Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II SA/Wa 1328/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II SA/Wa 1328/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Joanna Kube /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 536
art. 116 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 372
art. 49a ust. 7
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Dz.U. 2024 poz 935
145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz A. Z. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2021 r. A. Z. został zwolniony
z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. W decyzji podano, że zwolnienie
z zawodowej służby wojskowej nastąpi z dniem 31 grudnia 2021 r., a jako podstawę prawną wskazano art. 111 pkt 6, art. 115 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 122 ust. 1 ustawy
z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U.
z 2022 r., poz. 536 z późn. zm.), a także § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych
z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z ogólną oceną niedostateczną, jaką skarżący otrzymał w ostatniej opinii służbowej, Dowódca [...]
w [...] wystąpił z wnioskiem o zwolnienie żołnierza
z zawodowej służby wojskowej. We wniosku tym wyjaśniono, że opinia służbowa została odczytana skarżącemu 24 września 2021 r. podczas rozmowy telefonicznej. Następnie kopia opinii służbowej została przesłana za pośrednictwem Poczty Polskiej, lecz przesyłka nie została przez skarżącego podjęta, pomimo dwukrotnego awizowania.
Na skutek odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2022 r., uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy
z dniem [...] grudnia 2021 r. oraz określił nową datę zwolnienia i przeniesienia do rezerwy z dniem [...] kwietnia 2022 r. (pkt 1), a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny (pkt 2).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 976/22 oddalił skargę A. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...]
w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Sąd, uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że przepis art. 111 pkt 6 ustawy
o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie pozostawia organowi możliwości wyboru rozstrzygnięcia, gdyż z jego treści jednoznacznie wynika, że otrzymanie przez żołnierza niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi obligatoryjną podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Przy czym organ orzekający o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby nie jest uprawniony do weryfikacji ostatecznej opinii służbowej pod kątem zasadności oceny w niej sformułowanej, a jedynie ustala, czy opinia służbowa spełnia przewidziane prawem wymogi formalne, czy została wydana przez właściwy organ oraz czy podlega wykonaniu. Podano, że w dniu 24 września 2021 r. sporządzono opinię służbową skarżącego za 2021 r., w której otrzymał on ocenę niedostateczną i opinia ta jest ostateczna, bowiem żołnierz nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia odwołania.
Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości kwestia prawidłowości zapoznania skarżącego z przedmiotową opinią, gdyż opinia została przedstawiona skarżącemu
w dniu 24 września 2021 r. podczas rozmowy telefonicznej, wraz z informacją
o prawie do wniesienia odwołania. Na potwierdzenie tej okoliczności umieszczono odpowiednią adnotację na arkuszu opinii oraz sporządzono notatkę służbową, zaś fakt poinformowania żołnierza o opinii w ww. dacie potwierdził na rozprawie jego pełnomocnik. Następnie opinia została wysłana w dniu 28 września 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego, na taki adres, który figurował w ewidencji wojskowej jako adres do korespondencji. Przesyłka, prawidłowo dwukrotnie awizowana (4 i 12 października 2021 r.), nie została podjęta w terminie, wobec czego została uznana za doręczoną.
Wskazano, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych ani też badać zasadności ocen podjętych
w postępowaniu opiniodawczym, gdyż prawo opiniowania i oceniania żołnierzy mieści się w sferze podległości służbowej i pozostaje poza kontrolą sądu administracyjnego z mocy art. 5 pkt 2 p.p.s.a.
Podniesiono, że z wydruku z elektronicznej ewidencji wojskowej wynika, iż adres korespondencyjny wskazany przez skarżącego jest zgodny z adresem, na który została przesłana opinia. Natomiast to obowiązkiem żołnierza jest bieżąca aktualizacja danych zawartych w ewidencji wojskowej, tak aby organ dysponował aktualnym adresem do korespondencji.
Sąd wyjaśnił także, że wniesienie przez skarżącego odwołania wstrzymało wykonanie rozkazu personalnego organu I instancji i dlatego należało dokonać zmiany daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, tak aby nowa data przypadała po doręczeniu skarżącemu ostatecznej decyzji w tym przedmiocie.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 976/22, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby.
