II SA/Wa 1734/23

II SA/Wa 1734/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Szmydt
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 172
art. 21 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 5
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j.)
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant referent Edyta Brzezicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg U. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] i uchwałę z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonych uchwał Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] i uchwały z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] 2. zasądza na rzecz skarżącej U. D. od Prezydenta [...] kwotę 600 zł (słownie: sześćset złotych) tytułem zwrotu uiszczonych wpisów sądowych.
Uzasadnienie
Uchwałą z [...] czerwca 2023 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom miasta stołecznego Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 32 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 8 i § 35 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 r. poz. 3530 i 4666), odmówił zakwalifikowania Państwa U. i P. D. do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Uchwałą z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom miasta stołecznego Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 32 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 8 i § 35 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 r. poz. 3530 i 4666), zmienił uchwałę z [...] czerwca 2023 r.nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] poprzez zmianę uzasadnienia do powyższej uchwał.
W uzasadnieniu uchwały z [...] lipca 2023 r. podano, że zachodzi konieczność wszczęcia procedury nadzorczej, o której mowa w § 64 ust. 2 Statusu Dzielnicy [...], celem korekty treści uzasadnienia do uchwały nr [...] z [...] czerwca 2023 r.
W zmienionym uzasadnieniu uchwały nr [...] z [...] czerwca 2023 r. wskazano między innymi, że:
Państwo U. i P. D. wraz z czwórką dzieci (H. - lat 23, M. - lat 22, E. - lat 21 i J. - lat 10) zostali zakwalifikowani przez Zarząd Dzielnicy [...] do udzielenia pomocy mieszkaniowej i zawarcia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Stosowna umowa została zawarta [...] stycznia 2021 roku na czas oznaczony, tj. 2 lata. Wskazany lokal znajduje się w nowo wybudowanym budynku z windą i składa się z 2 pokojów, kuchni oraz łazienki z w.c. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 48,80 m2, w tym mieszkalna 31,68 m2.
[...] listopada 2022 roku Pani U. D. wraz z mężem złożyli kolejny wniosek o zawarcie nowej umowy najmu socjalnego.
Organ ustalił, że wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek rodzinny i korzysta
z programu Rodzina 500+ oraz pracuje (umowa zawarta na czas określony do [...] czerwca 2023 roku). Mąż zainteresowanej nie wykazał żadnych dochodów. Oświadczył, że nie pracuje i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, ponieważ opiekuje się 10-letnią córką J. D. Córka – M. D. pracowała (umowa zawarta była na czas określony od [...] sierpnia 2022 roku do [...] grudnia 2022 roku). Druga córka – E. D. złożyła oświadczenie, że pracowała tylko we wrześniu 2022 roku. Natomiast syn – H. D. oświadczył, że pracował tylko w weekendy, gdyż kończył kurs pracownika ochrony.
Średni miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny wnioskodawczyni
(z ostatnich 3 miesięcy przed złożeniem wniosku) wyniósł 5.662,80 złotych.
[...] stycznia 2023 roku pracownicy Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wraz z członkami Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy [...] przeprowadzili wizję lokalną przy ul. [...] m. [...] w [...]. W mieszkaniu panował ogromny bałagan, jednak obecna w nim 21-letnia córka wnioskodawców – E. D. nie wyraziła zgody na zrobienie zdjęć potwierdzających stan faktyczny.
Następnego dnia Naczelnik i pracownicy Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] zgodnie z zapisem § 1 pkt 2 regulaminu porządku domowego (stanowiącego Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu Dzielnicy [...] Nr 1305/2018 z 16 maja 2018 r.), przeprowadzili wizję, która potwierdziła nieprzestrzeganie regulaminu - stan lokalu stwarza zagrożenie sanitarno-epidemiologiczne dla użytkowników lokalu, jak i budynku. Wszczęto natychmiast postępowanie wyjaśniające. Wezwano także sąsiadów, którzy potwierdzili, że nad lokalem nr [...] – piętro wyżej i piętro niżej są insekty.
Na wniosek Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] i Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy [...], Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] zainteresował się sprawą i udzielił pomocy tej rodzinie. Przeprowadzono stosowne rozmowy i dyskusje oraz ustalono, że pracownik OPS (asystent rodziny) będzie dokonywał co tydzień kontroli. Trójstronna inspekcja przeprowadzona [...] marca 2023 roku, wykazała znaczną poprawę stanu lokalu do stanu poprzedniego.
Pani U. D. złożyła pismo, w którym potwierdziła, że otrzymuje pomoc asystenta z OPS i kolejny raz zobowiązała się do przestrzegania regulaminu porządku domowego. Dołączyła również dokumenty potwierdzające przeprowadzenie w lokalu trzykrotnej dezynsekcji (insekty - pluskwy).
[...] kwietnia 2023 roku Komisja Mieszkaniowa nie wydała opinii, gdyż uznano, że trzeba jeszcze raz sprawdzić stan lokalu. Wizję, wspólnie z przedstawicielami Komisji Mieszkaniowej przeprowadzono [...] maja 2023 roku, która ponownie potwierdziła zaniedbanie obowiązków oraz rażące i uporczywe wykraczanie przeciwko regulaminowi porządku domowemu (przerażający bałagan).
Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu [...] maja 2023 roku (Protokół nr [...]) wydała opinię negatywną. Uznano, że z uwagi na ustawiczne łamanie regulaminu porządku domowego, tj. § 3 pkt 10 i 12 (przestrzeganie zasad czystości i porządku oraz wynoszenie śmieci i odpadów komunalnych do pojemników usytuowanych
w wyznaczonych do tego celu miejscach według obowiązujących zasad segregacji odpadów komunalnych), zasadnym jest nieudzielenie pomocy mieszkaniowej rodzinie Państwa D. i skierowanie sprawy do sądu o eksmisję.
Zarząd Dzielnicy [...] zatwierdził do realizacji Protokół nr [...], w którym wyrażona została opinia Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy [...] i zatwierdził Protokół nr [...] do realizacji. Fatalny stan lokalu nr [...] przy ul. [...] (brud
i bałagan), mimo zapewnień użytkowniczki o bezwzględnym przestrzeganiu zapisów zawartych w regulaminie porządku domowego oraz zagrożenie sanitarne lokalu mieszkalnego, jak i całego budynku, a także nieprzestrzeganie zasad współżycia społecznego i dobrosąsiedztwa oraz niespełnione kryterium dochodowe na najem socjalny lokalu, dały podstawy do wyrażenia przez Komisję Mieszkaniową Rady Dzielnicy [...] opinii o odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że podstawą negatywnego rozpatrzenia wniosku jest § 32 ust. 1 pkt 2 uchwały, zgodnie z którym: "Wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy." Natomiast, zgodnie z § 32 ust. 8: "(...) dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej."
Organ podkreślił, że wnioskodawcy Państwo U. i P. D. nie spełniają przesłanek, przywołanych w uchwale nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, nie wywiązują się z obowiązków najemcy, nie przestrzegają warunków określonych
w umowie najmu, określonych w § 5 ust. 1 pkt b umowy "Najemca lokalu zobowiązany jest w szczególności do utrzymania lokalu oraz pomieszczeń, do użytku których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym oraz przestrzegania porządku domowego, jak także obowiązany dbać i chronić przed uszkodzeniem lub dewastacją części budynku przeznaczone do wspólnego użytku, jak klatki schodowe, korytarze, pralnie, suszarnie, altanki śmietnikowe i inne pomieszczenia gospodarcze oraz otoczenie budynku", co stanowi podstawę negatywnego rozpatrzenia wniosku.
Ponadto, na podstawie dodatkowych informacji uzyskanych w trakcie analizy wniosku ustalono, że zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, zgodnie ze złożonym przez zainteresowanych wnioskiem.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcia, tj. uchwałę z [...] czerwca 2023 r.
nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uchwałę z [...] lipca 2023 r. nr [...], wywiodła U. D. (skarżąca). W uzasadnieniu skargi wskazała między innymi, że przed upływem zakończenia umowy najmu, tj. [...] stycznia 2023 roku, w listopadzie 2022 roku złożyła wniosek o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] poprzez zawarcie kolejnej umowy najmu lokalu.
Nie zgodziła się z odmową kwalifikacji na podstawie postawionych zarzutów. Podkreśliła, że mieszkanie, które zajmuje 6-osobowa rodzina składa się z 2 pokoi
o łącznej powierzchni mieszkalnej 27,96 m2, co oznacza, że na 1 osobę przypada mniej niż 5 m2.
Wskazała, że w mieszkaniu jest duże zagęszczenie, w związku z czym często panuje nieporządek, który jest spowodowany brakiem odpowiedniej przestrzeni
na przechowywanie rzeczy.
Wyjaśniła, że w 2023 roku w całej klatce schodowej zagnieździły się pluskwy. Natychmiast po zauważeniu, że są one również w lokalu skarżącej, podjęto działania w celu pozbycia się ich. W mieszkaniu trzykrotnie została przeprowadzona dezynsekcja i obecnie w lokalu nie ma żadnych insektów.
Skarżąca zaznaczyła, że przez cały okres zamieszkiwania rodzina wywiązywała się z podstawowego obowiązku, tj. regularnego wnoszenia opłat czynszowych oraz w miarę możliwości z przestrzegania regulaminu. Zgodziła się, że w mieszkaniu nie zawsze panuje porządek, jednak wynika to przede wszystkim z nieadekwatnego metrażu i braku przestrzeni dla 6-osobowej rodziny. Sprzeciwiła się odmowie przyznania pomocy mieszkaniowej wieloosobowej rodzinie ze względu na nieporządek w mieszkaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2024 r., Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1734/23 i II SA/Wa 1735/23 i postanowił je prowadzić pod sygn. akt II SA/Wa 1734/23.
Na rozprawie Sąd postanowił nie uwzględniać wniosku dowodowego w postaci karty informacyjnej leczenie szpitalnego córki skarżącej – E. D. Pełnomocnik skarżącej podał w wątpliwość stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu uchwały, że powyższy lokal stanowił zagrożenie epidemiologiczne dla członków rodziny, jak i całego bloku. W jego ocenie brud w lokalu nie miał charakteru rażącego. Jego zdaniem najważniejsze pozostaje, że organ nie wyjaśnił jak rozumieć zagrożenie epidemiologiczne, o którym mowa w uzasadnieniu uchwały, brak w aktach badań świadczących o takim zagrożeniu. Skarżąca oświadczyła w szczególności, że wszystkie opłaty za lokal uiszcza regularnie, będzie się starała utrzymywać porządek w lokalu i w związku z tym nie łamać punktu 5 umowy najmu. Dodała, że lokal nie jest zniszczony, nosi jedynie ślady normalnego użytkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt,
o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu
w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić jednak należy, że zaskarżone uchwały stanowią akt (akty), o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Przystępując do kontroli legalności zaskarżonych uchwał w pierwszej kolejności wskazać należy, że uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali z 5 grudnia 2019 r. została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172, ze zm.).
Wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej członkom wspólnoty samorządowej [...] nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej także "Kpa.") dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA").
Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 oraz w art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP wynika bowiem obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie prawa i w jego granicach. Organy obowiązane są wyjaśnić sprawę obiektywnie, przy jednoczesnym wyważeniu interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki, zatem zastosować się do jednej z podstawowych zasad działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 2081/21 (dostępny w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "(...) zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy znalazły zastosowanie w rozpoznawanej sprawie".
W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść́ również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Rady m.st. Warszawy
nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Zgodnie z unormowaną w art. 7 Kpa. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 Kpa., który nakazuje organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej
w art. 7 Kpa. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego.
(B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie
w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie do ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, dostępny w CBOSA).
Wynikający z § 32 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, nakaz poddania szczegółowej analizie podanych w tym przepisie okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 Kpa. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych
do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym szczegółowa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać
na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Zgodnie z powołanym przepisem uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy.
Zarówno z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak i z uzasadnienia skarżonych aktów nie wynika, aby organ uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącej, w tym rzeczywistego wykonywania umowy najmu.
Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie organ odmówił udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej z powodu nieprzestrzegania warunków określonych w umowie najmu (§ 5 ust. 1 pkt b umowy najmu) i niewywiązywania się z obowiązków najemcy. Stwierdzono, że w mieszkaniu skarżącej panował ogromny bałagan, przy czym córka skarżącej nie wyraziła zgody na zrobienie zdjęć potwierdzających ten stan. W wyniku przeprowadzonej wizji organ uznał, że stan lokalu stwarza zagrożenie sanitarno-epidemiologiczne jego użytkownikom, jak i budynkowi, zaś sąsiedzi potwierdzili, że nad lokalem nr [...] i piętro niżej są insekty. Kolejna wizja ponownie potwierdziła zaniedbanie obowiązków oraz rażące i uporczywe wykraczanie poza regulamin dotyczący porządku domowego. Wreszcie organ stwierdził, że brak przestrzegania zasad współżycia społecznego i dobrosąsiedztwa, przesądził o konieczności odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt b umowy najmu, najemca lokalu zobowiązany jest
w szczególności do utrzymania lokalu oraz pomieszczeń, do użytku których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym oraz przestrzegania porządku domowego, jak także obowiązany dbać i chronić przed uszkodzeniem lub dewastacją części budynku przeznaczone do wspólnego użytku jak klatki schodowe, korytarze, pralnie, suszarnie, altanki śmietnikowe i inne pomieszczenia gospodarcze oraz otoczenie budynku.
Z kolei § 3 pkt 10 i 12 Regulaminu porządku domowego ustanawia zasady przestrzegania czystości i porządku, w tym wynoszenia śmieci i odpadów komunalnych, wedle obowiązujących reguł segregacji tych odpadów.
Jak wynika z wizji lokalu zamieszkiwanego przez skarżącą i jej rodzinę, przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2023 r., w mieszkaniu tym panował "ogromny bałagan", brak jednak dowodów na poparcie tego stanu rzeczy – wobec niewyrażenia przez córkę skarżącej zgody na zrobienie zdjęć. Z kolei już w następnym dniu po przeprowadzonej wizji, umocowane do działania w imieniu organu osoby, tj. naczelnik oraz pracownicy Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...], dokonali kolejnego oglądu najmowanego przez skarżącą lokalu, stwierdzając nieprzestrzeganie regulaminu, skutkujące stworzeniem zagrożenia sanitarno-epidemiologicznego. Trudno znaleźć jednak w zgromadzonym materiale dowodowym potwierdzenia dla takiego stanowiska organu, zaś informacje pozyskane od sąsiadów o występowaniu w bloku (nad i pod lokalem nr [...]) insektów, potwierdzenia takiego stanowić nie mogą.
Z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń wynika, że trójstronna inspekcja przeprowadzona w lokalu nr [...] w dniu [...] marca 2023 r. wykazała znaczną poprawę jego stanu wobec poprzedniego. Co istotne skarżąca zobowiązała się do przestrzegania Regulaminu porządku domowego i przedłożyła dokumenty potwierdzające przeprowadzenie w lokalu trzykrotnej dezynsekcji (insekty – pluskwy). Złożone przez nią oświadczenie oraz udokumentowanie podjętych kroków, celem zapobieżenia rozprzestrzeniania się w mieszkaniu niepożądanych owadów, pozwoliło organowi na dalszą ocenę sytuacji w świetle wykonywania przez skarżącą umowy najmu. Wobec jednak kolejnej wizji lokalu skarżącej, z udziałem przedstawicieli Komisji Mieszkaniowej, która ponownie potwierdziła zaniedbanie obowiązków najemcy, uznano, że z uwagi na ustawiczne łamanie Regulaminu porządku domowego (§ 3 pkt 10 i 12), zasadnym jest nieudzielanie pomocy mieszkaniowej i skierowanie sprawy do sądu o eksmisję. Organ doszedł do takich konkluzji jedynie w oparciu o stwierdzony nieład panujący w mieszkaniu skarżącej, która zapewniała
o utrzymywaniu porządku w mieszkaniu – co w niewielkim lokalu, zamieszkiwanym przez sześć osób – nie jest łatwe i jednocześnie podjęła kroki zaradcze w związku
z pojawiającymi się insektami. Trudno obarczać skarżącą winą za pojawienie się szkodników w zajmowanym przez nią lokalu, jak i bloku mieszkalnym, jedynie
w oparciu o stwierdzenie, że nie utrzymuje ona i jej rodzina należytego porządku, bo, jak stwierdził organ, panuje "ogromny bałagan". A wysnuwanie na tej podstawie twierdzeń o stworzeniu sytuacji zagrożenia sanitarno-epidemiologicznego, uznać należy za nadużycie. Do rozstrzygania takich kwestii powołane są wyspecjalizowane organy, w tym Powiatowy Inspektor Sanitarny, którego działania mogłyby ewentualnie potwierdzić zaistnienie stanu wspomnianego zagrożenia, jednakże brak
w zgromadzonym w rozpatrywanej sprawie materiale dowodowym jakichkolwiek dokumentów odzwierciedlających taki stan rzeczy. Z całą pewnością dowodu takiego nie mogą stanowić jedynie zdjęcia z wizji przeprowadzonych w lokalu skarżącej.
Reasumując należy stwierdzić, że nie wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały przez organ wyczerpująco ustalone i ocenione. W świetle zaś § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali organ obowiązany jest poddać szczegółowej analizie wniosek osoby ubiegającej się o pomoc mieszkaniową uwzględniającej dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobligowany do wyczerpującego ustalenia i szczegółowej oceny stanu faktycznego sprawy, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali
i w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej
we wnioskowanej formie, z uwzględnieniem dotychczasowego korzystania przez nią
z najmowanego od miasta lokalu.
Wyjaśnić jeszcze należy, że Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącej, bowiem w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Karta leczenia szpitalnego córki skarżącej nie stanowi, w ocenie Sądu, dowodu, który byłyby niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Jest nieistotna z punktu widzenia dostrzeżonych przez Sąd uchybień, które przesądziły o konieczności wyeliminowania zaskarżonych uchwał z obrotu prawnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składa się kwota 600 złotych uiszczona na rzecz wpisów sądowych.