Pełny tekst orzeczenia II SA/WA 1475/24

II SA/Wa 1475/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 655
art. 84 ust. 2, art. 87 ust. 1, art. 190 ust. 1 i 10
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Dz.U. 2024 poz 466
par. 11 ust. 1, par. 12 ust. 1, 2 i 3
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę
Uzasadnienie
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w [...] orzeczeniem z [...] lipca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2022 r. poz. 2305), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r. poz. 466); zwanego dalej rozporządzeniem MON z dnia 25 marca 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania M. K., uchyliła orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w [...] z [...] maja 2024 r. nr [...] w całości i wydała nowe orzeczenie w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Jako schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej rozpoznała: zwężenie lewej tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz zmiany naczyniowe lewej półkuli mózgu pod postacią niedrożnej tętnicy środkowej mózgu lewej z wytworzeniem krążenia obocznego upośledzającego sprawność ustroju - § 39 pkt 8, § 63 pkt 3 zał. nr 1 do rozporządzenia, Kategoria N.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że orzeczenie RWKL w [...] z [...] maja 2024 r., z uwagi na brak formalny w zakresie uzasadnienia oraz ustalenia stanu faktycznego, było wadliwe i wymagało zmiany. Powołanym rozstrzygnięciem komisja lekarska pierwszej instancji rozpoznała u żołnierza: "Zmiany naczyniowe mózgu (epizod zasłabnięcia w maju 2023 r.)", "Nieprawidłowości w zakresie unaczynienia lewej półkuli mózgu, do diagnostyki (choroba [...])" - § 39 pkt 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. i na tej podstawie stwierdziła trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej i przyznała kategorię N. Uzasadnienie orzeczenia nie zawierało jednak wyjaśnienia na jakiej podstawie stwierdzono u M. K. to zaburzenie, tj. w jaki sposób ze zgromadzonych dokumentów, w szczególności akt personalnych, informacji o przebiegu służby czy opisu stanowiska pracy miałoby wynikać na co choruje i czy jest zdolny do służby, ani z jakiego powodu zakwalifikowano je do tego paragrafu i punktu.
CWKL w [...] ustaliła, że obecna sytuacja zdrowotna żołnierza nie jest jasna, z opinii neurochirurga wynika, że problemy z unaczynieniem lewej półkuli jego mózgu mają nieznane pochodzenie, wykluczono jednak chorobę [...] (ze względu na to, że w jej przypadku zaburzenia mają charakter obustronny, nie zaś, jak w jego przypadku, jednostronny). Diagnostyka kandydata pozostaje nadal w toku, jednak jak wynika z załączonej do odwołania od orzeczenia z [...] maja 2024 r. opinii lekarza prowadzącego (specjalisty neurochirurga), nie istnieją obecnie żadne przeciwwskazania, aby dalej pracował (służył) na dotychczasowym stanowisku.
Zaznaczyła, że schorzenie rozpoznane w zaskarżonym orzeczeniu RWKL w [...] z [...] maja 2024 r. jest, biorąc pod uwagę opisany wyżej kontekst, niezrozumiałe. Jak wskazano, w toku prowadzonej diagnostyki, wykluczono u strony chorobę [...], nie sposób zatem zrozumieć czemu uwzględniono ją w rozpoznaniu (nie wynika to z uzasadnienia orzeczenia). Opis schorzenia jest bardzo szeroki, jednocześnie zaś całkowicie niejednoznaczny. Dodatkowo uchybienie komisji lekarskiej pierwszej instancji polegało na nieprawidłowym zastosowaniu rozporządzenia w sytuacji, w której stwierdzona u żołnierza choroba (jeśli tak można w ogóle zakwalifikować opis zawarty w części 8 pkt 1) przypisana została do paragrafu lub punktu, który faktycznie nie istnieje w załączniku nr 1. Przepis § 39 obejmuje paragrafy od 1 do 8, w jego przypadku zastosowano zaś 9. Także ta okoliczność nie została wyjaśniona w uzasadnieniu, nie sposób jednak zrozumieć na jakiej podstawie przyznano mu w tej sytuacji kategorię N, ani do jakiej właściwie choroby "najbardziej zbliżonej" zakwalifikowano problemy zdrowotne, co uzasadniało zmianę zaskarżonego orzeczenia.