W uzasadnieniu wyroku sąd kasacyjny wskazał, że nie ulega wątpliwości, że otrzymanie niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej zobowiązuje organ do wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (ustawy obowiązującej
w dacie wydania zaskarżonej decyzji). W związku z tym w postępowaniu poprzedzającym wydanie takiej decyzji niezbędne jest ustalenie, czy taka opinia
w stosunku do zwalnianego żołnierza zawodowego została wydana i czy ma ona walor ostateczności.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z treści art. 26 ust. 9 ustawy
o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, iż przełożony, który sporządził opinię, zobowiązany jest doręczyć jej kopię żołnierzowi zawodowemu, którego ona dotyczy, w terminie czternastu dni od dnia jej sporządzenia, wraz z pouczeniem
o przysługującym żołnierzowi zawodowemu prawie wniesienia odwołania od opinii. Także w myśl § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 764 z późn. zm.), przełożony zapoznaje żołnierza z opinią służbową podczas rozmowy oraz doręcza potwierdzoną kopię opinii służbowej; przy czym w przypadku braku możliwości zapoznania opiniowanego żołnierza z opinią służbową w sposób określony w ust. 2, przełożony zapoznaje żołnierza z tą opinią w inny sposób, po czym potwierdza to stosowną notatką służbową (§ 9 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia
w sprawie opiniowania). W przypadku zaś braku doręczenia opiniowanemu żołnierzowi opinii służbowej w sposób określony w ust. 2, opinię tę przesyła się mu za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na jego adres zamieszkania (§ 9 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opiniowania). Co więcej, żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do wniesienia odwołania od opinii służbowej do wyższego przełożonego w terminie czternastu dni, liczonym od dnia doręczenia opinii (art. 26 ust. 11 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Nie ulega zatem wątpliwości, że nie jest wystarczające samo zapoznanie żołnierza z treścią opinii, lecz niezębne jest także jej doręczenie.
Stosownie do art. 26 ust. 13 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna. Opinia służbowa jest zatem ostateczna, jeśli nie wniesiono od niej w ustawowym terminie odwołania, albo została wydana w wyniku rozpoznania odwołania. Stwierdzenie, że żołnierz nie skorzystał z prawa odwołania od opinii w ustawowym terminie może jednak nastąpić jedynie w przypadku ustalenia, że została mu ona prawidłowo doręczona.
Sąd kasacyjny przyjął, że do doręczenia opinii znajdą zastosowanie odpowiednie przepisy k.p.a. o doręczeniach.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że adresem na jaki przesyłka powinna zostać nadana jest adres wskazany w ewidencji wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 49a ust. 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 poz. 372 z późn. zm.), - ustawy obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji - żołnierz ma obowiązek poinformowania dowódcy jednostki wojskowej, w której pełni służbę, o zmianach danych gromadzonych i przetwarzanych w jednolitej ewidencji i przedstawić dokumenty potwierdzające te zmiany. Jednakże nie ulega wątpliwości, że zmiany
w ewidencji wojskowej są dokonywane przez uprawnioną osobę, a nie przez żołnierza, którego one dotyczą. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 października 2014 r. w sprawie ewidencji wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 956), stanowiącego rozporządzenie wykonawcze do ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zamieszczenia danych, informacji lub dokumentów w ewidencji elektronicznej oraz wpisów w dokumentach ewidencyjnych dokonuje użytkownik, którym – stosownie do § 2 pkt 6a rozporządzenia w sprawie ewidencji – jest osoba przetwarzająca dane
w ewidencji wojskowej. Natomiast żołnierz, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, zameldowania, danych kontaktowych lub danych kontaktowych osoby wskazanej przez żołnierza, w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany składa dowódcy jednostki wojskowej meldunek, którego wzór określa załącznik nr 8 do rozporządzenia w sprawie ewidencji.
Sąd kasacyjny podniósł, że z dołączonego do akt sprawy wydruku z ewidencji wojskowej wynika, że przesyłka zawierająca opinię służbową została przesłana na podany w niej adres do korespondencji, tj. [...] ul. [...]. Skarżący kasacyjnie twierdzi jednak, co podnosił także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że pod adresem tym nigdy nie zamieszkiwał, a jego adresem zamieszkania w [...] była ul. [...].
