II SA/WA 1169/24

II SA/Wa 1169/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Danuta Kania
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
III OZ 438/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-16
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej także: Prezesem UODO, organem) postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwana dalej: u.o.d.o. oraz art. 57 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej: RODO, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi M.T. (zwanej dalej także: skarżącą), na udostępnienie jej danych znajdujących się w dokumentacji medycznej przez Centrum Medyczne [...] na rzecz Prokuratury Rejonowej [...].
Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 7 grudnia 2023 r. do Prezesa UODO wpłynęła skarga M.T. na nieuprawnione udostępnienie jej danych znajdujących się w dokumentacji medycznej przez Centrum Medyczne [...] (dalej: CM[...] ) na rzecz Prokuratury Rejonowej [...] . W treści skargi skarżąca wskazała, iż w dniu [...] czerwca 2023 r. CM[...] bezprawnie udostępniło jej dokumentację medyczną na rzecz prokuratury pomimo tego, że prokuratura wcześniej w dniu [...] maja 2023 r. prawomocnie umorzyła śledztwo w jej sprawie. Do skargi skarżąca załączyła kopię postanowienia Prokuratury Rejonowej [...] z [...] czerwca 2023 r. zobowiązującego CM[...] do nadesłania dokumentacji medycznej skarżącej oraz zwalniającego tę placówkę z obowiązku zachowania tajemnicy służbowej (lekarskiej) w tym zakresie oraz kopię postanowienia Prokuratury Rejonowej [...] z [...] maja 2023 r. o umorzeniu śledztwa.
Prezes UODO w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie skargi M.T. podniósł, iż zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że regulację art. 61a § 1 K.p.a., tj. odmowę wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" stosuje się do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przy czym "przeszkody" uniemożliwiające wszczęcie i prowadzenie postępowania muszą być oczywiste, a więc takie, których ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ.
Jednocześnie na mocy art. 57 ust. 4 RODO, Prezes UODO uprawniony jest do odmowy podjęcia żądanych działań w zakresie wszczęcia postępowania dotyczącego naruszenia ochrony danych osobowych, jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne.
Odnosząc powyższe do wniosku skarżącej organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 RODO, zabrania się przetwarzania danych osobowych dotyczących zdrowia, jednakże przepis ten nie ma zastosowania jeżeli przetwarzanie jest niezbędne ze względów związanych z ważnym interesem publicznym, na podstawie prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, które są proporcjonalne do wyznaczonego celu, nie naruszają istoty prawa do ochrony danych i przewidują odpowiednie i konkretne środki ochrony praw podstawowych i interesów osoby, której dane dotyczą. Organ podniósł też, że zasady udostępniania dokumentacji medycznej przez podmioty lecznicze zostały opisane m.in. w art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581), w myśl którego podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną również prokuraturom w związku z prowadzonym postępowaniem. Zgodnie natomiast z art. 217 § 1 Kodeksu postępowania karnego rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie należy wydać na żądanie prokuratora.
Z treści załączonych do skargi załączników wynika natomiast, że prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w toku nadzorowania śledztwa zobowiązał CM[...] do wydania dokumentacji medycznej skarżącej. Wobec tego CM[...] jako podmiot medyczny administrujący danymi osobowymi skarżącej na podstawie przepisów K.p.k. oraz ustawy o prawach pacjenta zobowiązany był do przesłania dokumentacji na żądanie prokuratury. Prokurator działając na podstawie przepisów K.p.k. realizuje bowiem interes publiczny związany ze ściganiem przestępstw, gdyż dąży do egzekwowania przepisów Kodeksu karnego. Wszelkie osoby prawne są zatem zobowiązane do stosowania się do postanowień prokuratora w toku prowadzonego postępowania karnego. CM[...] udostępniając dane osobowe skarżącej, działało zatem na podstawie z art. 9 ust. 1 RODO w związku z art. 217 § 1 K.p.k. oraz art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta. Ponadto prokurator zwolnił podmiot medyczny z tajemnicy lekarskiej.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że udostępnienie jej danych było bezprawne ze względu na wcześniejsze umorzenie śledztwa w jej sprawie organ podniósł, iż nie posiada kompetencji do oceny prawidłowości działań prokuratora
w toku postępowania karnego. Organ bada prawidłowość przetwarzania danych osobowych administratorów z przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych, ale nie może ingerować w przebieg postępowań karnych prowadzonych przez prokuratorów i dokonywać ocen prawidłowości stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego.
