II SA/Sz 655/22

II SA/Sz 655/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 2b lit. h
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w S. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
M. K., pismem z [...] kwietnia 2021 r., wystąpił do Starosty S. o ujawnienie kompletnej dokumentacji związanej ze scaleniem gruntów wsi R., w gminie P. . Następnie, pismem z [...] maja 2021 r., doprecyzował swoje stanowisko wskazując, iż przedmiotem żądania są informacje ewidencyjne dotyczące działki o nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina P..
Zawiadomieniem z [...] czerwca 2021 r. Starosta S. poinformował wnioskodawcę o wszczęciu na żądanie strony postępowania administracyjnego w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych w Ewidencji gruntów i budynków (EGiB), w zakresie dokumentacji związanej ze scaleniem ewidencji gruntów i we Wsi R., a dotyczącej działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina P..
W dniu [...] października 2021 r., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Starosta wydał decyzję, znak: [...], w której odmówił aktualizacji informacji objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie:
1. ujawnienia wyników scalenia dla wsi R., tj. zmiany przebiegu granic działki numer [...] z działkami sąsiednimi o numerach [...], [...], [...], [...] oraz [...]
2. wykreślenia wpisu dotyczącego własności działki o numerze [...].
Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie organ wskazał w szczególności, iż od czasu przeprowadzenia scalenia zostały wykonane liczne jednostkowe prace geodezyjne w obszarze przedmiotowej działki, których wyniki i dokumentacja zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Nie jest zatem możliwe przywrócenie stanu z czasów bezpośrednio po scaleniu gruntów wsi R.. Natomiast w zakresie prawa własności działki objętej wnioskiem organ ustalił, iż wnioskodawca jest aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości uwidocznionym w księdze wieczystej. Wpis taki został ujawniony w dniu [...] marca 2018 r. na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego w S., zgodnie z postanowieniem z [...] maja 2018 r. o otwarciu i ogłoszeniu testamentu oraz stwierdzeniu nabycia spadku. Jak wyjaśnił organ także w tym zakresie aktualizacja nie była uzasadniona, ponieważ zapisy w ewidencji okazały się zgodne ze stanem prawnym wykazanym w księdze wieczystej a w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów dowodzących innego stanu.
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem oraz domagał się wykreślenia własnej osoby jako właściciela działki nr [...] i wpisania jako właściciela Skarbu Państwa. Żądał także ujawnienia w ewidencji ostatecznej decyzji scaleniowej Wojewody K. z [...] września1977 r.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z [...] czerwca 2022 r., nr [...], Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w S. (dalej: ZWINGK lub organ odwoławczy) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowieniem z [...] maja 2022 r. odmówił przeprowadzenia dowodu wynikającego z pism strony uznając, że w postępowaniu odwoławczym w zakresie aktualizacji danych EGiB dla działki ewidencyjnej [...] organ opierał się wyłącznie na dokumentach, z których wynika stan prawny nieruchomości. Natomiast żądane dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Organ odwoławczy zlecił też Staroście S. przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego co do treści wpisów zawartych w księdze wieczystej nr [...] wraz ze zbiorem dokumentów tej księgi, założonej postanowieniem z [...] maja 1974 r., na wniosek [...] W. dla nieruchomości oznaczonej ówcześnie nr [...]. Istotne bowiem było ustalenie wpisów dotyczących przedmiotu sprawy oraz własności, a przede wszystkim dokumentów będących podstawą dokonania tych wpisów. Pozyskano także teczkę gospodarstwa rolnego, położonego w [...], zawierającą akty osiedleńcze (akty nadania).
Organ po obszernym przedstawieniu historii własności przedmiotowej działki, mającej swój początek w końcu lat 60-tych ustalił, iż z całości dokumentacji jednoznacznie wynika, że właścicielem działki nr [...] w latach 1974-2017 był F. W. a obecnie jest M. K.. Wyjaśniono też, opierając się na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, że pierwszeństwo przed danymi ewidencyjnymi mają dane ujęte w dziale II księgi wieczystej. Organ zwrócił także uwagę, iż to na wniosek strony sąd wieczystoksięgowy dokonał wpisu jej prawa własności działki [...] do właściwej księgi wieczystej. Podkreślono, iż F. W. nigdy nie kwestionował swoich praw do nabytej nieruchomości, a wręcz powołując się na posiadany w tym zakresie akt własności dążył do poszerzenia granic swojej własności tj. dokupienia działek sąsiednich ([...] i [...], późniejsze [...] i [...]).
Organ wyjaśnił także, iż zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny a organy ewidencyjne rejestrują jedynie określone stany prawne i faktyczne, udokumentowane w stosowny sposób. Dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty, a tym bardziej nie mogą zmieniać istniejącego stanu prawnego ani w drodze decyzji, ani poprzez czynność materialno — techniczną. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i cywilnoprawnych. Z kolei dokumenty uzasadniające wpisy w ewidencji gruntów i budynków są częścią operatu ewidencyjnego. Kwestionując prawdziwość zapisów w księdze wieczystej dotyczących własności nieruchomości, należy sprawę skierować na drogę sądową, a nie próbować rozstrzygnąć ten zakres przed organem ewidencyjnym. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można bowiem dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Nawet gdyby uczynić zadość żądaniom odwołującego i wykreślić go jako właściciela działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków, to działania takie po pierwsze byłyby bezprawne, po drugie całkowicie nieskuteczne, albowiem i tak jego prawo własności pozostałoby odzwierciedlone w księdze wieczystej.
Dodatkowo stwierdzono, mając na uwadze analizę istniejącej dokumentacji, iż nie jest możliwe przywrócenie sytuacji odzwierciedlającej zarówno na gruncie, jak i w kwestiach formalnych stanu z czasów przeprowadzonego scalenia gruntów wsi R., (w tym przebiegu granic działki o numerze [...] z działkami sąsiednimi o numerze [...], [...], [...], [...] i [...]). Od tego czasu zaszły bowiem daleko idące zmiany wynikające ze skutków cywilnoprawnych, które mają swoje odbicie w bieżącej aktualizacji danych ewidencyjnych.
Końcowo zaś wskazano, iż obecne zapisy w ewidencji gruntów i budynków, w tym stan własności, wynikają bezpośrednio z dokumentacji obowiązującej dla działki ewidencyjnej nr [...] i bez dostarczenia przez stronę nowych dowodów w sprawie, w myśl art. 24 ust 2a i 2b p.g.k. dotyczących zasad aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków, Starosta nie ma możliwości wprowadzenia innego stanu niż wynikający z dotychczasowych dokumentów — aktualnych i pozostających w obrocie prawnym.
Pismem z [...] czerwca 2022 r. M. K. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym kompletne zignorowanie w uzasadnieniu decyzji ZWINGK postępowania scaleniowo-wymiennego zakończonego prawomocną decyzją Wojewody K. (nr: [...]) zatwierdzającą projekt scalenia gruntów wsi R., gmina P. z dnia [...] września 1977 roku.
ZWINGK w żaden sposób nie odniósł się do treści samej decyzji jak i do dokumentów będących załącznikami do niej.
W uzasadnieniu skargi oświadczył też, iż głównym dowodem, na którym opierał swój wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych w EGiB była powyższa prawomocna i ostateczna decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów we wsi R..
Po obszernym przedstawieniu swojego stanowiska co do nieprawidłowego przebiegu postępowania scaleniowego prowadzonego w 1977 r. zarzucił, iż organ odwoławczy nie zajął się wyjaśnieniem całego szeregu wątpliwości skarżącego dotyczących kupna przez jego spadkodawcę (F. W.) działki budowlanej. Nadto nie wyjaśniono w jakich okolicznościach w nowo założonym rejestrze gruntów dla miejscowości R., wykonanym w marcu 1978 r., pojawiła się działka ewidencyjna nr [...]. Tymczasem skarżący wnioskował w toku postępowania o ustalenie jaki stan prawny został zarejestrowany w rejestrze gruntów dotyczący działki nr [...] w dniu [...] czerwca 1978 r. i w jakich dokumentach został ten stan uwidoczniony.
W ocenie skarżącego jego spadkodawcy sprzedano nierozgraniczoną działkę, która przestała istnieć w operacie odnowienia ewidencji gruntów, czego konsekwencją był brak przedmiotowej działki w dokumentacji zakończonego prawomocną i ostateczną decyzją postępowania scaleniowego we wsi R.. Powyższe winno było zostać przez organ zweryfikowane poprzez przeprowadzenie wnioskowanego przezeń dowodu z przesłuchania geodety, bo jedynie takie zeznania mogły rzucić nowe światło, na dokumenty które w latach siedemdziesiątych ów geodeta wytworzył.
Skarżący zakwestionował także ustalanie organu, iż nabycie przez F. W. działki miało miejsce w czasie, kiedy dla obszaru wsi R. prowadzone były równolegle prace scaleniowo - wymienne. Prace scaleniowo - wymienne w miejscowości R. zostały zainicjowane decyzją Wojewody K. z dnia [...] marca 1977 r., czyli 3 lata po kupnie przez F. W. przedmiotowej działki.
W ocenie skarżącego niniejsza sprawa jest bez precedensu w powojennej historii administracji państwowej, geodezji oraz notariatu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku na podstawie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązania związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.)
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu nadzoru geodezyjnego i kartograficznego odmawiająca dokonania aktualizacji EGiB poprzez ujawnienie wyników scalenia gruntów dla wsi R. wynikających z decyzji Wojewody K. z [...] września 1977 r. w zakresie dotyczącym działki nr [...] oraz odmowa wykreślenia wpisu dotyczącego prawa własności działki numer [...] jako przysługującego skarżącemu.
Podstawą odmowy wnioskowanego zaktualizowania danych ewidencji w istocie dotyczących istnienia działki [...] i przebiegu jej granic było ustalanie, iż przez kilkadziesiąt lat, które minęły od czasów przeprowadzenia scalenia, zostały wykonane liczne jednostkowe prace geodezyjne w obszarze przedmiotowej działki, których wyniki i dokumentacja zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Nie jest zatem możliwe przywrócenie (aktualnie już historycznego) stanu z czasów bezpośrednio po scaleniu gruntów wsi R..
Natomiast brak dokonania zmian w zakresie prawa własności był następstwem stwierdzenia, iż zapisy w ewidencji gruntów dla działki [...] są zgodne ze stanem prawnym wykazanym w księdze wieczystej. Stąd organy uznały, iż brak jest podstaw do wpisania w ewidencji Skarbu Państwa w miejsce skarżącego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.- dalej: p.g.k.).
Przepis art. 2 pkt 8 p.g.k. definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.).
Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
Przytoczone powyżej przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13).
Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1728/98 i z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 862/00).
Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20).
Jak podkreślał też w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14). Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą tego rodzaju postępowania jak: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Natomiast organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Przy tym dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.
Mając na względzie, iż postępowanie zakończone skarżoną decyzją toczyło się na wniosek skarżącego wymaga jednocześnie podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii orzecznictwem, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści przywołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych nie jest możliwa w postępowaniu wszczynanym na wniosek podmiotu ewidencyjnego (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 768/21 oraz z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1541/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 689/17 i inne).
Objęte wnioskiem zainteresowanego podmiotu zmiany nieaktualnych danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających stwierdzenie dezaktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.
W badanej sprawie organy trafnie zatem dostrzegły, iż w zakresie własności działki nr [...], wobec nieprzedstawienia żadnych dowodów stwierdzających prawo własności innego podmiotu niż wynika to z działu II księgi wieczystej prowadzonej dla działki [...], brak było podstaw do wpisania jako zaktualizowanych, odmiennych danych niż zawarte w tejże księdze. Nadto wobec stwierdzenia, iż od lat 70-tych zaszły daleko idące zmiany wynikające ze skutków cywilnoprawnych, które mają swoje odbicie w bieżącej aktualizacji danych ewidencyjnych (przy czym owe skutki dotycz a także wpisania do księgi wieczystej prawa własności skarżącego na podstawie dziedziczenia), aktualnie wpisanie jako aktualnych danych wynikających z decyzji Wojewody K. z 1977 r. nie stanowiłoby aktualizacji bazy, lecz przywrócenie stanu historycznego, a więc w istocie byłoby sprzeczne z istotą aktualizacji danych na wniosek właściciela nieruchomości.
W tym też miejscu należy zauważyć, że skarżący zdaje się nie dostrzegać, iż jakkolwiek najpowszechniejszym sposobem nabycia prawa własności jest przeniesienie własności na podstawie umowy, to jednak możliwe jest nabycie nieruchomości w inny sposób w tym np. poprzez zasiedzenie. Nie jest rolą organu ewidencyjnego dokonywanie ustaleń w tym zakresie w zastępstwie sądu powszechnego. Tym samym organy trafnie uznały, że oczekiwana przez skarżącego aktualizacja byłaby możliwa wyłącznie po przedłożeniu przez zainteresowany podmiot dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji w związku z nowym zdarzeniem prawnym np. wyrokiem sądu powszechnego, zawartą umowa itp. Skarżący w toku prowadzonego na jego wniosek postępowania w sprawie aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków nie przedstawił takich dokumentów. Uzasadniał natomiast konieczność aktualizacji wpisów w ewidencji danymi archiwalnymi.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, odmowa przeprowadzenia zgłaszanych przez stronę dowodów nie naruszała przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem ocena materiałów historycznych i okoliczności w jakich one powstały dalece wykraczało poza ramy postępowania aktualizacyjnego. Wnioski dowodowe, takie jak żądanie przesłuchiwania geodety w zakresie jego czynności poprzedzających decyzję scaleniową z 1977 r., nie mogły wnieść żadnej wiedzy z punktu prowadzonego postępowania aktualizacyjnego co do aktualnego stanu własności działki nr [...] czy też aktualnego przebiegu jej granic.
Mając na względzie przedstawione wcześniej okoliczności sprawy, brak jest także podstaw do przyjęcia, że w sprawie podnoszonych przez skarżącego okoliczności mogły one zostać uznane za błędy o charakterze oczywistym, które mogłyby być wyeliminowane na drodze postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów.
Końcowo Sąd podkreśla, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14). Innymi słowy w razie sporu co do prawa własności nieruchomości ujawnionego w ewidencji gruntów, powinno najpierw dojść do jego rozstrzygnięcia w drodze odpowiedniego procesu cywilnego lub w odpowiednim postępowaniu administracyjnym. Dopiero stosowne rozstrzygnięcia zapadłe w odpowiednich trybach mogą stanowić podstawę aktualizacji danych zawartych w EGiB.
W związku z powyższym Sąd, nie dopatrując się niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji skargę oddalił, stosownie do art. 151 P.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych cytowane powyżej, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/