W przesłanych przez organ aktach osobowych skarżącego znajdują się 2 teczki, przy czym w jednej z nich, dotyczącej wcześniejszych kontraktów żołnierza zawodowego, adres skarżącego został wpisany jako [...] ul. [...], natomiast
w kolejnej już jako ul. [...]. Z akt tych nie wynika, czy zmiana adresu nastąpiła w związku ze zgłoszeniem zmiany danych przez skarżącego, czy też może na skutek błędnego wpisu dokonanego przez pracownika organu. Co prawda
w teczce akt personalnych widnieje podpis skarżącego, potwierdzający dane żołnierza, ale zarówno adres zamieszkania, jak i adres do korespondencji są tam wpisane ołówkiem, co nie tylko jest niezgodne z § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji, który stanowi, że wpisy wykonuje się starannym i czytelnym pismem maszynowym lub ręcznym, piórem lub długopisem, niebieskim lub czarnym kolorem, ale także nie pozwala zweryfikować, jakie dane co do adresu skarżącego były wpisane w dacie składania przez niego podpisu. Dodatkowo podniósł, że zarówno we wniosku skarżącego o zawarcie kontraktu z 2019 r., jak i w zawartym
w następstwie tego wniosku kontrakcie oraz w późniejszej korespondencji jednostki wojskowej kierowanej do skarżącego, wskazywany był adres w [...], który
z kolei w ogóle nie jest wpisany do ewidencji.
W związku z tym, zdaniem Sądu, wątpliwości budzi okoliczność, czy wpisy
w ewidencji wojskowej odnośnie adresu skarżącego były dokonywane zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami. Okoliczność ta ma z kolei istotne znaczenie dla ustalenia, czy doręczenie opinii służbowej dokonane na adres wskazany w ewidencji można uznać za skuteczne, gdyż warunkiem przyjęcia domniemania doręczenia jest skierowanie przesyłki pod właściwy adres. Natomiast prawidłowe doręczenie opinii służbowej jest niezbędne do stwierdzenia, czy opinia ta stała się ostateczna, a tym samym czy zaistniała obligatoryjna przesłanka do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej.
Sąd kasacyjny nakazał organowi administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zbadanie, na jakiej podstawie dokonano wpisu do ewidencji adresu skarżącego oraz czy wpis ten został dokonany zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami, a następnie ocenić, czy dokonano skutecznego doręczenia skarżącemu opinii służbowej oraz czy w związku z tym zaistniała podstawa do wydania zaskarżonej decyzji.
Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania A. Z. od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej
z dniem [...] grudnia 2021 r. wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny
w opinii służbowej,
1) uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia
z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 2021 r. i ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2024 r.,
2) utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny w pozostałej części.
Organ, odwołując się do wykonania wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że ustaleń w sprawie dokonywał na podstawie m.in.:
- wyjaśnień dowódcy [...] Pułku [...] w [...] (pismo
z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...]),
- wydruku z elektronicznej ewidencji wojskowej w systemie SEW on-line.
Dalej wskazał, że z dołączonego do akt sprawy wydruku z elektronicznej ewidencji wojskowej wynika, że przesyłka zawierająca opinię służbową została przesłana na podany adres do korespondencji, tj. ul. [...], [...]. W tym przypadku posłużono się ewidencją elektroniczną, a nie ewidencją papierową, ponieważ w ewidencji papierowej (oznacza to dokument ewidencyjny, tj. TAP lub kartę ewidencyjną) nie występuje pole dotyczące adresu do korespondencji. Pole to występuje jedynie w ewidencji elektronicznej.
Do ewidencji elektronicznej, zgodnie z przepisami rozporządzenia, został wpisany adres zameldowania żołnierza, a także adres do korespondencji, tj. "ul. [...], [...]", który jest adresem prawidłowym.
Wprowadzenie adresów do systemu SEW on-line żołnierza było zrealizowane na podstawie meldunku pisemnego złożonego przez żołnierza w dniu [...] marca
2020 r. z jego osobistym podpisem oraz na podstawie ustnego oświadczenia żołnierza (adres zamieszkania dopisany na meldunku ołówkiem przez pracownika sekcji personalnej).
Wpisy dokonane ołówkiem w TAP żołnierza dotyczące adresu zamieszkania jak i adresu do korespondencji, pozostające co prawda w niezgodności z § 4 ust. 2 rozporządzenia, bowiem wpisy wykonuje się starannym i czytelnym pismem maszynowym lub ręcznym, piórem lub długopisem, niebieskim lub czarnym kolorem, nie mają znaczenia w sprawie, ponieważ ewidencja jest prowadzona w formie ewidencji elektronicznej.
Organ zwrócił uwagę, iż żołnierz podawał różne adresy w różnych dokumentach. W meldunku o zmianie miejsca zamieszkania i zameldowania oraz danych kontaktowych żołnierza z dnia [...] marca 2020 r. żołnierz wskazał poniższe adresy:
- adres zameldowania: ul. [...], [...],
- adres zamieszkania: ul. [...], [...],
- adres zamieszkania: Internat ul. [...], [...].
