II SA/Wa 310/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmówiła W.O. wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (tzw. ustawy dezubekizacyjnej). Skarżący domagał się zastosowania art. 8a tej ustawy, który w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala na wyłączenie stosowania restrykcyjnych przepisów dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister odmówił, uznając, że okres służby skarżącego (od 1974 do 1990 r., w tym w SB) nie był krótki, a okres po 12 września 1989 r. był zbyt krótki, by ocenić rzetelność wykonywania zadań. Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował art. 8a ustawy, traktując brak spełnienia przesłanek krótkotrwałości służby i rzetelności po 1989 r. jako automatyczne wykluczenie możliwości zastosowania przepisu. Sąd podkreślił, że kluczowe jest zbadanie, czy służba miała charakter bezpośrednio ukierunkowany na realizację zadań państwa totalitarnego, czy też była standardową służbą publiczną. Organ nie przeprowadził takiej analizy, opierając się jedynie na opinii IPN i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, a także pominął istotne dowody, takie jak wyrok Sądu Okręgowego (choć został on zmieniony przez Sąd Apelacyjny). Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.) i prawa materialnego (art. 8a ustawy), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie uznał zarzutu naruszenia czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż skarżący nie wykazał wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Ministra, który ma uwzględnić wytyczne sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8a ustawy dezubekizacyjnej, zasady prowadzenia postępowań uznaniowych, obowiązki organów administracji w zakresie badania stanu faktycznego i uzasadniania decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL ubiegających się o wyłączenie stosowania przepisów ustawy dezubekizacyjnej. Interpretacja uznania administracyjnego może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w szczególności przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ dokonał błędnej wykładni art. 8a ustawy, uznając, że brak spełnienia przesłanek krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. i rzetelności po 12 września 1989 r. automatycznie wyklucza możliwość zastosowania przepisu. Organ nie zbadał wszechstronnie, czy służba skarżącego miała charakter bezpośrednio ukierunkowany na realizację zadań państwa totalitarnego, czy też była standardową służbą publiczną.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 8a ustawy ma charakter uznaniowy i wymaga wszechstronnego zbadania indywidualnej sytuacji funkcjonariusza. Brak spełnienia jednej z przesłanek nie wyklucza automatycznie możliwości zastosowania przepisu, jeśli istnieją inne szczególnie uzasadnione przypadki, np. gdy służba nie była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego. Organ nie przeprowadził takiej analizy, naruszając przepisy postępowania i prawa materialnego.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i ocenił materiał dowodowy przed wydaniem decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie zebrał i nie rozpatrzył prawidłowo materiału dowodowego, naruszając przepisy k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.).
Uzasadnienie
Organ pominął istotne dowody (np. wyrok Sądu Okręgowego, choć został on zmieniony przez Sąd Apelacyjny) i nie powiązał ustaleń faktycznych z możliwością wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Uzasadnienie decyzji było lakoniczne i nie wyjaśniało przyczyn podjętego rozstrzygnięcia.
Czy organ administracji publicznej zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu?
Odpowiedź sądu
Nie, organ przed wydaniem decyzji nie poinformował strony o zebranym materiale dowodowym, co naruszyło art. 10 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał ten zarzut za niezasadny, ponieważ skarżący nie wykazał, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (12)
Główne
ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. art. 8a § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Decyzja o wyłączeniu stosowania art. 15c, 22a, 24a ma charakter uznaniowy i wymaga wszechstronnego zbadania "szczególnie uzasadnionego przypadku", a nie tylko formalnej oceny przesłanek krótkotrwałości służby i rzetelności po 1989 r. Kluczowe jest ustalenie, czy służba była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
Pomocnicze
ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. art. 13b
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definicja służby na rzecz totalitarnego państwa.
ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organu w granicach prawa, na podstawie prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, zwłaszcza uznaniowych.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. przez organ, który uznał, że brak spełnienia przesłanek krótkotrwałości służby i rzetelności po 1989 r. automatycznie wyklucza możliwość zastosowania przepisu. • Niewszechstronne zbadanie przez organ przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", w tym charakteru służby skarżącego. • Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i lakoniczne uzasadnienie decyzji. • Pominięcie przez organ istotnych dowodów i okoliczności faktycznych.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. (brak czynnego udziału strony) został uznany za niezasadny z uwagi na brak wykazania wpływu na wynik sprawy. • Zarzut pominięcia wyroku Sądu Okręgowego został uznany za niezasadny, ponieważ wyrok ten został zmieniony przez Sąd Apelacyjny, a organ nie był nim związany.
Godne uwagi sformułowania
decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy ma charakter uznaniowy • działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza, że organ administracji publicznej jest uprawniony do dowolnego działania • zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem • służba "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym oznacza zindywidualizowane zaangażowanie się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie przez to państwo jego ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji • brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" • nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa"
Skład orzekający
Joanna Kruszewska-Grońska
przewodniczący
Danuta Kania
członek
Mateusz Rogala
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8a ustawy dezubekizacyjnej, zasady prowadzenia postępowań uznaniowych, obowiązki organów administracji w zakresie badania stanu faktycznego i uzasadniania decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL ubiegających się o wyłączenie stosowania przepisów ustawy dezubekizacyjnej. Interpretacja uznania administracyjnego może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tzw. "ustawy dezubekizacyjnej" i interpretacji pojęcia "służby na rzecz państwa totalitarnego", co jest tematem budzącym duże zainteresowanie i kontrowersje. Sąd koryguje błędne podejście organu administracji, podkreślając znaczenie indywidualnej oceny i rzetelnego postępowania.
“Czy służba w PRL zawsze oznacza "służbę na rzecz państwa totalitarnego"? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 497 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.