II SA/Sz 707/19

II SA/Sz 707/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Patrycja Joanna Suwaj
Stefan Kłosowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 2730/21 - Wyrok NSA z 2023-09-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 3 par. 1, art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 84 ust. 1-5a
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U.
z 2018 r. poz. 2096) dalej: "K.p.a.", art. 84 ust. 1 - 5a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 151. poz. 1220) dalej: "u.o.p.", po rozpatrzeniu odwołania P. J. F. (dalej jako: "strona", "skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Dróg i Transportu w K. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] orzekającą, iż opłata w wysokości [...] zł za usunięcie dwóch drzew z terenu działki nr [...] przy ul. [...] w K. nie podlega umorzeniu.
Z uzasadnienia powyższej decyzji oraz akt sprawy wynika, iż w dniu [...] września 2013 r. zarządca drogi - Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w K., działając na wniosek firmy P. J. F. z dnia [...] września 2013 r., wydał decyzję numer [...], którą zezwolił na usunięcie - z terenu działki nr [...] obr. [...] ul. [...] w K. 2 szt. drzew gatunku topola w terminie do końca 2014 r. W pkt 2 decyzji zarządca drogi ustalił opłatę za usunięcie drzew w wysokości [...] zł., a w pkt 3 nałożył warunek posadzenia 4 sztuk drzew innych gatunków na terenie tej działki w terminie do dnia [...] października 2015 r. W pkt 4 decyzji organ odroczył termin uiszczenia opłaty do czasu zastąpienia usuniętych drzew nowymi drzewami. W dniu [...] grudnia 2015 r. organ zawiadomi! stronę o terminie odbioru wykonanych nasadzeń zastępczych jako warunku decyzji z dnia [...] września 2013 r.
W wyniku przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2015 r. oględzin stwierdzono,
że na terenie działki nr [...] obr[...] przy ul. [...] zostało nasadzonych
28 sztuk drzew, jednak stanowi to wykonanie warunku nałożonego decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2014 r. zmienionej w dniu [...] października 2015 r. Potwierdziła to również strona w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r.
W dniu kontroli nie stwierdzono innych nowo posadzonych drzew na działce
nr [...] poza wymienioną liczbą 28 sztuk drzew, co oznaczało, że strona nie wykonała decyzji z dnia [...] września 2013 r., i nie posadziła 4 nowych drzew w terminie do [...] października 2015 r. Protokół kontroli został podpisany przez przedstawiciela strony bez zastrzeżeń. Strona nie wnioskowała również o zmianę decyzji w przedmiocie zmiany terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych.
W dniu [...] marca 2016 r. dokonane zostały oględziny przedmiotowej działki,
w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie warunku nałożonego inną decyzją, podczas których stwierdzono, że na terenie działki znajdują się 32 sztuki posadzonych drzew liściastych. Organ podkreślił jednak, że podjęte przez stronę działanie polegające na posadzeniu 4 sztuk drzew ozdobnych na terenie działki nr [...] obr[...] po terminie wyznaczonym w decyzji z dnia [...] września 2013 r. nie może zostać uznane za wykonanie warunku tej decyzji. Posadzenia dokonano w okresie pomiędzy oględzinami w dniu [...] grudnia 2015 r. a dokonanymi w dniu [...] marca 2016 r.
W dniu [...] listopada 2018 r. strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie warunku decyzji z dnia [...] września 2013 r. dotyczącego wykonania nasadzeń zastępczych, natomiast w dniu [...] listopada 2018 r. przeprowadzono oględziny działki nr [...]. podczas których stwierdzono, że na jej terenie rosną 32 sztuki drzew liściastych, czyli tyle samo ile poprzednio, natomiast podczas kolejnych oględzin w dniu [...] grudnia 2018 r. dokonanych na wniosek strony ustalono, że tych drzew jest 33 sztuki.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Zarząd Dróg
i Transportu w K. ustalił, że opłata administracyjna naliczona w decyzji z dnia
[...] września 2013 r. w wysokości [...] zł nie podlega umorzeniu z uwagi na to,
że strona nie wykonała warunku posadzenia 4 sztuk drzew ozdobnych na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w terminie nałożonym decyzją z dnia [...]września 2013 r., tj. do dnia [...] października 2015 r. W specyfikacji będącej częścią decyzji organ szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia należnej opłaty.
