II SA/Sz 657/22

II SA/Sz 657/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83 ust. 1, art. 1, art. 83c ust. 3, art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 84.
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi H. Z. i W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31 maja 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916), po rozpatrzeniu odwołania H. i W. Z. od decyzji Burmistrza N. z 29 listopada 2021 r., nr [...] odmawiającej udzielenia H. i W. Z. zezwolenia na usunięcie dwóch dębów szypułkowych o obwodach pni 530 i 243 cm rosnących na terenie działki nr [...], obręb O., gmina N. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy, w tym wskazało, że wnioskiem z 10 maja 2020 r. H. i W. Z. zwrócili się do Burmistrza N. o usunięcie dwóch sztuk dębów zlokalizowanych na terenie opisanej wyżej nieruchomości. Powodem złożenia wniosku było zagrożenie zdrowia i mienia, wynikające z faktu, że drzewa rosną zbyt blisko sklepu, a jedno z nich uszkadza fundamenty budynku.
Rozpoznając złożony wniosek decyzją z dnia 30 października 2020 r. Burmistrz N. odmówił udzielenia zezwolenia na usunięcie wskazanych drzew stwierdzając przy tym, że przedmiotowe dęby szypułkowe swoim rozrostem nie powodują niszczenia budynku sklepu wnioskodawców. W celu poprawy stanu dębów i wyeliminowania obaw powstania zagrożenia bezpieczeństwa w związku ze złamaniem się konarów i gałęzi uznał za wystarczające dokonanie tzw. cięcia sanitarnego i korekcyjnego koron tych drzew. Zdaniem organu utrzymanie przedmiotowych drzew we właściwym stanie pozwoli na zachowanie warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia z jednoczesnym zachowaniem tych drzew. W rezultacie w ocenie Burmistrza postępowanie nie wykazało żadnych przyczyn przemawiających za ich usunięciem.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania przez H. i W. Z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 19 marca 2021 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium uznało, że ocena organu pierwszej instancji dokonana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie doszło do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdyż zebrania materiału dowodowego nie dokonano z udziałem osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zobowiązano organ I instancji do uzyskania opinii osób posiadających wiedzę z zakresu dendrologii i budownictwa, co do tego, czy drzewa z gatunku dąb szypułkowy, których dotyczy wniosek, powodują zagrożenie dla konstrukcji obiektu budowlanego wnioskodawców oraz czy z tego powodu zachodzi konieczność usunięcia tych drzew.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji dwoma postanowieniami z 16 lipca 2021 r. powołał biegłego rzeczoznawcę w specjalności konstrukcyjno - budowlanej, oraz biegłego - rzeczoznawcę w specjalności dendrologicznej.
Następnie decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. Burmistrz N. odmówił udzielenia H. i W. Z. zezwolenia na usunięcie dwóch dębów szypułkowych o obwodzie pni 530 i 243 cm. Organ powołując się na zebrany materiał dowodowy oraz wnioski i twierdzenia wynikające z opinii biegłych uznał brak przesłanek do udzielenia zezwolenia na wycinkę drzew.
Nie zgadzając się z powołaną decyzją H. i W. Z. złożyli od niej odwołanie, w którym wnieśli o jej uchylenie oraz zarzucili naruszenie art. 7, 75, 76, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nieprzeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania dowodowego oraz nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego polegające na:
- dowolnej ocenie dowodów, w szczególności pominięcia faktu zagrożenia jakie niosą oba drzewa dla życia i zdrowia ludzi, a także mienia wnioskodawców, jak również złego stanu zdrowia drzew wnioskowanych do wycinki, co wynika wprost z opinii dendrologicznej,
- oparciu decyzji na wybiórczych wnioskach płynących z opinii biegłego z zakresu dendrologii, nie uwzględniając przesłanki złego stanu zdrowia dębów i istniejącego w związku z tym zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a także mienia należącego do wnioskujących,
- przyjęciu nieznanego ustawie priorytetu zachowania walorów przyrodniczo- krajobrazowo-kulturowych drzew, których wniosek dotyczy, w miejsce ochrony życia i zdrowia ludzi, a także mienia wnioskodawców wobec zagrożenia, jakie niesie obecność obu tych drzew,
- sprzeczności wewnętrznej ustaleń i wniosków z tym związanych;
- błędnych ustaleniach faktycznych związanych z nieprawidłowym przeprowadzeniem dowodów z opinii z zakresu budownictwa, w sytuacji gdy biegły nie dokonując żadnej odkrywki wokół dębu rosnącego w bezpośrednim sąsiedztwie ściany budynku, jak i obrębie fundamentów sklepu uznał, iż korzenie drzew fundamentów tych nie naruszyły i nie mają wpływu na stan budynku.
Nadto odwołujący zarzucili naruszenie:
- art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne uznanie, iż mimo istnienia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a także mienia, jakie niosą oba dęby szypułkowe, a także bardzo złej kondycji dębu oznaczonego nr 2 w opinii, którego żywotność oceniono na 50%, nie istnieją przesłanki do wydania zgody na ich wycinkę;
- art. 83b w związku z art. 83c ust. 3 oraz art. 84 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji o zgodzie na wycinkę drzew z jednoczesnym nałożeniem obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych bądź opłaty;
- art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez niezachowanie zasady proporcjonalności przy wydawaniu decyzji i uznaniu, iż zagrożenie dla życia i zdrowia osób, a także mienie wnioskodawców jest mniej istotne, niż walory przyrodniczo-kulturowo-krajobrazowe dwóch drzew, nadto, że usunięcie zagrożenia płynącego z faktu pozostawienia tych drzew, jest mniej istotne niż zachowanie elementów bioróżnorodności przyrodniczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o ochronie przyrody (dalej: "u.o.p.") w tym wskazało, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości.
Ustawodawca w powołanych przepisach nie wskazał szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ do udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy wydania takiego pozwolenia. Tym samym oznacza to, że rozstrzygnięcie sprawy o udzielenie zezwolenia na wycinkę drzew odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Organ odwoławczy przypomniał, że jako przyczynę usunięcia drzew wnioskodawcy wskazali zagrożenie zdrowia i mienia. W ich ocenie drzewa rosną zbyt blisko sklepu, a jedno z nich uszkadza fundamenty budynku, zaś spadające gałęzie zagrażają również życiu i zdrowiu potencjalnych klientów sklepu.
Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym protokół z oględzin nieruchomości z dnia 1 września 2020 r. oraz dwie opinie biegłych rzeczoznawców w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz w specjalności dendrologicznej Kolegium uznało brak przesłanek, które przemawiałyby za odstąpieniem od zasady ochrony wartości przyrodniczych. Z opinii biegłych, a w szczególności opinii budowlanej, wynika, że nie stwierdzono niekorzystnego wpływu drzewa na konstrukcję budynku.
Z opinii wynika, że charakter uszkodzeń ścian w przypadku rozrostu systemu korzeniowego byłby inny: pęknięcia byłyby ukośne szerokie przy stropie i zmniejszające się ku dołowi; świadczyło by to o podnoszeniu fundamentów przez system korzeniowy lub wrastanie korzeni w spoiny ścian fundamentowych i rozsadzanie murów. Zdaniem biegłego niekorzystny wpływ na stan budynku ma ukształtowanie terenu oraz zdemontowanie rynny na ścianie podłużnej budynku. Uszkodzenia są skutkiem specyficznej konstrukcji budynku i wad eksploatacyjnych. Biologiczny rozwój drzew nie stwarza zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników ani zagrożenia uszkodzenia budynku. Wiek opiniowanych drzew oraz stan środowiska w jakim te drzewa rosną wskazują, że przyrost korzeni jest już zahamowany, a system korzeniowy jest w pełni rozwinięty i ustabilizowany.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu błędnego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa poprzez nie dokonanie odkrywki wokół dębu rosnącego w bezpośrednim sąsiedztwie ściany budynku, jak i fundamentu sklepu organ po pierwsze stwierdził, że w opinii budowlanej wyraźnie wskazano, że charakter uszkodzeń ścian w przypadku rozrostu systemu korzeniowego byłby inny, zaś cech takich w analizowanym stanie faktycznym nie dopatrzono się. Uszkodzenia w budynku spowodowane są zupełnie innymi czynnikami. Po drugie w opinii dendrologicznej zaznaczono, że przyrost korzeni jest już zahamowany, a system korzeniowy jest w pełni rozwinięty i ustabilizowany.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium odnosząc się do kwestii zagrożenia dla ludzi oraz mienia powołało się na opinię biegłych, którzy podnieśli, że w przypadku obu drzew istnieje ryzyko zagrożenia dla mienia i ludzi w wyniku upadku suchych i grubych gałęzi i grubych konarów. Zagrożenie to w przypadku dębu nr 1 jest mało prawdopodobne i wzrasta przy wystąpieniu silnych podmuchów wiatrów, zaś w przypadku dębu nr 2 zagrożenie to jest wysoce prawdopodobne i możliwe w każdym czasie zarówno dla osób i mienia oraz zagrożenie zdecydowanie wzrasta podczas podmuchów silnych wiatrów. Niemniej jednak w opinii również wskazano, że dane gatunki są gatunkami długowiecznym, żyjącym nawet do 1000 lat. Gatunki te pełnią istotną rolę w kulturze oraz przyrodzie. Stare okazy często chronione są jako pomniki przyrody. Co do zasady gatunki te z uwagi na sposób kształtowania systemu korzeniowego są odporne na silne wiatry. Dąb nr 1 posiada pień pojedynczy, wyraźnie wykształcony, wysoki zdrowy z zachowaną żywotnością drzewa powyżej 80%, zaś statyka drzewa nieznacznie zachwiana. Wiek drzewa oszacowano na około 100 lat. Dąb nr 2 w gorszym stanie niż dąb nr 1, żywotność drzewa oceniono na poziomie do 50% i stwierdzono, że ma zachwianą statykę. Wiek drzewa oszacowano na około 300 lat. Organ zwrócił uwagę, że w zderzeniu zagrożeń stwarzanych przez drzewa, a ich ochroną należy przyjąć takie stanowisko, aby zagrożenie zminimalizować celem ochrony drzew. Nawet zdrowe drzewa stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, zwierząt, czy też mienia. W zakresie dokonania oceny spełnienia przesłanek do dokonania wycinki wskazano, że biorąc pod uwagę stan zdrowia i zachwianą statykę opiniowanych drzew można by było podjąć decyzję o ich wycince w związku z opisanymi zagrożeniami dla ludzi i mienia. Jednak w analizowanym przypadku należałoby wziąć również pod uwagę wiek opiniowanych drzew i ich bezsprzeczne walory przyrodniczo-krajobrazowo-kulturowe.
Zdaniem Kolegium ochrona starych drzew i ich zachowanie jest ważnym elementem bioróżnorodności przyrodniczej. Wycinka tych drzew jest ostatecznością, a wykonanie podanych w opinii wskazówek pielęgnacyjno-ochronnych zwiększy zdecydowanie bezpieczeństwo w obrębie wzrostu tych drzew. Należy uwzględnić zatem nie tylko stan zdrowia drzew ale również znaczenie danego gatunku dla przyrody, wiek drzew (dąb nr 2 ma około 300 lat), możliwości podjęcia działań pielęgnacyjnych, które zwiększają zdecydowanie bezpieczeństwo, brak wpływu systemu korzeniowego na konstrukcję budynku, jak i fakt, że każde drzewo, nawet w pełni zdrowe, nie eliminuje zagrożenia dla bezpieczeństwa. Istotą zaś ochrony przyrody jest podejmowanie wszelkich działań zmierzających do zachowania składników przyrody. Usunięcie elementu przyrody - drzewa - powinno następować w ostateczności.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Kolegium zaznaczyło, że zaskarżoną decyzją nie nałożono na wnioskodawców obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych, jak również nie ustalono opłaty za usunięcie drzew, co czyni bezpodstawnym zarzut naruszenia przepisów art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz art. 83b w związku z art. 83c ust. 3 oraz art. 84 ustawy. Podobnie podstawą do uchylenia decyzji nie może być naruszenie art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), tym bardziej, że przepisy ustawy zasadniczej stanowią o obowiązku władz publicznych ochrony środowiska i prowadzenia polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom (art. 74 Konstytucji). Priorytet zachowania walorów przyrodniczych- krajobrazowych- kulturowych wynika z celu ustawy, który organ administracji publicznej jest obowiązany brać pod uwagę wydając decyzję o zezwoleniu na wycinkę drzew.
W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów procedury administracyjnej poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, czy oparciu decyzji na wybiórczych wnioskach płynących z opinii biegłych.
Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją H. i W. Z. złożyli od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Jednocześnie skarżący zarzucili wydanym decyzjom:
1. Naruszenie art. 7, 75, 76, 77, 80 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania dowodowego oraz nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego polegającego na::
- dowolnej ocenie dowodów, w szczególności pominięcia faktu zagrożenia jakie niosą oba drzewa dla życia, i zdrowia ludzi a także mienia wnioskodawców, jak również złego stanu zdrowia drzew wnioskowanych do wycinki, co wynika wprost z opinii dendrologicznej;
- oparcia decyzji na wybiórczych wnioskach płynących z opinii biegłego z zakresu dendrologii z dnia 22 sierpnia 2021 roku, nie uwzględniając przesłanki złego stanu zdrowia dębów i istniejącego w związku z tym zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a także mienia należącego do wnioskujących;
- przyjęciu nieznanego ustawie priorytetu zachowania "walorów przyrodniczo- krajobrazowo-kulturowych" drzew, których wniosek dotyczy, w miejsce ochrony życia i zdrowia ludzi, a także mienia wnioskodawców wobec zagrożenia, jakie obecność obu drzew niesie;
- sprzeczności wewnętrznej ustaleń i wniosków z tym związanych,
- błędnych ustaleniach faktycznych związanych z nieprawidłowym przeprowadzeniem dowodu z opinii przez biegłego z zakresu budownictwa H. D., który nie dokonując żadnej odkrywki wokół dębu rosnącego w bezpośrednim sąsiedztwie ściany budynku, jak i w obrębie fundamentów sklepu dokonał jednoznacznych ustaleń co do stanu technicznego fundamentów uznając, iż korzenie drzew fundamentów tych nie naruszyły i nie mają wpływu na stan budynku.
2. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w drugiej instancji.
3. Naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez błędne uznanie, iż mimo istnienia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi a także mienia, jakie niosą oba dęby szypułkowe, rosnące na nieruchomości wnioskodawców, a także bardzo złej kondycji dębu oznaczonego nr 2 w opinii, którego żywotność oceniono na 50%, nie istnieją przesłanki do wydania zgody na ich wycinkę;
4. Naruszenie art. 83b w zw. z art. 83c ust. 3 oraz art. 84 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji o zgodzie na wycinkę drzew z jednoczesnym nałożeniem obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych bądź opłaty;
5. Naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez niezachowanie zasady proporcjonalności przy wydawaniu decyzji i uznaniu, iż zagrożenie dla życia i zdrowia osób, a także mienia wnioskodawców jest mniej istotne niż walory przyrodniczo-kulturowo-krajobrazowe dwóch drzew, nadto, że usunięcie zagrożenia płynącego z faktu pozostawienia tych drzew, jest mniej istotne niż zachowanie elementów bioróżnorodności przyrodniczej.
Mając wskazane zarzuty na względzie skarżący wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącym zezwolenia na usunięcie dwóch dębów rosnących na terenie działki nr [...], obręb O., gmina N..
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: "u.o.p."). W myśl art. 83 ust. 1 u.o.p., usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, co do zasady, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Analizując prawidłowość wydanej w niniejszej sprawie decyzji uznaniowej uwzględnić należy cel uregulowania art. 83 ust. 1 ustawy. Cel ten wynika z unormowań ustawy. Ustawa o ochronie przyrody określa zgodnie z art. 1 – cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu. Ochrona przyrody w rozumieniu ustawy polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym zadrzewień (art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy). Ustawodawca w ustawie o ochronie przyrody zamieścił szereg przepisów, których celem jest ochrona drzew – art. 83, 85 i 88 ustawy.
Z przepisów tych wynika, iż ochrona drzew przewidziana w ustawie jest zatem ochroną zdecydowanie ukierunkowaną na zachowanie tego elementu przyrody. W świetle ustawy przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody.
Istotne jest zarazem, że norma wynikająca z art. 83 ust. 1 u.o.p. nie określa szczegółowych przesłanek, kryteriów określających przypadki, które uprawniają organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że na organie administracji ciąży obowiązek uwzględnienia zarówno interesu społecznego, wynikającego z ustawowo chronionego dobra, jakim jest przyroda jak i słusznego interesu strony wynikającego chociażby z prawa własności.
Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Należy dodać, że sądowa kontrola prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a także czy organ właściwie wykorzystał przysługujące mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności oraz czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania.
W kontekście powyższych rozważań dotyczących uznaniowego charakteru decyzji zasadniczego znaczenia nabiera sprawa prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, występującego w każdym konkretnym przypadku. Organ administracji zatem ma obowiązek szczególnie wnikliwie dokonać ustalenia zarówno sytuacji w terenie, jak również przeanalizować przyczyny, które przywołał zainteresowany w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia. Następnie konieczne jest wyjaśnienie stanowiska organu poprzez sporządzenie stosownego uzasadnienia, ze szczególnym uwzględnieniem wyważenia dwóch przeciwstawnych interesów - interesu wnioskodawcy oraz publicznego wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji podejmując decyzje, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a decyzje te nie noszą cech dowolności.
Organy orzekające zweryfikowały wniosek i zbadały sprawę zwracając szczególną uwagę na wykazanie zasadności i celowości rozstrzygnięcia. Z punktu widzenie rozważanej sprawy wyważenie interesów wnioskodawców oraz okoliczności przemawiających za zachowaniem drzew pozwala przyjąć, że w tym przypadku właściwa była odmowa wydania wnioskowanego zezwolenia.
Podaną we wniosku przyczyną uzasadniającą usunięcie dwóch dębów zlokalizowanych na terenie działki nr [...], położonej w obrębie O., gmina N. było zagrożenie dla życia, zdrowia oraz mienia wynikające z faktu, że drzewa te rosną za blisko budynku sklepu, a jedno z nich zdaniem skarżących uszkadza fundamenty budynku. Nadto zawalenie się drzew, bądź ich spróchniałych gałęzi zagraża życiu i zdrowiu potencjalnych klientów sklepu.
Zasadniczą podstawą nieuwzględnienia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew było ustalenie, że generowane przez te drzewa zagrożenie można usunąć w inny sposób, aniżeli ich usunięcie, czyli poprzez wykonanie specjalistycznych zabiegów pielęgnacyjnych oraz brak stwierdzenia niekorzystnego wpływu drzew na konstrukcję budynku.
Ustalenia te zostały poczynione w oparciu o opinię biegłych z zakresu dendrologii z dnia 22 sierpnia 2021 r. oraz z zakresu budownictwa z dnia 28 sierpnia 2021 r. W ocenie Sądu ustalenia, na podstawie których wydano opinię oraz wnioski przedstawione przez biegłych, tak w samych opiniach, jak i w odpowiedzi na zarzuty stron, cechuje spójność, oraz logika pozwalająca na analizę toku rozumowania.
Odnosząc się do kwestii zagrożeń dla osób i mienia biegły z zakresu dendrologii w opinii z dnia 22 sierpnia 2021 r. stwierdził, że ryzyko takiego zagrożenia wynikające z upadku suchych gałęzi i konarów w przypadku dębu nr 1 o obwodzie pnia 243 cm jest mało prawdopodobne, z kolei w przypadku dębu nr 2 o obwodzie pnia 530 cm jest możliwe. Jednocześnie wskazał, że nawet zdrowe drzewa stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, czy też mienia. W ocenie biegłego generowane przez te drzewa zagrożenie można jednak usunąć poprzez wykonanie specjalistycznych zabiegów pielęgnacyjno – ochronnych, które zdecydowanie zwiększą bezpieczeństwo w obrębie wzrostu tych drzew. Nadto zwrócił uwagę na potrzebę uwzględnienia wieku tych drzew (w przypadku dębu nr 1 – 100 lat, zaś dębu nr 2 – 300 lat) oraz ich walory przyrodniczo-kulturowe.
Z kolei biegły z zakresu budownictwa w opinii z dnia 28 sierpnia 2021 r. nie stwierdził niekorzystnego wpływu drzew na konstrukcję budynku. Jego zdaniem uszkodzenia budynku sklepu nie są spowodowane rozrostem systemu korzeniowego drzew rosnących w jego sąsiedztwie, ani przez rozrost konarów. Wiek budynku w stosunku do wieku drzew wskazuje na zbudowanie obiektu na już rozwiniętych korzeniach dębu. Jednocześnie podkreślił, że charakter uszkodzeń ścian w przypadku rozrostu systemu korzeniowego byłby inny. We wnioskach końcowych biegły uznał, że uszkodzenia budynku są skutkiem specyficznej konstrukcji budynku i wad eksploatacyjnych. Biologiczny rozwój drzewa i przy tym szkodliwy wpływ na budynek nie stwarza zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników ani zagrożenia uszkodzeniem budynku, pod warunkiem usunięcia z drzew konarów obumarłych.
Odpowiadając na zapytania skarżących biegły z zakresu budownictwa podał, że bezsprzecznie system korzeniowy znajduje się pod budynkiem, okoliczność ta nie ma jednak wpływu na stan konstrukcji budynku. Pozostawienie drzew nie spowoduje też rozrostu korzeni w stopniu mogącym pogorszyć stan budynku. Z kolei w zaleceniach naprawczych biegły stwierdził brak podstaw do usunięcia drzewa i systemu korzeniowego oraz jednocześnie wyszczególnił prace, które należy wykonać w celu naprawy budynku.
Wbrew stanowisku skarżących organy nie pominęły okoliczności stanowiących o zagrożeniu jakie mogą nieść objęte wnioskiem drzewa, w tym ich stanu, niemniej organy powołując się na opinie biegłych prawidłowo przyjęły, że w tym przypadku nie zachodzi konieczność ich wycięcia, zaś wystarczająca dla zachowania bezpieczeństwa osób i mienia jest możliwość podjęcia działań pielęgnacyjnych. W tej sytuacji przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe, jak i wyciągnięte na jego podstawie wnioski nie nasuwają wątpliwości co do tego, że organy należycie wyważyły interes publiczny, interes społeczny i interes wnioskodawców uwzględniając z jednej strony potrzebę ochrony przyrody z drugiej zaś ochronę właścicieli nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnych ustaleń faktycznych związanych z nieprawidłowym przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, który nie dokonując żadnej odkrywki wokół dębu rosnącego w bezpośrednim sąsiedztwie ściany budynku oraz w obrębie fundamentów sklepu uznał brak wpływu korzeni drzew na stan budynku należy pamiętać, że opinia biegłego zawiera informacje specjalistyczne, których podważenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy będą one oparte na wadliwych ustaleniach lub wnioskowaniach. Podważanie ustaleń biegłego poprzez polemikę z jego ocenami, bez wykazania błędu w ustaleniach lub błędu w logice rozumowania nie może być skuteczne, a do tego sprowadzają się podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty.
Nadto podkreślenia wymaga, że w powołanym zakresie biegły zajął stanowisko i wyjaśnił, że istniejące pionowe pęknięcie ściany budynku zostało spowodowane zdylatowaniem się budynku natomiast charakter uszkodzeń ścian w przypadku rozrostu systemu korzeniowego byłby inny, pęknięcia byłyby ukośne, szerokie przy stropie i zmniejszające się ku dołowi. Świadczyłoby to o "podnoszeniu" fundamentów przez system korzeniowy lub wrastanie korzeni w spoiny ścian fundamentowych i "rozsadzanie" murów.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, że organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, 75, 76, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Odmowa zezwolenia na wycięcie drzew znajdowała uzasadnienie w przywołanym powyżej art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.
Brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy skarżący nie wskazali w jakim zakresie uchybienie przez organ II instancji temu przepisowi mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Sąd za bezzasadne uznał też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 83c ust. 3 u.o.p. uzależniającego wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu w sytuacji gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie nałożono na skarżących obowiązków w tym zakresie. Podobnie za niezasadne uznano zarzuty odnoszące się do
naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p., który dotyczy wyłączenia naliczania opłat za usunięcie drzew lub krzewów, oraz art. 84 u.o.p. regulującego kwestię opłat za usunięcie drzew lub krzewów bowiem w zaskarżonych decyzjach nie ustalano opłat za usunięcie drzew.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Cele i uregulowania ustawy o ochronie przyrody są zbieżne z przewidzianymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej postulatami ochrony środowiska i możliwością wprowadzania związanych z nimi ograniczeń (art. 31 ust. 1, art. 5, art. 74 art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ).
Z uregulowań ustawy wynika, iż przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Uwzględnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy interes publiczny, reprezentowany przez wartość przyrodniczą drzewa, będzie kolidował z realizacją innego interesu, którego aksjologiczny ładunek jest wyższy.
W ocenie Sądu organy prawidłowo dokonały negatywnej oceny wniosku skarżących, uznając brak podstaw do wydania zezwolenia na wycięcie dwóch dębów wobec bezsprzecznej możliwości podjęcia działań pielęgnacyjnych w zakresie korony tych drzew, które to zabiegi zwiększą bezpieczeństwo dla osób i mienia, co stanowi o prawidłowym wyważeniu przez organy interesu społecznego oraz wnioskodawców.
Podsumowując zdaniem Sądu organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy w sprawie, poddały go rzetelnej i poprawnej ocenie, a końcowo wyciągnęły wnioski normatywne znajdujące uzasadnienie w treści art. 83 ust. 1 u.o.p.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.