W wykazie zwolnień lekarskich żołnierz podał poniższe adresy:
- zwolnienie lekarskie nr [...] w okresie: [...].02.2021 r. – [...].03.2021 r. widnieje adres: ul. [...], [...]; - zwolnienie lekarskie nr [...] w okresie: [...].09.2021 r. – [...].10.2021 r. widnieje adres: ul. [...], [...].
Organ zaznaczył, że żołnierz podawał osobie wystawiającej zaświadczenie lekarskie adres zamieszkania, a nie pobytu w okresie czasowej niezdolności do pracy.
Podał, że A. Z. we wniosku o ustalenie prawa do dodatku za rozłąkę z dnia [...] kwietnia 2020 r. dołączył zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały z urzędu miasta [...], z którego wynika, że adresem zameldowania na pobyt stały jest adres ul. [...], [...]. Adres ten jest inny niż podany przez żołnierza w meldunku z dnia [...] marca 2020 r., tj. ul. [...], [...]. Dodał, że żołnierz nie złożył nowego meldunku
o zmianie adresu, a był zobowiązany do jego złożenia w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany.
Rozkazem dowódcy [...] Pułku Saperów w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] A. Z. został skierowany do wykonywania zadań służbowych w [...] Batalionie [...] (miejscowość [...])
w terminie od [...] lipca 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. Żołnierz również wtedy nie złożył meldunku dowódcy jednostki wojskowej o zmianie adresu. W przypadku nie składania kolejnych meldunków przez żołnierza dane w systemie SEW on-line nie były zmieniane ani aktualizowane.
Organ podkreślił, że z uwagi na rozbieżności w adresach podawanych przez A. Z. [...] Pułk [...] w [...] przesłał opinię służbową na adres korespondencyjny. Opinia służbowa żołnierza została wysłana na podany adres korespondencyjny ujęty w ewidencji elektronicznej (systemu informatycznego) prowadzoną w systemie SEW on-line, który jest tożsamy z adresem zameldowania żołnierza, tj. ul. [...], [...]. Organ wskazał, że żołnierz z treścią opinii, wystawionej ocenie niedostatecznej oraz o możliwości wniesienia odwołania, został poinformowany telefonicznie, co przyznał pełnomocnik oficera na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym
w Warszawie w dniu 26 sierpnia 2022 r.
Organ, powołując się na powyższe wyjaśnienia, stwierdził, że opinia służbowa została przesłana skarżącemu w dniu 28 września 2021 r. na prawidłowy adres, nie została podjęta w terminie, wobec czego została uznana za doręczoną i stała się ostateczna, ponieważ żołnierz nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia odwołania.
Podsumowując, pokreślił, że przepis art. 111 pkt 6 ustawy nie pozostawia organowi możliwości wyboru rozstrzygnięcia, gdyż z jego treści jednoznacznie wynika, że otrzymanie przez żołnierza niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi obligatoryjną podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
A. Z. pismem z dnia 10 lipca 2024 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...].
W skardze zarzucił organowi:
1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 ust. 1 i 2 ustawy
z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U.
z 2021 r., poz. 1131 z późn. zm.) w zw. z art. 819 ustawy z dnia 22 marca 2022 r.
o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248), polegające na wydaniu zaskarżanej decyzji po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszego rozstrzygnięcia organu w przedmiotowej sprawie i ustalenie nowej daty zwolnienia
z zawodowej służby wojskowej w sytuacji, gdy ustawodawca w powołanych powyżej przepisach wskazał, że w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej data zwolnienia ze służby nie ulega zmianie, z jednoczesnym uznaniem, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, a skutki tego orzeczenia lub decyzji, ulegają uchyleniu,
2) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a., polegające na wydaniu zaskarżanej decyzji z pominięciem obowiązku umożliwienia mu czynnego udziału
w postępowaniu, w tym również zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w formie przesłania kopii dokumentów przed wydaniem decyzji, co w sytuacji przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego (przesłuchanie świadka) mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,
3) naruszenie art. 7 i art. 80 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego i wydanie decyzji w oparciu o wewnętrznie sprzeczne ustalenia
w przedmiocie adresu doręczenia mi opinii służbowej.
Wskazując na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2021 r.