Wskazała, że w grupie IV, w której jest opiniowany żołnierz schorzenia układu krążenia z § 39 w przeważającej części nie oznaczają automatycznej kategorii N (częściej jest to kategoria Z lub Z/N), prawidłowe rozpoznanie a następnie zakwalifikowanie schorzenia jest więc kluczowe.
Oceniając orzeczenie organu pierwszej instancji CWKL w [...] stwierdziła, że zakwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie jest częściowo błędne i z tego powodu wymagało zmiany. Orzeczenie trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej w sytuacji, w której procedura diagnostyczna żołnierza jest daleka od ukończenia i w rzeczywistości nikt nie wie czy cierpi on na konkretne schorzenie, było błędne. Dodatkowo zakwalifikowanie stwierdzonych, całkowicie niejednoznacznych problemów zdrowotnych do nieistniejącego paragrafu z załącznika również stanowiło oczywiste i rażące uchybienie.
Rozpatrując ponownie sprawę w procesie orzeczniczym CWKL zwróciła uwagę, że z analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, iż u badanego w 2023 r. doszło do incydentu zasłabnięcia. M. K. był diagnozowany w Oddziale Neurochirurgicznym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...], gdzie wykonano badania obrazowe mózgu. W karcie informacyjnej rozpoznano u badanego - tętniak mózgu niepęknięty. W epikryzie wypisowej wpisano, że w wykonanych badaniach TK i MRI mózgu wykazano: cechy niedrożności tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej i początku tętnicy przedniej i środkowej lewej z krążeniem obocznym. Wypisano z zaleceniem ograniczenia nadmiernego wysiłku fizycznego i kontroli ciśnienia tętniczego. Badany aktualnie jest pod stalą kontrolą neurochirurgiczną. W załączonej do odwołania opinii dr hab. n. med. W. O. wynika, że u strony występuje zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej i tętnicy środkowej lewej bez zmian morfologicznych lewej półkuli mózgu. Mimo, że zmiany są jednostronne - to podejrzewa się występowanie u badanego choroby [...] lub ewentualnie zapalenie naczyń. Badany obecnie nie wymaga leczenia operacyjnego ze względu na ryzyko powikłań. Stan pacjenta nie dyskwalifikuje go od wykonywania dotychczasowej pracy - pod warunkiem dalszej obserwacji klinicznej. Organ odwoławczy jednak podkreślić, że lekarze konsultujący kandydata ustalają występujące schorzenia, natomiast zdolność do zawodowej służby wojskowej orzekają wojskowe komisje lekarskie po przeprowadzeniu stosownych badań i konsultacji oraz po zapoznaniu się z dostępną dokumentacją medyczną dotyczącą leczenia, w oparciu o przepisy zawarte w rozporządzeniu MON z dnia 25 marca 2024 r.
M. K. pełni służbę na stanowisku kierowcy w różnych warunkach, również na poligonach. Od badanego wymagane jest utrzymywanie sprawności fizycznej na odpowiednim poziomie. W ramach badań komisyjnych RWKL w [...] skierowała badanego na konsultację neurochirurgiczną, podczas której ustalono u orzekanego nieprawidłowości w zakresie unaczynienia lewej półkuli mózgu, które sugerują występowanie choroby [...]. Badający żołnierza Kierownik Kliniki Neurochirurgicznej dr hab. n. med. A. K. wskazał, że chory ma zwiększone ryzyko zaburzeń ukrwienia lewej półkuli mózgu włącznie do udaru. Wymaga nadzoru neurochirurgicznego oraz należy rozważyć ewentualne wykonanie by-passu zewnątrz/wewnątrzmózgowe. Ponadto badany nie powinien pełnić zawodowej służby wojskowej.
CWKL w [...] podała, że służba wojskowa wiąże się z narażeniem na nadmierny wysiłek fizyczny, stres, nieregularny tryb życia i służby. Natomiast badany pełni służbę jako kierowca, a więc gdyby wystąpiły zasłabnięcia mogłoby doprowadzić do wypadku komunikacyjnego, co zagrażałoby jego zdrowiu i życiu, ale również innym uczestnikom ruchu drogowego.