Nie zgadzając się z decyzją strona wniosła odwołanie wskazując,
iż do [...] października 2015 r. na działce była prowadzona budowa dużego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemnymi garażami. Terminy nasadzeń zastępczych, ustalone także w innych decyzjach, zbiegły się w tym samym czasie. Odwołujący się podał, że posadził 4 drzewa, jarzębiny o wysokości 2,5 m i wykonał osłony z palików i siatki. Nasadzenia jednak nie stanęły, bo byłyby za blisko jezdni oraz innych wcześniej posadzonych drzewek. Na zakup tych drzew strona posiada dowód zakupu z września 2015 r. Ponadto było posadzonych kilka drzewek (4 szt.) wcześniej wewnątrz dziedzińca, ale niektóre drzewka zostały skradzione. Cztery drzewka strona znowu posadziła po kontroli.
W drugim piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. strona wniosła nadto
o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu (dowodu zakupu drzew) oraz przesłuchania strony, a także przeprowadzenie oględzin działki. Strona utrzymuje, że nie ponosi odpowiedzialności za brak nasadzeń, które albo nie wyrosły albo zostały skradzione, gdyż nie jest w stanie pilnować każdego z nasadzeń przed kradzieżą.
Co więcej, uniemożliwia to kształt działki i charakter zabudowań. Zdaniem strony, 3 letni termin jest okresem próby, po którym należy sprawdzić, co się stało z drzewem posadzonym lub nasadzeniami zastępczymi, i jeśli drzewa nie zachowały żywotności należy sprawdzić z jakiego powodu.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa. Materialnoprawą podstawą decyzji jest art. 84 ust. 1 - 5a u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w chwili ustalania opłaty oraz jej odroczenia. Pomimo nowelizacji tej ustawy, ustawą z dnia z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045). zgodnie z art. 29 ustawy nowelizującej , do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe, a wyjątki przewidziane w tej ustawie nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl przywołanej regulacji organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. Jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat.
Kolegium stwierdziło, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia umorzenia bądź też nie nałożonej opłaty, nie jest co do zasady postępowaniem, którym rozpatrywana może być kwestia zasadności wymierzenia opłaty, lub jej wysokości. Niniejsze postępowanie oraz decyzja organu I instancji może dotyczyć jedynie kwestii związanych z umorzeniem lub odmową umorzenia ustalonej opłaty.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, konsekwencją prawną odroczenia terminu płatności opłat za usunięcie drzew lub krzewów jest, poza sytuacją określoną w art. 84 ust. 5a u.o.p., konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia. Niewątpliwie musi być przeprowadzone w sensie procesowym (a nie materialnym) odrębne postępowanie w przedmiocie odroczonej opłaty za wycięcie drzew, które – w zależności od poczynionych ustaleń – kończy decyzja o umorzeniu lub pobraniu tejże opłaty. Pierwsze z rozstrzygnięć winno być wydane w sytuacji wykonania przez stronę nałożonego decyzją warunkową obowiązku, gdy jednocześnie dojdzie do stwierdzenia, że przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność, uwzględnienie niezachowanie przez nie żywotności nastąpiło z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W innym przypadku niezachowanie żywotności skutkuje orzeczeniem o pobraniu opłaty – art. 84 ust. 5 i 5a u.o.p., (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 stycznia 2010r., sygn. II SA/Bd 990/09). Nie ma przy tym istotnego znaczenia czy organ orzekał będzie o "pobraniu opłaty" czy też o "pozostawieniu do uiszczenia należności". Przepis art. 84 ust. 5a art. 84 u.o.p. posługuje się bowiem sformułowaniem "uiszczenie opłaty", ale ust. 5 u.o.p. mówi o "należności z tytułu ustalonej opłaty" (wyrok WSA w Krakowie z 28 października 2015r., sygn. II SA/Kr 1040/15).
W wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] zostało nasadzonych 28 sztuk drzew, jednak stanowi to wykonanie warunku nałożonego inną decyzją – znak [...] z dnia [...] maja 2014 r. (zmienioną w dniu [...] października 2015 r.). Potwierdziła to również strona w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r.
Zdaniem Kolegium, organ I instancji w sposób prawidłowy zweryfikował w terenie stan zrealizowanych przez odwołującego się nakazanych nasadzeń zastępczych i uznał, że strona nie wywiązała się z obowiązku wykonania nasadzeń rekompensujących zgodnie z pkt. 3 decyzji.
W dniu kontroli, tj. [...] grudnia 2015 r. nie stwierdzono innych nowo posadzonych drzew na działce nr [...] poza wymienioną liczbą 28 sztuk drzew, co oznaczało, że strona nie wykonała decyzji z dnia [...] września 2013 r. i nie posadziła 4 nowych drzew w terminie do [...] października 2015 r. Strona nie wnioskowała również o zmianę decyzji w przedmiocie zmiany terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych.
