II SA/Wa 2169/23

II SA/Wa 2169/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Joanna Kube /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 31/25 - Wyrok NSA z 2025-07-04
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 51 ust. 1, art. 57 ust.1, art. 58 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Dz.U. 2023 poz 1360
art. 2
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r.  Prawo o prokuraturze (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] października 2023 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781), zwanej dalej u.o.d.o., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi A. P. z dnia [...] kwietnia 2023 r. na Sąd Rejonowy w [...] dotyczącej sfałszowania dokumentów oraz żądania dokonania wpisu w księdze wieczystej.
W uzasadnieniu Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazał, że do Urzędu w dniu [...] kwietnia 2023 r. wpłynęła skarga A. P. z dnia [...] kwietnia 2023 r. na Sąd Rejonowy w [...] dot. sfałszowania dokumentów przez K. M. Prezesa Sądu Rejonowego w [...] oraz żądanie dokonania wpisu w księdze wieczystej polegającego na usunięciu J. P. i wpisaniu skarżącego jako właściciela nieruchomości położonych w [...]. Organ przedstawił treść skargi, w której wnioskodawca poza podniesionymi wyżej zarzutami wskazał, że oczekuje odszkodowania.
Prezes UODO uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego przywołał treść art. 61 § 1 k.p.a. Wskazał następnie, że stosownie do art. 7 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, o których mowa w rozdziałach 4-7 i 11, stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 1). Do postanowień wydanych w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, na które zgodnie z k.p.a. służy zażalenie, przepisów o zażaleniu nie stosuje się (ust. 3). Na postanowienia, o których mowa w ust. 3, służy skarga do sądu administracyjnego (ust. 4). Dlatego w niniejszej sprawie nie stosuje się art. 61 a § 2 k.p.a., stanowiącego, że na postanowienie, o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a., służy zażalenie.
Z art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona. Organ wskazał, że na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Wa 2093/13), w którym sąd stwierdził, że "zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek, zakreśla wnioskodawca. Jest on swoistym gospodarzem postępowania wnioskowego. Od jego woli uzależnione jest bowiem to, czym ma zająć się organ administracji. Co się tyczy postępowania administracyjnego toczącego się przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych [obecnie przed Prezesem UODO] (...) zakres przedmiotowy takiego postępowania zakreśla już żądanie skierowane do administratora danych osobowych, a nie sama skarga do organu. (...) organ może prowadzić postępowanie administracyjne jedynie w zakresie, jaki został określony w żądaniu kierowanym do administratora danych osobowych".
Organ wskazał, że skarżący zwrócił się do Urzędu ze skargą, w której zarzucił, że doszło do sfałszowania dokumentów przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...] K. M. oraz wniósł o dokonanie wpisu w księdze wieczystej polegającego na usunięciu J. P. i wpisaniu skarżącego jako właściciela nieruchomości położonych w [...].
Prezes UODO wskazał następnie, że w myśl art. 34 ust. 1 u.o.d.o., jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych. Z ust. 2 ww. przepisu wynika, że Prezes UODO jest organem nadzorczym w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwanego dalej RODO. Wskazał, że do zadań Prezesa UODO należy rozpatrywanie skarg osób których dane dotyczą, na nieprawidłowe przetwarzanie danych osobowych ich dotyczących. Stosownie do art. 57 ust. 1 lit. f) RODO Prezes UODO rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowania w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym.
Osoba której dane dotyczą, w myśl art. 77 ust.1 RODO ma prawo wnieść skargę, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczące narusza niniejsze rozporządzenie. Organ wskazał, że przepisy art. 58 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 RODO określają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu. Artykuł 58 ust. 6 RODO stanowi, że każde państwo członkowskie może przewidzieć w swoich przepisach, że jego organowi nadzorczemu przysługują poza uprawnieniami określonymi w ust. 1, ust. 2 i ust. 3 także inne uprawnienia. Wykonywanie tych uprawnień nie może utrudniać skutecznego stosowania przepisów rozdziału VII RODO.
Prezes UODO wskazał, że dla przedmiotowej sprawy nie znajduje takich przepisów, nie zostały one przewidziane w obecnym stanie prawnym.
Zgodnie natomiast z art. 58 ust. 2 lit. c RODO, Prezesowi UODO przysługuje uprawnienie naprawcze w postaci prawa do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia. Tym żądaniem może być prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych oraz prawo do sprzeciwu i niepodlegania decyzjom opartym na zautomatyzowanym przetwarzaniu. Organ wskazał, że powyższe przepisy ujmują prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący.
Wskazał następnie, w związku z podniesionym przez skarżącego zarzutem sfałszowania dokumentów dostarczonych przez niego do Sądu Rejonowego w [...], że ściganie przestępstw - także tych przewidzianych w przepisach o ochronie danych osobowych - oraz orzekanie, czy doszło do ich popełnienia, pozostaje poza zakresem kompetencji Prezesa UODO. Stosownie do brzmienia art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2023 r. poz. 1360 ze zm.) prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności. Zatem to prokuratura jest właściwa do merytorycznego rozpoznania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Tym samym Prezes UODO nie jest organem uprawnionym do oceny i rozpatrzenia skargi na fałszowanie dokumentów.
Organ wskazał, ze skarżący domaga się w skardze ponadto dokonania wpisu w księdze wieczystej polegającego na usunięciu J. P. i wpisaniu skarżącego jako właściciela nieruchomości. W związku z tym Prezes UODO podniósł, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 23 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 146 ze zm.) o księgach wieczystych i hipotece prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych. Stosownie do art. 6268 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.), wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Wniosek o wpis może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej (art. 6262 § 5 zdanie pierwsze k.p.c.).
Prezes UODO wskazał, że nie może podejmować czynności dotyczących postępowań prowadzonych przez inne organy na podstawie właściwych przepisów prawa. Powyższe znajduje potwierdzenie m.in. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 2 marca 2001 r. (sygn. akt II SA 401/00) NSA stwierdził, że "Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, (...), nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami."
Prezes UODO stwierdził, że nie jest organem uprawnionym rozpatrzenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej. Wobec powyższego skarga skarżącego na Sąd Rejonowy w [...] dotycząca sfałszowania dokumentów oraz dokonania wpisu w księdze wieczystej nie może skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych z uwagi na brak kognicji organu do prowadzenia takiego postępowania. Powyższe stanowi inną uzasadnioną przyczynę, o której mowa w 61 a § 1 k.p.a., z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, co obliguje tutejszy organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący przedstawił zarzuty skargi skierowanej do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych dotyczące sfałszowania dokumentów przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...] oraz kwestie dotyczące wpisu w księdze wieczystej. Stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania jest niesłuszna.
Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że skarga jest bezzasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem,
jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W ocenie Sądu, skarga analizowana pod kątem powołanych wyżej przepisów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2023 r. Prezes UODO prawidłowo zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 u.o.d.o., przyjmując, że nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej zarzutów sfałszowania dokumentów i żądania dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie narusza prawa. Skarga nie jest zasadna. Organ trafnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi skarżącego.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku
i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne tj., czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku.
Prawidłowo organ przyjął, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi złożonej przez skarżącego, która dotyczyła zarzutów sfałszowania dokumentów przez Prezesa Sądu Rejonowego i żądania dokonania wpisu w księdze wieczystej. Zagadnienia przedstawione przez skarżącego w skardze do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie podlegają rozstrzyganiu w postępowaniu przed organem powołanym do spraw ochrony danych osobowych.
W dniu 25 maja 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ponadto, od dnia 25 maja 2018 r. bezpośrednie zastosowanie w polskim porządku prawnym mają przepisy RODO. Stosownie bowiem do przepisu art. 99 ust. 1 RODO, wchodzi ono w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, która nastąpiła w dniu 4 maja 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1), natomiast zastosowanie w państwach członkowskich wspomniane rozporządzenie ma od dnia 25 maja 2018 r. (art. 99 ust. 2 RODO).
Zgodnie z art. 51 ust. 1 RODO, każde państwo członkowskie zapewnia, by za monitorowanie stosowania RODO odpowiadał co najmniej jeden niezależny organ publiczny w celu ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem oraz ułatwiania swobodnego przepływu danych osobowych
w Unii. W związku z powyższym, na podstawie art. 34 ust. 1 u.o.d.o. – organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych jest w Polsce obecnie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Zasadnie organ wskazał, że w myśl art. 58 ust. 2 lit. c RODO Prezesowi UODO przysługuje uprawnienie naprawcze w postaci prawa nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia. Prawa te, określone w rozdziale III RODO, to prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu i prawo do niepodlegania decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu. Powyższe przepisy, jak podał organ, określają prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący.
Trafnie Prezes UODO stwierdził, w odniesieniu do wskazywanego przez skarżącego zarzutu sfałszowania dokumentów dostarczonych do Sądu Rejonowego, że ściganie przestępstw – także tych przewidzianych w przepisach o ochronie danych osobowych – oraz orzekanie, czy doszło do ich popełnienia, pozostaje poza zakresem kompetencji Prezesa UODO.
Zgodnie z art. 2 ustawy Prawo o prokuraturze, prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności.
Jest zatem oczywiste, że tego rodzaju kwestia, jak podniesiona przez skarżącego w skardze do organu do spraw ochrony danych osobowych nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Prezes UODO nie ma możliwości, w świetle przysługujących mu uprawnień, do dokonywania jakichkolwiek działań i ocen we zakresie wskazanym we wniosku skarżącego.
Prawidłowo Prezes UODO stwierdził też, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania skargi dotyczącej kwestii wpisu w księdze wieczystej. Prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych zgodnie z art. 23 zdanie pierwsze ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Postępowanie wieczystoksięgowe uregulowane jest w rozdziale 6 Kodeksu postępowania cywilnego.
Jest oczywiste i nie wymaga pogłębionej analizy, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w kwestii prawidłowości wpisów w księdze wieczystej.
Trafnie organ do spraw ochrony danych osobowych powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2001 r. sygn. akt II SA 401/00, w którym Sąd stwierdził, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych "nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami."
Pogląd ten, choć wyrażony wiele lat temu nie stracił na aktualności. Pogląd ten podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
Zatem, kwestionowane przez skarżącego przed Prezesem UODO zagadnienia, nie mogły być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie ochrony danych osobowych.
RODO określa zadania organu nadzorczego (Prezesa UODO) w art. 57 RODO. Zgodnie z art. 57 ust. 1 lit.f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium, rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowanie w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym.
Przepisy art. 57 i art. 58 RODO nie dają podstaw Prezesowi UODO do prowadzenia postępowania w sprawie nie należącej do jego kompetencji.
W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustalił wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), co zasadnie nastąpiło w tej sprawie. W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do stosowania przepisów materialnoprawnych. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w wyroku.