W związku z powyższym komisja lekarska drugiej instancji wśród rozpoznań powodujących niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej "zwężenie lewej tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz zmiany naczyniowe lewej półkuli mózgu pod postacią niezdrożnej tętnicy środkowej mózgu lewej z wytworzeniem krążenia obocznego upośledzającego sprawność ustroju" (§ 39 pkt 9, § 63 pkt 3) uznała żołnierza za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kat. N, grupa IV i stwierdziła, że schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową i zaliczyła do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia (termin powstania inwalidztwa: 10 maja 2024 r.) i nie zaliczyła do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową oraz w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku/chorób, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL w [...] z [...] lipca 2024 r. oraz poprzedzającego go orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz o dopuszczenie dowodów dołączonych do skargi na okoliczność wykazania, że problemy zdrowotne nie zostały zdiagnozowane oraz braku podstaw do zakwalifikowania występujących dolegliwości do § 39 pkt 8 i § 63 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia.
Kwestionując rozstrzygnięcie w zakresie ustalonej zdolności do popełnienia służby wojskowej strona skarżąca zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) § 39 pkt 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., poprzez jego zastosowanie i zakwalifikowanie problemów zdrowotnych (wskazane w części 8A pkt 1 orzeczenia) do wskazanego paragrafu, podczas gdy zgodnie z dostępną dokumentacją medyczną i przeprowadzonych przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji badaniach nie stwierdzono u skarżącego żadnego schorzenia, które należałoby zakwalifikować jako "choroby naczyń krwionośnych znacznie upośledzające sprawność ustroju, w tym także po operacjach rekonstrukcyjnych bez wyraźnej poprawy", nie dokonano prawidłowego rozpoznania dolegliwości, co jest kluczowe do zakwalifikowania danego schorzenia do kategorii chorób i ułomności wskazanych w załączniku nr 1 ww. rozporządzenia, a w konsekwencji błędne uznanie za niezdolnego do pełnienia służby wojskowej,
b) § 63 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., poprzez jego zastosowanie i zakwalifikowanie problemów do wskazanego paragrafu, podczas gdy zgodnie z dostępną dokumentacją medyczną i przeprowadzonych przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji badaniach nie stwierdzono u skarżącego żadnego schorzenia, które należałoby zakwalifikować jako "trwałe następstwa chorób lub urazów ośrodkowego układu nerwowego z zaburzeniami mózgowo-rdzeniowymi znacznie upośledzające sprawność ustroju", nie dokonano prawidłowego rozpoznania problemów zdrowotnych, co jest kluczowe do zakwalifikowania danego schorzenia do kategorii chorób i ułomności wskazanych w załączniku nr 1 ww. rozporządzenia, a w konsekwencji błędne uznanie za niezdolnego do pełnienia służby wojskowej,
2. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez:
a) brak dokonania prawidłowego rozpoznania problemów zdrowotnych oraz zakwalifikowanie opisu zawartego w części 8 A pkt 1 do § 39 pkt 8 oraz § 63 pkt 3 załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., podczas gdy brak było dowodów, podstaw i przesłanek do zakwalifikowania dolegliwości skarżącego do wskazanych paragrafów,
b) dokonanie przez wojskową komisję lekarską drugiej instancji zmiany opisu schorzenia powodującego niezdolność skarżącego do służby wojskowej (opis zawarty w części 8 A pkt 1 orzeczenia) zawartego w orzeczeniu wydanym przez RWKL w [...] bez przeprowadzenia nowych dowodów w postaci badań, konsultacji, pełnej diagnostyki jego stanu zdrowia na przykład poprzez hospitalizację itp., co skutkowało wydaniem orzeczenia bez zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,
c) brak wskazania na jakiej podstawie przyznano skarżącemu kategorię N, tj. niezdolny do służby wojskowej, a także do jakiej właściwie choroby "najbardziej zbliżonej" zakwalifikowano jego problemy zdrowotne,
d) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim nieprzeprowadzenie dodatkowych badań diagnostycznych w celu wyjaśnienia problemów zdrowotnych skarżącego, co skutkowało błędnym uznaniem, że jest trwale niezdolny do pełnienia służby wojskowej,
e) brak uzasadnienia faktycznego ani prawnego,
f) niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i oparcie orzeczenia wyłącznie na badaniach przeprowadzonych na zlecenie wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji i zgromadzonej dokumentacji medycznej, które to dowody w żaden sposób nie wyjaśniają sytuacji zdrowotnej skarżącego, a nadto nie uwzględniono w sposób należyty przedstawionego w odwołaniu dowodu, tj. aktualnej opinii neurochirurga, z której wynika, że problem z unaczynieniem lewej półkuli mózgu mają nieznane pochodzenie, jednak jednoznacznie wykluczono chorobę [...] (ze względu na to, że w jej przypadku zaburzenia mają charakter obustronny, nie zaś jak w przypadku skarżącego jednostronny),
g) błędne uznanie skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej i przyjęcie że cierpi on na chorobę [...], podczas gdy schorzenie to nie zostało zdiagnozowane, a jednocześnie wskazanie, iż jest zdolny do pracy, co pozostaje ze sobą w sprzeczności,
h) przyjęcie, że dolegliwości występujące u skarżącego wykluczają możliwość pełnienia służby na stanowisku kierowcy, a tym samym błędne zakwalifikowanie go do kategorii N - niezdolny do służby, podczas gdy jest w trakcie diagnostyki i nie stwierdzono u niego schorzenia, na które powołuje się CWKL w [...], a zatem należało zaliczyć go do kategorii zdolny lub ewentualnie zdolny z ograniczeniami (co umożliwiłoby mu służbę na dotychczasowym stanowisku ewentualnie na innym niż dotychczas dostosowanym do stanu zdrowia),
i) nieuwzględnienie w sposób należyty przedłożonego przez skarżącego w odwołaniu dowodu w postaci aktualnej opinii lekarza prowadzącego, tj. neurochirurga W. O. i pominięcie jej wniosków, z której wynika, iż stan zdrowia badanego nie dyskwalifikuje go do wykonywania dotychczasowej pracy,
j) powołanie się na dokumentację medyczną skarżącego z 2023 r., nawiązanie do incydentu zasłabnięcia, a także wskazanie na rozpoznanie tętniaka mózgu, podczas gdy z aktualnych badań, w tym angiografii MR z 14 maja 2024 r. nie wynika, aby ujawniono u niego tętniaka mózgu, a zatem oparcie się na niepełnym i niejednoznacznym materiale dowodowym, w tym pominięcie okoliczności, że zwężenie tętnicy szyjnej lewej może być spowodowane wadami wrodzonymi lub nabytymi, zakrzepicą, miażdżycą lub mieć inne podłoże zupełnie niezwiązane z schorzeniami wskazanymi w zał. nr 1 do rozporządzenia, co nie zostało wzięte pod uwagę przez wojskowe organy lekarskie obu instancji.
Pełnomocnik skarżącego wskazał, że CWKL w [...] w orzeczeniu z [...] lipca 2024 r. nie wykazała na jakiej podstawie zmieniła rozpoznanie schorzenia powodującego niezdolność do służby wojskowej i w miejsce schorzenia "zmiany naczyniowe mózgu (epizod zasłabnięcia w maju 2023 r.) nieprawidłowości w zakresie unaczynienia lewej półkuli mózgu, do diagnostyki (choroba [...]) – § 39 pkt 9" jako schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej wskazano "zwężenie lewej tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz zmiany naczyniowe lewej półkuli mózgu pod postacią niedrożnej tętnicy środkowej mózgu lewej z wytworzeniem krążenia obocznego upośledzające sprawność ustroju – § 39 pkt 8, § 63 pkt 3 zał. nr 1 rozporządzenia". W konsekwencji zaliczono skarżącego do kategorii N - zał. nr 1 grupa IV – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy bardzo lakoniczne uzasadnił swoje stanowisko, nie ustosunkował się do podnoszonego zarzutu błędnej kwalifikacji schorzenia, a także nie podjął żadnych czynności by doprowadzić do prawidłowego rozpoznania problemów zdrowotnych (CWKL w [...] nie przeprowadziła przykładowo żadnych dodatkowych badań, nie skierowała skarżącego do szpitala w celu pełnej diagnostyki). Wskazano jedynie, że skarżący pełni funkcję na stanowisku kierowcy, zaś sugerujące występowanie u niego choroby [...] powoduje, iż nie jest on zdolny do służby na zajmowanym stanowisku.