Zdaniem Kolegium, okoliczności faktyczne ustalone w trakcie oględzin uzasadniały stwierdzenie przez organ I instancji braku możliwości umorzenia naliczonej w decyzji opłaty za usunięcie drzew. Organ ten prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego w trybie art. 84 ust. 5 u.o.p., mającego doprowadzić do umorzenia opłaty orzeczonej w decyzji z dnia [...] września 2013 r. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż warunek umorzenia opłaty za usunięcie drzew - dokonanie nasadzeń zastępczych i zachowanie przez nich żywotności- nie został wypełniony. Powoduje to, że obowiązkiem organu właściwego w sprawach ochrony przyrody jest wydanie decyzji, w której stwierdzi, że opłata za usunięcie drzew, nie będzie podlegała umorzeniu.
Strona potwierdza, że nie dokonała nasadzeń zastępczych w takiej liczbie, w jakiej miała obowiązek wynikający z 3 różnych decyzji, ponieważ terminy ich nasadzeń zbiegły się w czasie, a ponadto jak podaje strona kilka drzew zostało skradzionych.
W ocenie Kolegium te wyjaśnienia nie zasługują na uwzględnienie, gdyż strona miała świadomość, iż jedynie posadzenie przedmiotowych drzew z jednoczesnym zachowaniem żywotności we wskazanym okresie, spowoduje że ustalona oplata zostanie umorzona. Powinien więc dokonać takich działań i czynności, które umożliwiłyby wykonanie nałożonego na niego obowiązku.
Posadzenie nowych 4 sztuk drzew po terminie wskazanym w decyzji oraz po dniu kontroli nie jest wypełnieniem nałożonego obowiązku. Zadaniem strony jest wykonanie obowiązków nałożonych na nią w decyzji administracyjnej. Strona nie może dowolnie interpretować zapisów decyzji i zmieniać je we własnym zakresie na własne potrzeby.
W toku postępowania w sprawie umorzenia opłaty strona winna wskazać dowody mogące mieć wpływ na jego wynik, to jest te dowody, które potwierdzają wykonanie nasadzeń zastępczych i ich skuteczność.
W niniejszej sprawie strona takich dowodów nie przedstawiła. Wyjaśnienia złożone w odwołaniach z dnia [...] stycznia 2019 r. są tylko stanowiskiem strony, które nie uwalnia od odpowiedzialności za obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych.
Nie można też uznać, że okolicznością niezależną od działań strony jest to,
że strona dokonała nasadzeń, ale ktoś ukradł sadzonki. Na stronie ciąży obowiązek spełnienia warunku zezwolenia nawet w takich sytuacjach. Przyczyny niezależne od posiadacza nieruchomości, o których mowa w art. 84 ust. 5 dotyczą sytuacji posadzenia drzew, ale niezachowania przez nich żywotności po okresie odroczenia płatności opłaty i zalicza się do nich np. silę wyższą, udowodnioną złą jakość sadzonek, suszę itp.
Kolegium nie uwzględniło wniosku strony o jej przesłuchanie, ponieważ zgromadzony materiał w sprawie był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia z uwagi na jego kompletność i jednoznaczność.
Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że na działce nr [...] w wyniku zezwoleń na usunięcie drzew na stronę nałożono obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych w ilości 50 drzew (18,28,4), natomiast strona do dnia kontroli [...] grudnia 2015 r. dokonała nasadzeń 28 drzew, jako obowiązek wynikający z decyzji z [...] maja 2014 r. O tym fakcie strona poinformowała ZDM w K. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. W dniu kontroli brakowało jednak nasadzeń 22 drzew z decyzji z [...] grudnia 2012 r. oraz z [...] września 2013 r.
Oznacza to, że opłaty za usunięcie drzew z decyzji z [...] grudnia 2012 r. ([...] zł) oraz decyzji z [...] września 2013 r. ([...] zł) zostały przez organ uznane za niepodlegające umorzeniu, ponieważ warunek nasadzeń zastępczych (18 drzew
i 4 drzewa) nie został przez stronę wykonany.
Przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie jest nieumorzenie opłaty
[...] zł. w związku z niewykonaniem nasadzeń 4 drzew.
