II SA/Sz 933/24

II SA/Sz 933/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 83f ust. 1, art. 87a ust. 1-3, ust. 5-6, art. 89 ust. 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 par. 1 i 2, art 10 par. 1, art. 75 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Protokolantka Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. M., T. M. O. – M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 listopada 2023 r., nr [...], na podstawie art. 87a ust. 5, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 3, 4, 5, art. 89 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia
2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2023 r., poz. 1336 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.o.p.", w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usuwanie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330), dalej jako "rozporządzenie" oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 – j.t. ze zm.), dalej jako "k.p.a.", Wójt Gminy N. , w pkt 1 decyzji, wymierzył D. M. i T. O. , dalej jako "skarżący", administracyjną karę pieniężną w wysokości 35.700 zł, za zniszczenie drzewa gatunku dąb szypułkowy, o obwodzie pnia wynoszącym 510 cm, znajdującego się na nieruchomości położonej w P. , działka nr [...] obręb K., stanowiącej własność skarżących. Zgodnie z punktem 2 decyzji, termin płatności wymierzonej kary, organ odroczył na okres 5 lat, wskazując, że odroczenie terminu płatności dotyczy 70% wysokości kary, tj. 24.990 zł. W pkt 3 decyzji wskazano numer rachunku bankowego, na który należy przekazać 30% wysokości wymierzonej kary, tj. 10.710 zł.
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że w dniu 27 lutego 2020 r.
wpłynął do tego organu wniosek skarżącego o podjęcie działań, w celu usunięcia zagrożenia spowodowanego łamiącymi się gałęziami drzewa z gatunku dąb, rosnącego na należącej do skarżącego działce nr [...] w P. . We wniosku wskazano m. in., że w pobliżu drzewa przebiega linia energetyczna, a w ocenie skarżącego przycięciem gałęzi powinny zająć się stosowne instytucje na własny koszt.
Organ, w piśmie z 9 marca 2020 r. wyjaśnił skarżącemu, że od momentu zasadzenia drzewo jest uznawane za część składową gruntu, w związku z czym stanowi własność właściciela gruntu. Wyjaśniono, że przedmiotowe drzewo nie jest objęte ochroną jako pomnik przyrody, jednakże spełnia kryterium do uznania je za pomnik przyrody. Wskazano, że zasady dotyczące ochrony, pielęgnacji oraz usuwania drzew określają przepisy ustawy o ochronie przyrody.
Skarżący, w dniu 20 kwietnia 2020 r., za pomocą poczty elektronicznej, poinformował organ, iż przystępuje do przycięcia gałęzi i skrócenia konarów zagrożonych rozłamaniem lub złamaniem drzewa na działce nr [...], bowiem stanowią one zagrożenie dla mienia, zdrowia i życia.
W dniu 23 kwietnia 2020 r. pracownik organu I instancji dokonał oględzin przedmiotowego drzewa i wykonał dokumentację fotograficzną. Zgodnie z treścią notatki służbowej z przeprowadzonej czynności, złamaniu uległa jedna z gałęzi znajdująca się przed wejściem do budynku, zaś drzewo nosi znamiona przycięcia we wcześniejszych okresach.
W dniu 27 lipca 2020 r. do organu wpłynęło pismo Sołtysa i Rady Sołeckiej P. informujące o okaleczeniu dębu, polegającym na przycięciu (w lipcu 2020 r.) przez właściciela posesji licznych zdrowych konarów rzucających cień na dach budynku, na którym to dachu wkrótce zamontowano panele fotowoltaiczne. Dnia 17 sierpnia 2020 r. do organu wpłynęło pismo G. [...] zawiadamiające o zniszczeniu drzewa rosnącego na działce nr [...] w P. .
W dniu 7 sierpnia 2020 r. pracownik organu I instancji ponownie dokonał oględzin przedmiotowego drzewa i wykonał dokumentację fotograficzną, obrazującą znaczne zredukowanie korony przedmiotowego drzewa.
Organ pismem z 7 sierpnia 2020 r. zwrócił się do właścicieli działki nr [...]
w P. , o udzielenie wyjaśnień dotyczących celu wykonanych w obrębie korony drzewa prac, a także wezwał ich do przedłożenia dokumentacji dotyczącej tych prac.
Skarżący, w piśmie z 24 sierpnia 2020 r., poinformował, że przycięcia gałęzi drzewa dokonał ze względu na zagrożenie jakie stwarzały dla mienia, zdrowia i życia ludzi. Nadto wskazał, że już w poprzednich latach zwracał się o przycięcie gałęzi przedmiotowego drzewa do Urzędu Gminy oraz do Oddziału Energetyki w D.
z uwagi na przebiegającą w sąsiedztwie drzewa linię energetyczną. Przycięcia gałęzi
i konarów drzewa mieli dokonać pracownicy firm [...] "R. " R. K. na podstawie ustnej umowy.
Do organu I instancji wpłynęło pismo Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska
w Szczecinie z 25 sierpnia 2020 r., przy którym przekazano pismo G. wraz z opinią dendrologiczną z 4 sierpnia
2020 r. autorstwa dr. n. przyr. A. K..
Postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r. organ I instancji dopuścił dowód z dokumentu w postaci wskazanej opinii z 4 sierpnia 2020 r., a postanowieniem z 16 września 2020 r. zlecił niezależnemu biegłemu z zakresu dendrologii - dr hab. inż. M. K. sporządzenie opinii dendrologicznej, dotyczącej stanu zachowania oraz wielkości (w %) dokonanych cięć w koronie, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa.
Pismem z 30 października 2020 r. organ I instancji zwrócił się do E. Spółka z o. o. w D. (dalej: "E. ") o udzielenie informacji: kiedy i w jakim zakresie dokonano przycięcia korony drzewa gatunku dąb szypułkowy. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z 4 listopada 2020 r. E. poinformowała, że pomimo otrzymywanych zgłoszeń o zagrożeniach związanych z przedmiotowym drzewem nie dokonywano przycięcia jego gałęzi, bowiem istniejąca w sąsiedztwie drzewa linia energetyczna jest w pełni izolowana, a najbliższe gałęzie znajdowały się w odległości większej niż 1 metr od linii.
Organ I instancji wyjaśnił, że z opinii biegłego dendrologa dr hab. inż. M. K. wynika, iż dąb szypułkowy ma obwód pnia 510 cm. Stan zachowania drzewa (żywotność) -80%. Usunięto 60% korony drzewa. Dąb ten nie był drzewem obumarłym albo nierokującym szans na przeżycie nie stanowił złomu lub wywrotu. Przeprowadzone cięcia nie miały na celu usunięcia (wyłącznie) gałęzi obumarłych lub nadłamanych. Zniszczenie drzewa nie nastąpiło w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności.
W ocenie organu I instancji opinia została sporządzona w sposób fachowy i niebudzący wątpliwości, zawiera uzasadnienie, które pozwoliło dokonać analizy poprawności wniosków, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej, autor posłużył się fachową literaturą i obowiązującymi przepisami.
W związku z wnioskiem skarżącego, z 29 sierpnia 2022 r., organ ponownie, pismem z 14 lutego 2023 r. zwrócił się do E. ,o potwierdzenie dotychczas przekazanych informacji oraz ich ewentualne uzupełnienie, bowiem z treści zeznań świadków przesłuchanych w sprawie wynika, że firma E1 oraz "energetyka" D. miały przeprowadzać cięcia gałęzi w obrębie korony drzewa na działce nr [...] ze względu na zagrożenie dla linii energetycznej przebiegającej w sąsiedztwie drzewa.
W odpowiedzi udzielonej w piśmie z 6 marca 2023 r. E. podała, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko, tj. że nie dokonywano przycięcia drzewa gatunku dąb szypułkowy. Drzewo to znajduje się za budynkiem posadowionym na działce nr [...], w znacznej odległości od linii napowietrznej.
W sprawie przesłuchano świadków wskazanych przez skarżącego, a postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r. organ odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków – pracowników E. na okoliczność wcześniejszego przycinania gałęzi.
W oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, organ I instancji uznał, że zniszczenie dębu szypułkowego nie było uzasadnione stanem wyższej konieczności. Zdaniem organu, łamiących się konarów i gałęzi, co miało miejsce kilkukrotnie w przeciągu kilkunastu lat, w trakcie silnych wiatrów, nie sposób zakwalifikować jako stanu nagłego, niespodziewanego, stwarzającego na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej o wyższej wartości, że uzasadniał on usunięcie ponad 50% korony, w tym zdrowych konarów. Stąd też organ za zasadne uznał nałożenie na skarżących kary za zniszczenie drzewa w sposób wskazany w sentencji decyzji.
Od decyzji tej Skarżący wnieśli odwołanie, zarzucając naruszenie:
a) art. 87a ust. 5 u.o.p., poprzez fakt, iż skarżący zniszczyli drzewo z gatunku dąb szypułkowy znajdujący się na ich nieruchomości w P. , w ten sposób, że firma działająca w ich imieniu dokonała przycięcia ponad 50% konarów drzewa, w sytuacji, gdy dokonanie przycięcia konarów spowodowane zostało stanem wyższej konieczności, polegającym na systematycznym, niespodziewanym, nagłym i poważnym zagrożeniu dla dobra prawnego najwyższej wartości, jakim jest życie ludzkie, co w efekcie nie było naruszeniem ww. przepisu,
b) art. 7 k.p.a., tj. zasady uwzględnienia interesu publicznego i słusznego interesu obywateli, poprzez brak podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w ten sposób, że organ nie uwzględnił wniosków dowodowych strony, zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
a polegających na przesłuchaniu pracowników "E.", którzy dokonywali przycięcia konarów przedmiotowego drzewa, a wiedzę na temat ich tożsamości posiada R. K., którego organ nie przesłuchał uzupełniająco na tę okoliczność,
c) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, w ten sposób, że organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i nie kierował się zasadami bezstronności i równego traktowania, m.in. w ten sposób, iż dopuścił jako dowód w przedmiotowym postępowaniu opinię prywatną rzeczoznawcy A. K. przedłożoną przez G. ", mając pełną świadomość,
iż opinii takiej, z uwagi na jej prywatny charakter, dopuścić nie mógł, o czym mówią wszystkie znane w tej materii orzeczenia sądów,
d) art. 10 § 1 k.p.a., tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, poprzez brak doręczenia T. O. zawiadomienia o prawie wglądu do akt postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów na koniec postępowania, co jest rażącym naruszeniem ogólnej zasady określonej w ww. przepisie,
e) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ich nie zastosowanie, skutkujące nie zebraniem i nie rozpatrzeniem całego materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
w szczególności polegające na poczynieniu ustaleń w sposób dowolny, nie znajdujący odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, a także braku podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez nieprzesłuchanie
w charakterze świadków pracowników "E. D." i uzupełniającym przesłuchaniu R. K., bowiem przedmiotem tego dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla strony, a także poprzez brak sporządzenia opinii uzupełniającej biegłego powołanego z urzędu na okoliczność m.in. kruchości przedmiotowego drzewa, bowiem przedmiotem tych dowodów są okoliczności mające znaczenie dla strony,
f) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego postanowienia motywów rozstrzygnięcia, w szczególności polegające na nienależytym uzasadnieniu faktycznym postanowienia, wyrażającym się w szczególności brakiem wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, przy czym, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, również braku uzasadnienia prawnego, tj. wyjaśnienia podstaw prawnych postanowienia z przytoczeniem właściwych przepisów prawa, a także przeprowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz braku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego i braku czuwania organu nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa,
i w tym kontekście braku udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, które
to uchybienia doprowadziły do poczynienia przez organ I instancji błędów
w ustaleniach stanu faktycznego, przyjętych za podstawę decyzji, które miały wpływ
na jego treść, a polegających na przyjęciu przez organ, iż skarżący dopuścili się zniszczenia drzewa gatunku dąb szypułkowy, podczas gdy działanie ich opierało się na działaniu podjętym w stanie wyższej konieczności polegającym na systematycznym, niespodziewanym, nagłym i poważnym zagrożeniu dla dobra prawnego najwyższej wartości, jakim jest życie ludzkie, co w efekcie nie było naruszeniem przepisu art. 87 ust. 5 u.o.p.
Decyzją z 16 września 2024 r., nr SKO/PG/451/5013/2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, uchyliło decyzję organu I instancji w części obejmującej punkt 2 i w tym zakresie orzekło, że termin płatności wymierzonej kary administracyjnej za zniszczenie drzewa w części obejmującej 70% jej wymiaru, tj. kwoty 24.990 zł odracza się na okres 5 lat, od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, pod warunkiem, że w tym okresie przedmiotowe drzewo zachowa żywotność. W pozostałej części organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że na działce nr [...] obręb K., stanowiącej własność skarżących, rośnie drzewo z gatunku dąb szypułkowy. Za bezsporny uznał również fakt, że w okresie pomiędzy 23 kwietnia 2020 r. do 25 lipca 2020 r. dokonano przycięcia gałęzi i konarów przedmiotowego drzewa na zlecenie skarżącego, a redukcja jego korony objęła ponad 50%, co wynika z opinii biegłego dendrologa M. K., w szczególności
z analizy porównawczej fotografii drzewa z kwietnia 2020 r. i z października 2020 r.
Jak stwierdziło Kolegium, w sprawie nie jest też kwestionowana sama wysokość administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa. Organ wyjaśnił, że obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm, wynosi 510 cm. Zgodnie z przepisami rozporządzenia, dla drzewa z gatunku dąb szypułkowy stawka za wycięcie wynosi 70 zł za 1 cm obwodu. Przemnożenie obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm, tj. 510 cm, przez stawkę w wysokości 70 zł, daje kwotę 35.700 zł. Zatem kara została obliczona prawidłowo.
Zdaniem organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy
nie potwierdza wywodów skarżącego, iż przycięcie gałęzi i konarów drzewa podyktowane było bezpieczeństwem mienia i ludzi znajdujących się na nieruchomości. Z fotografii wykonanej w kwietniu 2020 r. nie wynika, aby na drzewie znajdowały się pęknięte czy nadłamane konary. Z opinii biegłego M. K. wynika, że drzewo jest zdrowe, a w miejscach cięć powstały liczne odrosty.
Organ II instancji stwierdził, że to na skarżącym, jako właścicielu nieruchomości, ciążył obowiązek dokładnego poinstruowania wykonawcy, w jakim zakresie może przeprowadzić redukcję korony drzewa. Skoro wykonanie prac powierzono innej osobie, skarżący winien był zadbać o zawarcie pisemnej umowy, zawierającej dokładne określenie zakresu zleconych prac, tak aby nie było wątpliwości, które gałęzie należy przyciąć, a także iż redukcja korony nie może przekroczyć 30%.
Skoro takiej umowy nie zawarto, to zdaniem organu odwoławczego, brak podstaw do uznania, że wykonawca przekroczył zakres zlecenia i to na ten podmiot należałoby nałożyć administracyjną karę za zniszczenie drzewa.
Organ II instancji dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego i uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił dopuszczenia dowodów, o które wnioskował skarżący. Zauważył, że ze znajdujących się w aktach sprawy fotografii wyraźnie wynika, że napowietrzna linia energetyczna oraz drzewo znajdują się po dwóch różnych stronach budynku, posadowionego na działce nr [...] i gałęzie drzewa nie wchodzą w przestrzeń nad linią. Dokumentacja fotograficzna koresponduje zatem z informacjami zawartymi w pismach E. , gdzie wskazano, że nie dokonywano cięć gałęzi drzewa, ponieważ nie było takiej potrzeby.
Organ II instancji uznał, że nie jest zasadny zarzut odwołania dotyczący niezebrania wszystkich dowodów i naruszenia przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu dopuszczenia dowodu z prywatnej opinii biegłego A. K., organ II instancji wyjaśnił, że niezależnie od tej prywatnej opinii organ I instancji zlecił sporządzenie opinii dendrologicznej biegłemu M. K., a rozstrzygnięcie organu I instancji zostało w głównej mierze oparte właśnie na tej opinii.
W kwestii braku zawiadomienia T. O. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy organ II instancji wskazał, że organ I instancji wystosował zawiadomienie z 15 września 2023 r. zarówno do skarżącego, jak i do skarżącej.
Z wydruku śledzenia korespondencji po numerze nadania wynika, że korespondencja zawierająca wspomniane zawiadomienie została doręczona, zaś w aktach sprawy znajduje się duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru tej korespondencji przez skarżącą. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., organ II instancji uznał za bezzasadny.
Dalej organ II instancji przytoczył brzmienie art. 88 ust. 4 u.o.p. i zauważył,
że organ I instancji, w pkt 2 badanej decyzji nie wskazał, że odroczenie płatności 70% ustalonej kary administracyjnej następuje pod warunkiem zachowania przez drzewo żywotności przez okres 5 lat. Z tego względu, w ocenie organu II instancji, konieczne było uchylenie pkt 2 badanej decyzji i orzeczenie co do istoty, poprzez uzupełnienie tej części rozstrzygnięcia o warunek pod jakim płatność części kary jest odraczana.
D. M. i T. O., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na decyzję organu II instancji , wnosząc o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie jawnym i wezwanie na nią strony skarżącej celem złożenia zeznań.
Wydanej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 87a ust. 5 u.o.p., poprzez błędne uznanie, że skarżący zniszczyli drzewo z gatunku dąb szypułkowy znajdujący się na nieruchomości skarżących, w ten sposób, że Firma działająca w imieniu skarżących dokonała przycięcia ponad 50% konarów drzewa, w sytuacji, gdy dokonanie przycięcia konarów spowodowane było stanem wyższej konieczności, bowiem stan drzewa, jego położenie w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań i linii energetycznej poważnie zagrażał życiu i zdrowiu ludzi, co bezspornie jest najwyższą wartością,
a w konsekwencji nie spełniło kryterium skarżonego przepisu, i co w efekcie nie było naruszeniem ww. przepisu;
2. przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 138 § 1 pkt 2 "ppsa" w zw. z:
a) art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
co w konsekwencji doprowadziło stronę do braku czynnego udziału w toczącym postępowaniu, a mianowicie skarżąca, będąca stroną, nie została zawiadomiona
o możliwości końcowego zaznajomienia się z całością zebranego materiału dowodowego i jednocześnie pozbawiona możliwości przysługującego jej prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, które w tej sytuacji nie powinny stanowić podstawy rozstrzygnięcia,
b) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, w ten sposób, że organ prowadził postępowanie w sposób oderwany
od budzącego zaufania jego uczestników do władzy publicznej i nie kierował się zasadami bezstronności i równego traktowania, m.in. w ten sposób, iż dopuścił jako dowód w przedmiotowym postępowaniu opinię prywatną rzeczoznawcy A. K. przedłożoną przez G. ", mając pełną świadomość, iż opinii takiej, z uwagi na jej prywatny charakter, dopuścić nie mógł, o czym mówią wszystkie znane w tej materii orzeczenia sądów,
c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 106 § 3 "p.p.s.a.", tj. zasady uwzględnienia interesu publicznego i słusznego interesu obywateli, poprzez brak podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w ten sposób, że organ nie uwzględnił wniosków dowodowych strony skarżącej, zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a polegających na nieprzesłuchaniu pracowników "E. ", którzy dokonywali przycięcia konarów przedmiotowego drzewa, a wiedzę na temat ich tożsamości posiada R. K., którego organ nie przesłuchał uzupełniająco na tę okoliczność;
d) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, skutkujące niezebraniem i nierozpatrzeniem całego materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
w szczególności polegające na poczynieniu ustaleń w sposób dowolny, nie znajdujący odzwierciedlenia w zebranym materialne dowodowym, a także braku podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez nieprzesłuchanie
w charakterze świadków pracowników "E. D." i uzupełniającym przesłuchaniu R. K., bowiem przedmiotem tego dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla strony skarżącej, a także poprzez brak sporządzenia opinii uzupełniającej biegłego powołanego z urzędu na okoliczność m.in. kruchości przedmiotowego drzewa, bowiem przedmiotem tych dowodów są okoliczności mające znaczenie dla strony,
e) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego postanowienia motywów rozstrzygnięcia, w szczególności polegające na nienależytym uzasadnieniu faktycznym postanowienia, wyrażającym się w szczególności brakiem wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, również braku uzasadnienia prawnego, tj. wyjaśnienia podstaw prawnych postanowienia z przytoczeniem właściwych przepisów prawa, a także przeprowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz braku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego i braku czuwania organu nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa,
i w tym kontekście braku udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, które to uchybienia doprowadziły do poczynienia przez organ II instancji błędów w ustaleniach stanu faktycznego, przyjętych za podstawę decyzji, które miały wpływ na jego treść,
a polegających na przyjęciu przez organ, iż skarżący dopuścili się zniszczenia drzewa gatunku dąb szypułkowy, podczas gdy ich działanie opierało się na czynnościach podjętych w stanie wyższej konieczności polegających na systematycznym, niespodziewanym, nagłym i poważnym zagrożeniu dla dobra prawnego najwyższej wartości, jakim jest życie ludzkie, co w efekcie nie było naruszeniem art. 87 ust. 5 u.o.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie, w dniu 30 kwietnia 2025 r., skarżący podtrzymał skargę i wnioski
w niej zawarte. Wskazał, że około 18 lat temu spadł konar i uszkodził dom, ale nie zostało to udokumentowane. Podjął wówczas działania, aby zagrożenie zmniejszyć. W Wydziale Ochrony Przyrody Urzędu Wojewódzkiego w S. uzyskał informację, że nie ma problemu, bo dąb nie jest pomnikiem przyrody. Sprawdził, że nie istnieje on również w gminnej ewidencji. Skarżący ponadto wskazał, że prosił o pomoc różne organy, ale jej nie otrzymał. Kiedy spadł największy konar wysłał zdjęcie do wójta, ale również nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Skarżący podkreślił, że firma, którą zatrudnił, była kompetentna. Skarżący zauważył, że skoro powołuje się na stan wyższej konieczności, to było zasadne (przycięcie konarów). Ponadto skarżący wskazał, że był obecny przy tym jak pracownicy "E. " przycinali drzewo. Podkreśla, że konary drzewa cały czas spadają. Podniósł, że w opinii biegłego brak jest wskazania jaka jest kruchość tego drzewa i dlaczego tak łatwo się łamie. Na pytanie sędziego – skarżący oświadczył, że nie wystąpił o zezwolenie na wycięcie drzewa z uwagi na to, że stanowi zagrożenie, albowiem uważa, że tak piękne drzewo powinno rosnąć, tylko powinno w odpowiedni sposób być zabezpieczone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Jej przedmiotem uczyniono decyzję nakładającą na skarżących karę pieniężną za zniszczenie drzewa. Na wstępie rozważań należy zatem wyjaśnić, że kwestie związane z pielęgnacją i właściwym utrzymaniem drzew i krzewów reguluje art. 87a u.o.p. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.
Stosownie do ust. 2, prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
Zgodnie z art. 87a ust. 3 zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg.
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (ust. 4).
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (ust. 5).
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do drzew, o których mowa w art. 83f ust. 1 (ust. 6).
Przywołany przepis określa warunki, w których dopuszczalne i możliwe jest dokonywanie prac w obrębie korony i korzeni drzew i krzewów. Jednym z nich jest wykonanie dokumentacji, w tym również fotograficznej, wskazującej na konieczność wykonania zabiegów pielęgnacyjnych. Oznacza to, że na właścicielu drzewa spoczywa obowiązek po pierwsze wykazania, że wykonanie takich zabiegów było konieczne, a po wtóre udokumentowania stanu drzewa lub krzewu przed przystąpieniem do ich wykonania. Ciężar dowodu, w zakresie wykazania konieczności i zasadności wykonania prac, o których mowa w art. 87a ust. 1 u.o.p. spoczywa na właścicielu drzewa, który sporządzoną w związku z tym dokumentację winien przechowywać przez okres 5 lat.
W badanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż drzewo rosnące na terenie posesji skarżących nie jest pomnikiem przyrody. Nie zachodzą również okoliczności, o których mowa w art. 83f ust. 1 u.o.p.
Zatem w sytuacji, gdy zaistniała konieczność wycięcia gałęzi i konarów, których stan zagrażał zdrowiu i życiu przebywających na terenie posesji osób, w pierwszej kolejności obowiązkiem skarżących było udokumentowanie tego stanu, również w formie zdjęć. Co prawda ustawodawca nie przewidział jakiego rodzaju dokumentację należy w tym wypadku sporządzić, z treści przepisu należy jednak wnioskować, że dokumentacja ta powinna się składać z dwóch części opisowej i fotograficznej. W odniesieniu do tej pierwszej części należałoby, zdaniem Sądu przyjąć, że dla wykazania, iż wykonanie cięć pielęgnacyjnych jest konieczne, wskazanym – zwłaszcza jeżeli chodzi o drzewo spełniające warunki do uznania go za pomnik przyrody, byłoby uzyskanie opinii specjalisty, z której wynikałoby, które konary i gałęzie należy przyciąć i w jaki sposób trzeba to uczynić, aby ingerencja była jak najmniej szkodząca drzewu. Niemniej istotną rolę odgrywa dokumentacja fotograficzna, która powinna obrazować stan drzewa, w szczególności przeznaczonych do wycięcia gałęzi i konarów. Powinna również pozwolić na ocenę wielkości jego korony i ustalenie, czy wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych mieści się w granicach zakreślonych art. 87a ust. 2 u.o.p.
Sporządzenie tej dokumentacji ma również istotne znaczenie dla określenia, czy wystąpiły okoliczności uzasadniające przekroczenie wymiaru dopuszczalnych cięć, ponad ustalone we wspomnianym przepisie 30%.
Przede wszystkim jednak dokumentacja, o której mowa winna stanowić podstawę do podjęcia jakichkolwiek działań w obrębie korony drzewa, o tym bowiem stanowi wprost art. 87a ust. 2 u.o.p. Przyjęcie takiego punktu widzenia prowadzi z kolei do wniosku, że bez sporządzenia stosownej dokumentacji podjęcie jakichkolwiek prac w obrebie korony drzewa nie jest możliwe.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, że skoro drzewo rośnie na terenie prywatnej nieruchomości, to rację miał organ wskazując skarżącemu, że to na właścicielach nieruchomości spoczywa obowiązek jego pielęgnacji i podejmowania działań zmierzających do jego zachowania w jak najlepszym stanie - z jednej strony oraz podejmowania działań mających na celu ochronę przebywających na terenie posesji osób, w celu uchronienia ich przed ewentualnym niebezpieczeństwem ze strony drzewa - z drugiej.
Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie wywody skarżącego, że powiadamiał organy o realnym niebezpieczeństwie i żaden z organów, do których się zwracał nie udzielił mu pomocy. Niezasadnym było oczekiwanie, że organy dokonają odpowiednich zabiegów w koronie drzewa na terenie prywatnej posesji na własny koszt.
Skarżący zostali poinformowani o przepisach, które w takim wypadku mają zastosowanie i to na nich spoczywał obowiązek zastosowania się do tych regulacji.
W świetle znajdujących się w aktach opinii, których wnioski są spójne, nie ulega wątpliwości, że drzewo zostało zniszczone w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. Nie ulega przy tym wątpliwości, że cięcia konarów i gałęzi zostały wykonane niefachowo i nieprofesjonalnie.
Skarżący nie dysponują dokumentacją, o której mowa w art. 87a ust. 3 przywołanej ustawy, zatem po pierwsze nie byli uprawnieni do podejmowania jakichkolwiek prac w koronie drzewa, a po wtóre nie są w stanie wiarygodnie twierdzić, iż podjęte działania wpisywały się w cel, o którym mowa w art. 87a ust. 2.
W aktach sprawy znajduje się natomiast bogaty materiał fotograficzny, obrazujący wielkość korony drzewa przed usunięciem gałęzi i konarów, co czyni wiarygodnymi wnioski opinii, z których wynika, że doszło do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa.
Sąd nie podzielił wywodów skarżących, w zakresie naruszenia art. 87a ust. 5 u.o.p. Wbrew wywodom skargi, organ zgromadził obszerny materiał dowodowy, który należycie i wyczerpująco ocenił. Z materiału tego wynika, że korona drzewa była sukcesywnie podcinana, a wykonane w trakcie oględzin fotografie i wnioski opinii biegłych potwierdzają okoliczność, iż wycięto zdrowe konary i gałęzie. W dodatku uczyniono to nieumiejętnie i ze szkodą dla drzewa, w wymiarze przekraczającym 50%.
Nie mają racji skarżący wywodząc, że ich działanie było usprawiedliwione i spowodowane stanem wyższej konieczności, z uwagi na stan drzewa i stwarzane zagrożenie dla otoczenia, w tym przebiegającej w pobliżu linii energetycznej.
Dokonując zasadności tego argumentu przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 89 ust. 7 u.o.p., w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Zatem, aby skutecznie uniknąć kary za zniszczenie drzewa skarżący musieliby wykazać, że działali w stanie wyższej konieczności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której usunięcie, zniszczenie lub uszkodzenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Powinien być to stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Wskazuje się również na brak możliwości uniknięcia niebezpieczeństwa jak tylko przez poświęcenie jakiegoś innego dobra. Dobro poświęcone zaś przedstawia wartość niższą od ratowanego. (wyroki WSA w Gliwicach z 6 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 836/24, WSA w Krakowie z 26 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1294/24, WSA we Wrocławiu z 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 255/24 – dostępne w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W badanej sprawie, w ocenie Sądu, stan wyższej konieczności nie wystąpił, pomimo wskazywanych przez skarżących incydentów polegających na obłamaniu się w przeszłości konarów i gałęzi drzewa i uszkodzeniu przylegającej do domu wiaty. Należy bowiem zwrócić uwagę, że opisywane przez skarżących zdarzenia miały miejsce w przeszłości, gałęzie i konary zostały z posesji usunięte. W dacie wykonania prac w obrębie korony drzewa, jak wynika z akt sprawy, żadne nagłe zdarzenia nie wystąpiły, a ich podjęcie miało charakter prewencyjny i miało zapobiec tego rodzaju zdarzeniom w przyszłości. Stąd też nie miały większego znaczenia dla oceny zasadności nałożenia na skarżących kary zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Co prawda potwierdziły one podnoszoną przez skarżących okoliczność, iż konary i gałęzie drzewa ulegają złamaniom, ale okoliczność ta w sprawie nie jest sporna.
Nie mają racji skarżący wywodząc, że organ naruszył przepisy postępowania odstępując od ponownego przesłuchania świadka R. K. – wykonawcy prac w obrębie korony drzewa na okoliczność danych pracowników zakładu elektroenergetycznego, którzy w przeszłości dokonywali przycięcia korony drzewa. Organ dwukrotnie zwracał się do zakładu celem potwierdzenia tej okoliczności i dwukrotnie uzyskał informację, że tego rodzaju prac nie zlecano. Zasadnie więc uznał powyższą okoliczność za udowodnioną.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem podniesienie tego zarzutu mogłoby wywołać skutek jedynie wówczas, gdyby skarżąca wykazała, że niezawiadomienie jej o możliwości zapoznania się z całością zebranego materiału dowodowego miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca na takie okoliczności nie wskazała, a z akt wynika, że w pełni korzysta z przysługujących jej praw do zaskarżenia wydanej przez organ I instancji decyzji oraz wniesienia skargi od decyzji organu odwoławczego.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Rzeczywiście załączona do akt opinia biegłego rzeczoznawcy dr n. przyr. A. K. jest dokumentem prywatnym, niemniej – w świetle przywołanego przepisu podlega ona ocenie jak każdy inny dowód.
Podkreślić należy, że nie jest to jedyna opinia, jaką dysponował organ wydając rozstrzygnięcie. W aktach znajduje się bowiem opinia sporządzona na zlecenie organu, a analiza obu tych dokumentów wskazuje, iż wnioski postawione przez obu biegłych w zakresie zniszczenia drzewa są zbieżne. Nie ma przy tym racji skarżący wskazując, że w opiniach brak jest wyjaśnienia, dlaczego drzewo ma kruche gałęzie i konary i z jakich przyczyn tak łatwo ulegają one złamaniom. Nie taki był cel sporządzenia opinii. Rzeczą biegłego było ustalenie, czy doszło do zniszczenia drzewa i tego dotyczyła sporządzona na zlecenie organu opinia. Skarżący mogą natomiast we własnym zakresie pozyskać opinię biegłego dotyczącą kruchości i łamliwości drzewa.
Wbrew wywodom skargi uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji zostały sporządzone w sposób staranny i wyczerpujący. Organy dokonały analizy stanu prawnego i faktycznego, a swoje stanowiska w zakresie zasadności nałożenia na skarżących kary z zniszczenie drzewa właściwie umotywowały.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), orzekł oddaleniu skargi.