II SA/Sz 685/21

II SA/Sz 685/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Maria Mysiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 158/22 - Wyrok NSA z 2024-11-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 137
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zss4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 1, 3 i 7, zał. nr 3 lp 10.2 pkt 4 i 10.2 pkt 3, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej także jako: "Dyrektor, organ II instancji, organ odwoławczy", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., dalej także jako: "Naczelnik, organ I instancji", z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], nakładającą na A. A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: A. A. [...] ul. [...], Ż., karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie określone pod Lp. 10.2.4 oraz 10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Z uzasadnienia ww. decyzji Dyrektora wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu [...] stycznia 2020 r. w Ś. na ulicy [...] funkcjonariusze celno-skarbowi Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., przeprowadzili kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z:
- ciągnika samochodowego, siodłowego, marki [...], numer VIN: [...], numer rejestracyjny: [...]
- naczepy ciężarowej marki [...], numer VIN: [...], numer rejestracyjny [...] [...];
- naczepy ciężarowej marki [...], numer VIN: [...], numer rejestracyjny [...] [...].
Przewóz drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz A. A. wykonywał kierowca T. D.. Na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych pojazdów ustalono, że:
- pojazd samochodowy miał kategorię N3 - pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 12 ton;
- masa własna ciągnika samochodowego wynosiła [...] kg;
- dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wpisana do dowodu rejestracyjnego pojazdu samochodowego (ciągnik samochodowy) wynosiła 44 000 kg;
- naczepa ciężarowa marki [...] miała kategorie 04 - przyczepa o maksymalnej masie całkowitej przekraczającej 10 ton;
- masa własna naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła [...] kg;
- dopuszczalna masa całkowita naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła 36 000 kg;
- naczepa ciężarowa marki [...] nie miała wypisu dot. kategorii pojazdu;
- masa własna naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła [...] kg;
- dopuszczalna masa całkowita naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła 40000 kg.
Zmierzona przez funkcjonariuszy łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła [...] metrów, co stanowiło przekroczenie o [...]% dopuszczalnej długości zespołu pojazdów. Przejazd zespołu trzech pojazdów wymagał uzyskania przez przewoźnika drogowego, zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 c i 64 d ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Przedsiębiorca nie wyposażył kierowcy zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym w zezwolenie na przejazd zespołu trzech pojazdów (pojazd ponadnormatywny) o łącznej długości [...] metrów, która przekraczała o [...] metra dopuszczalne wymiary zespołu dwóch pojazdów określone w ustawie - Prawo o ruchu drogowym. Pomiaru dokonano miarą teleskopową o numerze inwentarzowym [...]
Podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca był zobowiązany do posiadania dokumentów związanych z przewożonym ładunkiem. Na podstawie okazanych przez kierującego dokumentów stwierdzono, że przewożono ładunek o łącznej masie brutto [...] kg. Funkcjonariusze zważyli zespół trzech pojazdów, które z uwagi na długość zespołu pojazdów podzielono na dwa etapy:
- pierwszy dotyczył ustalenia wagi zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...];
- drugi dotyczył ustalenia wagi naczepy ciężarowej marki [...] o nr [...]
Po zważeniu stwierdzono, że łączna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła łącznie [...] kg. Przewoźnik drogowy wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy dopuścił do wykonywania przez kierowcę przewozu drogowego zespołem trzech pojazdów o masie [...] kg, podczas gdy dopuszczalna masa całkowita wykazana w poz. F.3 dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego, siodłowego wynosiła 44000 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów została przez przewoźnika przekroczona o [...] kg, co stanowi [...] % dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów wykazanej w dowodzie rejestracyjnym.
W załączniku nr [...] do protokołu kontroli drogowej znak: [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., stwierdzono naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92 a ust. 1 ustawy. Naruszenia dotyczyły masy i wymiarów zespołu pojazdów, które znajduje się w wykazie naruszeń ogólnych zasad i warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i zostały wykazane pod Ip. 10.2. pkt 4) oraz 10.3. pkt 3) załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że kierowca w imieniu przewoźnika drogowego realizował w dniu [...] stycznia 2020 r. międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy zespołem trzech pojazdów (ciągnik siodłowy oraz dwie naczepy ciężarowe), który był pojazdem ponadnormatywnym, przekraczającym o [...] % dopuszczalną długość zespołu dwóch pojazdów oraz dopuszczalną masę całkowitą określoną w dowodzie rejestracyjnym pojazdu samochodowego o [...] %.