W dniu kontroli [...] grudnia 2015 r. (protokół podpisany przez przedstawiciela strony bez zastrzeżeń) nie stwierdzono innych nowo posadzonych drzew na działce nr [...] poza wymienioną liczbą 28 sztuk drzew dotycząca innej decyzji, co oznaczało, że strona nie wykonała decyzji z dnia [...] września 2013 r., i nie posadziła 4 nowych drzew w terminie do [...] października 2015 r.
Dokonania tych nasadzeń po terminie wyznaczonym w decyzjach zezwalających na usunięcie drzew nie można uznać za spełnienie warunku nasadzeń, skutkujące umorzeniem opłaty.
Powyższą decyzję J. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika r.pr. B. J. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 84 ust. 1 - 5a u.o.p. poprzez przyjęcie, iż kradzież dokonanych przez skarżącego nasadzeń w ilości 4 szt. nie jest okolicznością niezależna od posiadacza nieruchomości, a co za tym idzie nie uzasadnia umorzenia opłaty z tytułu dokonanej wycinki w sytuacji, gdy kradzież należy potraktować jako jedną z okoliczności, na które posiadacz nie ma wpływu, a co za tym idzie niezależną od niego i w konsekwencji uzasadniającą umorzenie opłaty z tytułu usunięcie drzew.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż stan faktyczny towarzyszący sprawie jest niesporny. Skarżący nie zaprzecza, iż decyzją z dnia [...] września 2013 r. nałożono na niego opłatę z tytułu usunięcia drzew na kwotę [...]zł, termin jej zapłaty został odroczony. Umorzenie opłaty było uzależnione posadzeniem 4 drzew do dnia [...] października 2015 r. Na działce objętej obowiązkiem skarżący miał posadzić również inne drzewa w związku z innymi decyzjami. Łącznie miało ich być 32 szt. Skarżący we wrześniu 2015 r. posadził wskazane drzewa, lecz w późniejszym okresie częściowo zostały one skradzione. W tracie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2015 r. ujawniono kradzież i stwierdzono brak 4 szt. drzew (istniały nasadzenia w pozostałej ilości 28 szt.). Po ujawnieniu brakujących nasadzeń skarżący niezwłocznie uzupełnił drzewostan o skradzione drzewa w ilości 4 szt. Skarżący wykazał, iż we wrześniu 2015 r. dokonał nasadzeń we właściwej ilości, w tym 4 szt. objętych decyzją z dnia [...] września 2013r. i organa twierdzeń tych nie kwestionuje Skarżący nie zaprzecza również, że w dacie kontroli – tj. [...] grudnia 2015 r. – brakowało 4 szt. drzew w wyniku ich kradzieży. Również ta okoliczność pomiędzy stronami jest bezsporna. Natomiast strony różnią się w ocenie skutków prawnych tych ustaleń.
Skarżący stwierdza, iż w większości zgadza się z oceną prawną dokonaną przez organ II instancji. Organ ten skupia swoje rozważania na stwierdzeniu, że dokonanie nasadzeń po dacie wskazanej w decyzji oraz po kontroli nie stanowi okoliczności zwalniających skarżącego z odpowiedzialności za opłatę. Skarżący zgadza się całkowicie z taką interpretacją późniejszych nasadzeń i nie na tej podstawie opiera swoje twierdzenia, iż winno dojść do umorzenia opłaty. Nasadzeń w późniejszym okresie dokonał, albowiem czuł się w obowiązku uzupełnienia skradzionych drzew. Spór pomiędzy stronami sprowadza się natomiast do kwestii interpretacji okoliczności, które mogą być uznane za przyczyny niezachowania żywotności niezależne od posiadacza nieruchomości. W ocenie skarżącego, kradzież jest taką okolicznością, a w ocenie organu II instancji – nie jest. Art. 84 ust. 4 i 5 u.o.p. nie wprowadza definicji "przyczyn zależnych" od posiadacza nieruchomości. Jest to więc katalog otwarty, który podlega interpretacji. Z uwagi na brak ustawowej definicji trzeba uznać, iż przyczyną niezależną od posiadacza jest każda przyczyna, której posiadacz nie mógł zapobiec. Oceniając kwestię kradzieży organ II instancji stwierdził, że nie uznaje jej za przyczynę niezależna od posiadacza nieruchomości. W zasadzie organ odwoławczy nie uzasadnił swojego stanowiska w tym przedmiocie ograniczając się do stwierdzenia, że "Na stronie ciążył obowiązek spełnienia warunku zezwolenia nawet w takich sytuacjach". Możliwość powołania się na przyczyny niezależne organ ograniczył w zasadzie do siły wyższej.