Zaznaczył, że w zaskarżonym orzeczeniu brak uzasadnienia odnośnie zmiany opisu schorzenia powodującego niezdolność skarżącego do służby wojskowej. Co istotne CWKL w [...] zmieniając opis schorzenia zmieniła zakwalifikowanie schorzenia poprzez oznaczenie go jako § 39 pkt 8 zał. nr 1 do rozporządzenia, a dodatkowo zakwalifikowała opisane schorzenie do § 63 pkt 3 zał. nr 1 do ww. rozporządzenia. Nie dokonano żadnych dodatkowych badań, nie uzupełniono materiału dowodowego, a mimo to dokonano zmiany opisu schorzenia powodującego jego niezdolność do służby wojskowej.
W materiale dowodowym zebranym w niniejszym postępowaniu brak jest dowodów jednoznacznie wskazujących ażeby skarżący cierpiał na jakąkolwiek chorobę, która mogłaby być zakwalifikowana do chorób i schorzeń wskazanych w § 39 pkt. 8 i § 63 pkt. 3 zał. nr 1 rozporządzenia.
Pełnomocnik skarżącego podał, że wojskowe organy komisji lekarskiej obu instancji uznając M. K. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, uznały go jednocześnie za zdolnego do pracy.
Ponadto zaznaczył, że skarżący służy w wojsku od ponad 12 lat. Posiada pozytywne opinie z poprzednich lat służby. Za okres od [...] września 2022 r. do [...] października 2023 r. skarżący otrzymał ocenę bardzo dobrą. Co istotne w 2022 r. przechodził badania okresowe i po przeprowadzonych badaniach wydano orzeczenie lekarskie nr [...] o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowca/radiotelefonista i uznano go za zdolnego do wykonywania pracy na ww. stanowisku. Jako datę kolejnego badania okresowego wskazano [...] sierpnia 2025 r. Z kolei w 2021 r. skarżący został zarażony wirusem Covid-19. Niewykluczone jest zatem, że jakiekolwiek powikłania po wirusie pozostały, co może wiązać się z jego obecnymi problemami zdrowotnymi, jednak do dnia dzisiejszego nie ustalono rzeczywistych przyczyn dolegliwości występujących u M. K. i w pełni go nie zdiagnozowano.
W grupie IV, w której opiniowany jest skarżący, schorzenia układu krążenia z § 39 w przeważającej części nie oznaczają automatycznej kategorii N (częściej jest to kategoria Z lub Z/N), prawidłowe rozpoznanie a następnie zakwalifikowanie schorzenia jest więc kluczowe, czego wojskowe komisje lekarskie obu instancji nie uczyniły.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Przepis art. 58 ust. 6 stosuje się.
Zgodnie z art. 84 ust. 2 tej ustawy, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, które jest decyzją.
W przepisie art. 87 ust. 3 powołanej ustawy, ustawodawca zawarł upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia, rozporządzenia regulującego orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Stosownie do treści § 2 ust. 1 i § 6 rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Jeżeli stwierdzona podczas orzekania choroba lub ułomność nie została wymieniona w załączniku nr 1 do rozporządzenia, kwalifikuje się ją zgodnie z wiedzą medyczną, według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego.
Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska orzeka na podstawie skierowania wystawionego przez uprawniony organ kierujący (w sprawie niniejszej skierowanie zostało wystawione przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...]).
W myśl § 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia i obejmuje: 1) wywiad lekarski, 2) badanie przedmiotowe, 3) konsultacje specjalistyczne oraz 4) badania diagnostyczne z możliwością modyfikacji zakresu badań na podstawie decyzji lekarza wojskowej komisji lekarskiej.
Zgodnie z § 10 ust. 1 orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera w szczególności: 1) nazwisko i imię; 2) numer PESEL; 3) stopień wojskowy; 4) przydział służbowy/nazwę stanowiska; 5) datę powołania do służby wojskowej; 6) nazwę wojskowego centrum rekrutacji powołującego do służby wojskowej; 7) skład komisji orzekającej; 8) rozpoznanie; 9) ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wraz z uzasadnieniem; 10) w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową; 11) określenie inwalidztwa; 12) podpisy członków komisji, którzy wydali orzeczenie. Wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie trzech lekarzy, większością głosów składu orzekającego z wyłączeniem sytuacji, gdy działa jednoosobowo. Przewodniczącego składu orzekającego wyznacza przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej. Decydujący głos ma przewodniczący składu orzekającego (§ 11 ust. 1 rozporządzenia).