Uzasadniając podał, że w obecnym stanie prawnym, problematykę związaną
z pełnieniem zawodowej służby wojskowej regulują przepisy ustawy z dnia 22 marca
2022 r. o obronie Ojczyzny. Zgodnie jednak z dyspozycją art. 819 tego aktu prawnego, w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Procedurę zwolnienia go
z zawodowej służby wojskowej wszczęto przed wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny. Tym samym, w ocenie skarżącego, do postępowania w niniejszej sprawie zastosowanie mają normy wynikające z ustawy z dnia 11 września 2003 r.
o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji - umotywowane w jego uzasadnieniu.
Zdaniem organu, niezasadny jest zarzut dotyczący rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września
2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z poniżej wskazanych względów.
Zgodnie z art. 116 ustawy pragmatycznej, w razie uchylenia orzeczenia,
o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło na drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Jednocześnie w ustępie 3 tej normy uregulowano kwestię odszkodowania od Skarbu Państwa dla żołnierza, o którym mowa w ust. 1.
Przepis art. 116 powyższej ustawy ma zastosowanie do sytuacji, gdy w wyniku wyroku sądu administracyjnego uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności ulegnie zarówno decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jak również decyzja organu I instancji, czyli w razie uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wydanych w obu instancjach. Dopiero bowiem w takim przypadku następuje uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej (por. wyrok WSA
w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1302/17).
Celem przepisu art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej było wyłączenie restytucji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej m.in. w przypadku całkowitego wyeliminowania z zawodowej służby wojskowej (np. w razie uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wydanych w obu instancjach), a równocześnie - umożliwienie uregulowania stanu prawnego tego żołnierza (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1302/17). Tym samym "uchylenie przedmiotowych decyzji nie rodzi roszczenia o przywrócenie do służby (albo roszczenia o uznanie osoby jako nigdy niezwolnionej - wyrok WSA w Warszawie
z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 759/17).
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 2912/22, po uwzględnieniu skargi kasacyjnej strony, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 976/22 oraz zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2022 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Z powyższego wynika, że w obrocie prawnym pozostało rozstrzygnięcie organu I instancji, tj. rozkaz personalny z dnia [...] listopada 2021 r.
w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia
2021 r. wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Minister Obrony Narodowej, jako organ II instancji, rozpoznał wniesione odwołanie z dnia [...] stycznia 2022 r. od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] listopada 2021 r. i wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy,
a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd nie podzielił argumentacji skargi, co do naruszenia przez organ art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej. W tym względzie w pełni zgadza się z argumentacją organu zawartą w odpowiedzi na skargę.
W kontekście związania organu prowadzącego postępowanie w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej niedostateczną ogólną oceną zawartą w opinii okresowej, potrzeba ustalenia takich okoliczności, jak: doręczenie opinii służbowej, pouczenie żołnierza o przysługującym odwołaniu i trybie jego wniesienia, czy też sporządzenie opinii w przepisanym terminie, jest zatem szczególnie uzasadniona. Ewentualne pominięcie w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ zwalniający ustalenia tych okoliczności może stanowić naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zwolnienie dokonane na podstawie art. 111 pkt 6 ustawy
o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w oparciu o niedostateczną ocenę zawartą w opinii okresowej, sporządzonej z naruszeniem przepisów regulujących proces opiniowania, w szczególności dotyczących jawności sporządzonej opinii, czy też możliwości ustosunkowania się do niej, stanowiłoby naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ocena zawarta w opinii nieodpowiadającej przedstawionym wyżej wymaganiom, nie jest bowiem oceną,
o której mowa w art. 111 pkt 6.
Oceniając wskazane wyżej kwestie na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd uwzględnił, stosownie do art. 153 p.p.s.a., wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt III OSK 2912/22.
Zdaniem Sądu, w świetle przeprowadzonych przez organ ustaleń w zakresie dokonanego wpisu do ewidencji wojskowej adresu skarżącego oraz oceny skuteczności doręczenia zastępczego skarżącemu opinii służbowej nie można przyjąć, że zaistniała podstawa do wydania decyzji zwolnieniowej na podstawie art. 111 pkt 6, art. 115 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września
2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670 z późn. zm.).
Z wyjaśnień przeprowadzonych w sprawie nie wynika, aby doręczenie opinii służbowej dokonane na adres wskazany w ewidencji było skuteczne.