Kierowca podczas kontroli nie kwestionował wyników pomiarów długości zespołu trzech pojazdów oraz ustalonej wagi zespołu trzech pojazdów, w szczególności nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd zespołu trzech pojazdów jako przejazdu drogowego wykonywanego pojazdem ponadnormatywnym. Protokół z kontroli drogowej znak: [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag i zastrzeżeń.
Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu, Naczelnik, decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nałożył na A. A., jako na "podmiot wykonujący przewóz drogowy", na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, karę pieniężną w wysokości: [...] zł (Lp. 10.2.4 i 10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy).
Pismem z dnia 14 grudnia 2020 r., A. A. wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił jej naruszenie następujących przepisów:
1. art. 7 k.p.a. , art.. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego polegające na nieustaleniu danych technicznych wag, danych dotyczących legalizacji wag, instrukcji wag wykorzystanych do ważenia oraz nieustalenie przebiegu procedury ważenia i dokonanie tym samym błędnej oceny materiału dowodowego skutkującej dowolnym ustaleniem, iż masa zespołu pojazdów wynosiła [...] kg;
2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego i dokonanie błędnej jego oceny skutkującej dowolnym ustaleniem, iż faktyczna długość kontrolowanych pojazdów wynosiła [...] m.
Organ odwoławczy, rozpatrując wniesione odwołanie, wskazał, że według ustawy - Prawo o ruchu drogowym pojazd nienormatywny to zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach prawa o ruchu drogowym. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii l-VII oraz drogi, po których te pojazdy mogą się poruszać, zostały określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 prawa o ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 62 ust. 4 i ust. 4a pkt. 1 prawa o ruchu drogowym zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się wyłącznie z dwóch pojazdów. Dopuszczalna ustawowa długość zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz naczepy nie może przekraczać długości 16,5 metra. Tymczasem zmierzona przez funkcjonariuszy organu podczas kontroli drogowej łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła [...] metrów, co stanowiło przekroczenie o [...]% dopuszczalnej długości zespołu pojazdów. Przejazd zespołu trzech pojazdów wymagał uzyskania przez przewoźnika drogowego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 c i 64 d ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Dyrektor wyjaśnił, że odwołujący nie wyposażył kierowcy - zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym - w zezwolenie na przejazd zespołu trzech pojazdów (pojazd ponadnormatywny) o łącznej długości [...] metrów, która przekraczała o [...] metra dopuszczalne wymiary zespołu dwóch pojazdów określone w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, co stanowi przekroczenie o [...]% dopuszczalnej długości zespołu dwóch pojazdów. Ponadto, na podstawie okazanych przez kierującego dokumentów (międzynarodowego samochodowego listu przewozowego) stwierdzono, że przewożono ładunek o łącznej masie brutto [...] kg. Tymczasem, rzeczywista masa całkowita zważonego przez funkcjonariuszy zespołu pojazdów wyniosła [...] kg. Przewoźnik drogowy wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, dopuścił do wykonywania przez kierowcę przewozu drogowego zespołem trzech pojazdów o masie [...] kg, podczas gdy dopuszczalna masa całkowita wykazana w poz. F.3 dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego, siodłowego wynosiła 44000 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów została przez przewoźnika przekroczona o [...] kg, co stanowi [...]% dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów wykazanej w dowodzie rejestracyjnym.
Ustawa o transporcie drogowym określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego (art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 2), oraz określa odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust.2 pkt 2 lit. a). Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym (art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Przewoźnikiem drogowym, zgodnie z art. 4 pkt 15 ustawy, jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Przedsiębiorca jest zarejestrowanym przewoźnikiem drogowym w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego pod numerem referencyjnym (KREPTD): [...]
Następnie, organ odwoławczy przytoczył definicję ustawową pojęcia "przewóz drogowy" oraz treść art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wskazując, iż przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, która ma charakter obiektywny, a więc jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, a dla jej poniesienia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Wyjaśnił, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ww. przepisie oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Pod Ip. 10.2. pkt 4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wyszczególniono naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, które podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 złotych. Pod Ip. 10.3. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wyszczególniono naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona o 20%, które podlega karze pieniężnej w wysokości 5 000 złotych. Stosownie do treści art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł.
Odnosząc się do treści odwołania Dyrektor wskazał, że mając na uwadze zarzut, iż w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących tego, jakimi przyrządami pomiarowymi dokonano pomiarów wagi i długości oraz, czy przyrządy pomiarowe, którymi dokonano pomiarów, były certyfikowane i posiadały legalizację ważną na dzień kontroli, organ zwrócił się do Naczelnika o złożenie wyjaśnień w tym zakresie. W odpowiedzi uzyskał informację, że:
- pomiaru masy ciągnika i naczep wykonano z wykorzystaniem wagi najazdowej typ [...] [...]), nr [...], zatwierdzenie typu [...], która posiadała legalizację na dzień ważenia (ważna do września 2021 r.);
- pomiaru długości zestawu pojazdów dokonano przy użyciu miary teleskopowej marki [...], nr [...], nr inwentarzowy [...], które posiada świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 11 grudnia 2014 r.
Funkcjonariusz, który przeprowadzał kontrolę wyjaśnił natomiast, że:
1. pomiar długości zestawu składającego się z trzech pojazdów, tj. ciągnika siodłowego nr rej. [...], naczepy ciężarowej nr rej. [...] i naczepy ciężarowej nr rej. [...] został dokonany na podłożu twardym, miarą teleskopową o długości 4 metrów - miara była przekładana 6 razy po 4 metry i jeden raz 1 metr. Pomiaru dokonano przy złączonym zestawie pojazdów;
2. ważenia pojazdów dokonano w następujący sposób: 1 ważenie - kwit wagowy nr [...] - zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] - WAGA [...] kg. W tym czasie trzeci pojazd (naczepa o numerach [...] był rozłączony od zestawu i znajdował się poza wagą). Następnie dokonano 2 ważenia - kwit wagowy nr [...] - naczepa o numerach rejestracyjnych [...] - waga [...] kg, w tym czasie zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] znajdował się poza wagą i nie był połączony z ważona naczepą;
3. nie ma obowiązku podpisywania kwitów wagowych przez kierowcę, natomiast kwity nr [...] są podpisane i podstemplowane pieczęcią imienną przez ważącego;
4. kierowca jako kontrolowany podpisał protokół z kontroli, nie wnosząc do niego uwag, co znajduje odzwierciedlenie w protokole.
Organ II instancji zauważył, że w toku postępowania zarówno przed organem I instancji, jak i Dyrektorem, odwołujący nie wykazał, iż przeprowadzone pomiary nie odpowiadały rzeczywistości czyli, że zespół pojazdów był krótszy i lżejszy, niż stwierdzone w trakcie kontroli. W trakcie pomiaru dokonywano pomiaru jedynie takich wartości jak długość i masa zespołu pojazdów, przy czym pomiarów tych dokonywano przy użyciu certyfikowanych urządzeń. Odwołujący nie wykazał, by dokonane przez funkcjonariuszy pomiary obarczone zostały jakimikolwiek błędami pomiarowymi. Z uwagi zaś na rodzaj dokonanych pomiarów oraz użyty do pomiarów sprzęt nie sposób domniemywać, że z tego typu pomiarami łączyły się istotne błędy pomiarowe wynikające jedynie z metodologii dokonanego pomiaru lub użytych przyrządów pomiarowych.
Zatem za nieuprawnione, zdaniem Dyrektora, należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 § k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ odpowiednich czynności mających na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającej wymagania, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który powinien zgromadzić dowody w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jeżeli więc na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania, organ może dokonać ustalenia stanu faktycznego niebudzącego wątpliwości, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Okoliczności, na które wskazał odwołujący w swoim odwołaniu nie są wskazującymi na wadliwość przeprowadzonych pomiarów. Okolicznościami tymi było bowiem stwierdzenie sposobu i przebiegu przeprowadzenia kontroli i pomiarów oraz zastosowanych podczas kontroli przyrządów pomiarowych. Okoliczności te zostały zaś stwierdzone w sporządzonym protokole z kontroli. Ogólnikowo sformułowane w odwołaniu tezy nie dawały należytej podstawy do uznania, że doprowadzą one do zakwestionowania dotychczasowych ustaleń organu. Kierowca zespołu pojazdu nie wniósł zaś jakichkolwiek uwag, ani zastrzeżeń do przeprowadzonej kontroli, co poświadczył swoim podpisem w protokole kontroli.
Również zarzut braku upoważnienia organu do dokonywania kontroli długości pojazdu, gdyż art. 90 c ustawy o transporcie drogowym przewiduje upoważnienie do dokonywania przez Służbę Celno-Skarbową wyłącznie ważenia pojazdów a nie dokonywania ich pomiarów, należy uznać za całkowicie chybiony, bowiem na podstawie art. 129 ust. 4a ustawy - Prawo o ruchu drogowym kontrolę ruchu drogowego mogą przeprowadzać także funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, którym przysługują uprawnienia, o których mowa w art. 129 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, tj. sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze. W tym stanie faktycznym należało stwierdzić, że wystąpiły naruszenia określone pod Lp. 10.2.4 oraz 10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, dające podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego i nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł w drodze decyzji.
Co do kwestii odstąpienia od wszczęcia albo umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzonym naruszeniem, organ II instancji przywołał treść art. 92c ust. 1 u.t.d. i wskazał, że badając kwestię możliwości takiego odstąpienia należy przyjąć, że możliwość wyłączenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy istnieje wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że naruszenie przepisów nastąpiło w sytuacjach, na które podmiot ten nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Oznacza to, że podmiot naruszający przepisy może uwolnić się od odpowiedzialności jeśli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie doszło. Przesłanki takie nie występują w sprawie. Odwołujący, jako przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe obowiązany był do sprawdzenia parametrów pojazdu i ładunku w celu ustalenia, jakiej kategorii zezwolenie będzie dla danego przewozu wymagane. Jest to zwykła staranność, jakiej można wymagać od osoby zawodowo trudniącej się przewozem ponadnormatywnych ładunków z użyciem pojazdów o rozmiarach przekraczających wymiary dopuszczalne dla danego typu pojazdów.
Organ odwoławczy wskazał, że w dyspozycji art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem nieprawidłowego zachowania przedsiębiorcy. Podkreślił, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, m.in. poprzez własne akty staranności w zakresie właściwej organizacji przedsiębiorstwa, w tym planowania przewozów, jak też bieżącą kontrolę pracy kierowcy i stosowanie właściwych środków dyscyplinujących. Wpływ ten polega, m.in. na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. W realiach rozpatrywanej sprawy odwołujący, zdaniem Dyrektora, nie wykazał wystąpienia okoliczności ujętych przepisem art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Realizowanie przewozu drogowego takim zespołem pojazdów, bez wymaganych zezwoleń, zdecydowanie stawia winę po stronie przedsiębiorcy i nie można mówić w żadnym przypadku o wystąpieniu nieprzewidzianych zdarzeń. W sprawie nie stwierdzono także, aby za stwierdzone w dniu kontroli naruszenie została na stronę nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres ponad 2 lat.
Organ II instancji wyjaśnił, że niniejsze postępowanie prowadzone jest na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, którego dział IVA poświęcony został administracyjnym karom pieniężnym. Zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 i pkt 2, przepisów tego działu Kodeksu nie stosuje się, jeżeli w przepisach odrębnych uregulowano m.in. przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej oraz odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Tym samym w związku z uregulowaniem ww. kwestii w ustawie o transporcie drogowym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.
Niezależnie jednak od powyższego organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy k.p.a. również nie dawałyby podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Nie można bowiem przyjąć, że naruszenia, które stwierdzono w trakcie kontroli, były wynikiem działania siły wyższej (o czym stanowi art. 189e). Nie można także przyjąć, że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (o czym stanowi art. 189f § 1 pkt 1), co dawałoby podstawę do odstąpienia od nałożenia kary. Ustawodawca, unijny oraz krajowy, mając na uwadze zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, ustanowił określone kryteria, które muszą spełniać podmioty wykonujące przewozy drogowe oraz sami kierowcy. Koniecznym dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym jest m.in. to, aby przewozy wykonywane były przez osoby, które odbyły odpowiednie szkolenia i mające ku temu odpowiednie predyspozycje oraz uprawnienia i dokumenty. Nie można przyjąć, aby waga naruszenia przepisów w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa na drogach mogła zostać uznana za znikomą i późniejsze zaprzestanie naruszania prawa mogło być przesłanką do odstąpienia od nałożenia kary. Dyrektor stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania strona nie nadesłała dowodów, które potwierdzałyby, że zaprzestała naruszania prawa. Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w takich przypadkach, zaś odstępowanie od ich nałożenia w takich sytuacjach przekreślałby istotę i sens funkcjonowania systemu kontroli przewozów drogowych oraz możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, będącej środkiem o charakterze dyscyplinującym oraz prewencyjnym, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2021 r. A. A. złożył skargę na ww. decyzję Dyrektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, niebudzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną; natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary za przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów nastąpiło w wyniku ważenia podzielonego na dwa etapy (osobno ciągnik oraz naczepa i osobno druga naczepa) i zsumowania wyników odrębnych ważeń, w sytuacji gdy ustalenie DMC zestawu pojazdów może nastąpić wyłączenie poprzez zważenie całego zestawu,
- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez nieodstąpienie przez organ od nałożenia kary na stronę pomimo, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, bowiem strona nie była obecna przy załadunku towaru i nie miała możliwości skontrolowania wagi,
- art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców i wyrażonej w nim zasady proporcjonalności - w zakresie w jakim na stronę nałożono karę w wysokości [...] złotych,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 92a ust 1 u.t.d. w zw. z Ip. 10.3.3 zał nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 62 ust 4 i ust 4a pkt 1 prawa o ruchu drogowym poprzez uznanie, że długość zestawu została przekroczona o [...] % w następstwie przyjęcia jako dopuszczalnej długości [...] m, podczas gdy zgodnie z ww. przepisami długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wniesiona skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. Zwanej dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Na mocy art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na którym sąd orzekał w składzie trzech sędziów.
Nałożona na skarżącego kara pieniężna na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 7 oraz załącznika nr 3 lp10.2. pkt 4 i 10.2.pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.), zwanej dalej "u.t.d." jest konsekwencją kontroli drogowej pojazdu składającego się z ciągnika samochodowego, siodłowego marki [...] nr rej. [...], naczepy ciężarowej marki [...] nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] nr rej. [...] Kontrolę przeprowadzili funkcjonariusze celno-skarbowi natomiast przewóz drogowy rzeczy był wykonywany w imieniu i na rzecz skarżącego.
Kontrolujący stwierdzili po przeprowadzonych pomiarach oraz ważeniu zespołu pojazdów, że pojazd, którym odbywał się przewóz jest, w świetle definicji zawartej w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym- pojazdem nienormatywnym.
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do u.t.d.
Zgodnie z Ip. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5000 złotych. Natomiast zgodnie z lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% - wynosi 10.000 zł.
Ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy wskazuje, że łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła 25 metrów. Pomiaru kontrolujący dokonali za pomocą miary teleskopowej marki [...], nr [...], nr inwentarzowy [...], która posiada świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Z wyjaśnień kontrolującego wynika, że pomiar został dokonany na podłożu twardym, przy złączonym zestawie pojazdów. Z kolei ważenia dokonano z wykorzystaniem wagi najazdowej typ [...] nr [...], która posiadała legalizację na dzień ważenia ważną do września 2021 r. Ważenia dokonano przy rozłączonych pojazdach w ten sposób, że 1 ważenie przy odłączonej jednej naczepie obejmowało zespół pojazdów składający się z ciągnika siodłowego ([...]) oraz naczepy ( [...]). Waga wykazała [...] kg. Drugiemu ważeniu poddano drugą naczepę ( [...]), która w czasie pierwszego ważenia znajdowała się poza wagą. Waga naczepy wykazała [...] kg. Ważenie udokumentowane kwitami wagowymi nr [...] wykazało, iż rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wyniosła [...] kg wobec deklarowanej przez przewoźnika [...] kg.
Z przedłożonego przez kierującego dowodu rejestracyjnego ciągnika siodłowego wynikało, że dopuszczalna masa całkowita ( czyli zgodnie z art. 2 pkt 54 ustawy Prawo o ruchu drogowym - największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze) ciągnika siodłowego wynosiła 44 000 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów została zatem przekroczona o [...] kg, co stanowi [...] % masy całkowitej zespołu pojazdów. W tej sytuacji organ prawidłowo nałożył karę w wysokości [...] zł albowiem dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o co najmniej 20%.
W ocenie sądu, nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący sposobu dokonywania pomiaru wagi zestawu pojazdów poprzez ich rozłączenie, tak jak nie jest istotne to, czy waga była przystosowana do ważenia zespołu pojazdów składających się z trzech pojazdów. Skoro zestaw tworzył ciągnik siodłowy i dwie naczepy, to zważenie tego zestawu osobno bądź w całości oddaje masę całkowitą pojazdu nawet jeśli wyniki ważenia poszczególnych elementów należało do siebie dodać ( co miało miejsce w tej sprawie). Każda naczepa mogła poruszać się po drodze tylko jako element zestawu, albowiem nie posiada własnego napędu i tylko jako element zestawu mogła zostać poddana ważeniu. Nie jest przy tym istotne, czy kontrolujący dokonaliby pomiaru każdego elementu zestawu osobno, łącznie czy w taki sposób jak tego dokonano w tej sprawie. Wynik końcowy mógł być tylko jeden- łączna masa zespołu pojazdów jako suma poszczególnych ważeń.
Odnosząc się do pomiarów długości zestawu, pomiar ten został wykonany prawidłowo tak samo jak prawidłowo została nałożona kara za przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów. Według kontrolujących długość zestawu wynosiła [...] metrów, którego to ustalenia skarżący nie kwestionuje. Nawet gdyby przyjąć, ze dopuszczalna długość zestawu może wynosić 18,75 m nie zaś [...] m jak to przyjął organ, to różnica wyniosła [...] m, co stanowi przekroczenie (wg załącznika nr 3 do u.t.d. lp. 10.3.3) od 20%, zaś wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę w wysokości [...] zł.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Z przepisu ust. 3 wynika natomiast, że suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.
W tej sytuacji prawnej, zważywszy na brzmienie art. 92a ust. 3 u.t.d., chociaż łączna suma kar za stwierdzone naruszenia wyniosła [...] złotych, to organ I instancji mógł wymierzyć skarżącemu karę w wysokości [...] złotych i taka kara została wymierzona.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. sąd uznał zarzut ten za niezasadny. Z przepisu tego wynika, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności przewoźnika nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (vidé: wyrok NSA z 24 września 2020 r. II GSK 78/180 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca zaś skarżący nie wykazał, że przyjmując zlecenie wykonania przewozu wystąpiły okoliczności, na które on jako profesjonalny przewoźnik nie miał wpływu.
Sąd analizując przebieg postępowania nie stwierdził naruszenia art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, w tym naruszenia zarzucanej w skardze zasady proporcjonalności. W tym miejscu przypomnieć należy, że organ wymierzający karę za stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego nie ma możliwości miarkowania kar. Każdemu naruszeniu przypisana jest konkretna wysokość kary. Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do u.t.d.
Niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Skarżący nie wskazuje, które to dowody zostały pominięte lub których kwestii organy nie wyjaśniły. Podniesione przez niego zarzuty przybrały raczej postać zwykłej polemiki z ustaleniami organów.
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.