II SA/Wa 2719/21

II SA/Wa 2719/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant referent Magdalena Morawiec po rozpoznaniu na rozprawie dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]
Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej wydał w dniu [...] maja 2021 r. decyzję nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania kpt. w st. spocz. A. B.:
- uchylił decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., odmawiającą zmiany orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r., wydanego w sprawie zdolności A. B. do służby wojskowej w całości i orzekając co do istoty sprawy wszczętej wnioskiem w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia orzeczenia z dnia [...] września 1990 r., nr [...] w sprawie zdolności do służby wojskowej.
W uzasadnieniu decyzji MON stwierdził, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. A. B. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej za pośrednictwem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z odwołaniem od decyzji CWKL nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., odmawiającej zmiany orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r., wydanego w sprawie zdolności do służby wojskowej.
Dyrektor DWSZdr pismem z dnia [...] lutego 2021 r., poinformował A. B., iż ze względu na konieczność uzyskania w sprawie jego wniosku wyjaśnień związanych z procesem orzeczniczym, nie było możliwe rozpatrzenie tej sprawy w zwykłym terminie. Powiadomiono, że sprawa zostanie rozpatrzona w terminie do 14 maja 2021 r. Jednocześnie poinformowano o przyczynach nierozpatrzenia sprawy w zwykłym terminie oraz o możliwości wniesienia ponaglenia.
W dniu [...] kwietnia 2021 r. koperta z pismem z dnia [...] lutego 2021 r. została zwrócona do DWSZdr z powodu niepodjęcia w terminie. Pismo to pozostawiono w aktach sprawy i uznano za skutecznie dostarczone.
Dyrektor DWSZdr pismem z dnia [...] marca 2021 r. wystąpił do Przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] o uzupełnienie przekazanych akt sprawy.
Przewodniczący Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] wystąpił pismem nr [...] z dnia [...] marca 2021 r., do Dyrektora Wojskowego Biura Historycznego w [...] o przekazanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r., wydanego w sprawie A. B.
Po uzyskaniu ww. dokumentu, Przewodniczący CWKL pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., przekazał skan orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r. potwierdzony za zgodność z oryginałem przez Wojskowe Biuro Historyczne. Z uwagi na to, iż skan orzeczenia był nieczytelny, Przewodniczący CWKL pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. przesłał uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem, czytelną kserokopię orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r.
A. B. w treści odwołania zarzucił decyzji CWKL z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], iż ta jest niespójna, niezupełna, niejasna, sprzeczna, zaś uzasadnienie jej jest wewnętrznie sprzeczne i nie pozwala na poznaniu toku myślowego osoby sporządzającej. Wniósł o jej uchylenie w całości.
Zdaniem organu z opisu informacji przedstawionych w odwołaniu wynika m.in., iż odwołujący z powodu zagrożenia pobytem w więzieniu z racji wystawienia listu gończego postanowił ukrywać się przed wymiarem sprawiedliwości w [...] od roku 1992. Wymieniony nie zdecydował się na powrót do Polski na wyznaczony w orzeczeniu z dnia [...] września 1990 r. nr [...] termin przeprowadzenia badania kontrolnego. W 2004 r. został uchylony list gończy, a wymieniony wrócił do Polski w 2014 r. i podjął próbę odzyskania renty inwalidzkiej.
Skarżący zarzucił RWKL w [...], iż ta wydając orzeczenie z dnia [...] listopada 2016 r., opierała się na orzeczeniu RWKL w [...] z dnia [...] września 1990 r., w którym to potwierdziła identyczne schorzenie powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej i jego związek ze służbą wojskową. Nadmienił, iż w pkt. 12a) w sposób nieuprawniony określono datę powstania grupy inwalidzkiej od [...] listopada 2016 r., a w pkt 12b) związek ze służbą wojskową od [...] listopada 2016 r., chociaż w pkt 12d) stwierdzono inwalidztwo istniejące od czerwca 1988 do września 1993 r. i od [...] listopada 2016.
Skarżący wniósł o zmianę zapisu w punkcie [...] orzeczenia z dnia [...] września 1990 r. w trybie wznowienia postępowania wskazując, iż posiada kategorię zdrowia "E", która nie rokuje poprawy zdrowia ze względu na schorzenie. Zdaniem odwołującego w sprawie powinien zostać zastosowany art 21a ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.
Organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] stwierdził, że kompetencje Ministra Obrony Narodowej jako organu w tejże sprawie wykonują osoby upoważnione w DWSZdr jako komórki organizacyjnej MON. W kompetencjach tych leży całokształt spraw dotyczących wojskowej służby zdrowia Sił Zbrojnych RP od początku pandemii w kraju wywołanej wirusem SARS CoV-2, realizującej zadania strategii rządowej na zwalczanie skutków epidemii. Zaangażowanie komórek wewnętrznych DWSZdr w ten proces skutkuje ograniczeniem realizacji innych czynności wynikających z ich zakresu kompetencyjnego. Istotnym faktem jest również występowanie w DWSZdr przypadków zakażeń personelu, czego skutkiem jest wymuszone przebywanie pracowników na leczeniu, kwarantannie, izolacji domowej, co negatywnie wpływa na sprawność funkcjonowania poszczególnych komórek organizacyjnych. Pobyt na kwarantannie części pracowników DWSZdr powodował przejmowanie przez pozostałe osoby z tej komórki organizacyjnej MON zadań do realizacji i w konsekwencji potrzebę wyboru spraw powiązanych z zakażeniem wirusem SARS CoV-2 (dotyczących zagrożeń życia) jako tych o najwyższym priorytecie i najkrótszym terminie realizacji, w wyniku czego utrudniało to lub wręcz uniemożliwiało wykonanie planowych zadań komórek wewnętrznych DWSZdr w zakładanym (obowiązującym) reżimie czasowym.
Organ zaznaczył, iż pomimo formalnego uchylenia art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) - zawieszającego bieg terminów procesowych i sądowych m.in. w postępowaniu administracyjnym czy też w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw, w dalszym ciągu w kraju utrzymuje się stan epidemii, który ma wpływ na funkcjonowanie DWSZdr i wykonywanie zadań takich jak rozpatrywanie w imieniu Ministra Obrony Narodowej poszczególnych wniosków o uchylenie w trybie nadzoru danych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich.
Po dokonaniu analizy akt sprawy organ uznał, że w sprawie należy zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i uchylić w całości decyzję z [...] lipca 2020 r., nr [...] i jednocześnie odmówić uchylenia dotychczasowego orzeczenia z dnia [...] września 1990 r. nr [...], w sprawie zdolności do służby wojskowej A. B., objętego jego wnioskiem w trybie wznowienia postępowania.
Organ odwoławczy dostrzegł w pierwszej kolejności błąd w rozstrzygnięciu organu I instancji - orzekającej CWKL. Komisja ta niezasadnie orzekła o odmowie zmiany orzeczenia z dnia [...] września 1990 r. nr [...], w sprawie zdolności do służby wojskowej, pomimo tego, iż przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., będący podstawą do wydania decyzji w I instancji, wyraźnie, expressis verbis, nakazuje odmówić uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, w sytuacji kiedy organ nie widzi przesłanek do uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego. Organ odwoławczy poprawia zatem rozstrzygnięcie organu I instancji, będąc do tego uprawniony na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ wskazał, iż odwołanie, podobnie jak i wniosek o wznowienie, w przyjętej argumentacji jest oczywiście bezzasadne.
Organ odwoławczy podzielił w pełni argumentację organu I instancji odnośnie tego, iż przytoczone uzasadnienie wniosku o wznowienie nie odnosi się w ogóle do przyczyn wznowiona z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., na których oparto wniosek. Podobnie rzecz się ma z zarzutami i uzasadnieniem odwołania od decyzji nr [...] z [...] lipca 2020 r. Podniósł niezasadność powoływanych przyczyn wznowienia z pkt 1 art. 145 § 1 k.p.a. dotyczących fałszywości dowodów w postępowaniu zakończonym orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 1990 r., jak też przesłanek nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów.
Zdaniem MON całkowicie bezpodstawna jest próba podważenia orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r., objętego wnioskiem o wznowienie w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. oraz dalej w rozpatrywanym odwołaniu, oparta na twierdzeniach o rzekomej konieczności zastosowania w sprawie art. 21a ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 586, z późn. zm.), który to przepis wszedł w życie dopiero w dniu 30 lipca 2005 r., a zatem wiele lat po wydaniu orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r. a samo orzeczenie zostało wydane ponad 3 lata przed wejściem w życie ww. ustawy.
Podsumowując, MON stwierdził, że zarzuty sformułowane przez odwołującego, oparte na naruszeniu norm prawa karnego przez orzekające w sprawie wojskowe komisje lekarskiej są całkowicie chybione.
A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...].
Skarżący zarzucił decyzji naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1) pkt 5) i § 3 k.p.a. w związku z art. 154 § 1 k.p.a.,
- art. 23 ust. 2 pkt 3a w związku z art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że jego choroba psychiczna powoduje strach przed nowo poznanymi ludźmi. W dniu [...] czerwca 1988 r. RWKL w [...] wydało decyzję o niezdolności do zawodowej służby wojskowej i na podstawie art. 21a ust. 1 ustawy z 10 grudnia 1993 r. ustaliła datę następnego badania kontrolnego na 1990 r.
