Pełny tekst orzeczenia II SA/Wa 575/25

II SA/Wa 575/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi B. P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związku poszczególnych schorzeń ze służbą i określenia inwalidztwa 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w zakresie dotyczącym ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] na rzecz skarżącego B. P. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B.P. (dalej: "Skarżący") jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: "CWKL", "Komisja II instancji") z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związku poszczególnych schorzeń ze służbą i ustalenia inwalidztwa.
Z akt sprawy wynika, że [...] B.P. (żołnierz zawodowy) w dniu [...] września 2024 r. został skierowany przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...](dalej: "RWKL", Komisja I Instancji") w celu orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] RWKL, działając m.in. na podstawie art. 190 ust. 1, ust. 6 pkt 1 oraz ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248), § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 oraz § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 25 marca 2024 r.", określiła, że B.P. jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N, zał. 1, grupa IV).
RWKL rozpoznała u Skarżącego: 1) używanie alkoholu w okresie kontrolowanej abstynencji do obserwacji i leczenia specjalistycznego - § 72 pkt 2; 2) skrzywienie kręgosłupa odcinka L - § 34 pkt 1; 3) skrzywienie przegrody nosa nieznacznie upośledzające drożność nosa - § 26 pkt 3.
Jednocześnie RWKL stwierdziła, że ww. schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Skarżącego zalicza się do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, inwalidztwo istnieje od dnia [...] grudnia 2024 r. Skarżący jest zdolny do pracy.
W uzasadnieniu RWKL wskazała, że stopień nasilenia schorzenia psychiatrycznego wymienionego w punkcie 1 rozpoznania powoduje trwałą niezdolność Skarżącego do zawodowej służby wojskowej.
Nadto wskazała, że wobec Skarżącego przeprowadzono w JW [...] postępowanie dyscyplinarne w związku z przebywaniem na służbie pod wpływem alkoholu, za co został ukarany m.in. przeniesieniem do innej jednostki wojskowej. W notatce psychologa-konsultanta dowódcy JW [...] z dnia [...] września 2024 r. Skarżący przyznał, że "ma trudności w kontroli spożywanego alkoholu, jednorazowo wypija duże ilości oraz odczuwa objawy odstawienia". (...) "wyraził chęć i motywację do podjęcia terapii alkohoIowej". W konsultacji psychologicznej w WIM z dnia [...] października 2024 r psycholog stwierdził występowanie przeciwskazań do pełnienia służby podnosząc, że: "U orzekanego występowały incydenty związane ze spożywaniem alkoholu, ma niejednoznaczny profil osobowości, jest bardzo zamknięty w sobie, może słabo radzić sobie ze stresem lub być podatnym na wpływ innych osób. Orzekany może mieć słabą umiejętność hamowania impulsów".
Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że orzekany nie podjął leczenia w ośrodku terapii uzależnień.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia Skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy oraz przebadanie go pod kątem faktów zawartych w zaskarżonym orzeczeniu.
W uzasadnieniu wskazał, że schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej miało początek w incydencie na służbie, za co poniósł karę - został przeniesiony z JW [...] do JW [...] znacznie oddalonej od jego miejsca zamieszkania. Podkreślił, że był to jedyny przypadek spożywania alkoholu w czasie pełnienia służby, bowiem pozostałe przypadki nie miały związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Z chwilą przeniesienia do nowej Jednostki został pozbawiony możliwości zamieszkania w jej obrębie. Nie było wolnych miejsc w internacie, co wywołało stres w jego życiu, z którym nie umiał sobie poradzić. Stąd zaczęły narastać kolejne problemy, nocował w tym czasie w rożnych miejscach, przeważnie "kątem i chwilowo". W związku z tym nie mógł zająć się aktywnie terapią. Możliwość wyjścia z sytuacji pojawiła się podczas wizyty u psychologa w październiku 2024 r. Zaznaczył, że od stycznia 2025 r. istnieje szansa pozyskania miejsca w Internacie Wojskowym.
Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] CWKL, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL.
W uzasadnieniu CWKL wskazała, że RWKL w trakcie postępowania orzeczniczego wykonała u Skarżącego badanie zdrowia psychicznego, oparła się również na dokumentach służbowych oraz wynikach badań psychologicznych wykonanych przed badaniami komisyjnymi, z których jednoznacznie wynika, że u Skarżącego występuje szkodliwe używanie alkoholu, co zostało bezspornie stwierdzone w postępowaniu służbowym w związku z pełnieniem służby pod wpływem alkoholu. Niezależnie od stwierdzonych cech uzależnienia od alkoholu Skarżący pozostaje w okresie kontrolowanej abstynencji.
