II SA/Wa 340/20

II SA/Wa 340/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 2701/24 - Wyrok NSA z 2025-02-13
Skarżony organ
Szef Agencji Wywiadu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 812
art. 60 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na rozkaz personalny Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Agencji Wywiadu 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny; 2. zasądza od Szefa Agencji Wywiadu na rzecz skarżącej M. C. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozkazem personalnym z [...] listopada 2019 r. nr [...] Szef Agencji Wywiadu (dalej: "Szef AW", "organ"), na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 812; dalej: "ustawa o ABW oraz AW"), zwolnił starszego inspektora Wydziału [...] Agencji Wywiadu [...]. M.C. (dalej: "skarżąca") ze służby w Agencji Wywiadu (dalej: "AW") z dniem [...] grudnia 2019 r.
Na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") ww. rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes służby.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie rozstrzygnięcia Szef AW podał, że orzeczeniem o ukaraniu z [...] września 2019 r. skarżącej wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Orzeczenie to, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało utrzymane w mocy orzeczeniem organu z [...] października 2019 r.
Szef AW podkreślił, iż stanowcze sformułowanie, zawarte w przepisie art. 60 ust. 1 pkt 3 ustawy o ABW oraz AW - "funkcjonariusza zwalnia się ze służby", nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w razie zaistnienia wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, organ jest zobligowany do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca została uznana za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za to, na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 10 ustawy o ABW oraz AW wymierzono jej (ww. orzeczeniem z [...] września 2019 r., następnie utrzymanym w mocy orzeczeniem z [...] października 2019 r.) karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Jak zaznaczył organ, art. 60 ust. 1 pkt 3 ustawy o ABW oraz AW przewiduje obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, ponieważ sam fakt wymierzenia takiej kary dyscyplinarnej, ze względu na ciężar naruszenia dyscypliny służbowej (w przypadku skarżącej - nadużycie zajmowanego stanowiska służbowego do osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej), oznacza sprzeniewierzenie się obowiązkom służbowym oraz naruszenie zasad etycznych obowiązujących funkcjonariuszy AW.
Szef AW zaakcentował, iż funkcjonariuszy AW obowiązują szczególne, rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. W świetle ustawowych zadań AW, właściwej w sprawach ochrony bezpieczeństwa zewnętrznego państwa, organ jest zobligowany do wypełnienia ustawowego obowiązku i do bezzwłocznego odsunięcia funkcjonariusza - ukaranego karą dyscyplinarną wydalenia ze służby - od wykonywania czynności służbowych, poprzez zwolnienie ze służby w AW. Uzasadnia to również rozwiązanie stosunku służbowego przed upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi skarżącej, reprezentowanej przez radcę prawnego A.K., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym:
1. art. 61 § 4, art. 10 § 1 oraz art. 32 w związku z art. 6 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącej o wszczęciu przez organ z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia jej z dniem [...] grudnia 2019 r. ze służby w AW i tym samym pozbawienie jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a także uniemożliwienie powołania pełnomocnika do reprezentowania i obrony swoich praw przed wydaniem rozkazu personalnego (decyzji administracyjnej);
2. art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i nadanie rozkazowi personalnemu w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji braku zaistnienia przesłanek określonych w przedmiotowej regulacji, zważywszy dodatkowo na odległy termin między wydaniem rozkazu a ekspirowaniem terminu zwolnienia;
3. art. 107 § 3 w związku z art. 11 w związku z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego wymogom przewidzianym w tym przepisie, w tym niewyjaśnienie, z jakich powodów organ odmówił skarżącej prawa do udziału w postępowaniu, a także nie powiadomił jej o jego wszczęciu, jak również niewyjaśnienie przyczyn, z uwagi na które nadał rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności, zważywszy na znaczny okres pomiędzy wydaniem rozkazu a faktycznym terminem zwolnienia skarżącej ze służby w AW.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
( uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego;
( zawieszenie na mocy art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") postępowania w niniejszej sprawie do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego skargą skarżącej na orzeczenie dyscyplinarne Szefa AW z [...] września 2019 r., którego legalność stanowi zagadnienie prejudycjalne w przedmiotowej sprawie;
( dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z akt osobowych skarżącej lub z ich wyciągu, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów potwierdzających przebieg jej służby, opinii służbowych, nagród uznaniowych oraz premii i dodatków, po uprzednim wystąpieniu do Szefa AW o nadesłanie ww. akt;
( zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Szef AW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Postanowieniem z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 340/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, stwierdzając, iż rozstrzygnięcie zawisłej przed tutejszym Sądem sprawy ze skargi skarżącej na orzeczenie dyscyplinarne organu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 180/20 stanowi zagadnienie prejudycjalne dla sprawy niniejszej o sygn. akt II SA/Wa 340/20.
Wyrokiem z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 180/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Na skutek zaskarżenia powyższego orzeczenia skargą kasacyjną przez skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") wyrokiem z 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3806/21, uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Szefa AW z [...] października 2019 r. i poprzedzające je orzeczenie organu z [...] września 2019 r., a także zasądził od Szefa AW na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 180/20, tutejszy Sąd postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 340/20, na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a., podjął z urzędu zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie.
Na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozkazu personalnego ze względu na brak podstawy prawnej, gdyż nie popełniła zarzucanych jej czynów dyscyplinarnych, o czym świadczy wyrok NSA z 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3806/21. Natomiast pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek dowodowy zawarty w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy odnieść się do najdalej idącego, a zgłoszonego przez skarżącą na rozprawie, zarzutu nieważności zaskarżonego aktu. Otóż zarzut ten jest chybiony. Katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zawiera art. 156 § 1 k.p.a. Wedle tego przepisu, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Zdaniem skarżącej, na gruncie przedmiotowej zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego bez podstawy prawnej, ponieważ - jak podniosła - nie popełniła zarzucanych czynów dyscyplinarnych. Nie sposób podzielić tej argumentacji. Podstawę prawną objętego skargą rozkazu personalnego stanowiły przepisy art. 60 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust. 1 i 3 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie z pierwszym z nich, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Z kolei w myśl art. 50 ust. 1 i ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, Szef AW jest właściwy do przyjmowania do służby w Agencji, mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe oraz ich przenoszenia, delegowania, oddelegowania, zwalniania i odwoływania ze stanowisk służbowych, zawieszania i uchylania zawieszenia w czynnościach służbowych, zwalniania ze służby oraz stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego (ust. 1). Sprawy osobowe, o których mowa w ust. 1, są załatwiane przez wydanie rozkazu personalnego (ust. 3). Nie ulega również wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonego rozkazu personalnego funkcjonowało w obrocie prawnym orzeczenie Szefa AW z [...] października 2019 r. utrzymujące w mocy własne orzeczenie z [...] września 2019 r. o wymierzeniu skarżącej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
Prawomocne uchylenie ww. orzeczeń wyrokiem NSA z 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3806/21, wywołuje skutki ex nunc, tj. na przyszłość, licząc od daty uchylenia (a nie wstecz - ex tunc), czyli od uprawomocnienia się wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji, bądź - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - z dniem ogłoszenia przez NSA wyroku uchylającego wyrok Sądu pierwszej instancji oraz orzeczenia dyscyplinarne. W konsekwencji te wadliwe orzeczenia Szefa AW pozostawały w obrocie prawnym i wywoływały określone w nich skutki prawne aż do dnia poprzedzającego dzień, w którym doszło do wydania ww. wyroku NSA. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje konsekwencje ex tunc (wada istniejąca od samego początku, czyli od daty wydania nieważnej decyzji). Zaakcentować jednak należy, że w ramach sprawy o sygn. akt II SA/Wa 180/20 nie zapadł prawomocny wyrok stwierdzający nieważność ww. orzeczeń dyscyplinarnych, zatem nie można mówić o oddziaływaniu wyroku ze skutkiem ex tunc (od początku).
Co więcej, to właśnie z treści art. 60 ust. 1 pkt 3 ustawy o ABW oraz AW, stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozkazu personalnego, wynika, iż rozkaz ten jest następstwem orzeczenia dyscyplinarnego Szefa AW z [...] października 2019 r. (utrzymującego w mocy poprzedzające je orzeczenie z [...] września 2019 r.). Skoro ww. orzeczenia zostały skutecznie usunięte z obrotu prawnego (poprzez prawomocne ich uchylenie wyrokiem NSA), to będący ich następstwem zaskarżony rozkaz personalny Szefa AW z [...] listopada 2019 r. także podlegał uchyleniu.
Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne (tu: ww. wyrok NSA) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ponadto art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wskazuje, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Taka właśnie sytuacja prawna zachodzi w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie kontrolowany rozkaz personalny Szefa AW z [...] listopada 2019 r. narusza prawo, zaś naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), co z kolei implikuje uchylenie ww. aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego.
Skutkiem wyroku zapadłego w rozpoznawanej sprawie (w razie jego uprawomocnienia się) będzie obowiązek Szefa AW ponownego ukształtowania stosunku służbowego skarżącej zgodnie z regulacjami pragmatyki przedmiotu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącej (radcy prawnego) rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.