Jak wynika z ustaleń w sprawie, przesyłka zawierająca opinię służbową z dnia [...] września 2021 r. została przesłana na podany w ewidencji wojskowej adres do korespondencji, tj. [...] ul. [...], który jest jednocześnie adresem zameldowania. Jednak skarżący wskazywał, że pod adresem tym nigdy nie zamieszkiwał, a jego adresem zamieszkania w [...] była ul. [...]. Zaznaczenia wymaga, że w aktach sprawy znajduje się dołączone przez skarżącego do wniosku o ustalenie prawa do dodatku za rozłąkę zaświadczenie
z dnia [...] kwietnia 2020 r. o zameldowaniu na pobyt stały z urzędu miasta [...], z którego wynika, że adresem zameldowania na pobyt stały jest adres ul. [...], [...].
Organ przyjął, że wprowadzenie adresów do systemu SEW on-line żołnierza było zrealizowane na podstawie meldunku pisemnego złożonego przez żołnierza
w dniu [...] marca 2020 r. z jego osobistym podpisem oraz na podstawie ustnego oświadczenia żołnierza (adres zamieszkania dopisany na meldunku ołówkiem przez pracownika sekcji personalnej).
Uznał, że choć wpisy dokonane ołówkiem w TAP żołnierza dotyczące adresu zamieszkania jak i adresu do korespondencji, pozostają w niezgodności z § 4 ust. 2 rozporządzenia (wpisy wykonuje się starannym i czytelnym pismem maszynowym lub ręcznym, piórem lub długopisem, niebieskim lub czarnym kolorem), to jednak nie ma to znaczenia w sprawie, ponieważ ewidencja jest prowadzona w formie ewidencji elektronicznej.
Z takim poglądem zgodzić się nie można. Stanowisko to kwestionował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt III OSK 2912/22, w uzasadnieniu którego zwrócił uwagę, że co prawda w teczce akt personalnych widnieje podpis skarżącego, potwierdzający dane żołnierza, ale zarówno adres zamieszkania, jak i adres do korespondencji są tam wpisane ołówkiem, co nie tylko jest niezgodne z § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji, który stanowi, że wpisy wykonuje się starannym i czytelnym pismem maszynowym lub ręcznym, piórem lub długopisem, niebieskim lub czarnym kolorem, ale także nie pozwala zweryfikować, jakie dane co do adresu skarżącego były wpisane w dacie składania przez niego podpisu. Przy czym, jak też zauważył Sąd kasacyjny w ww. wyroku, zarówno we wniosku skarżącego o zawarcie kontraktu
z 2019 r., jak i w zawartym w następstwie tego wniosku kontrakcie oraz w późniejszej korespondencji jednostki wojskowej kierowanej do skarżącego, wskazywany był adres w Chełmnie, który z kolei w ogóle nie jest wpisany do ewidencji.
Niewątpliwie adresem na jaki przesyłka powinna zostać nadana jest adres wskazany w ewidencji wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 49a ust. 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 poz. 372 z późn. zm.), obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, żołnierz ma obowiązek poinformowania dowódcy jednostki wojskowej, w której pełni służbę o zmianach danych gromadzonych i przetwarzanych w jednolitej ewidencji
i przedstawić dokumenty potwierdzające te zmiany. Jednakże nie ulega wątpliwości, że zmiany w ewidencji wojskowej są dokonywane przez uprawnioną osobę, a nie przez żołnierza, którego one dotyczą. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 października 2014 r. w sprawie ewidencji wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 956), zamieszczenia danych, informacji lub dokumentów w ewidencji elektronicznej oraz wpisów w dokumentach ewidencyjnych dokonuje użytkownik, którym, stosownie do § 2 pkt 6a rozporządzenia w sprawie ewidencji, jest osoba przetwarzająca dane w ewidencji wojskowej. Natomiast żołnierz, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, zameldowania, danych kontaktowych lub danych kontaktowych osoby wskazanej przez żołnierza,
w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany składa dowódcy jednostki wojskowej meldunek, którego wzór określa załącznik nr 8 do rozporządzenia w sprawie ewidencji.
Wobec powyższego, nie można przyjąć, aby organ ponownie rozpoznając sprawę wyjaśnił istniejące wątpliwości co do tego, czy zmiana adresu
w ewidencji wojskowej nastąpiła w związku ze zgłoszeniem zmiany danych przez skarżącego, czy też może na skutek błędnego wpisu dokonanego przez pracownika organu.
W rezultacie nie ma podstaw do uznania za skutecznie doręczoną skarżącemu opinię służbową z dnia [...] września 2021 r., co w konsekwencji uniemożliwia przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do wydania decyzji zwolnieniowej na podstawie art. 111 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy.