II SA/Sz 907/23

II SA/Sz 907/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1 i ust. 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2016 poz 2022
par. 3 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 2 pkt 35 lit. a i b, art. 64 ust. 1, art. 140aa ust. 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6 ,art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Spółka na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 lutego 2023 r. nr [...], II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie na rzecz strony skarżącej Spółka kwotę 3200 (trzy tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Decyzją z 20 lutego 2023 r, nr [...], wydaną na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., zwanej dalej: "u.t.d.") w zw. z l.p. 10.2.4 załącznika 3 do u.t.d., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej: "Organem I instancji") nałożył na B. Spółka z o.o.
z siedzibą w S. (zwanej dalej: "Stroną" lub "Skarżącym") karę pieniężną
w wysokości 10.000 zł.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Organ I instancji wskazał, że ww. karę nałożył na Stronę w związku z dopuszczeniem do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 20% (l.p. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Dokonanie tego naruszenia stwierdzono podczas kontroli drogowej w dniu
[...] października 2022 r., przeprowadzonej na drodze krajowej nr [...], dotyczyło
to 6-osiowego zespołu pojazdów składającego się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki M. o nr rej. [...] oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki W. o nr rej. [...] Wskazanym zespołem pojazdów kierował D. P.. Według ustaleń, w momencie zatrzymania ww. środka transportu do kontroli drogowej Strona wykonywała przewóz drogowy ładunku podzielnego w postaci ryb mrożonych w kartonach umieszczonych w 40-stopowym kontenerze. Przedmiotowy przewóz był realizowany na trasie ze S. do B.. Z uwagi na przekroczenie promienia 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub ładunku kontrolowany przewóz nie stanowił operacji transportu kombinowanego lub intermodalnego. Cały przewożony kontrolowanym środkiem transportu ładunek był przedmiotem realizowanej przez Stronę usługi transportowej. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli.
2. Strona, zastępowana przez radcę prawnego, wniosła odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji z 20 lutego 2023 r., której zarzuciła:
a) naruszenie przepisów postępowania, w postaci art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., poprzez wadliwe, tj. sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej, przeprowadzenie postępowania dowodowego, niedokonanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów i błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy;
b) naruszenie art. 140aa ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez mylne uznanie, iż Strona należy do katalogu podmiotów, na których zgodnie z treścią ustawy nakłada się karę pieniężną;
c) odmowę zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym;
d) odmowę zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 43 ustawy z 15 listopada
1984 r. Prawo przewozowe.
3. Decyzją z 10 sierpnia 2023 r., nr [...], wydaną
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. e, art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d.,
art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., zwanej dalej: "p.r.d.") oraz lp. 10.2.4 załącznika
nr 3 do u.t.d., Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej: "Organem
II instancji"), utrzymał w całości w mocy decyzję Organu I instancji z 20 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu swej decyzji Organ II instancji wskazał, m.in., że w myśl art. 64 ust. 2 u.t.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Organ II instancji stwierdził, że Organ I instancji prawidłowo nałożył na Stronę karę pieniężną za naruszenie określone lp. 10.2.4 załącznika nr 3 u.t.d. Wskazał, że pomiary nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego środka transportu wykonano przenośną wagą dwupomostową typu METEOR-E-064 do pomiarów dynamicznych (w ruchu). Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy – 40t. Użyta podczas kontroli przenośna waga legitymuje się zatwierdzeniem wydanym przez Główny Urząd Miar w Warszawie. Pomiary przeprowadzono zgodnie z procedurą opisaną w instrukcji producenta urządzeń wagowych. Kierujący, pouczony po zakończeniu ważenia prowadzonego przez siebie pojazdu o możliwości powtórzenia tej czynności, nie wniósł o jej powtórzenie. W dniu kontroli zespołem pojazdów Strona wykonywała przewóz drogowy z ładunkiem podzielnym, innym. Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b p.r.d., ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak było jakichkolwiek wątpliwości Organu II instancji co do podzielności przewożonego ładunku. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy, tj. rzeczywista masa całkowita – 48.000 kg - z przekroczeniem o 8.000 kg, co stanowi przekroczenie o 20% dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.
Organ II instancji odniósł się następnie do argumentacji odwołania. Zauważył, że Strona wypowiedziała się w toku postępowania administracyjnego przed Organem
I instancji, niemniej jednak nie wskazała żadnych okoliczności pozwalających
na uwolnienie jej od odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia przepisów u.t.d. W sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło
w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Posiadane i okazane w trakcie kontroli drogowej zezwolenie kategorii IV
na przejazd pojazdu nienormatywnego, wydane w dniu 4 lutego 2022 r. i ważne
w terminie od dnia 8 lutego 2022 r. do dnia 8 lutego 2024 r. uprawniało do przejazdu pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek niepodzielny o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60.000 kg oraz naciskach na oś nieprzekraczających wartości dopuszczalnych. W przedmiotowej sprawie nie można jednak uznać argumentu Strony, że przewożony ładunek ryb mrożonych w kartonach był ładunkiem niepodzielnym.
W ocenie Organu II instancji w sprawie Organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ II instancji ustalił powyższe na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli drogowej, dokumentacji kserograficznej i okazanych podczas kontroli dokumentów oraz dokumentacji fotograficznej pojazdu sporządzonych przez kontrolujących. Organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego. Stan faktyczny w sprawie został ustalony zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Organ I instancji poinformował Stronę o przysługujących jej prawach jak i obowiązkach przywołując treść art. 10, art. 41, art. 73 § 1 i art. 81 k.p.a. i pouczając, iż brak odpowiedzi na powyższe w ciągu 7 dni od daty doręczenia spowoduje wydanie decyzji w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy. Do naruszenia przepisów u.t.d. doszło w wyniku działań Strony, dlatego brak jest podstaw do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w całości.
Zauważył również, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych.
Uzyskane w trakcie kontroli wyniki ważenia pojazdu nie budzą żadnych wątpliwości, kontrola drogowa został przeprowadzona w miejscu do tego przystosowanym, spełniającym wymagania dla wagi METEOR. Wobec powyższego zarzuty strony w ww. zakresie Organ II instancji uznał, za chybione.
Wobec podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 140aa p.r.d., Organ II instancji wyjaśnił, że w sprawie przedmiotowej kontroli toczyło się odrębne postępowanie Organu I instancji z tytułu naruszenia art. 140aa p.r.d. zakończone wydaniem decyzji. W odpowiedzi na odwołanie od niej Organ odwoławczy wypowie się co do ww. zarzutów.
4. B. Spółka z o.o. z siedzibą w S., zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Organu II instancji z 10 sierpnia 2023 r., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Organu I instancji z 20 lutego 2023 r. i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie na Jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Wydanej decyzji Skarżący zarzucił:
1). naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe, tj. sprzeczne
z zasadą prawdy obiektywnej, przeprowadzenie postępowania dowodowego, niedokonanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów i błędnym ustaleniem stan faktycznego sprawy, przez co bezpodstawnie nałożono na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, podczas, gdy z całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, iż Skarżący nie powinien ponosić odpowiedzialności za nienormatywność pojazdu, ponieważ obiektywnie nie miał wpływu na przeprowadzone czynności załadowcze i podjął wszelkie możliwe starania, aby zrealizować zlecenie transportowe w sposób zgodny z prawem, a odpowiedzialność
w tym zakresie powinna ciążyć na załadowcy;
2). naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 43 ustawy z 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, podczas gdy
z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że czynności ładunkowe należały do nadawcy ładunku, a nie do przewoźnika i to on winien wykonać czynności załadowcze w sposób nieprzekraczający dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi,
- art. 92c u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że przewoźnik powinien podjąć wszelkie dostępne działania, aby zapewnić przewóz ładunku odpowiadający prawu i to na nim ciąży odpowiedzialność za stwierdzenie braku normatywności pojazdu, podczas gdy w rzeczywistości przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia i tych okoliczności nie mógł przewidzieć, ponieważ nie dokonywał czynności załadowczych,
- art. 2 pkt 35 lit. b p.r.d., poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że przewożony przez Skarżącego ładunek w postaci ryb mrożonych nie odpowiada definicji ładunku niepodzielnego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że ładunek ten wymagał przewozu w ściśle kontrolowanych warunkach, co uniemożliwiało jego następcze przeładowanie, a ewentualne uprzednia czynności przeładunkowe powinien wykonać załadowca,
- art. 64ea p.r.d., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu,
że przewożony ładunek w postaci ryb mrożonych był ładunkiem podzielnym, co skutkowało uznaniem, że fakt posiadania przez Skarżącego zezwolenia kat. IV na przejazd pojazdu nienormatywnego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i przypisania odpowiedzialności przewoźnikowi, podczas gdy okoliczności sprawy i zasady logiki wskazują, że taki ładunek nie może być uznany za podzielny, ponieważ wymagał przewozu w ściśle kontrolowanych warunkach, co uniemożliwiało dysponowanie ładunkiem, w szczególności jego częściowym przeładunkiem.
W uzasadnieniu skargi wnoszący ją podniósł, że Organ II instancji nie rozważył w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy. Przewoźnik niebędący jednocześnie załadowcą, nie miał wpływu na przekroczenie nacisku osi. Organizacja przewozu, szczególnie w kontekście transportu kontenera, ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy nawet przy zastosowaniu obiektywnie posiadanych środków. Kierowca nie miał możliwości zidentyfikowania przekroczenia normy. Według otrzymanych przez Skarżącego informacji, zastosowano prawidłowy środek transportowy oraz dysponowano właściwym zezwoleniem, dlatego nie zaistniały jakiekolwiek podstawy aby twierdzić, iż przewóz ładunku odbędzie się w sposób niezgodny z prawem. W świetle posiadanych możliwości technicznych oraz prawnych, Skarżący dochował należytej staranności i podjął wszelkie możliwe kroki, jakie mogły zostać podjęte, aby przewóz zrealizowany został prawidłowo. Kontener z ładunkiem został załadowany w stanie zastanym, bez możliwości jego otwarcia.
Skarżący uważa, że twierdzenia Organu II instancji w zakresie braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c u.t.d. są błędne i nieuzasadnione. Załadowca, jako podmiot uczestniczący w procesie przewozu, na kanwie niniejszej sprawy, dysponował wiedzą techniczną o każdym ładunku, dlatego winien był załadować pojazd w sposób nie powodujący przekroczenia dopuszczalnych norm. W konsekwencji prowadzi to do uznania, iż przewoźnik nie miał realnego wpływu na powstanie naruszenia. Organ II instancji całkowicie pominął kwestię wskazaną wprost w art. 43 ustawy Prawo przewozowe i w żaden sposób nie odniósł się do odpowiedzialności załadowcy za czynności związane z załadunkiem towaru.
W odniesieniu do zarzutu braku pozyskania informacji przez przewoźnika
w zakresie wymiarów oraz masy każdego ładunku Skarżący wskazał, że wymiary ładunku nie przekraczały wartości właściwych dla zastosowanego środka transportu, zlecenie przewozowe nie zawierało informacji na temat ładunku, które mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości przewoźnika. Załadunek i rozmieszczenie towaru przeprowadzono bez udziału kierowcy, a kierowca nie miał podstaw do wniesienia uwag odnośnie załadunku kontenera. Powyższe wskazuje, iż Skarżący uczynił zadość ciążącym na nim obowiązkom i podjął wszelkie możliwe działania aby zrealizować zlecenie transportowe w sposób odpowiadający prawu.
Według Skarżącego, nie ulega również wątpliwości, że zarówno Organ I, jak
i Organ II instancji nie odniósł się w sposób kompleksowy do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Nie została poruszona kwestia sposobu przebiegu załadunku, realizacji załadunku, uczestniczenia kierowcy i jego wpływu na podjęte czynności załadowcze. Przekroczenie nacisku było dla kierowcy niezauważalne, a przy obiektywnie dostępnych metodach weryfikacji nie było możliwości, aby kierowca zidentyfikował nieprawidłowość i odpowiednio zareagował. W takim przypadku uznanie przewoźnika za podmiot odpowiedzialny jest nieuzasadnione.
Odnosząc się do uznania przez Organ II instancji, iż Skarżący na żadnym etapie sprawy nie udowodnił okoliczności zwalniających go z odpowiedzialności
za nienormatywność pojazdu zdaniem Skarżącego wykazał on, iż wszelkie parametry ładunku, kontenera, czy też zlecenia przewozowego były zgodne z normami, a przebieg transportu kontenera nie wzbudzał żadnych wątpliwości. Podkreślił, że charakter ładunku wymagał przewozu w ściśle kontrolowanych warunkach, co uniemożliwiało dysponowanie ładunkiem, w szczególności jego częściowym przeładunkiem. Przewóz został zrealizowany z zachowaniem najwyższych standardów oraz cechował się profesjonalizmem, co zostało wykazane już na początkowym etapie postępowania.
Jednakże Organ II instancji - wbrew logicznym argumentom podniesionym przez Skarżącego - przyjął w sposób odmienny, że ładunek ryb mrożonych nie może być uznany za ładunek niepodzielny, jednakże nie uzasadnił w żaden sposób swojego stanowiska w tym zakresie, co świadczy o braku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy. Taki tok rozumowania Organu II instancji przesądził o braku uwzględnienia istotnej kwestii dla oceny zasadności nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej, który posiadał ważne zezwolenie kat. IV na przejazd pojazdu nienormatywnego, co uprawniało do przejazdu pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek niepodzielny o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60.000 kg oraz naciskach na oś nieprzekraczających wartości dopuszczalnych.
Zdaniem Skarżącego, w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy uznać należy, że działania podjęte przez przewoźnika uzasadniają zastosowanie przez Organ art. 140aa ust. 4 p.r.d. – Skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, więc postępowanie wszczęte przez Organ powinno zostać umorzone. Ponadto podkreślił, że odpowiedzialność za zaniechanie czynność sprawdzających w zakresie nieprzekroczenia masy pojazdy powinna ciążyć na załadowcę nie na przewoźniku (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1811/18). Według Skarżącego, przedstawiona argumentacja, znajdująca także uzasadnienie w judykaturze, prowadzi do uznania, że Organ II instancji w sposób istotny dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.
5. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz
o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
6. W piśmie z 8 listopada 2023 r. Skarżący, zastępowany przez pełnomocnika, zawarł replikę do odpowiedzi Organu na skargę. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma załadowcy z 29 listopada 2022 r. na zaistnienie przesłanki określnej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz z konosamentu z 7 września 2022 r. na okoliczność wykazania faktu niepodzielnego charakteru przewożonego ładunku ryb mrożonych. Jednocześnie Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
7. Na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę oraz cofnął wniosek dowodowy zawarty w piśmie z 8 listopada 2023 r., z uwagi na to, że pismo to znajduje się już w aktach sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
8. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Uwaga ta jest na gruncie sprawy konieczna, ponieważ w ramach żądania uwzględnienia skargi Skarżący domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i rozpoznania sprawy co do jej istoty. Kontrola legalności oznacza w praktyce, że sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej w wykonywaniu ich funkcji, tylko eliminują z obrotu prawnego akty i czynności, stwierdzając ww. naruszenia, co oznacza, że żądanie skargi rozpoznania sprawy administracyjnej co do jej istoty nie mogło być uwzględnione w postępowaniu sądowym.
9. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 92a
ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym(Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm, zwanej dalej: "u.t.d."), zgodnie z którym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d.
Stosownie do l.p. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d., do naruszeń podlegających sankcji administracyjnej zalicza się dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%.
Zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm., zwanej dalej: "p.r.d."), przez "pojazd nienormatywny" rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz
z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz
z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych
w przepisach niniejszej ustawy. Stosowne do art. 2 pkt 35 lit. b ww. ustawy, przez ładunek niepodzielny rozumie się ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej ładunków.
Stosownie do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:
1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;
2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa
w pkt 1;
3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami;
4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.
Zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 2 p.r.d.).
Stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Jak wynika z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy – 40t.
W kontekście przytoczonych powyżej regulacji podkreślić trzeba, że zebranie dowodów w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie przepisów u.t.d. jest obowiązkiem Organu dokonującego kontroli.
Postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d., jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.").
10. W kontrolowanej sprawie niesporne są ustalenia Organów obu instancji dotyczące przeprowadzonej przez kontrolerów Inspekcji Transportu Drogowego kontroli drogowej w dniu [...] października 2022 r. przewozu zorganizowanego przez Skarżącego, dotyczącego 6-osiowego zespołu pojazdów składającego się z 3-osiowego ciągnika samochodowego oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej. W momencie kontroli Skarżący wykonywała przewóz drogowy ładunku podzielnego w postaci ryb mrożonych w kartonach umieszczonych w 40-stopowym kontenerze. Przewóz był realizowany na trasie krajowej; nie stanowił on operacji transportu kombinowanego lub intermodalnego. Cały przewożony kontrolowanym środkiem transportu ładunek był przedmiotem realizowanej przez ww. przewoźnika drogowego usługi transportowej.
Skarżący posiadał ważne zezwolenie kat IV, co uprawniało do przejazdu pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek niepodzielny o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60.000 kg oraz naciskach na oś nieprzekraczających wartości dopuszczalnych.
Osią sporu pozostaje czy Organy obu instancji prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy pod kątem ustalenia czy doszło do naruszenia przepisów określających obowiązki lub warunków przewozu drogowego z uwagi na charakter przewożonego towaru, jak również czy można przypisać Skarżącemu winę
za ewentualne naruszenie przepisów określających obowiązki lub warunki przewozu drogowego.
W zaistniałym sporze Sąd przyznał trafność zarzutom skargi w zakresie naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Należy bowiem uwzględnić, że w przypadku ustalenia, że w kontrolowanej sprawie ładunek był tego rodzaju jak podnosi Skarżący, czego Organy należycie nie wyjaśniły, to nie sposób traktować tego przewozu jako naruszającego przepisy określające obowiązki lub warunki przewozu drogowego.
11. Oceniając postępowanie Organu instancji w sprawie w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu.
Sąd kontrolujący sprawę uznał zasadność zarzutów skargi, bowiem Organ obciążając Skarżącego karą pieniężną nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem Sądu, Organ nie rozważył bowiem całości materiału dowodowego w sprawie. Nawet bowiem przy założeniu, że podczas kontrolowanego zespołu pojazdów Skarżącego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy całkowitej (wynosi 40 ton) o 0,8 tony, to należało uwzględnić okoliczność posiadania przez Skarżącego zezwolenia na wykonywanie transportu ponadnormatywnego do 60 ton masy całkowitej oraz rozważyć czy nie wystąpiły dodatkowo okoliczności wskazujące na wystąpienie w kontrolowanej sprawie przewozu z ładunkiem niepodzielnym, z którym możemy mieć do czynienia w przypadku towaru, jakim jest ryba mrożona.
Sąd podkreśla, czego zdaje się nie dostrzegły Organy obu instancji, że okoliczności tego rodzaju Skarżący podniósł już na etapie postępowania pierwszej instancji. W piśmie z 30 listopada 2022 r., którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych (k. 34), Skarżący wnosił o uznanie, iż niewspółmiernie wysokie koszty organizacji dodatkowego transportu, przeładunku składu i do tego zagrożenie zniszczeniem ładunku (chociażby przez częściowe rozmrożenie) wyczerpują znamiona definicji "ładunku niepodzielnego". Do pisma tego Skarżący dołączył oświadczenie odbiorcy towaru, którym jest przedsiębiorca zajmujący się produkcją
i dostarczaniem m.in. ryb mrożonych. Wskazywał on, że towar znajdujący się
w kontenerze, tj. mrożone filety morszczuka argentyńskiego, stanowi dla tego podmiotu jedną partię produkcyjną, przeznaczoną do przepakowania w produkt gotowy, którego odbiorcą jest klient (jedna z największych sieci w Polsce). Masa całkowita brutto kontenera mieści się w dopuszczalnej masie ładunku, jaką zgodnie z zezwoleniem, przewoźnik może transportować. Odbiorca towaru wyjaśnił dodatkowo, że co prawda towar spakowany jest w kartony, to jednak specyfika warunków przechowalniczych ogranicza możliwości rozładunkowe towaru, a warunki infrastrukturalne wykluczają przeładunek towaru bez naruszania odbiorcy na dodatkowe, bardzo wysokie koszty.
12. Odnosząc powyższe do uzasadnienia kontrolowanych w sprawie decyzji, Sąd zauważa, że Organ I instancji wskazał zdawkowo, że wyżej powołane okoliczności nie stanowią argumentu do zastosowania umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. We wskazanej kwestii nie wypowiedział się także należycie Organ II instancji, pomimo sformułowanych w odwołaniu zarzutów Skarżącego co do charakteru przewożonego towaru. Organ ten poprzestał na stwierdzeniu, że brak było jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku. Ogólnikowość i lakoniczność uzasadnienia decyzji świadczy o braku należytego odniesienia się do wszystkich spornych okoliczności sprawy przez Organ I jaki II instancji, co nadaje im cechę rozstrzygnięcia arbitralnego. Ogólnikowość uzasadnienia jest uchybieniem, które może mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż w praktyce uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania organu, a w konsekwencji pozbawia ją możliwość polemizowania
z oceną stanu sprawy z punktu widzenia interesów samej strony.
W ocenie Sądu, nie sposób w ww. sytuacji przyznać trafności wywodom Organu II instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentował, że Organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego.
Sąd zauważa, że zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. b ww. p.r.d., przez ładunek niepodzielny rozumie się ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej ładunków. Sąd wypływa wniosek, że nie sam fakt fizycznej podzielności ładunku determinuje uznanie go za podzielny bądź nie. Gdyby tak było, ustawodawca nie opatrzyłby ww definicji dodatkowymi atrybutami, którymi są: niewspółmiernie wysokie koszty lub ryzyko powstania szkody. W tej mierze żadna z kontrolowanych decyzji nie zawiera rozważań.
13. Podsumowując Sąd uznał, że ze wskazanych wyżej powodów zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Gdyby bowiem Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a następnie go oceniły, to mogłyby dojść do wniosku, że w okolicznościach tej sprawy uzasadnione jest twierdzenie, że poddany ocenie przewóz Skarżącego w dniu [...] października 2022 r. nie podlega sankcji administracyjnej, z uwagi na wyjątek wskazany w art. 64 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 35 lit. b p.r.d.
Rzeczą Organu będzie zatem ocena materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego z uwzględnieniem spójności faktów. Wynika to wprost z zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), która nie zostaje zrealizowana w przypadku braku oceny całego materiału dowodowego. Waga dostrzeżonych
w sprawie naruszeń przepisów postępowania administracyjnego powoduje,
że dla końcowego jej załatwienia konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu
I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania.
14. Kierując się powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, zasądzonych na rzecz Skarżącego od Organu orzeczono, jak w pkt II sentencji wyroku, na postawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.