CWKL zaznaczyła, że do odwołania Skarżący nie załączył dokumentacji z leczenia w ośrodku terapii uzależnień, co może wskazywać na niedostrzeganie lub bagatelizowanie problemu zdrowotnego. Stwierdziła, że brak jest obiektywnych przesłanek do istotnej poprawy stanu jego zdrowia. Uznała w związku z tym, że RWKL, mając w grupie IV do wyboru kategorię Z/N, słusznie wybrała i orzekła kategorię N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
Zdaniem CWKL, RWKL miała pełne podstawy do rozpoznania u Skarżącego ww. schorzeń i nieprawidłowości, które - pomimo aktualnie stwierdzanego okresu kontrolowanej abstynencji - niosą ze sobą potencjalnie duże zagrożenie zdrowia, szczególnie w warunkach trudnej fizycznie, stresogennej, wieloletniej służby wojskowej. Dalsza obserwacja lekarska i leczenie powinno być przeprowadzona w ramach NFZ pod nadzorem lekarza POZ.
Końcowo CWKL wskazała, że Skarżący, poza zgłoszeniem sprzeciwu wobec orzeczenia o niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, nie przedstawił dokumentacji medycznej, która by dowodziła innego stanu faktycznego niż ustalony orzeczeniem RWKL na dzień wydania orzeczenia. Dowody zebrane w postępowaniu RWKL są obiektywne i przekonujące. Opierają się bowiem na dokumentacji służbowej, wynikach wysokospecjalistycznych badań dodatkowych i konsultacjach lekarzy specjalistów, a w związku z tym w pełni uzasadniają sformułowane w orzeczeniu rozpoznania.
W skardze na powyższe orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie:
- art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonego orzeczenia bezpośrednio stronie, podczas gdy strona ustanowiła pełnomocnika i to jemu powinny być doręczane wszystkie pisma wydawane w toku postępowania administracyjnego,
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, tj. niewyjaśnienie faktycznych powodów i przesłanek oraz nieprzytoczenie dowodów potwierdzających uznanie niezdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pominięcie dokumentacji medycznej Skarżącego, która miała istotne znaczenie przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia,
- art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie CWKL jedynie powtórzyła twierdzenia RWKL nie przeprowadzając postępowania dowodowego ani dodatkowych badań Skarżącego,
e) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącemu udziału w postępowaniu administracyjnym, przez co Skarżący nie mógł dokonać istotnych czynności, w szczególności nie mógł zgłosić wniosków dowodowych mających istotne znaczenie w sprawie.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o: odrzucenie skargi jako wniesionej przedwcześnie; zobowiązane CWKL do doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego orzeczenia z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...]; zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi podniesiono, że do dnia dzisiejszego nie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego orzeczenia CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...].
Nadto wskazano, że CWKL skierowała do pełnomocnika Skarżącego pismo z zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego datowane na dzień [...] stycznia 2025 r. na adres prowadzonej kancelarii. Pismo to zostało doręczone w dniu 3 lutego 2025 r. Orzeczenie CWKL wydane zostało natomiast w dniu [...] stycznia 2025 r. a więc przed datą doręczenia pełnomocnikowi pisma zawiadamiającego o możliwości zapoznania się z aktami. Nie można zatem uznać, iż CWKL nie wiedziała o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie. Postępowanie CWKL stanowi rażące naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Strona została pozbawiona możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych i wypowiedzenia się co do faktu, że u Skarżącego nie występują schorzenia, jakie zostały mu przypisane w zaskarżonym orzeczeniu.
Podkreślono, że CWKL nie przeprowadziła uzupełniającego postępowania dowodowego, mimo iż stwierdziła w uzasadnieniu, że do odwołania nie została dołączona dokumentacja medyczna. Dokumentacja ta miała natomiast kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ dowodzi temu, że Skarżący nie cierpi na wskazane w orzeczeniu schorzenia. CWKL powtórzyła jedynie twierdzenia przytoczone przez RWKL.