Odwołanie od komisji lekarskiej pierwszej instancji rozpatruje wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia w składzie trzech lekarzy orzekając większością głosów składu orzekającego. Rozpatrując odwołanie, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 12 ust. 1 - 3 rozporządzenia).
Jak wynika z powyższych regulacji prawnych, rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału badanego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14 wskazał, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w K.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie.
Należy też zauważyć, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko dotyczące komisji lekarskich, że sąd administracyjny, kontrolując wydane w sprawie orzeczenia komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie jest władny do kwestionowania rozpoznania dokonanego przez wojskową komisję lekarską (por. np. wyroki WSA w Warszawie z: 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/23, 8 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1747/23, 14 lutego 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1126/23). Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień Sąd administracyjny kontroluje wyłącznie, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej (por. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 5019/21, czy wyrok WSA w Warszawie z 25 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 528/19). Sąd stanowisko to podziela oraz stwierdza, że nie może badać prawidłowości samej diagnozy dokonanej przez powołane do tego osoby. Sąd kontroluje więc przebieg postępowania przed komisją lekarską oraz prawidłowość kwalifikacji schorzenia w oparciu o obowiązujące regulacje prawne, ale nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne czy badać prawidłowość dokonanej kwalifikacji rozpoznanego przez komisję lekarską schorzenia.
W ocenie Sądu, CWKL wydając zaskarżone orzeczenie sprostała wymogom prawnym uzasadniającym wydanie orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącego do służby wojskowej i ustalenia kategorii tej zdolności – N. Komisja ta działała zgodnie z posiadaną właściwością rzeczową, miejscową i instancyjną, stosownie do art. 61 ust. 2 i art. 64 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny oraz w składzie orzekającym zgodnym z wymogami wskazanymi w § 12 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. CWKL będąc uprawnioną, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia organu pierwszej instancji, wydała orzeczenie reformatoryjne poprzedzone postępowaniem zgodnym z regulacjami zawartymi w powołanym rozporządzeniu.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący na skutek incydentu zasłabnięcia w 2023 r. został poddany licznym badaniom diagnostycznym i z uwagi rozpoznane zmiany chorobowe pozostaje pod stałą kontrolą neurologiczą będąc w trakcie leczenia. W toku postępowania orzeczniczego zgromadzono dokumentację medyczną, która niespornie wskazuje u badanego na niedrożność tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej i początku tętnicy przedniej środkowej. W karcie wizyty w Poradni Neurologicznej WSS w [...] z [...] grudnia 2023 r. stwierdzono: "W arteriografii cechy niedrożności tt. szyjnej i początku tt. przedniej i środkowej mózgu lewej z krążeniem obocznym" (k. – 47 akt administracyjnych) oraz w karcie wizyty z [...] stycznia 2024 r. zalecono: "Zwolnienie z zajęć fizycznych do końca roku" (k.