II SA/SZ 724/24

II SA/Sz 724/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92c  ust. 1, pkt 1, art. 92a ust. 1,  ust. 7, Lp. 9.1 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 71, art. 81  ust. 1, ust. 2, ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189a  par. 2 pkt 2, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik,, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. nr 428000-COP3.4802.51.2024.10.IM Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., działając na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7, art. 93 ust. 1 i ust. 2 oraz Lp. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: "u.t.d."), nałożył na M. K. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą M. (dalej: "odwołująca", "skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego naczepą ciężarową nieposiadającą ważnego, aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jej zdatność do ruchu drogowego.
W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r., nr 3201-IOA.4802.7.2024, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny w sprawie wskazał, że w dniu 23 lutego 2024 r. funkcjonariusze Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego. Kontrola miała miejsce na autostradzie nr A6 w K. Funkcjonariusze skontrolowali zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej o numerze rejestracyjnym [...] Z okazanych przez kierowcę dokumentów wynikało, że skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy na podstawie posiadanej licencji nr [...] Kontrolujący stwierdzili, że środek przewozowy (naczepa) nie posiadał aktualnych badań technicznych, co wynikało z treści dowodu rejestracyjnego. Termin ważności badań upłynął w dniu 23 grudnia 2023 r. Z przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze sporządzili protokół nr MKR202400109604, z dnia 23 lutego 2024 r., w którym wskazali naruszenie opisane pod Lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kierowca podpisał protokół i nie wniósł do niego zastrzeżeń.
Po przedstawieniu przebiegu postępowania oraz zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że przepisy u.t.d. przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Odpowiedzialność przedsiębiorcy (przewoźnika) ma charakter administracyjny, co oznacza, że ma ona charakter bezwzględny, obiektywny i jest uruchamiana przez sam fakt zaistnienia bezprawności (naruszenia nakazu bądź zakazu określonego przepisem prawa administracyjnego, np. w ustawie o transporcie drogowym). Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym, decyzją właściwego organu, są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne.
Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność, iż należąca do odwołującej się naczepa ciężarowa, którą wykonywała przewóz drogowy, nie posiadała aktualnych badań technicznych (termin na przeprowadzenie takiego badania upłynął, zgodnie
z zapisem w dowodzie rejestracyjnym, 23 grudnia 2023 r., czyli dwa miesiące przed kontrolą drogową), została prawidłowo zakwalifikowana jako naruszenie Lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., a podniesione przez skarżącą zarzuty i argumenty w toku postępowania nie zasługują na uwzględnienie.
Dalej organ odwoławczy powołał przepisy art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 1 i ust. 5, art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U.
z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej: "p.r.d.") oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2024 r., poz. 141, dalej: "rozporządzenie MTBiGM").
Wypowiadając się w kwestii odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy, organ odwoławczy wskazał, że jako właściciel naczepy, którą odwołująca się wykonywała przewóz drogowy, strona była zobowiązana do przedstawienia jej do badania technicznego, aby uprawniony diagnosta mógł przeprowadzić takie badanie i ocenić, czy naczepa spełnia określone w tych aktach prawnych wymagania i czy jest zdatna do ruchu drogowego (czy może być użytkowana i nie stanowi zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego). Po przeprowadzeniu i stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego uprawniony diagnosta powinien odnotować to w dowodzie rejestracyjnym i wpisać kolejny termin badania. Obowiązku tego, według organu orzekającego, skarżąca nie wykonała.
Organ odwoławczy przeanalizował również możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Przytaczając treść art. 92c u.t.d. wskazał, że wyłączenie odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy drogowe istnieje wtedy, gdy organ ustali, że naruszenie przepisów nastąpiło w sytuacjach, na które podmiot ten nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Podmiot, który narusza przepisy, może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie doszło. Okoliczności takie podmiot wykonujący przewóz drogowy powinien udowodnić, tj. powinien przedłożyć dowody na ich zaistnienie, gdyż to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie bądź nie mógł przewidzieć wystąpienia naruszenia.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, uprawnienie to skarżąca posiada od 26 listopada 2019 r. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, skarżąca posiadając czteroletnie doświadczenie w wykonywaniu transportu drogowego towarów powinna posiadać i posiada wiedzę
o obowiązujących regulacjach prawnych (krajowych i unijnych), które dotyczą przewozów/transportu towarów oraz powinna się do nich stosować. Według organu odwoławczego skarżąca wiedziała (powinna wiedzieć), że przewóz będzie wykonywany z wykorzystaniem należącej do niej naczepy, która od dwóch miesięcy nie posiadała aktualnego okresowego badania technicznego. Powinna zatem brać pod uwagę i liczyć się z tym, że podczas kontroli wykonywania przewozu drogowego kontrolujący stwierdzą takie naruszenie i może zostać nałożona na nią kara pieniężna za to naruszenie.
Orzekający organ uznał, że przedstawionych przez odwołującą się okoliczności funkcjonowania przedsiębiorstwa i wykonywania przewozów nie może uwzględnić i odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z zatrudnianiem pracowników i powierzaniem im do wykonania określonych zadań i obowiązków. Takie scedowanie zadań i obowiązków nie zwalnia jednak pracodawcy (przedsiębiorcy transportowego) z odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia przepisów prawa. Zgodnie z ogólnymi zasadami, przedsiębiorca/pracodawca ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników i innych osób, które wykonują pracę na jego rzecz. Dotyczy to zarówno działań korzystnych dla pracodawcy, jak i niekorzystnych. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, że pracodawca (np. przedsiębiorca transportowy) korzysta z pracy innej osoby i osiąga z tego tytułu korzyści (zysk), a za ewentualne błędy i nieprawidłowości odpowiada już tylko wyłącznie pracownik. Zasada ta znajduje zastosowanie również w transporcie drogowym i jest widoczna w poglądach prawnych orzecznictwa sądowego. Przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują nakładanie administracyjnych kar pieniężnych właśnie na podmioty wykonujące przewozy drogowe, a nie na zatrudnionych pracowników (np. J. N., który jako pracownik administracyjny miał się zajmować kwestiami utrzymania pojazdów).
Organ odwoławczy dodał, że nie stwierdził, by za ujawnione podczas kontroli naruszenie została na odwołującą się nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ, w tym przez organ zagraniczny, a także, że od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął również okres 2 lat, który uniemożliwia nałożenie kary pieniężnej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów i podnoszonych przez skarżącą kwestii organ odwoławczy wskazał, że jako przedsiębiorca transportowy i pracodawca strona ma prawo wprowadzać rozwiązania organizacyjne, których celem jest prawidłowe wykonywanie obowiązków nałożonych przepisami prawa i uniknięcie negatywnych dla niej konsekwencji (np. kar pieniężnych). Jednak w tym zakresie powinna kontrolować, czy pracownicy prawidłowo wykonują te obowiązki.
Orzekający organ zauważył, że z treści dowodu rejestracyjnego wynika, że nie był to pierwszy raz, gdy naczepa nie posiadała ważnych badań technicznych. Wcześniejsze badanie miało mieć miejsce do dnia 18 grudnia 2022 r., a zostało przeprowadzone kilka dni później (23 grudnia 2022 r.). Wyznaczony na tym badaniu termin kolejnego (23 grudnia 2023 r.) również nie został dotrzymany - 23 lutego 2024 r. naczepa wciąż nie miała ważnych badań, co stwierdzono podczas kontroli. Sytuacja z miesiąca grudnia 2022 r. powinna stanowić dla odwołującej się sygnał i przesłankę do stwierdzenia, że wprowadzone rozwiązania nie są skuteczne i należy je ulepszyć.
Przekazane przez skarżącą w toku postępowania zawiadomienia o nałożeniu kar porządkowych (nagany) na K. T. i J. N., według organu odwoławczego, nie dotyczą sprawy. Zostały one sporządzone 26 lutego 2024 r. (trzy dni po kontroli, co mogłoby świadczyć o niezwłocznej reakcji strony na wynik kontroli), jednak ich treść wskazuje na wyjaśnienia złożone 4 września 2021 r., czyli prawie dwa i pół roku przed kontrolą, której wynik jest przedmiotem sprawy.
Z kolei wprowadzona w przedsiębiorstwie odwołującej się lista kontrolna stanu technicznego, sporządzana przez kierowców przed wyjazdem z bazy podmiotu, nie zawiera zapisów, aby przedmiotem sprawdzenia były zapisy o badaniach technicznych w dowodach rejestracyjnych. Zdaniem organu odwoławczego nawet gdyby takie zapisy istniały, nie zwalniałoby to od odpowiedzialności administracyjnej.
Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że przepisy ustawy o transporcie drogowym nie określają terminu, w jakim organ powinien wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Określają wyłącznie, że organ nie powinien wszczynać postępowania, a wszczęte umorzyć, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Taka sytuacja, zdaniem organu odwoławczego, nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy dodał, że nie stwierdził, aby organ I instancji naruszył szereg (niewskazanych przez stronę) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przeprowadził postępowanie sprawnie i bez zbędnej zwłoki. Postanowienie o wszczęciu postępowania doręczył 24 maja 2024 r., decyzję wydał 21 czerwca 2024 r. i doręczył 27 czerwca 2024 r. Postępowanie trwało więc około miesiąca, co przewidują przepisy k.p.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. K., działając przez radcę prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w S..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189f § 2 oraz art. 189f § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem braku możliwości udzielenia pouczenia, pomimo iż ziściły się przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania wyłącznie na pouczeniu;
§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141) w zw. z art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 1 u.t.d. w zw. z l.p. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez błędne przyjęcie, że ziściły się przesłanki do nałożenia kary pieniężnej z tytułu rzekomego wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, pomimo, iż pojazd był w pełni zdatny do ruchu;
art. 93 ust. 3 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przez jego niezastosowanie
i nieumorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy
w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bowiem strona nie miała wpływu na powstałe naruszenie, a nastąpiło ono wskutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a jednocześnie zapewniła ona właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych.
W świetle tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia podstaw do jego umorzenia. Strona wniosła również o zwrot kosztów od organu oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w jej ocenie norma zapisana w przepisie sankcjonującym, tj. Lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. obejmuje sytuacje, w których pojazd porusza się bez aktualnych badań okresowych, jednak chodzi tylko o takie badania, które potwierdzają zdatność do ruchu drogowego. Natomiast z przepisów u.t.d. oraz rozporządzenia MTBiGM nie wynika, aby okresowe badanie techniczne potwierdzało zdatność pojazdu do ruchu.
Zatem w ocenie skarżącej sporna decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. Lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie, wynikające z nieprawidłowo przeprowadzonej wykładni, przejawiającej się nałożeniem kary za stan faktyczny nieobjęty dyspozycją przywołanej normy sankcjonującej, co stanowi także naruszenie zasady praworządności oraz legalizmu i przejawia się nałożeniem sankcji za wykonywanie przewozu jednostką transportową nieposiadającą aktualnych badań technicznych, podczas gdy owe badania nie potwierdzają zdatności pojazdu do ruchu drogowego.
Po przywołaniu brzmienia art. 81 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 5, art. 82 oraz art. 71 ust. 1 p.r.d. skarżąca stwierdziła, że badanie okresowe nie stanowi badania określającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego. Jej zdaniem żaden przepis prawa nie definiuje pojęcia "zdatność", które to pojęcie nie jest tożsame
z "dopuszczeniem pojazdu do ruchu drogowego". Ponadto z art. 7 p.r.d. wynika,
że dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego i w związku z tym, w ocenie skarżącej, o dopuszczeniu do ruchu drogowego pojazdu nie decyduje brak ważnego badania technicznego, a jedynie zarejestrowanie pojazdu po spełnieniu wymagań wynikających z art. 66 p.r.d. Zatem, według skarżącej, przyjąć można,
iż do dopuszczenia do ruchu drogowego danego pojazdu wystarczy, aby posiadał on dowód rejestracyjny.
Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, uznać należy, iż L.p. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który odnosi się do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie może być podstawą do nałożenia kary pieniężnej.
Niemniej jednak, w przypadku nie podzielenia przez Sąd ww. stanowiska skarżąca z ostrożności procesowej wskazała, iż w jej ocenie twierdzenia organu
w zakresie braku podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy (pracodawcy) za naruszenia przepisów prawa w zakresie realizacji scedowanych zadań i obowiązków pracowników, wprowadzają absolutną odpowiedzialność przedsiębiorcy za cudze czyny. Zdaniem skarżącej orzecznictwo sądów administracyjnych poddaje generalnie krytyce oparcie odpowiedzialności przedsiębiorców wykonujących przewóz drogowy wyłącznie na zasadzie ryzyka i na stwierdzeniu samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków wskazując, że zachowanie takiego podmiotu (strony postępowania administracyjnego) powinno być oceniane z uwzględnieniem tzw. obiektywnego miernika staranności wymaganej zwykle od wykonującego przewóz.
Skarżąca stwierdziła, że obiektywna koncepcja odpowiedzialności cywilnej (także administracyjnej) nie jest odpowiedzialnością absolutną. Podkreśliła, wskazując na kontrolę dokumentacji oraz stosowanie kar porządkowych, że jako przedsiębiorca uczyniła wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić.
Zdaniem skarżącej regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym
w zakresie przesłanek wymierzania kar pieniężnych nie są kompletne w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a., a zatem możliwym jest chociażby udzielenie pouczenia na podstawie przepisu art. 189f § 1-3 k.p.a., również do zdarzenia objętego niniejszym postępowaniem, ponieważ ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje takiego rozwiązania. Skarżąca powołała się również na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, prezentując pogląd, że może mieć ona zastosowanie w niniejszej sprawie.
Końcowo skarżąca wskazała, że zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, co, jej zdaniem, skutecznie podważa stanowisko organu wyrażone w przedmiotowej sprawie poprzez niezastosowanie ww. regulacji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożyła skarżąca, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Karę pieniężną nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 93 ust. 1 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. Zgodnie z Lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, za każdy pojazd, organ nakłada karę pieniężną w wysokości 2 000 zł.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że poddana kontroli naczepa ciężarowa, przy pomocy której skarżąca wykonywała międzynarodowy przewóz drogowy, nie posiadała aktualnego badania technicznego. Kontrola została przeprowadzona w dniu 23 lutego 2024 r., zaś termin ważności badania upłynął w dniu 23 grudnia 2023 r. Okoliczności te dokumentują protokół kontroli, kopia dowodu rejestracyjnego, wydruk raportu z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Skarżąca okoliczności tych nie kwestionuje. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że okresowe badanie techniczne nie stanowi badania określającego zdatność pojazdu do ruchu a zatem brak było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, względnie że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz 189f k.p.a.
W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, iż kwestie badań technicznych pojazdów uregulowane zostały w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 81 ust. 1 p.r.d. właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru, przyczepy lub samochodu osobowego przeznaczonego do zawodów sportowych jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się natomiast na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (art. 81 ust. 2 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne, co do zasady, przeprowadza się corocznie (art. 81 ust. 5 p.r.d.).
Z powyższych przepisów jasno wynika wymóg dysponowania przez właściciela pojazdu aktualnym badaniem technicznym. Sąd nie ma przy tym żadnych wątpliwości, że badanie techniczne służy sprawdzeniu, czy pojazd jest zdatny do ruchu drogowego czy też nie. Brak aktualnego badania technicznego jest skorelowany z brakiem zdatności pojazdu do ruchu drogowego (tak też WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt II SA/Go 493/23; WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 95/23; WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 367/22). Zdaniem Sądu za przyjęciem stanowiska, że brak aktualnego badania technicznego wiąże się automatycznie z brakiem potwierdzenia jego zdatności do ruchu drogowego przemawia treść rozporządzenia MTBiGM. W § 1 tegoż rozporządzenia prawodawca stwierdził, że badania techniczne polegają na sprawdzeniu, czy pojazd odpowiada warunkom technicznym określonym w wymienionych w nim aktach prawnych oraz ocenia się prawidłowość działania pojazdu. Natomiast w § 2 określono zakres okresowego badania technicznego, stwierdzając, że badaniu podlega sprawność działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, w tym w szczególności pod względem bezpieczeństwa jazdy i ochrony środowiska wymieniając w ust. 1 pkt 3 lit. od a) do i) poszczególne zespoły i układy podlegające badaniu związane niewątpliwie ze zdolnością pojazdu do ruchu drogowego.
W świetle powyższego stanowisko skarżącej, że badanie okresowe nie stanowi badania określającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu odrębną, bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, pozostaje – wskazywana przez skarżącą – kwestia rejestracji i posiadania dowodu rejestracyjnego pojazdu (art. 71 p.r.d.). Z punktu widzenia zastosowania kary w niniejszej sprawie istotne są bowiem przepisy art. 81 p.r.d. i przywołana treść Lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie Sądu z tego ostatniego przepisu jednoznacznie wynika, że aktualne okresowe badanie techniczne pojazdu ma potwierdzać jego zdatność do ruchu drogowego. Brak badania – co wskazano już powyżej – oznacza brak takiego potwierdzenia.
Trudno również uznać aby w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141 ze zm.), skoro przedmiotem kontroli nie była "wstępna drogowa kontrola techniczna", której dotyczy ten przepis, zaś zarzutu tego skarżąca nie rozwinęła w uzasadnieniu skargi.
W ocenie Sądu prawidłowo organy uznały, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącej stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że wskazane przesłanki odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (por. wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1686/18; z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 280/16; z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3353/16). Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim charakter odpowiedzialności przewoźnika, która jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu (por. wyroki NSA: z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21, z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2852/17).
W rozpatrywanej sprawie naczepa ciężarowa powinna być poddana badaniu do dnia 23 grudnia 2023 r., zaś jego brak został stwierdzony podczas kontroli w dniu 23 lutego 2024 r. Trudno zatem założyć aby skarżąca systematycznie kontrolowała dokumentację przedsiębiorstwa. Gdyby tak było z pewnością wiedziałaby o terminie ważności badania technicznego i konieczności poddania naczepy temu badaniu. Przesłanką wyłączającą odpowiedzialność skarżącej nie może być również wskazywanie na konkretnego pracownika winnego – w jej ocenie – powstałego naruszenia czy też następcze zastosowanie wobec pracowników kar porządkowych. Rzeczą skarżącej było takie zorganizowanie pracy i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, aby uniknąć dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych.
Wbrew stanowisku skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy działu IVa k.p.a. Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej – jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a K.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2024).
Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono powyżej – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 191/23, z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21 i II GSK 248/21). Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Odnosząc się zaś do przywołanej przez skarżącą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 Sąd zwraca uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej zasadnicze tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.
Reasumując, przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z przepisami prawa. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, z zachowaniem zasad określonych w przepisach k.p.a. i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a swoje stanowisko uzasadniły, dokonując prawidłowej wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie.
W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.