W konsekwencji powyższych ustaleń organ stwierdził, że postępowanie w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej skarżącej na rzecz prokuratury byłoby oczywiście bezzasadne i nieuzasadnione, wobec czego odmówił wszczęcia postępowania.
W skardze na powyższe postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] maja
2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.T. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wymierzenie organowi grzywny w związku z odmową wszczęcia postępowania,
w sytuacji gdy zaistniały oczywiste przesłanki do jego wszczęcia i prowadzenia. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 217 § 1 K.p.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w której przepis ten nie mógł zostać zastosowany bowiem: a) odnosi się do rzeczy związanych bezpośrednio z popełnieniem przestępstwa, tj. rzeczy, co do których prokurator wydał postanowienie o zatrzymaniu rzeczy (art. 217 § 1
w zw. z art. 236 K.p.k.) i wezwał osobę mającą rzecz podlegającą wydaniu do jej dobrowolnego wydania, zaś w przedmiotowym stanie faktycznym prokurator żadnego postanowienia o zatrzymaniu rzeczy na podstawie art. 217 K.p.k. nie wydał oraz b) odnosi się jedynie do rzeczy które "mogą stanowić dowód
w sprawie, które: 1) służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa; 2) zachowały na sobie ślady przestępstwa; 3) pochodzą bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa; 4) mogą służyć jako środek dowodowy do wykrycia sprawcy czynu lub ustalenia przyczyn okoliczności przestępstwa albo których posiadanie bez zezwolenia jest zabronione" (art. 217 K.p.k. red. Skorupka 2023, wyd. 6/Skorupka), nie zaś do dokumentacji medycznej pacjenta jak to miało miejsce w tym przypadku, bowiem nie była ona w żaden sposób związana z popełnieniem przestępstwa, nie przyczyniła się też w żaden sposób do wykrycia sprawcy;
2. art. 13 i art. 14 ustawy o prawach pacjenta poprzez ich niezastosowanie
w sprawie i niedostrzeżenie przez organ, iż miało miejsce rażące naruszenie prawa pacjenta do tajemnicy informacji oraz poprzez wydanie całej dokumentacji medycznej od 2022 r. przez CM[...] w ręce podmiotu nieuprawnionego tj. naruszenia tajemnicy informacji o jej stanie zdrowia,
w sytuacji gdy dokumenty przekazane zostały już po umorzeniu śledztwa, a zatem postępowanie przygotowawcze już się nie toczyło w momencie udostępnienia dokumentacji medycznej prokuraturze przez CM[...] , co więcej prokuratura nie miała żadnych przesłanek faktycznych, ani prawnych do uzyskania dokumentacji, w szczególności w tak szerokim zakresie, uzyskała już bowiem odpowiedzi na wszelkie swoje pytania w świetle opinii biegłego psychologa, co stanowi o rażącym naruszeniu tajemnicy lekarskiej i dokumentacji medycznej przez CM[...] poprzez udostępnienie danych wrażliwych podmiotowi do tego nieuprawnionemu i to bez podstawy prawnej;
3. art. 15 § 3 K.p.k. poprzez jego niezastosowanie i niedostrzeżenie przez organ, iż w sprawie miało miejsce w całości bezprawne przekazanie przez CM[...] jej dokumentacji medycznej prokuraturze, podczas gdy prokuratura ustaliła niezbędne dla niej okoliczności na podstawie opinii biegłego psychologa (z dnia 23 maja 2023 r.) zgodnie z postanowieniem prokuratora z dnia [...] marca 2023 r. w sprawie jego powołania, nie została zatem spełniona przesłanka niemożliwości lub znacznego utrudnienia przeprowadzenia czynności procesowej wymieniona w tym przepisie, co więcej prokurator nie sprecyzował w jakim zakresie oraz na jaką czynność miałaby zostać przekazana dokumentacja medyczna, placówka natomiast przekazała ją
w nieuzasadnionym zakresie poprzez przekazanie całości dokumentacji, zaś samo postępowanie było dawno już umorzone, a zatem nie toczyło się, co świadczy o braku jakiegokolwiek celu w udostępnieniu dokumentacji medycznej prokuraturze (nie miało to miejsca w związku z prowadzonym postępowaniem);
