w prowadzeniu swoich spraw. Wyklucza to uznanie, że niedochowanie terminu wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego.
Końcowo należy wyjaśnić, że w skardze do Sądu skarżący podnosił okoliczności mające wskazywać na brak podstaw do wydania przez RKL w [...] orzeczenia, kwestionując w ten sposób podjęte przez RKL w [...] rozstrzygnięcie. Wskazać zatem należy, że argumentacja ta nie mogła podlegać ocenie Sądu w niniejszej sprawie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem jedynie ocena legalności postanowienia CKL z dnia [...] marca 2023 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RKL w [...] z [...] października 2022 r., nie zaś ocena legalności tego właśnie orzeczenia. Rozstrzygnięcie to mogło być przedmiotem ewentualnej kontroli instancyjnej (a następnie sądowej) wyłącznie w następstwie wniesienia odwołania w ustawowym terminie bądź w sytuacji wykazania, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Podniesiona zaś przez skarżącego okoliczność jego schorzenia, tj. neurastemii w przebiegu zaburzeń depresyjno-lękowych mieszanych, co uniemożliwiło mu właściwe rozpoznanie własnej sytuacji życiowej, czy skutków działań bądź zaniechań nie mogła odnieść skutku, bowiem została podniesiona dopiero w skardze.
Odnosząc się zaś do zarzutu, że wydanie orzeczenia RKL w [...] z [...] października 2022 r. nr [...] nastąpiło podczas, gdy obowiązywał art. 15 zzzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 340), który zmieniał zasady odwoływania się od rozstrzygnięć należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 15zzzzzn2 ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy).
Zaznaczyć należy, że stan epidemii, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy został zniesiony z dniem 16 maja 2022 r., natomiast orzeczenie RKL w [...] nr [...] zostało wydane [...] października 2022 r., kiedy stan epidemii został już zniesiony, a zatem przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Po 16 maja 2022 r. został wprowadzony stan zagrożenia epidemicznego, który trwał do 30 czerwca 2023 r. W stanie zagrożenia epidemicznego organ nie był zobowiązany stosować art. 15zzzzzn2 powołanej ustawy w zakresie zawiadamiania strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, gdyż dotyczył on wyłącznie stanu epidemii.
Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie CKL zostało wydane zgodnie z obowiązującym przepisami prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że organ dopuścił się naruszenia art. 6, art. 7 i art. 9 w związku z art. 58 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. RKL bowiem zgodnie z zasadą informowania prawidłowo pouczyła skarżącego w orzeczeniu z [...] października 2022 r. o przysługującym mu prawie do wniesienia odwołania, zaś CKL trafnie zastosowała art. 43 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
-----------------------
4