- 49 akt administracyjnych), w opisie badania radiologicznego z 30 czerwca 2023 r. wskazano: "zawężenie prowadzące do niedrożności szczytowego odcinka tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej. Wytworzone naczynia krążenia obocznego w miejscu odejścia tętnicy mózgu środkowej lewej, która wykazuje węższe światło i słabszy sygnał od analogicznego naczynia po prawej stronie" (k. – 43 akt administracyjnych), w wynikach badań Angiografi MR bez wzmocnienia kontrastowego z 3 października 2023 r. opisano: "Lewa t. szyjna wewnętrzna w odcinku C6 i C7 (klasyfikacja Bouthilliera) wąska śr 2-2,5 mm (poniżej śr 4 mm). Początkowy odcinek t. przedniej mózgu wąski, o krętym przebiegu, śr 1,5 mm, dystalnie tętnica wypełnia się przez szeroką t. łączącą przednią" (k. – 39 akt administracyjnych). Analizując zgromadzony w toku orzeczniczym materiał dokumentacyjny Kierownik Kliniki Neurochirurgicznej dr hab. n. med. A. K. stwierdził, że orzekany "ma zwiększone ryzyko zaburzeń ukrwienia lewej półkuli mózgu włącznie do udaru. Wymaga nadzoru neurochirurgicznego oraz rozważyć ewentualne wykonanie by-passu zewnątrz/wewnątrzmózgowe. Ponadto badany nie powinien pełnić zawodowej służby wojskowej" (k.- 26 akt administracyjnych). Także załączona do odwołania od orzeczenia komisji pierwszej instancji opinia dr hab. n. med. W. O. specjalisty neurologa potwierdziła zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej i tętnicy środkowej lewej bez zmian morfologicznych lewej półkuli mózgu z oceną: "Nie wymaga leczenia operacyjnego ze względu na ryzyko powikłań. Stan pacjenta nie dyskwalifikuje go do wykonywania dotychczasowej pracy pod warunkiem dalszej obserwacji klinicznej" (k.- 16,17 akt administracyjnych). Z powyższego wynika, iż organ orzekający poczynił wymagane ustalenia w sprawie, bowiem zgromadził dokumentację medyczną, w tym uwzględnił dokumentację leczenia szpitalnego, pozwalającą ustalić aktualny stan zdrowia skarżącego, a przywołana rozbieżność stanowisk specjalistów neurologów dotyczy kwestii zdolności badanego do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy czym zaznaczenia wymaga, iż ocena dla skarżącego "korzystana" zastrzega wykonywanie dotychczasowej "pracy" pod warunkiem obserwacji klinicznej i wskazuje na operacyjny charakter leczenia schorzenia, którego nie można obecnie zrealizować, z uwagi na znaczne ryzyko wystąpienia powikłań po operacji. Choć przedmiotowa opinia specjalistyczna przedstawiona przez orzekanego posiadają walor dowodowy i wymaga uwzględnienia w procesie orzeczniczym, to jednak ocena zdolności do zawodowej służby wojskowej należy do wyłącznej kompetencji właściwej komisji lekarskiej i to ona jedynie jest uprawniona do wyrażenia wiążącego stanowiska w tej kwestii.
W świetle okoliczności podniesionych przez CWKL, rozpoznano u skarżącego zwężenie lewej tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz zmiany naczyniowe lewej półkuli mózgu pod postacią niedrożnej tętnicy środkowej mózgu lewej z wytworzeniem krążenia obocznego upośledzającego sprawność ustroju. Natomiast z § 39 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 25 marca 2024 r. wynika, iż choroby naczyń krwionośnych znacznie upośledzające sprawność ustroju należy kwalifikować (w IV Kat.) jako N – niezdolność do służby. Rozpoznanie dokonane przez CWKL nie odpowiada wprawdzie wprost opisanemu w powołanym § 39, lecz nie świadczy to o dokonaniu błędnej kwalifikacji ustalonego schorzenia, skoro w świetle § 6 tego rozporządzenia brak choroby wymienionej w złączniku do rozporządzenia skutkuje kwalifikacją, zgodnie z wiedzą medyczną, wg. § i pkt najbardziej zbliżonego. Z powyżej przedstawionych opinii specjalistów neurologów i oceny członków komisji orzeczniczej wynika, iż stwierdzone u skarżącego schorzenie (podlegające operacji, która w przypadku skarżącego, z uwagi na ryzyko powikłań, nie może zostać przeprowadzona) znacznie upośledza sprawność ustroju. Wiąże się bowiem z poważnymi realnymi konsekwencjami zdrowotnymi, w tym nagłą utratą przytomności. Skutki stwierdzonego u skarżącego schorzenia już wystąpiły 2023 r. Przewidywania organu, co do możliwego wpływu schorzenia na fizyczną zdolność do pełnienia służby wojskowej, wykonywanej często w trudnych warunkach poligonowych, nie są jedynie hipotetyczne.