W tym czasie zmieniła się sytuacja prawna skarżącego. Został on bowiem na podstawie orzeczenia z dnia [...] czerwca 1988 r. z powodu niezdolności do służby wojskowej rozkazem personalnym DK MON z dnia [...] sierpnia 1988 r. przeniesiony do rezerwy i skierowany do WKU [...].
Podsumowując, skarżący wniósł o zmianę decyzji z dnia [...] września 1990 r. w zakresie brzmienia pkt. [...] i orzeczenie, iż brak jest podstaw do wyznaczenia terminu badania kontrolnego, ponieważ inwalidztwo jest trwałe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podniesiono w skardze.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – zgodnie przyjmuje się, że w świetle przepisów art. 61 § 1 i 2 k.p.a., w sytuacji wszczęcia postępowania na żądanie strony, treść zgłoszonego żądania określa rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a także wyznacza właściwą normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie relewantna dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji jest tym żądaniem związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza. Innymi słowy, owo żądanie (wniosek) strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu administracyjnym. (por. wyroki NSA: z 30.01.2013 r., II OSK 1812/11, CBOSA; z 07.05.2010 r., I OSK 214/2010, CBOSA; z 24.07.2001 r., IV SA 1091/99, LEX nr 78924; a także wyroki WSA: z 17.10.2010 r., I SA/Kr 1059/10, CBOSA; z 25.06.2008 r., III SA/Wr 466/07, CBOSA). Dodać należy, że stosownie do norm regulujących wszczęcie postępowania (zwłaszcza art. 61 oraz art. 63 § 2 k.p.a.), zakres żądania strony, identyfikujący sprawę administracyjną, w tym przedmiot postępowania administracyjnego, wynika przede wszystkim z podstawy faktycznej żądania opisanej w podaniu strony. Natomiast wskazana w podaniu podstawa prawna, dla organu rozpoznającego ów wniosek, nie ma – w zasadzie – charakteru determinującego. Organ wiążą bowiem granice danej sprawy, które wynikają z okoliczności faktycznych przedstawionych przez wnioskodawcę (zob. wyrok 11.06.2014 r., IV SA/Po 313/14, ONSAiWSA 2016, nr 2, poz. 28; por. też: wyrok NSA z 30.01.2013 r., II OSK 1812/11; wyrok WSA z 17.10.2010 r., I SA/Kr 1059/10; wyrok WSA z 25.06.2008 r., III SA/Wr 466/07; dostępne w CBOSA).
Z przedstawionej zasady związania organu wnioskiem strony wynika niedopuszczalność określenia przez organ innego, w tym wypadku szerszego aniżeli we wniosku o wszczęcie postępowania, zakresu postępowania wznowieniowego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż we wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. zatytułowanym: "Wniosek o zmianę wpisu w punkcie [...] orzeczenia nr [...] z dnia [...].09.1990 r." A. B. wniósł o – w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.c. (powinno być k.p.a. – uwaga Sądu) – "zmianę brzmienia pkt. [...] orzeczenia". Skarżący wyjaśnił, iż - jego zdaniem – Komisja Lekarska zbędnie w orzeczeniu z dnia [...] września 1990 r. wyznaczyła mu termin badania kontrolnego, gdyż stosownie do art. 21a ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. wojskowa komisja lekarska może orzec, iż badanie kontrolne jest zbędne, jeżeli przebieg choroby powodującej inwalidztwo wskazuje, że zmiana ustalonej grupy inwalidztwa nie nastąpi w ogóle.
Na skutek ww. wniosku Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 149 § 1 k.p.a., wznowiła postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] września 1990 r. wydanym w sprawie zdolności A. B. do służby wojskowej. Po wznowieniu postępowania zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy orzekały w kwestii uchylenia (zmiany) całego orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 1990 r., pomimo że wniosek o uchylenie (zmianę) tego orzeczenia dotyczył jedynie punktu [...], tj. rozstrzygnięcia w przedmiocie wyznaczenia terminu badania kontrolnego.
Oczywistym jest zatem, iż organy wyszły poza zakres żądania strony, jako że skarżący nie kwestionował i nie domagał się zmiany, czy też uchylenia orzeczenia z dnia [...] września 1990 r. w pozostałej części. W tej sytuacji, stwierdzając, iż organy wyszły poza granice sprawy administracyjnej wyznaczonej wnioskiem strony z dnia [...] kwietnia 2010 r., Sąd uznał za konieczne usunięcie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z powodu naruszenia art. 147 w zw. z art. 61 § 1 i 2 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien zastosować się do poglądów prawnych przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.