4. art. 9 RODO poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niedostrzeżenie przez organ, iż wejście w posiadanie oraz przetwarzanie przez prokuraturę danych osobowych z jej dokumentacji medycznej (oraz nieuprawnione pozyskanie dokumentacji medycznej) przez prokuraturę było w całości nieuprawnione,
w sytuacji gdy nie zaistniały żadne przesłanki przetwarzania danych szczególnie chronionych z art. 9 RODO, co świadczy o rażącym naruszeniu tego przepisu przez CM[...] , który wbrew brzmieniu art. 9 RODO przekazał całą jej dokumentację medyczną prokuraturze bez podstawy prawnej, w świetle okoliczności, iż przetwarzanie to było w całości zbędne;
5. art. 5 ust. 1 pkt c RODO poprzez jego niezastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym i niedostrzeżenie przez organ, iż przesłanie przez CM[...] jej dokumentacji medycznej prokuraturze miało miejsce z rażącym naruszeniem ochrony danych osobowych przez CM[...] poprzez umożliwienie pozyskania i przetwarzania danych przez podmiot nieuprawniony tj. prokuraturę i to w zakresie nieadekwatnym do celu przetwarzania, który odpadł wraz z umorzeniem śledztwa oraz uzyskaniem opinii biegłego;
6. art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych przetwarzanych w związku ze zwalczaniem i zapobieganiem przestępczości poprzez jego niezastosowanie
w sprawie przez organ, podczas gdy były do tego przesłanki, bowiem przepis ten jasno wskazuje jaka jest podstawa prawna udostępnienia dokumentacji medycznej prokuraturze, które to przesłanki w tym stanie prawnym i faktycznym nie zaistniały;
7. art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, podczas gdy w świetle stanu faktycznego sprawy przepis ten nie miał zastosowania bowiem z faktu uprzedniego umorzenia postępowania wynika, iż podmiot leczniczy nie miał obowiązku ani prawa udzielenia prokuraturze dokumentacji medycznej skarżącej, gdyż udostępnienie to nie miało związku z prowadzeniem postępowania przez prokuraturę;
8. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezgromadzanie
i niewzięcie pod uwagę przez organ całego materiału dowodowego w sprawie m.in. poprzez zupełne pominięcie sporządzonego przez skarżącą uzasadnienia skargi do organu oraz informacji w tej skardze zawartych, nieodniesienie się organu do elementarnych kwestii poruszonych przez skarżącą, których uwzględnienie, czy też w ogóle zapoznanie się z nimi musiałoby skutkować wszczęciem postępowania przez organ, tj. de facto poprzez wybiórcze i w zupełności dowolne (nie swobodne) ocenienie przez organ materiału dowodowego w sprawie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała fakt udostępnienia jej dokumentacji medycznej przez CM[...] na rzecz prokuratury uznając, że nie zaistniały do tego przesłanki prawne i faktyczne - postępowanie w sprawie zostało prawomocnie umorzone przed złożeniem przez prokuraturę wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej, zatem jej udostępnienie nie zostało dokonane w związku z prowadzonym postępowaniem (podmiot medyczny miał obowiązek sprawdzić, czy postępowanie rzeczywiście się toczy, czy też może jest to np. jedynie phising celem wyłudzenia informacji przez osoby nieuprawnione), która to okoliczność (wbrew twierdzeniu organu, które sprowadza się de facto jedynie do polemiki w zakresie rzekomej "wszechmocy" prokuratury) mogłaby stanowić jedyną potencjalną, prawnie relewantną, okoliczność udostępnienia dokumentacji medycznej prokuraturze, w tym stanie faktycznym natomiast nie zaistniała, co świadczy o braku podstawy prawnej do udostępnienia, a to z kolei świadczy o złamaniu prawa przez CM[...] .