Mając powyższe na uwadze, nie sposób zakwestionować stanowiska CWKL co do prawidłowości dokonanej kwalifikacji rozpoznanego schorzenia, a w konsekwencji określenia kategorii zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej (kat. N). Zebrana przez orzekające w sprawie organy dokumentacja jest przekonująca i w świetle argumentacji odwołania, w istocie opierającej się na uwzględnionej przez CWKL opinii specjalisty neurologa załączonej do odwołania, nie ma podstaw do jej uzupełnienia w oparciu o § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia.
Budzi natomiast uzasadnione wątpliwości Sądu, gdyż ta kwestia nie został przez organ II instancji dostatecznie wyjaśniona, z jakich względów rozpoznane u skarżącego schorzenie zostało przez CWKL zakwalifikowane także do § 63 pkt 3 załącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia. W przepisie tym jest mowa o trwałych następstwach chorób lub urazów ośrodkowego układu nerwowego z zaburzeniami mózgowo-rdzeniowymi znacznie upośledzającymi sprawność ustroju. Zatem ma rację skarżący twierdząc, że skoro w toku diagnozowania schorzenia nie ustalono przyczyn zwężenia tętnicy szyjnej i zmian naczyniowych w półkuli mózgu, to nie sposób przyjąć, iż przedmiotowe schorzenie stanowi następstwo choroby lub urazu. W powyższym zakresie organ odwoławczy nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przekonywującej argumentacji popartej wiedzą medyczną. Niemniej przedmiotowe uchybienie, wobec stwierdzenia u skarżącego schorzenia przyporządkowanego do § 39 pkt 8 zał. nr 1, kat. N, nie rzutuje na prawidłowość zapadłego w sprawie orzeczenia.
Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - P.p.s.a.), sąd administracyjny powinien dokonać oceny, czy jeśli doszło do naruszenia przed organem administracyjnym przepisów postępowania, to czy stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to tym samym, że nie każde naruszenie norm prawa procesowego przez organ administracyjny powoduje uchylenie wydanego orzeczenia. Natomiast tylko takie naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia zastosowanie sankcji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.
Należy ponadto podkreślić, że celem postępowania wyjaśniającego przed wojskową komisją lekarską nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą (np. ustalenie przyczyn choroby, co postuluje skarżący), lecz ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Istotny jest zatem przedmiot danego postępowania, wynikający także ze skierowania, w którym zwrócono uwagę na określnie przydatności skarżącego do służby wojskowej. CWKL uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy, podjęła wymagane czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadziła niezbędną dokumentację medyczną, która umożliwiała wydanie zaskarżonego orzeczenia wskazujących na zakwalifikowanie skarżącego do kategorii N. Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze CWKL w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, po przestawieniu stanu faktycznego sprawy, w tym zarzutów i argumentacji zawartej w odwołaniu wskazała powody zakwalifikowania skarżącego do kategorii N i ustalenia schorzenia opisanego w § 39 pkt 8 zał. nr 1 do powołanego rozporządzenia.
Reasumując, zdaniem Sądu, CWKL w procedurze orzeczniczej uwzględniła powołane powyżej przepisy rozporządzenia, wzięła również pod uwagę charakter i warunki służby skarżącego oraz rozważyła dostępną dokumentację medyczną, a wnioski zawarte w uzasadnieniach zaskarżonego orzeczenia mają odzwierciedlenie w dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Niezasadne były zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Natomiast wadliwość proceduralną przedmiotowego orzeczenia stanowi brak wyczerpującego wyjaśnienia zastosowania w sprawie § 63 pkt 3 zał. nr 1 do rozporządzenia, co po części nie realizuje wymogu przekonywania strony do słuszności podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.). Jakkolwiek w ten sposób CWKL dopuściła się naruszenia zasady zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 § 1 K.p.a., tym niemniej wadliwość ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy – zakwalifikowanie schorzenia skarżącego do kategorii N.
Należy podkreślić, że choć oceny wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie odpowiadały oczekiwaniom skarżącego, to ocen tych dokonano na podstawie okoliczności wynikających z akt administracyjnych sprawy z uwzględnieniem wiedzy medycznej lekarzy – członków CWKL. Schorzenie, które stwierdzono u skarżącego (przyporządkowane do § 39 pkt 8) uzasadniało przyznanie kategorii N w świetle przepisów powołanych w podstawie prawnej orzeczenia CWKL.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, mając powyższe okoliczności na względzie, że zasadne było oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.