W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi wskazując na bezzasadność podniesionych zarzutów. Zaznaczyła, że po telefonicznej interwencji pełnomocnika Skarżącego, orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. zostało wysłane do pełnomocnika Skarżącego za pismem z dnia [...] lutego 2025 r. i doręczone w dniu 14 marca 2025 r.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. zatytułowanym "skarga na orzeczenie CWKL nr [...] z dnia [...] stycznia 2025 r.", pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie:
- § 72 pkt 2 załącznika Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. poprzez przywołanie tej podstawy w wydanym orzeczeniu i wskazanie za podstawę uznania Skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu przesłanek uznania, że Skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej, w szczególności przemilczeniu w wydanym rozstrzygnięciu wyników badań przesadzających o postawionej diagnozie zarówno przez Komisję lekarską I jak i II instancji, jak również nieuwzględnienie okoliczności istotnych dla sprawy, tj. pozostawania Skarżącego w okresie kontrolowanej abstynencji, który to fakt - z nieznanych i nielogicznych powodów - nie oznacza dla Komisji lekarskich rokowania poprawy stanu zdrowia Skarżącego, zwłaszcza że żołnierza (z grupy IV) posiadającego takie schorzenie można zakwalifikować również jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria "Z",
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, z uwagi na brak przedstawienia wyników badań oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń medycznych, które uzasadniałyby uznanie Skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, pomimo że posiadanie przypisanych mu schorzeń nie oznacza bezwzględnej niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonego orzeczenia pod kątem jego zasadności.
W uzasadnieniu pisma podniesiono w szczególności, że orzekające w sprawie Komisje lekarskie nie wyjaśniły dlaczego oraz jakie konkretnie wyniki badań skutkują rzekomą niezdolnością Skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W szczególności CWKL stwierdziła, że występowanie u Skarżącego szkodliwego używania alkoholu zostało stwierdzone w postępowaniu służbowym w związku z pełnieniem służby pod wpływem alkoholu. Jednakże oparcie diagnozy na chorobie alkoholowej na podstawie jednorazowego zdarzenia stanowi rażące naruszenie prawa - nie mieści się w ramach powołanych podstaw materialnoprawnych wydanych orzeczeń. Ponadto w objaśnieniach szczegółowych do § 72 pkt 2 wskazano, że dotyczy "osób uzależnionych od alkoholu lub używających w sposób szkodliwy, które nie podejmują leczenia lub przerwały leczenie odwykowe i nie zachowują abstynencji". Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący pozostaje "w okresie kontrolowanej abstynencji", co całkowicie dyskwalifikuje wydane orzeczenia w stosunku do Skarżącego.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. CWKL podtrzymała stanowisko jak w odpowiedzi na skargę wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Z treści skargi wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w całości, tj. zarówno w zakresie określenia kategorii zdolności Skarżącego do służby wojskowej, jak i związku poszczególnych schorzeń ze służbą oraz określenia inwalidztwa.
Wskazać w związku z tym należy, że skarga w części dotyczącej określenia (braku określenia) związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową oraz inwalidztwa jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy bowiem do właściwości sądu administracyjnego.
Wskazać należy, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04, publ. CBOSA). Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.
Drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające związek schorzeń danej osoby ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego oraz inwalidztwa. Podstawę takich orzeczeń stanowią m.in. przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r . o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.), ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r., poz. 1100 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 242 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku (tu: braku związku) schorzenia ze służbą wojskową oraz określenia inwalidztwa (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, publik. OSNP 2000/5/167; postanowienie Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100, publ. ONSA 2001/2/47; wyroki NSA: z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04; z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2227/11; CBOSA).
Z tych przyczyn Sąd za niedopuszczalną uznał skargę na orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. w części dotyczącej związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą wojskową oraz określenia inwalidztwa (punkt 10 i 11 orzeczenia RWKL).
Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na ww. orzeczenie w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi z dnia [...] marca 2025 r. (w omawianym zakresie) jako przedwczesnej, bowiem wniesionej przed datą doręczenia zaskarżonego orzeczenia CWKL ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi (doręczenie to nastąpiło w dniu 14 marca 2025 r. - k. 2 akt administracyjnych).
Wskazać należy, że pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. do postępowania przed CWKL zgłosił się pełnomocnik Skarżącego przedstawiając stosowne pełnomocnictwo (k. 14 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.
