II SA/Wa 333/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. P. i J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Wniosek o przyznanie świadczenia złożono po śmierci matki dzieci, E. P.. Prezes ZUS dwukrotnie odmówił przyznania renty, argumentując, że zmarła nie spełniła warunków do jej uzyskania w trybie zwykłym, w szczególności nie udokumentowała wymaganego stażu pracy (8 lat, 10 miesięcy i 10 dni okresów składkowych i nieskładkowych) oraz nie wykazała szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły jej podjęcie zatrudnienia. Sąd administracyjny, analizując sprawę, podkreślił, że przyznanie renty w drodze wyjątku wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, niemożności podjęcia pracy z powodu niezdolności do pracy lub wieku oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał istnienia tych przesłanek. W szczególności, sąd podzielił stanowisko organu, że okres ubezpieczenia był nieadekwatnie krótki w stosunku do wieku zmarłej, a sytuacja na rynku pracy, opieka nad dziećmi czy nawet trudności zdrowotne nie stanowiły wystarczających, udokumentowanych dowodów na istnienie szczególnych okoliczności uniemożliwiających podjęcie pracy. Sąd zaznaczył, że postępowanie administracyjne opiera się na stanie prawnym i faktycznym z chwili wydania decyzji przez organ, a jego rolą jest kontrola legalności, a nie tworzenie prawa czy kierowanie się zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, w szczególności znaczenia okresu składkowego i udokumentowania szczególnych okoliczności.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą rodzinną w drodze wyjątku; sąd podkreśla restrykcyjne stosowanie przepisów i brak możliwości rozszerzającej wykładni.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niespełnienie wymogów formalnych do przyznania renty rodzinnej w trybie zwykłym, w tym niewystarczający okres składkowy i brak udokumentowanych szczególnych okoliczności, może być uzupełnione przez przyznanie świadczenia w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie renty w drodze wyjątku wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, niemożności podjęcia pracy z powodu niezdolności do pracy lub wieku oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Niespełnienie którejkolwiek z tych przesłanek, w tym brak wystarczającego stażu pracy i udokumentowanych szczególnych okoliczności, uniemożliwia przyznanie świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek do przyznania renty w drodze wyjątku. Okres ubezpieczenia zmarłej był nieadekwatnie krótki, a sytuacja na rynku pracy, opieka nad dziećmi czy problemy zdrowotne nie stanowiły udokumentowanych szczególnych okoliczności uniemożliwiających podjęcie pracy.
Czy sytuacja na rynku pracy lub opieka nad dziećmi mogą stanowić samoistne, szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sytuacja na rynku pracy nie stanowi okoliczności szczególnej, która mogłaby per se uzasadniać przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Podobnie, opieka nad dziećmi, będąca kwestią wyboru życiowego, nie stanowi okoliczności mogącej usprawiedliwiać brak odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.
Uzasadnienie
Gospodarka rynkowa charakteryzuje się zmiennym popytem na pracę, a niemożność zapewnienia zatrudnienia wszystkim obywatelom nie jest okolicznością wyjątkową. Opieka nad dziećmi jest wyborem życiowym, a nie przeszkodą uniemożliwiającą podjęcie pracy w rozumieniu przepisów.
Jaki jest zakres kontroli sądu administracyjnego w sprawach dotyczących świadczeń z ubezpieczeń społecznych?
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej, badając poprawność wydanej decyzji w odniesieniu do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili rozstrzygania sprawy przez organ.
Uzasadnienie
Sąd bada legalność rozstrzygnięcia z punktu widzenia prawa materialnego i procesowego, nie może tworzyć prawa ani ingerować w jego treść, a późniejsze zmiany stanu faktycznego czy nowe dowody nie rzutują na ocenę poprawności skarżonego rozstrzygnięcia.
Przepisy (4)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy nie narusza ona prawa.
ustawa emerytalna art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa przesłanki przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez zmarłą przesłanek do przyznania renty w trybie zwykłym, w tym brak wymaganego stażu pracy. • Brak udokumentowania szczególnych okoliczności, które uniemożliwiłyby podjęcie pracy przez zmarłą. • Sytuacja na rynku pracy i opieka nad dziećmi nie stanowią wystarczających podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. • Brak dowodu na istnienie całkowitej niezdolności do pracy w okresie wcześniejszym niż orzeczono.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego oparta na treści art. 18 Konstytucji RP i wykładni sądów administracyjnych. • Trudna sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy. • Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez matkę dzieci.
Godne uwagi sformułowania
Świadczenie emerytalne czy rentowe stanowi więc wypadkową okresu przez który uprawniony budował kapitał początkowy odprowadzając składki na ubezpieczenie. • Okolicznością nie wymagającą dowodu jest więc to, że okres pozostawania przez stronę w zatrudnieniu był nieadekwatnie krótki w stosunku do wieku. • Prezes ZUS trafnie też wskazał, że sytuacja na rynku pracy nie stanowi okoliczności szczególnej, która mogłaby per se uzasadniać przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. • Sąd administracyjny nie stanowi prawa a jest jedynie tzw. Sądem prawa. • Ustawodawca odniósł przesłankę szczególnych okoliczności wyłącznie do osoby, po której dochodzona jest renta rodzinna (nie do aktualnej sytuacji osób wnioskujących o świadczenie w trybie wyjątku).
Skład orzekający
Andrzej Góraj
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Maciejuk
członek
Mateusz Rogala
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, w szczególności znaczenia okresu składkowego i udokumentowania szczególnych okoliczności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą rodzinną w drodze wyjątku; sąd podkreśla restrykcyjne stosowanie przepisów i brak możliwości rozszerzającej wykładni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, nawet w trudnych sytuacjach życiowych. Podkreśla znaczenie udokumentowania przesłanek prawnych.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze gwarantuje świadczenie z ZUS? Sąd wyjaśnia, dlaczego renta rodzinna w drodze wyjątku to wyjątek od reguły.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.