Skarżąca zarzuciła też, że wbrew twierdzeniom organu, w sprawie tej nie mógł znaleźć zastosowania art. 217 § 1 K.p.k. dotyczy on bowiem zupełnie innego przypadku prawnego i faktycznego niż przedmiotowy tj. rzeczy powiązanych bezpośrednio z przestępstwem, w dodatku co do których wydane zostało postanowienie prokuratora o ich zajęciu wraz z odwołaniem do art. 217 K.p.k., co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. W przedmiotowym stanie prawnym i faktycznym nie została wypełniona dyspozycja przepisu art. 217 K.p.k., nie ma zatem możliwości jego zastosowania - przepis ten traktuje zupełnie o czym innym i nie odnosi się do dokumentacji medycznej ale do konkretnych rzeczy pochodzących z przestępstwa i z tym przestępstwem powiązanych. Dokumentacja medyczna pacjenta nie jest taką rzeczą.
Zdaniem skarżącej organ w sposób zupełnie dowolny i nieuzasadniony stosuje przepisy prawa usiłując iluzorycznie zupełnie uzasadnić swą błędną i nieuprawnioną decyzję o niewszczęciu postępowania w sprawie. Niedostrzeżenie przez Prezesa UODO naruszenia art. 9 RODO przez CM[...] polegało natomiast na nieuprawnionym udostępnieniu dokumentów medycznych prokuraturze, których przetwarzanie było zbędne w całości i nieproporcjonalne do osiągnięcia celu postępowania, bowiem miało miejsce po umorzeniu postępowania.
Opisane w art. 9 RODO przesłanki egzoneracyjne stanowiące podstawę do zastosowania wyjątku od zasady zabronionego przetwarzania danych – gdy jest ono niezbędne ze względów związanych z ważnym interesem publicznym, na podstawie prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, które są proporcjonalne do wyznaczonego celu, nie naruszają istoty prawa do ochrony danych i przewidują odpowiednie i konkretne środki ochrony praw podstawowych i interesów osoby, której dane dotyczą, nie zostały w przedmiotowym stanie faktycznym wypełnione.
Nieprawdziwe jest też twierdzenie organu, że z treści załączonych do skargi załączników wynika, że prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w toku nadzorowania śledztwa zobowiązał CM[...] do wydania dokumentacji medycznej skarżącej. Powyższe nie wynika bowiem z treści ww. załączników. Prokurator nie miał zgodnie z K.p.k. uprawnień do zobowiązania podmiotu medycznego do wydania jej dokumentacji medycznej w toku śledztwa, co więcej jego wniosek o wydanie tej dokumentacji nie miał miejsca jak to organ błędnie opisał "w toku nadzorowania śledztwa", bowiem złożony został już po jego umorzeniu. Błędne jest więc zarówno uzasadnienie organu, jak i jego ustalenia w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. Organ dokonał własnej nadinterpretacji faktów celem iluzorycznego uzasadnienia nieuprawnionej decyzji (postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania.
Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy polegałby natomiast na ustaleniu przez organ, iż prokuratura "usiłowała" zobowiązać podmiot leczniczy do wydania dokumentacji medycznej do czego jednak w rzeczywistości nie doszło z uwagi na brak ku temu podstawy prawnej. CM[...] nie było w ogóle (zgodnie z obowiązującymi przepisami – K.p.k. oraz ustawy o prawach pacjenta) zobowiązane do przesłania dokumentacji na żądanie prokuratury. Byłby zobowiązany do takiego działania jedynie wówczas, jeśli z żądaniem w powyższym zakresie wystąpiłby Sąd. Wniosek prokuratury złożony po umorzeniu śledztwa, a nie w jego toku, w żadnej mierze nie rodzi zaś obowiązku prawnego podmiotu medycznego do przekazania dokumentów tym bardziej, iż wniosek prokuratora złożony został niezgodnie z prawem tj. bez podstawy prawnej. Ponadto udostępnienie rzeczonej dokumentacji medycznej nastąpiło z naruszeniem przepisów, w tym prawa do prywatności oraz tajemnicy dokumentacji medycznej (zwolnienie z tajemnicy lekarskiej może nastąpić jedynie w odniesieniu do osoby fizycznej nie zaś w odniesieniu do całej osoby prawnej, jak to miało miejsce w tej sprawie, stąd zwolnienie to nie wywołało żadnych skutków prawnych, ani faktycznych). CM[...] przekazując prokuraturze dokumenty złamało tajemnicę dokumentacji medycznej (tajemnicę lekarską) i naruszyło prawo do prywatności skarżącej w sposób rażący (powinno uprzedzić skarżącą o planowanym przekazaniu dokumentów i poprosić ją o wyrażenie zgody, której skarżąca nie wyraziła - dopiero takie działanie podmiotu medycznego byłoby zgodne z prawem).
Za niezgodne z prawdą skarżąca uznała także stwierdzenie organu, że wszelkie osoby prawne są zobowiązane do stosowania się do postanowień prokuratora w toku prowadzonego postępowania karnego. W jej ocenie, nic takiego nie wynika z obowiązujących przepisów, zaś twierdzenia organu nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą wtórnie spowodować usankcjonowania rażącego złamania prawa zarówno przez prokuraturę, jak i podmiot medyczny. Organ myli przepisy odnoszące się do sądu z przepisami odnoszącymi się do prokuratury.
W konsekwencji za nieprawdziwe skarżąca uznała stwierdzenia organu, że CM[...] udostępniając dane osobowe skarżącej, działało na podstawie art. 9 ust. 1 RODO w związku z art. 217 § 1 K.p.k. oraz art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy
o prawach pacjenta.
Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do zarzutów skargi ponownie podkreślił, że podmiot medyczny otrzymał wezwanie do przesłania dokumentacji medycznej skarżącej ze wskazaniem podstaw prawnych i uzasadnieniem oraz został zwolniony z tajemnicy lekarskiej na tę okoliczność. Tym samym podmiot medyczny miał podstawę prawną do przekazania danych. Rolą podmiotu medycznego w ww. procedurze postępowania karnego nie jest natomiast kwestionowanie działań prokuratora, czy też dociekanie prawidłowości jego działań ale zastosowanie się do treści wezwania. Natomiast Prezes UODO nie jest kompetentny do oceny prawidłowości wykonywania zadań i kompetencji prokuratora w toku postępowania karnego. Oceny takiej może dokonać tylko Sąd.
Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2025 r. wskazał na dodatkowe okoliczności mające, w jego ocenie, istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy. Podniósł, że żaden przepis wskazany w podstawie prawnej postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. (art. 93 § 3, art. 180 § 1 i 2, art. 217, art. 225 oraz art. 226 K.p.k.), zobowiązującego CM[...] do nadesłania dokumentacji medycznej skarżącej od 2022 r. i zwalniający ww. podmiot medyczny, w powyższym zakresie z obowiązku zachowania tajemnicy służbowej (lekarskiej), w istocie nie zobowiązywał CM[...] do takiego działania. W rzeczonym postanowieniu w ogóle nie wskazano jako podstawy "nadesłania" dokumentacji medycznej art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta.
Odezwa prokuratora skierowana do CM[...] o "nadesłanie" dokumentacji medycznej nie rodziła takiego obowiązku. Przepis art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta posługuje się bowiem określeniem "udostępnia", zatem przewiduje "udostępnienie", nie zaś "nadesłanie" dokumentacji medycznej.