W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. "nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji, postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1993 r., sygn. akt III ARN 45/93, OSNCP 1994/5, poz. 112). Podobnie w wyroku z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 2883/20 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Doręczenie decyzji tylko stronie, jeśli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika będzie bezskuteczne". Jednocześnie jednak w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela i uznaje za własny, że nie można negować faktu doręczenia pisma stronie i wywodzić stąd konieczności ponownego doręczenia pisma pełnomocnikowi, jeżeli pełnomocnik przed doręczeniem mu pisma dokonał w terminie określonych czynności procesowych warunkowanych przez pismo doręczone stronie, a w konsekwencji nie pojawiły się dla strony ujemne skutki procesowe w wyniku nieprawidłowego doręczenia pisma (por. np. postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 1940/10, LEX nr 741606; tak też: P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2023). Z kolei w wyroku z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt II GSK 795/12 (CBOSA) NSA przyjął, że doręczenie decyzji stronie, nawet w przypadku gdy tę decyzję zgodnie z prawem należało doręczyć jej pełnomocnikowi, powoduje, że decyzja taka weszła jednak do obrotu prawnego. W takiej sytuacji uznawanie owej decyzji za akt nieistniejący jest niedopuszczalne (por. też wyrok WSA w Krakowie z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1498/13, CBOSA; wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II GSK 434/13, CBOSA; H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019).
W realiach niniejszej sprawy niewątpliwie doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., bowiem orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. zostało doręczone Skarżącemu (a nie jego pełnomocnikowi) w dniu 4 lutego 2025 r. Naruszenie to nie mogło jednak skutkować odrzuceniem skargi. Skarga do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie została bowiem skutecznie złożona przez pełnomocnika Skarżącego w dniu 1 marca 2025 r., a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Pełnomocnik Skarżącego zapoznał się zatem z treścią orzeczenia CWKL, które - wobec doręczenia go Skarżącemu - weszło do obrotu prawnego. Nie doszło zatem do uchybienia praw i gwarancji procesowych strony skarżącej. Nie sposób również uznać, że wystąpiły przesłanki do odrzucenia skargi jako przedwczesnej (i z tych względów niedopuszczalnej) na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że skarga z dnia [...] marca 2025 r. na orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2025 r. została złożona w ustawowym terminie, zaś pismo z dnia [...] kwietnia 2024 r. stanowi uzupełnienie zarzutów i wniosków skargi.
Przechodząc do oceny merytorycznej sprawy zdolności Skarżącego do służby wskazać należy, że zgodnie z art. 87 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Szczegółowe uregulowania tej materii, wskutek delegacji ustawowej zawartej w art. 87 ust. 3 ustawy, znalazło swe odzwierciedlenie w rozporządzeniu MON z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
Jak wynika z § 9 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej, określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia, obejmuje: wywiad lekarski, badanie przedmiotowe, konsultacje specjalistyczne oraz badania diagnostyczne.
Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera: 1) nazwisko i imię, 2) numer PESEL, 3) stopień wojskowy, 4) przydział służbowy/nazwę stanowiska, 5) datę powołania do służby wojskowej; 6) nazwę wojskowego centrum rekrutacji powołującego do służby wojskowej, 7) skład komisji orzekającej, 8) rozpoznanie, 9) ustalenie kategorii zdolności do służby wojskowej wraz z uzasadnieniem, 10) w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową, 11) określenie inwalidztwa, 12) podpisy członków komisji, którzy wydali orzeczenie (§ 10 ust. 1 rozporządzenia).
Wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie dwóch lekarzy, z wyłączeniem sytuacji, gdy działa jednoosobowo. Przewodniczącego składu orzekającego wyznacza przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej. Decydujący głos ma przewodniczący składu orzekającego (§ 11 ust. 1 rozporządzenia).
Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatruje odwołanie w składzie trzech lekarzy. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, a ponadto przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia orzeka w sprawie odwołania większością głosów składu orzekającego (§ 12 ust. 1 - 3 rozporządzenia).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich realizowana przez sąd administracyjny jest znacznie ograniczona, albowiem co do zasady sprowadza się wyłącznie do weryfikacji prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1650/17; wyrok NSA z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 7567/21; CBOSA).
Powoduje to, że motywy wojskowej komisji lekarskiej zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej powinny zostać w sposób wyczerpujący przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., tak aby zarówno osoba badana, jak i sąd administracyjny, mogli poznać drogę dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia CWKL, jak i orzeczenia RWKL z dnia [...] grudnia 2024 r., w zakresie dotyczącym ustalenia trwałej niezdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej, nie spełniają wymogów określonych w ww. przepisie.