Z interpretacją tą nie sposób się zgodzić. Siła wyższa jest okolicznością niezależną
od posiadacza nieruchomości. Taką samą przyczyną jest kradzież. Posiadacz nieruchomości nie ma w tym zakresie jakiegokolwiek wpływu. Drzewa zostały bowiem posadzone na terenie ogólnie dostępnym, a ukształtowanie terenu (a w szczególności budynków) uniemożliwiały kontrolę nasadzeń. Trudno również przyjąć, iż skarżący był zobowiązany zatrudnić ochronę pilnującą posadzone drzewa. Skarżący nie miał zatem wpływu na utratę drzew w wyniku ich kradzieży. Organ nawet nie próbuje powołać się w tym przedmiocie na jakiekolwiek zaniedbania ze strony skarżącego, stwierdzając jednym zdaniem, że kradzież nie jest usprawiedliwieniem braku nasadzeń, z czym nie sposób się zgodzić.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja jest sprzeczna z orzecznictwem sądów administracyjnych, które dokładnie rozpatrywały kwestię kradzieży jako przyczyny uzasadniającej umorzenie opłaty za wycięcie drzew (wyrok NSA z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1217/16).
W niniejszej sprawie zatem naliczona opłata winna zostać umorzona na postawie art. 84 ust. 4 i 5 u.o.p., gdyż do niezachowania żywotności nasadzonych zastępczo 4 szt. drzew doszło na skutek ich kradzieży, a więc z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Ponieważ przepis nie wprowadza definicji "przyczyn zawinionych" należy dokonać interpretacji tego określenia. Zasadnym jest przyjęcie, iż są to wszelkie okoliczności, na które posiadacz nie miał wpływu. Jedną z nich jest kradzież, która nastąpią w niniejszej sytuacji. Okoliczności tej skarżący nie mógł przewidzieć i jej zapobiec. Organ nie zarzuca w tym zakresie skarżącemu jakiegokolwiek niedbalstwa, uznając jedynie, iż kradzież co do zasady nie zwalnia posiadacza z odpowiedzialności za utratę drzew, z czym nie sposób się zgodzić. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącego oraz w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych jest to jak najbardziej okoliczność zwalniająca z odpowiedzialności za brak nasadzeń, a co za tym idzie odmowa umorzenia opłaty jest decyzją niezasadną.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 84 ust. 1-5a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220), zwanej dalej: "u.o.p.", w brzmieniu obowiązującym w chwili ustalenia opłaty i jej odroczenia.
Wynika z nich, iż usunięcie drzew lub krzewów na podstawie udzielonego zezwolenia wiąże się z obowiązkiem poniesienia opłaty przez posiadacza nieruchomości, z której drzewa lub krzewy są usuwane (art. 84 ust. 1 u.o.p.). Opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (art. 84 ust. 2). Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu (art. 84 ust. 3). Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami (art. 84 ust. 4). Dalsze działania zależą od okoliczności czy przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie wspomnianego okresu 3-letniego. Jeżeli drzewa lub krzewy zachowały żywotność lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 5). Jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności
w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew (art. 84 ust. 5a).
W rozpatrywanej sprawie, w decyzji z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w K. zezwolił skarżącemu na usunięcie 4 szt. drzew z terenu działki nr [...] obr. [...], ul. [...] w K.. W pkt 2 decyzji organ ustalił opłatę za usunięcie tych drzew w wysokości [...] zł, w pkt 3 - nałożył warunek posadzenia 4 sztuk drzew na terenie tej samej działki w terminie do dnia [...] października 2015 r. Natomiast w pkt 4 decyzji organ odroczył termin uiszczenia opłaty do czasu zastąpienia usuniętych drzew nowymi drzewami. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2015 r. kontroli przeprowadzonych nasadzeń stwierdzono, że na terenie działki nr [...] zostało nasadzonych 28 sztuk drzew, jednak stanowi to wykonanie warunku nałożonego inną decyzją - z dnia [...] maja 2014 r. Brak jest natomiast nasadzeń określonych w decyzji z dnia [...] września 2013 r.
Skarżący faktu tego nie neguje, podnosząc, iż nasadzenia tych 4 drzew zostały skradzione, co było niezależne od niego.
Nasadzenia te następnie, tj. po terminie określonym w decyzji z dnia [...] września 2013 r. zostały uzupełnione.
Sporna jest zatem jedynie prawna ocena tego faktu, a w szczególności czy podnoszony przez skarżącego fakt kradzieży nasadzonych drzew można uznać za działanie siły wyższej, uzasadniającej umorzenia opłaty za zezwolenie na wycięcie drzew na podstawie art. 84 ust. 5 u.o.p.
W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, iż przyczyny niezależne
od posiadacza nieruchomości, o których mowa w art. 84 ust. 5 u.o.p. dotyczą sytuacji gdy strona wykazała fakt dokonania zasadzeń zastępczych, określonych w decyzji zezwalającej na wycięcie drzew, ale nie zachowały one żywotności po okresie odroczenia płatności opłaty z przyczyn niezależnych od strony zobowiązanej, zaliczając do tych przyczyn silę wyższą, np. suszę, przemarznięcie, udowodnioną złą jakość sadzonek, itp. Wymaga to w pierwszej kolejności wykazania przez stronę, iż nasadzenia miały miejsce. W niniejszej sprawie okoliczność ta nie została przez skarżącego wykazana, a jego twierdzenia w tym zakresie są gołosłowne.
Ponadto z akt postępowania, a w szczególności z protokołu kontroli z dnia
[...] grudnia 2015 r. wynika, iż w toku tej kontroli nie stwierdzono kradzieży sadzonek.
Z akt sprawy wynika także, iż skarżący kwestię kradzieży podniósł dopiero
w postępowaniu odwoławczym przed SKO, lakonicznie stwierdzając, że sporne drzewka zostały skradzione. Niewiarygodność tych twierdzeń wynika też z faktu, iż w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący podał, że w wyniku realizacji warunku nasadzeń zastępczych posadził 4 drzewa jarzębiny, jednak nasadzenia nie stanęły, jak zaplanowano w załączniku graficznym do decyzji, bo byłyby za blisko jezdni. Posadzono zatem te drzewka w wolnych miejscach. W innym piśmie skarżący podał m.in., że nie jest w stanie pilnować każdego z nasadzeń przed kradzieżą i nie jest w stanie dokładnie określić terminu kradzieży, ale musiała ona nastąpić tuż przed kontrolą.
Strona nie informowała też organu o kradzieży drzewek, ani w pismach kierowanych w roku 2016 r., ani też po otrzymaniu zawiadomienia z dnia [...] listopada 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie warunku wykonania nasadzeń zastępczych.
Mając to na uwadze, zdaniem Sądu, należy odrzucić zarzuty skargi, iż organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia powoływanych przez skarżącego okoliczności. Wbrew stanowisku skarżącego, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał nie na organie, lecz na nim. Wprawdzie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia to z inicjatywy dowodowej strony postępowania, o czym świadczy aktualne brzmienie art. 7 k.p.a. Wbrew argumentom skarżącego, organy miały podstawy do przyjęcia zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy tezy, że niewykonanie warunku, wynikającego z decyzji z dnia [...] września 2013 r., tj. brak posadzenia na działce nr [...] 4 drzew w terminie do [...] października 2015 r. nastąpiło z przyczyn leżących po stronie skarżącego.
Posadzenie tych drzew w okresie między [...] grudnia 2015 r. a [...] marca 2016 r.,
tj. po określonym w decyzji terminie wykonania nasadzeń zastępczych, nie stanowi podstawy do uznania wykonania warunku z decyzji z dnia [...] września 2013 r.
i umorzenia określonej w niej należności z tytułu zezwolenia na wycięcie 2 drzew.
Wskazać też należy, że treść decyzji z dnia [...] września 2013 r. o pozwoleniu na usunięcie drzew z terenu działki nr [...] była jednoznaczna i nie została zakwestionowana przez skarżącego w trybie odwoławczym. Tym samym, uznać należy, że skarżący miał świadomość, iż jedynie posadzenie drzew w określonym w tej decyzji terminie z jednoczesnym zachowaniem ich żywotności spowoduje, że ustalona opłata zostanie umorzona. Powinien więc dokonać takich działań i czynności, które umożliwiłyby wykonanie nałożonego na niego obowiązku.
Mając na uwadze powyższe, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż warunek umorzenia opłaty za usunięcie drzew z terenu działki nr [...], tj. dokonanie nasadzeń zastępczych w terminie do [...] października 2015 r. i zachowanie przez nich żywotności, nie został spełniony. Powoduje to, że obowiązkiem organu właściwego w sprawach ochrony przyrody było wydanie decyzji, w której stwierdza się, że opłata za usunięcie drzew nie będzie podlegała umorzeniu.
Skarga okazała się zatem niezasadna, wobec czego Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.