W konsekwencji, skoro żaden wskazany w postanowieniu prokuratorskim przepis nie stanowił podstawy wydania dokumentacji medycznej skarżącej, nieprawidłowe jest zaskarżone postanowienie organu odmawiające wszczęcia postępowania ze skargi skarżącej. Ponadto błędna jest konkluzja zawarta w zaskarżonym postanowieniu Prezesa UODO, że prokurator zwolnił CM[...] z tajemnicy lekarskiej, skoro tajemnica lekarska nie dotyczy podmiotowo podmiotu medycznego, tylko lekarza, jak również innych pracowników podmiotów medycznych, którzy mają dostęp do informacji medycznej (tj. konkretną osobę fizyczną).
Wprawdzie Prezes UODO nie jest władny do kontroli działań prokuratora, jest jednak władny do kontroli działań CM[...] i gdyby rzetelnie i skrupulatnie dokonał takiej kontroli, w tym zgodnie z normami prawa, doszedłby do wniosku, że podmiot medyczny nie był uprawniony i zobowiązany do udzielenia prokuratorowi pozytywnej odpowiedzi na jego odezwę, w tym udostępnienie dokumentacji medycznej skarżącej, brak było bowiem ku takiemu formalnych i merytorycznych podstaw.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej zarzucił, że organ niewnikliwie przeprowadził postępowanie administracyjne i doszedł w wyniku takiego wadliwego postępowania do błędnych wniosków. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy CM[...] przekazało prokuratorowi dokumentację medyczną bez podstawy prawnej, oznacza to, że nie było uprawnione i/lub zobowiązane do takiego przekazania. W konsekwencji przekazanie takie było nielegalne, zaś stanowisko Prezesa UODO odmawiające wszczęcia postępowania zmierzającego do ukarania osób odpowiedzialnych za działanie nielegalne jest niewłaściwe oraz wadliwe i to w stopniu rażącym.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej prokurator w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2023 r. celowo nie powołał się na art. 26 ust. 3 pkt. 3 ustawy o prawach pacjenta, nadto sprzecznie z jego brzmieniem zażądał "nadesłania" (nie zaś udostępnienia) dokumentacji medycznej, wiedział bowiem, iż nie ma podstaw do takiego udostępnienia. Już sam ten fakt powinien był wzbudzić wątpliwości administratora (CM[...] ), co do zasadności (legalności) ujawnienia danych skarżącej prokuraturze. Prokuratura na podstawie podanych przez nią przepisów nie była ani organem właściwym, ani uprawnionym do przetwarzania danych skarżącej, podmiot ten nie spełnił bowiem, ani nie wykazał spełnienia, żadnej ważnej podstawy prawnej przetważania z art. 6 RODO. Na CM[...] natomiast jako na administratorze ciążył bezwzględny obowiązek zweryfikowania podstawy prawnej potencjalnego udostępnienia danych, czego podmiot ten nie uczynił naruszając tym samym kardynalną zasadę rozliczalności, której zachowanie weryfikowane jest w praktyce działania organu nadzorczego.
W związku z powyższym kuriozalne jest stanowisko organu w sprawie, iż "to czy prokuratura legalnie żądała udostępnienia danych pozostaje poza sferą działalności organu" bowiem obowiązek wykazania takiej legalności spoczywał przede wszystkim na CM[...] , którego działalność kontroluje organ, a zatem skoro CM[...] nie wykazało w żaden sposób rzeczywistej legalności takiego działania (bo jej nie było) organ zobowiązany był do wszczęcia postępowania w sprawie. Z powyższego wnika również, iż działanie CM[...] w sposób oczywisty naruszyło art. 51 Konstytucji, w szczególności jego ust. 1 i 2. CM[...] nie poinformowało skarżącej o planowanym udostępnieniu do czego miało jednak obowiązek, co więcej nie uzyskało zgody skarżącej na takie udostępnienie, w związku zaś z tym, że nie istniała do tego legalna podstawa prawna CM[...] dokonało przekazania poza przepisami, w tym poza art. 6 RODO, czym doprowadziło do pozyskania przez władze publiczne danych o skarżącej w zakresie przekraczającym zakres niezbędny
w demokratycznym państwie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje oraz postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję lub postanowienie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Prezesa UODO nie narusza prawa.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., który stanowi, że w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste.
Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie, akceptowana jest teza, że inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a K.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).
Z powyższego wynika, że istnienie "przeszkody" uniemożliwiającej wszczęcie i prowadzenie postępowania musi być oczywiste, a więc takie, której ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ (por. np. wyrok WSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 45/19; publ. LEX nr 2676387). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bowiem orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 135/19; publ. CBOSA).
Z regulacją art. 61a § 1 K.p.a. koresponduje treść art. 57 ust. 4 RODO, który stanowi, iż jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione organ nadzorczy może odmówić podjęcia żądanych działań, zaś obowiązek wykazania, że żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione spoczywa na organie.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania z powołaniem się na ww. przepisy. Brak było bowiem podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie skargi było w sposób oczywisty nieuzasadnione, gdyż nie doszło do nieuprawnionego udostępnienia danych skarżącej zawartych w dokumentacji medycznej przez CM[...] na rzecz na rzecz Prokuratury Rejonowej [...].
Jak słusznie wskazał organ, działanie CM[...] znajdowało oparcie w przepisie art. 9 ust. 2 lit. g RODO, który stanowi, że zakaz przetwarzania danych dotyczących zdrowia nie ma zastosowania jeżeli przetwarzanie jest niezbędne ze względów związanych z ważnym interesem publicznym, na podstawie prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, które są proporcjonalne do wyznaczonego celu, nie naruszają istoty prawa do ochrony danych i przewidują odpowiednie i konkretne środki ochrony praw podstawowych i interesów osoby, której dane dotyczą.
W sytuacji, gdy CM[...] otrzymało postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. zobowiązujące je do nadesłania dokumentacji medycznej skarżącej na potrzeby prowadzonego śledztwa to miało obowiązek zastosować się do tego postanowienia.
Przepis art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581), stanowi bowiem, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, sądom, w tym sądom dyscyplinarnym, prokuratorom, lekarzom sądowym i rzecznikom odpowiedzialności zawodowej, w związku z prowadzonym postępowaniem. Zgodnie natomiast z art. 217 § 1 Kodeksu postępowania karnego rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a w wypadkach niecierpiących zwłoki – także na żądanie Policji lub innego uprawnionego organu.
Działanie CM[...] polegające na przesłaniu do Prokuratury Rejonowej [...] dokumentacji medycznej skarżącej stanowiło zatem wypełnienie przez ten podmiot obowiązku ustawowego.
Wbrew zarzutom skargi CM[...] nie było uprawnione ani zobowiązane do poddawania weryfikacji postanowienia prokuratora oraz ustalania na jakim etapie jest prowadzone pod nadzorem Prokuratury Rejonowej [...] śledztwo. Nie ma też znaczenia okoliczność, że prokurator w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2023 r. nie powołał się na art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, gdyż istotne jest to, że przepis ten funkcjonuje w obrocie prawnym i nakłada na podmioty medyczne obowiązek udostępniania dokumentacji medycznej prokuratorowi w związku z prowadzonym postępowaniem.
Zarzuty skargi skierowanej przez M.T. do Prezesa UODO przeciwko CM[...] zmierzały w istocie do podważenia prawidłowości działań prokuratora Prokuratury Rejonowej [...]. Prezes UODO słusznie jednak stwierdził, że nie może ingerować w przebieg postępowań karnych prowadzonych przez prokuratorów i dokonywać ocen prawidłowości stosowania przez nich przepisów Kodeksu postępowania karnego.
W świetle powyższych uwag Sąd podzielił stanowisko Prezesa UODO, że żądanie skarżącej sformułowane w skardze z dnia 7 grudnia 2023 r. było w sposób oczywisty nieuzasadnione. Tym samym zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 57 ust. 4 RODO.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.