Jako powodujące niezdolność do służby RWKL rozpoznała u Skarżącego "używanie alkoholu w okresie kontrolowanej abstynencji do obserwacji i leczenia specjalistycznego". Schorzenie to zostało przyporządkowane do § 72 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., który obejmuje używanie szkodliwe alkoholu lub innych substancji odurzających lub psychotropowych w okresie kontrolowanej abstynencji. Skarżący w związku z ww. rozpoznaniem został zakwalifikowany do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej (Grupa IV - żołnierze zawodowi).
Podkreślić należy, że § 72 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia przewiduje możliwość kwalifikacji zarówno do kategorii Z jak i N (Z/N) wskazując w objaśnieniach szczegółowych do § 72, które mają charakter normatywny, iż używanie szkodliwe to powtarzające się używanie alkoholu lub innej substancji odurzającej lub psychotropowej, które spowodowało szkody somatyczne, psychologiczne lub dysfunkcjonalne zachowanie. Uzależnienie od alkoholu (lub innej substancji odurzającej lub psychotropowej) to stan charakteryzujący się: nieodpartym wewnętrznym przymusem ciągłego lub okresowego spożywania alkoholu (lub innego środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), występowaniem objawów zespołu odstawienia po przerwaniu picia (przyjmowania środka), np. stanami majaczeniowymi, zmienionym sposobem reagowania na alkohol (utratą kontroli nad piciem, piciem ciągami, zmianą tolerancji, lukami pamięciowymi, tzw. klinowaniem) i stałym zwiększaniem dawki alkoholu (lub środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), postępującym przebiegiem prowadzącym do tzw. psychodegradacji.
Dodatkowo w objaśnieniach szczegółowych do § 72 pkt 2 wskazano: dotyczy osób uzależnionych od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych lub używających w sposób szkodliwy, które nie podejmują leczenia lub przerwały leczenie odwykowe i nie zachowują abstynencji.
Z powyższego wynika, że kwalifikacja schorzenia do § 72 pkt 2 jest właściwa w stosunku do osób "uzależnionych od alkoholu" lub "używających alkoholu w sposób szkodliwy", które nie podejmują leczenia lub przerwały leczenie odwykowe i nie zachowują abstynencji.
Tymczasem u Skarżącego rozpoznano "używanie alkoholu". Nie stwierdzono więc aby Skarżący był osobą "uzależnioną od alkoholu", ani osobą "używającą alkoholu w sposób szkodliwy" (tj. w sposób powtarzający się, powodujący szkody somatyczne, psychologiczne lub dysfunkcjonalne zachowanie).
Ani RWKL ani CWKL nie odniosły się do powyższej kwestii w uzasadnieniu wydanych orzeczeń. Nie wyjaśniły powodów kwalifikacji rozpoznanego schorzenia do § 72 pkt 2 zwłaszcza w kontekście powołanych wyżej objaśnień szczegółowych oraz wyników konsultacji lekarza psychiatry przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2024 r., który nie stwierdził uzależnienia od alkoholu ("bez objawów uzależnienia") ani używania szkodliwego alkoholu (lecz "nadużywanie alkoholu w wywiadzie" - k. 23 akt administracyjnych).
Komisje lekarskie nie wyjaśniły również z jakich powodów uznały, że Skarżący jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N) w sytuacji, gdy kwalifikacja schorzenia do § 72 pkt 2 przewiduje możliwość przyporządkowania kategorii Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, jak i kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
RWKL stwierdziła jedynie, że "stopień nasilenia schorzenia psychiatrycznego wymienionego w pkt 1 rozpoznania powoduje trwałą niezdolność do służby wojskowej" nie wyjaśniając na podstawie jakich konkretnie dokumentów ów "stopień nasilenia schorzenia" został określony. Warto przy tym zwrócić uwagę, że konsultujący w ramach WIM w [...] lekarz psychiatra, w dniu [...] października 2024 r. nie stwierdził u Skarżącego zaburzeń psychiatrycznych ("bez objawów zaburzeń psychiatrycznych - k. 30 akt administracyjnych). Nie wiadomo zatem na podstawie jakich dokumentów RWKL ustaliła, że u Skarżącego schorzenie psychiatryczne występuje.
RWKL odwołała się również do opinii psychologicznej sporządzonej w związku z badaniem psychologicznym z dnia [...] października 2024 r., w której psycholog podkreślał zasadność powtórzenia (i rozbudowania) testów psychologicznych Stwierdził bowiem: "na ten moment występuje przeciwwskazanie do pełnienia służby przez badanego z uwagi na konieczność pogłębienia i powtórzenia testów psychologicznych" (k. 47 i nast. akt administracyjnych). Opiniowany miał incydent związany ze spożywaniem alkoholu w wojsku" (...)". Również z opinii psychologa sporządzonej w WIM wynika, że wobec Skarżącego wymagane są pogłębione badania psychologiczne (k. 30 akt administracyjnych).
Zarówno RWKL jak i CWKL odwołały się do dokumentacji służbowej Skarżącego wskazując na prowadzenie wobec Skarżącego postępowania dyscyplinarnego i ukaranie za przebywanie w służbie pod wpływem alkoholu (k. 45 i 46 akt administracyjnych), jednak nie wyjaśniły w sposób przekonujący powodów kwalifikacji schorzenia do kategorii N (niezdolny do służby) przypisując dodatkowo tej niezdolności charakter trwały.
CWKL nie wyjaśniła w szczególności z jakich konkretnie dokumentów wynika "jednoznacznie", że u Skarżącego występuje "szkodliwe" używanie alkoholu w rozumieniu tego pojęcia wynikającego z objaśnień szczegółowych do § 72 pkt 2. Nie wyjaśniła również na jakich dokumentach oparła stwierdzenie, że "niezależnie od stwierdzanych cech uzależnienia od alkoholu orzekany pozostaje w okresie kontrolowanej abstynencji" w sytuacji, gdy lekarz psychiatra stwierdził brak objawów uzależnienia ("bez objawów uzależnienia" - k. 23 akt administracyjnych). Nie wskazała z jakich powodów Skarżący powinien do odwołania załączyć dokumentację z leczenia w ośrodku terapii uzależnień, jeśli nie wynikało to z zaleceń lekarzy badających Skarżącego. Wskazania lekarskie dotyczyły przeprowadzenia pogłębionych badań psychologicznych, jednak na etapie postępowania odwoławczego żadne dodatkowe badania Skarżącego nie zostały przeprowadzone.
CWKL nie wyjaśniła przede wszystkim dlaczego uznała, że stanowisko RWKL odnośnie kwalifikacji schorzenia Skarżącego do kategorii N jest prawidłowe. Ogólnikowe stwierdzenie, że "brak jest obiektywnych przesłanek do poprawy stanu zdrowia" Skarżącego nie stanowi takiego wyjaśnienia zwłaszcza w kontekście powołanej dokumentacji medycznej.
Wobec powyższego Sąd stwierdził przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia RWKL z dnia [...] grudnia 2024 r. w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenia te zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Kwalifikacja rozpoznanego schorzenia do § 72 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. nie została wyjaśniona, uzasadnienia wydanych w sprawie orzeczeń zawierają ogólne, nieprecyzyjne sformułowania, które nie odnoszą się do materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania orzeczniczego.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem informacja CWKL o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym została skierowana do pełnomocnika Skarżącego w dniu [...] stycznia 2025 r. (i doręczona w dniu 3 lutego 2025 r. - k. 12 akt administracyjnych), a orzeczenie CWKL zostało wydane w dniu [...] stycznia 2025 r. Zasadniczo jednak uchybienie to nie było powodem uchylenia zaskarżonego (i poprzedzającego je orzeczenia Komisji lekarskiej I instancji). O uchyleniu wydanych w sprawie orzeczeń zadecydowały bowiem względy merytoryczne, tj. brak przekonującego wyjaśnienia powodów kwalifikacji schorzenia Skarżącego do § 72 pkt 2 i uznania Skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kat. N) w kontekście objaśnień szczegółowych do tego paragrafu oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej.
Orzekając ponownie w sprawie komisja lekarska uwzględni powyższą ocenę prawną. Ponownie rozpatrzy sprawę w jej całokształcie, ewentualnie uzupełni zgromadzony materiał dowodowy, a ponadto wyczerpująco odniesie się do wszystkich ewentualnych zarzutów i argumentów podniesionych przez Skarżącego w toku postępowania orzeczniczego.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego w stawce minimalnej wraz z opłatą sądową od pełnomocnictwa, Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku.