II SA/Sz 610/24

II SA/Sz 610/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 88
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant St. Inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 27 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zniszczenia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia 14 kwietnia 2023 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącej T. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Wójt Gminy D. decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr WOŚ.OŚ.6131.2022.AB, wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z póżn. zm., dalej przywoływana jako: "u.o.p.") oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 916 z późn. zm., dalej przywoływana jako: "K.p.a."), umorzył postępowanie administracyjne dotyczące zniszczenia sześciu drzew gatunku modrzew europejski oraz trzech drzew gatunku sosna zwyczajna znajdujących się na działce nr [...] w obrębie L. oraz nałożenia na właścicieli tej działki administracyjnej kary pieniężnej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek współwłaścicielki działki nr [...] w sprawie zniszczenia drzew wpłynął do Urzędu Gminy D. 29 listopada 2019 r. We wniosku tym wskazano, że jedynymi osobami którym przeszkadzały rosnące drzewa byli właściciele działki nr [...] w obrębie Ł.. W trakcie postępowania przesłuchano właścicielkę działki nr [...] jako stronę oraz jej męża jako świadka, zlecono sporządzenie opinii biegłemu. Decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r. Organ I instancji umorzył prowadzone postępowanie wskazując, że nie pozwoliło ono na jednoznaczne ustalenie osoby odpowiedzialnej za zniszczenie drzew. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 września 2021 r. umorzyło postępowanie odwoławcze od tej decyzji zainicjowane przez właścicieli działki [...] uznając, że nie przysługiwał im status strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 1197/21) uchylił decyzję SKO oraz decyzję Wójta Gminy D. wskazując w uzasadnieniu, że postępowanie dotyczyło zniszczenia drzew na dwóch działkach [...] i [...] które mają różnych właścicieli. Tymczasem karę pieniężną za usuniecie drzew bez zezwolenia można nałożyć tylko na osobę która mogłaby uzyskać zezwolenie na wycięcie drzew. Ponieważ decyzja dotyczyła drzew znajdujących się na dwóch nieruchomościach, mających rożnych właścicieli, miało to bezpośrednie znaczenie dla istnienia podstaw do przypisania poszczególnym osobom statusu stron postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że stroną takiego postępowania nie może być właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu posiadania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. A wobec stwierdzenia braku podstaw do nałożenia kary pieniężnej z powodu zniszczenia drzew, nie sposób stwierdzić, aby decyzja umarzająca postępowanie administracyjne dotyczące zniszczenia drzew na działce nr [...] mogła być skierowana do jakiegokolwiek innego podmiotu niż właściciele tej działki. Na skutek tego wyroku Organ I instancji zawiadomił strony, że dalej będą prowadzone odrębne postępowania dotyczące zniszczenia drzew na działce nr [...] i [...]. Postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. w ponownie prowadzonym postępowaniu Organ I instancji powołał nowego biegłego celem sporządzenia opinii dendrologicznej dotyczącej zniszczenia sześciu drzew gatunku modrzew europejski oraz trzech drzew gatunku sosna zwyczajna na terenie działki [...]. Opinia taka została przekazana Organowi w dniu 11 stycznia 2023 r. i na żądanie Organu została uzupełniona przez biegłego pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. W dniu 13 marca 2023 r. biegły przesłał Organowi ponowne uzupełnienie swojej opinii. Kopię opinii doręczono współwłaścicielce działki nr [...] która przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. W ocenie Organu I instancji do obumarcia drzew na działce nr [...] nie doprowadziło żadne z działań wymienionych w art. 87a ustawy o ochronie przyrody. Biegły stwierdził w opinii że trzy modrzewie na działce obumarły, jeden jest w stanie zamierania, a jeden jest w średniej kondycji, trzy sosny znajdują się w słabym stanie zdrowotnym, ale przy korzystnych warunkach mają potencjał regeneracji. Organ wyjaśnił, iż z opinii biegłego wynika, że przyczyną takiego stanu drzew nie było nadmierne podkrzesanie korony drzew, ani parce wykonane w obrębie korzeni, pni lub koron drzew. Biegły wskazał, że na obecny stan drzew, z dużym prawdopodobieństwem miały wpływ prace wykonywane przy budowie zbiornika wodnego na działce nr [...]. Jednak, zdaniem Organu, biegły nie wskazał, aby w trakcie wykonywania prac przy przebudowie zbiornika doszło do naruszenia bryły korzeniowej drzew (odległość drzew od zasypanego obecnie zbiornika biegły określił na 4 m do 12,5 m) lub ich pni. Biegły w trakcie oględzin stwierdził przysypanie szyjek korzeniowych modrzewi ale nie wskazał, by było to jedynym powodem obumarcia drzew. Organ w toku postępowania nie ustalił, kto odpowiada za zasypanie szyjek korzeniowych drzew. Ponadto, biegły w opinii dendrologicznej wyjaśnił, że warunki gruntowo-wodne panujące na działce nr [...] nie są odpowiednie dla modrzewia europejskiego, który przy wysokim stanie wód gruntowych, jaki występuje na tej działce, nie wykształca odpowiedniego systemu korzeniowego, co jest niezbędne dla prawidłowego rozwoju drzewa. Zdaniem biegłego, występowanie w trak trudnych warunkach siedliskowych tych drzew jest ryzykowne, gdyż wystarczy niewielkie podniesienie płytko występującego poziomu wody, aby drzewa obumarły. Organ I instancji uznał na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że nie jest możliwe jednoznaczne uznanie, że jedyną przyczyną obumarcia drzew było działanie człowieka.
2. W odwołaniu od tej decyzji T. M. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), współwłaścicielka działki nr [...], zarzuciła naruszenie przez Organ art. 88 u.o.p. poprzez nie wymierzenie obligatoryjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew na jej działce która zgodnie z tym przepisem powinna być nałożona na wszystkie podmioty działające bez zgody właścicieli działki [...], które są odpowiedzialne za prowadzenie bez pozwolenia na budowę, bez pozwolenia wodno-prawnego, bez koncesji na wydobycie torfu i innych wymaganych prawem zgód na prace ziemne polegające na wydobyciu torfu i napełnianiu się wyrobiska stagnującą wodą, gdyż biegły dr hab. inżynier M. K. w opiniach ze stycznia i marca 2023 r. jednoznacznie wskazał, iż przyczyną obumarcia drzew były szczegółowo udokumentowane ziemne prace mechaniczne związane z pogłębieniem i poszerzeniem stawu na sąsiedniej działce nr [...]. W tej sytuacji Organ umorzył postępowanie dotyczące zniszczenia drzew, gdy brak było ku temu podstaw, zamiast wydać decyzję merytoryczną. Natomiast postępowanie powinno być umorzone jedynie w zakresie nałożenia kary na właścicieli działki nr [...], gdyż w oczywisty sposób nie są oni odpowiedzialni za nielegalne prace ziemne na działce sąsiedniej.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 27 maja 2024 r. nr SKO/PG/451/2367/2023 utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, iż z opinii dendrologa wynika, że najbardziej prawdopodobną przyczyną obumarcia drzew jest wysoki poziom wód gruntowych. Biegły wskazał, że działka [...] znajduje się na terenie podmokłym, w dolinie cieku wodnego S. , gdzie według mapy hydrograficznej poziom wód gruntowych jest wysoki i występuje do 1 m p.p.t. Badając w trakcie oględzin w styczniu 2023 r. poziom wód gruntowych w studni znajdującej się na działce nr [...] biegły stwierdził, że poziom lustra wody znajduje się na głębokości 85 cm p.p.t., co stanowi bardzo wysoki poziom tych wód. W opinii dendrologicznej wskazano, że drzewa gatunku modrzew europejski są bardzo wrażliwe na zmianę poziomu wód gruntowych, bowiem posiadają stosunkowo pytki system korzeniowy, którego prawidłowe funkcjonowanie zależne jest od odpowiedniego natlenienia gleby. Drzewa z gatunku modrzew europejski czy sosna zwyczajna wymagają gleb przewiewnych i umiarkowanie wilgotnych, natomiast gleby podmokłe nie są dla nich odpowiednie. Młode drzewa w takich warunkach stosunkowo dobrze się rozwijają, lecz wraz z ich wzrostem i rozwojem systemu korzeniowego ich rozwój się ogranicza, są bardziej podatne na choroby i szkodniki. W przypadku zmiany poziomu wód gruntowych np. ze względu na ich znaczne podwyższenie lub obniżenie, zmianie ulega również poziom natlenienia gleby, co z kolei negatywnie oddziałuje na system korzeniowy drzew i może być przyczyną ich obumierania. W przedmiotowej sprawie biegły jako prawdopodobną przyczynę zmiany poziomu wód gruntowych wskazał prace prowadzone w obrębie zbiornika wodnego znajdującego się na działce sąsiedniej [...], przy czym nie wykluczył, że do obumierania drzew mogły przyczynić się czynniki zewnętrzne, niezwiązane z działalnością człowieka, takie jak występowanie okresowych susz czy okresowych nawalnych opadów deszczu, wpływających na poziom wód gruntowych. W ocenie Kolegium, zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłego dendrologa wskazują, że przyczyną obumierania drzew był zbyt wysoki poziom wód gruntowych. Biegły wyjaśnił, iż prawdopodobnie było to spowodowane pracami prowadzonymi w obrębie zbiornika wodnego na działce nr [...], przy czym do pogorszenia warunków glebowych mogło również dojść na skutek prac ziemnych związanych z budową domu na działce nr [...] i zagęszczenia gruntu. Zdaniem Kolegium kluczowe jest to, że działka nr [...] znajduje się na terenie podmokłym, o czym świadczą dane pochodzące z mapy hydrograficznej. Takie środowisko nie jest korzystne dla drzew z gatunku modrzew europejski, bowiem drzewa z tego gatunku wymagają gleb przewiewnych, umiarkowanie wilgotnych, a nie podmokłych. Młode drzewa w początkowej fazie mogą w takich warunkach dobrze się rozwijać, jednakże z czasem ich odporność na choroby i szkodniki zacznie się obniżać, co może być przyczyną ich obumierania. Z tych względów nie jest ponad wszelka wątpliwość możliwe stwierdzenie, że obumieranie drzew spowodowały prace w obrębie zbiornika wodnego na działce sąsiedniej. Taki wniosek, w ocenie Kolegium, jest zbyt daleko idący, a przez to nie pozwala na ustalenie przyczyny tego stanu rzeczy. Nie budzi natomiast wątpliwości, że przyczyną obumierania drzew jest zbyt wysoki poziom wód gruntowych. Nie można jednak wprost wnioskować, ze został on spowodowany pracami ziemnymi w obrębie zbiornika wodnego na działce nr [...], ponieważ teren ten jest podmokły, ze stosunkowo wysokim poziomem wód. W dacie orzekania nie było możliwe ustalenie, jaki był poziom wód gruntowych w momencie posadzenia przedmiotowych drzew. Nie da się wykluczyć, że poziom ten nie uległ zmianie albo uległ nieznacznie. Skoro jak wskazał biegły drzewa z gatunku modrzew europejski mogą początkowo dobrze się rozwijać również na terenach podmokłych, a następnie utracić odporność na choroby i szkodniki w miarę wzrostu, to nie można wykluczyć, że drzewa na działce [...] zaczęły obumierać w miarę starzenia się przy niezmienionym albo nieznacznie zmienionym poziomie wód gruntowych. Z tego powodu Organ odwoławczy uznał, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, że przyczyną obumierania drzew na działce nr [...] było podwyższenie poziomu wód gruntowych na skutek prac prowadzonych w obrębie zbiornika wodnego na sąsiedniej działce nr [...]. Nie można bowiem wykluczyć, że poziom wód gruntowych na tym obszarze cały czas jest wysoki. Przedmiotowe drzewa w początkowej fazie mogły rosnąć w sposób niezakłócony. Wobec braku możliwości ustalenia, czy na badanym obszarze faktycznie doszło do podwyższenia poziomu wód gruntowych, czy też poziom ten cały czas utrzymuje się na wysokim poziomie, nie było możliwe uznanie, że przyczyną obumierania drzew były parce prowadzone na sąsiedniej działce nr [...]. Biegły nie wskazał również, by ewentualne inne czynności mogły doprowadzić do obumierania drzew. Tym samym nie jest możliwe przypisanie sprawstwa za ten stan rzeczy konkretnemu podmiotowi, co czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym i obligowało Organ I instancji do jego umorzenia. W tej sytuacji zarzuty naruszenia art. 88 u.o.p. i art. 105 § 1 K.p.a. Kolegium nie uznało za zasadne. Powołany w ponownym postępowaniu biegły dendrolog nie był w stanie ustalić ponad wszelką wątpliwość, co jest przyczyną wysokiego poziomu wód gruntowych na przedmiotowej działce, był to bowiem biegły dendrolog a nie hydrolog. Celem opinii dendrologicznej było ustalenie przyczyny obumierania drzew, a nie przyczyny wysokiego poziomu wód gruntowych na działce [...] i nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania. W tej sytuacji Kolegium uznało, że brak było podstaw do uznania, by Organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 75, 78, 79, czy 80 K.p.a. Organ ten przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem wymogów wynikających z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., zostały przeprowadzone oględziny działki, dopuszczono dowód z opinii dendrologa, która następnie została uzupełniona o szczegółowe kwestie wskazane przez Organ i stronę. Organ dokonał oceny zebranego materiału dowodowego i w uzasadnieniu decyzji wysnuł z tego prawidłowe wnioski. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę decyzję Skarżąca, zastępowania przez adwokata, wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania innemu organowi zgodnie z art. 26 § 2 K.p.a. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia:
a) art. 10 §1, art. 79, art. 79a, art. 107§ 1 pkt. 9 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niezapewnienie Skarżącej i jej mężowi czynnego udziału w każdym stadium postępowania, pozbawienie ich możliwości dowodzenia swojego stanowiska poprzez ignorowanie wniosków dowodowych składanych przez Organem I instancji oraz Organem odwoławczym, uniemożliwianie właścicielom nieruchomości wzięcia udziału w przeprowadzeniu zgłoszonych dowodów i ich negatywna ocena a priori, uniemożliwienie podważenia nierzetelnej opinii biegłego B. i dowiedzenie swoich twierdzeń wskazujących na jednoznaczne przyczyny obumarcia drzew i osób, które są za to odpowiedzialne, uniemożliwienie zadawania pytań świadkom wskazanym we wnioskach dowodowych skarżących, a także biegłym, w celu jednoznacznego ustalenia przyczyny obumarcia drzew i osób które to spowodowały, nieudzielenia skarżącej informacji o okolicznościach faktycznych sprawy, zgromadzonym materiale dowodowym, terminach przesłuchań świadków i biegłych, mimo wielokrotnych wniosków w tym zakresie, niepełne pouczenie skarżącej o wysokości wpisu sądowego od skargi oraz nie przesłanie przez Organ odwoławczy informacji o zakończeniu postępowania dowodowego, możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, a także nie wskazanie przesłanek zależnych od strony które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a K.p.a.). Zastosowanie ww. przepisów i umożliwienie Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania i przeprowadzenie wszystkich dowodów przez nią zgłoszonych pozwoliłoby na jednoznaczne ustalenie osoby odpowiedzialnej za zniszczenie drzew na działce [...] i umożliwiłoby wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną na osoby które bez zgody właścicieli tej działki doprowadziły do zniszczenia drzew.
b) art. 25 § 1 w zw. z art. 35 K.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyłączenie organu administracji publicznej od załatwienia sprawy dotyczącej majątkowych interesów jego kierownika, tj. Wójta Gminy D. T. D. oraz Kierownika Wydziału ds. Obywatelskich i Ochrony Środowiska M. C., poprzez wydanie postanowienia z dnia 21 października 2022 r. odmawiającego wyłączenia organu, nieodnoszącego się merytorycznie do treści wniosku Skarżącej z dnia 1 lipca 2022 r., a także przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego ponad rok, mimo nie przeprowadzenia żadnych dowodów zgłoszonych przez Skarżącą, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Organu I instancji. Zrealizowanie wniosków dowodowych Skarżącej pozwoliłoby na ustalenie wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności maksymalnie w kilka miesięcy, w tym pozwoliłoby na ustalenie współodpowiedzialności kierownictwa Organu I instancji wraz z właścicielami działki nr [...] za zniszczenie drzew na działkach nr [...] i [...] co powinno skutkować wyłączeniem Organu I instancji od rozpoznania sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika, w tym przypadku obowiązku uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew.
c) art. 7, 75 § 1, 76 § 1 i 2, 77 § 1, 78 § 1, 79a i 80 K.p.a. poprzez ich nie zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu zawartych w odwołaniu i pismach skarżącej wniosków dowodowych i przyjęcie za własne przez Organ odwoławczy ustaleń poczynionych przez Organ I instancji na podstawie wybiórczo przeprowadzonych dowodów załączonych do akt i niedostrzeżeniu, że Organ I instancji naruszył normy art. 7, 76 § 1, 77 § 1, 79a i 80 K.p.a. poprzez nie wypełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie do tendencyjnego przeprowadzenia dowodów z dokumentów, w tym z opinii biegłych wskazujących na rzekomy brak możliwości ustalenia osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew na działce nr [...], podczas gdy przeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez właścicieli tej działki pozwoliłoby na ustalenie podmiotów odpowiedzialnych za zniszczenie drzew w chronionym obszarze Natura 2000 i wydanie decyzji nakładającej administracyjna karę pieniężną. Skutkowało to bezpodstawnym wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postepowanie. Zrealizowanie wniosków dowodowych Skarżącej pozwoliłoby już po przesłuchaniu biegłego Borowskiego w 2020 r. jednoznacznie ustalić, iż przyczyną obumierania drzew było ich wielomiesięczne zalewanie stagnującą wodą, będące skutkiem samowolnych prac ziemnych związanych z nielegalnym wydobywaniem torfu w chronionym obszarze Natura 2000 przez właścicieli działki [...], przy legalizacji tych prac w oparciu o dokumenty mające sprawić wrażenie legalności przez Wójta Gminy D. i braku jakiejkolwiek reakcji na zgłaszane zniszczenia w środowisku.
d) Usuwanie z akt sprawy pism Skarżącej i dowodów załączonych do odwołania z dnia 15 maja 2023 r. (co jednoznacznie wynika z porównania pism przewodnich przesłanych za pośrednictwem platformy ePuap z wymienionymi załącznikami a ilością załączników faktycznie dołączonych do akt sprawy), co było możliwe ze względu na brak numeracji kart w aktach np.:
- brak w aktach wniosków o wyłączenie organu z dnia 22 i 25 kwietnia 202 r., uzupełnienia wniosku z dnia 23 maja 2022 r, wniosku z dnia 1 lipca 2022 r., 20 października 2022 r., wniosku do Prezesa SKO z 2 listopada 2022 r., wniosku z 18 stycznia 2023 r. oraz odpowiedzi SKO na ww. wnioski,
- brak załącznika do pisma z dnia 16 kwietnia 2024 r.,
- brak 12 dowodów do odwołania z 15 maja 2023 r.tj. 19 załączników od nr 2 do 20 stanowiących dowody nr 1-10 oraz części drugiej odwołania z dowodami od nr 10 do 12 stanowiącymi 9 załączników – łącznie brak w aktach Organu II instancji załączników do odwołania od decyzji Wójta Gminy D. nr 28/23 z dnia 14 kwietnia 2023 r. w sprawie WOŚ.OŚ.6131.2022.AB.
e) nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów urzędowych znajdujących się w posiadaniu Organu I instancji, wytworzonych w różnych postępowaniach administracyjnych, w tym prowadzonych przez Wójta Gminy D. potwierdzających okoliczności istotne dla ustalenia osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew jak np.;
- wniosku Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. z dnia 23 listopada 2009 r. znak ES-5013/5/2009/ZS wraz z załącznikiem dokumentującym położenie rowu melioracyjnego na działce nr [...],
- postanowienia Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. z dnia 27 lutego 2006 r. znak ZRK.5013/329/2006 potwierdzającego dwukrotne nałożenie na L. P., właścicielkę rowów melioracyjnych na działce nr [...] w obrębie L. obowiązku zachowania właściwego funkcjonowania urządzeń melioracji szczegółowych poprzez zachowanie ich drożności i właściwego stanu technicznego, oraz kierunku odpływu wody, a także zakaz naruszania stosunków wodnych na terenach przyległych. L. P. nie złożyła zażalenia na to postanowienie. Załączone do akt z pismami Skarżącej zdjęcia dokumentują nienależyte utrzymanie rowów niespełniających swej funkcji, pogorszenie stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, a także szkody wyrządzone w wyniku nienależytego utrzymania rowów melioracyjnych objętych wnioskiem skarżącej, prowadzące do obumarcia drzew na skutek zasypania ich szyjek korzeniowych urobkiem z nielegalnego wyrobiska i podniesienia poziomu wód zalewających korzenie drzew i powodujących ich gnicie, co skutkowało rzekomym brakiem możliwości ustalenia osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew i umorzeniem postępowania, podczas gdy przeprowadzenie przez SKO ww. dowodów z dokumentów pozwoliłoby na jednoznaczne ustalenie, iż właścicielka rowów melioracyjnych nie wykonała obowiązku ich należytego utrzymania i zachowania drożności, zmieniając na skutek samowolnych prac wykopaliskowych i budowlanych kierunki odpływu wód na działki sąsiednie i jest jedną z osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew,
- protokołu przesłuchania świadka G. P. z dnia 30 lipca 2020 r.
z którego jednoznacznie wynika, że współwłaściciel działki [...] jest osobą odpowiedzialną za zasypanie szyjek korzeniowych i wycięcie gałęzi z drzew na działkach nr [...] i [...], bez zgody właścicieli działki nr [...]. Zeznał on do protokołu, że gałęzie drzew z działki nr [...] wchodziły na teren jego działki [...], ciął wszystkie gałęzie, te wchodzące na działkę nr [...] też, żeby było estetycznie. Wyjaśnił, że drzewo narożne znajduje się ok. 1 m od granicy działek. Oświadczył, że na okazanych mu zdjęciach nr 13 i 14 nie były uwidocznione zakopane szyjki korzeniowe, według wiedzy tego świadka. Świadek oświadczył, że uprawił i wyrównał teren bo tam było zagłębienie. Nie mierzył tego zagłębienia. Na swojej działce też wyrównał teren. Nie był w stanie powiedzieć o ile podniósł teren. Wyjaśnił, że nie posiadał zgody właścicieli działki nr [...] na wykonywanie prac ziemnych i obcinanie gałęzi. Przyznanie się przez G. P. do zasypania szyjek korzeniowych i przycinania koron drzew nie zostało w żaden sposób uwzględnione przez Organ odwoławczy, mimo tego, że opinia biegłego dr hab. inż. M. K. jednoznacznie wskazuje, iż przyczyną obumarcia drzew było zasypanie ich szyjek korzeniowych urobkiem wydobytym przy budowie stawu, zaś szyjki drzew na działce nr [...] zakopano na głębokość 45 cm. Modrzew, który zdaniem G. P. rośnie 1 m od granicy w rzeczywistości rośnie w odległości 2,7 m od granicy działek [...] i [...] (tabela 1-opinia uzupełniająca). Przeprowadzenie dowodu z ww. protokołu powinno skutkować wydaniem decyzji merytorycznej.
- informacji o planowanym przedsięwzięciu pn. Budowa rekreacyjnego oczka wodnego na terenie działki nr [...] i [...] w L. w gminie D. wytworzonej w październiku 2007 r. przez mgr. inż. H. M., który opierając się na "Warunkach gruntowo-wodnych dla działki [...] w L. ", wykonanych przez dr inż. B. B. w maju 2001 r. wskazał na str. 8, iż podłoże działki nr [...] zbudowane jest głównie z piasków drobnych, a w rejonach niewielkich obniżeń terenu pod piaskami zalega warstwa torfu. Na przeważającym obszarze dokumentowanej działki występuje woda gruntowa o zwierciadle swobodnym lub lekko napiętym. Woda gruntowa została nawiercona na głębokościach 0,5 m p.p.t i max 1,3 m p.p.t. W rejonach położonych najwyżej, do głębokości 2,0 m p.p.t. nie stwierdzono występowania wody gruntowej, jedynie mogą się pojawić sączenia wody, co skutkowało niezgodnym ze stanem faktycznym i niepopartym materiałem dowodowym stanowiskiem SKO iż "działka [...] znajduje się na obszarze co do zasady podmokłym, o czym świadczą dane pochodzące z mapy hydrograficznej" (najwyraźniej błędnie zlokalizowano działkę [...] na mapie, gdyż jest ona położona w najwyżej położonej części działki nr [...], o której dr inż. B. B. w maju 2001 r. pisała, że do głębokości 2 m p.p.t. nie stwierdzono występowania wody gruntowej. Kolegium stwierdziło w uzasadnieniu decyzji, iż "do pogorszenia warunków glebowych mogło dojść na skutek prac ziemnych związanych z budową budynku na działce nr [...] i zagęszczenia gruntu" (nie mogło, gdyż drzewa obumarły przed rozpoczęciem budowy budynku gospodarczego, a pomysł pobudowania takiego budynku powstał na skutek zniszczenia zwartej bariery drzew z modrzewi i sosen odgradzającej działkę [...] od działki [...] i od ul. [...], w celu wykonania nowej przegrody między działkami. Grunt na działce nr [...] nie był zagęszczany, zaś budowa budynku mieszkalnego wciąż nie została rozpoczęta ze względu na wysoki poziom wód gruntowych stagnujących powyżej posadowienia fundamentów zaprojektowanego budynku mieszkalnego, spowodowany nienależytym utrzymaniem rowów melioracyjnych, którymi nadmiar wód nie może spływać do S. i dalej. Zdaniem SKO "w aktualnym stanie sprawy nie jest możliwe ustalenie, jaki był poziom wód gruntowych w momencie posadzenia przedmiotowych drzew. Nie można wykluczyć, że poziom ten uległ zmianie albo uległ tylko nieznacznej zmianie...[...] Wobec braku możliwości ustalenia, czy na badanym obszarze rzeczywiście doszło do podwyższenia wód gruntowych, czy też poziom ten cały czas jest wysoki, nie jest możliwe uznanie, że przyczyną obumierania przedmiotowych drzew były prace prowadzone na sąsiedniej działce nr [...]". W niniejszej sprawie, zdaniem Skarżącej jest możliwe ustalenie, jaki był poziom wód gruntowych na działce nr [...] na przestrzeni lat 2001-2024, a więc od posadzenia drzew do ich całkowitego zniszczenia. Poziomy wód można było ustalić już w 2020 roku realizując wnioski dowodowe Skarżącej składane wielokrotnie Organowi I instancji i Organowi odwoławczemu, których organy nie chciały realizować. Skutkowało to rzekomym brakiem możliwości ustalenia osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew i bezpodstawnym umorzeniem postępowania w sytuacji gdy przeprowadzenie dowodu z "Informacji o planowanym przedsięwzięciu pod nazwą budowa rekreacyjnego oczka wodnego na terenie działki nr [...] i [...]" z października 2007 r. pozwoliłaby jednoznacznie ustalić, że działka nr [...] to najwyżej położona część działki nr [...], a więc poziom wód gruntowych przed rozpoczęciem wydobycia torfu i powiększeniem nielegalnego wyrobiska znajdował się poniżej 2 m p.p.t., co w zupełności wystarczało do wzrostu i rozwoju posadzonych na działce drzew, podczas gdy po powiększeniu nielegalnego "oczka" i zasypaniu częścią urobku szyjek korzeniowych woda w okresie od jesieni do wiosny stagnowała na poziomie powyżej pierwotnego gruntu zalewając drzewa powyżej szyjek korzeniowych, co jednoznacznie potwierdzają zdjęcia złożone do akt przez Skarżącą oraz opinia biegłego z 2023 r. potwierdzająca zasypanie szyjek korzeniowych drzew nawet na głębokość 45 cm, co doprowadziło do ich obumarcia. Osoby które są odpowiedzialne za nielegalne parce ziemne, zasypanie szyjek korzeniowych drzew i zmianę warunków wodnych w okolicy wyrobiska po torfie, w ocenie Skarżącej są odpowiedzialne za zniszczenie drzew i stwierdzenie tego faktu powinno skutkować wydaniem decyzji na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Osoby te działały bez zgody właścicieli działki nr [...]. W raporcie o oddziaływaniu na środowisko wykonanym w 2008 r. przez mgr. inż. H. M. jednoznacznie wskazano, że stan rowów melioracyjnych jest w tak złym stanie funkcjonalnym, że praktycznie nie istnieje oraz określono parametry oczka wodnego, które nie będą szkodliwe dla środowiska: powierzchnia 800 m2, głębokość wody w oczku wodnym od 0,8 do 1,5 m, rzędna oczka wodnego 12,7 m n.p.m. do 13 m n.p.m. Na wypływie wody z oczka do rowu melioracji szczegółowej nakazano wykonać stabilizację dna rowu na rzędnej 13,80 m n.p.m., która miała na celu zapobieganie niekontrolowanemu podnoszeniu się lustra wody i zalewania okolicznych drzew. Organy nie poddały ocenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, mimo wniosków Skarżącej, co skutkowało rzekomym brakiem możliwości ustalenia osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew i bezpodstawnym umorzeniem postępowania. Dokonanie porównania opracowania wykonanego w 2008 r. przez H. M. pozwoliłoby na porównanie parametrów zawartych w tym opracowaniu z parametrami występującymi po wykonaniu prac ziemnych bez pozwolenia wodno-prawnego i bez pozwolenia na budowę w wyniku nielegalnego wydobycia torfu, na powierzchni ponad 1 500 m2 i głębokości 3 m z jednoczesnym podniesieniem poziomu gruntu od strony północnej wyrobiska i likwidacją wypływu wody z oczka wodnego do rowu melioracji szczegółowej, co spowodowało uniemożliwienie swobodnego odpływu nadmiaru wód i wielomiesięczne zalewanie drzew na działce Skarżącej i działce [...], co skutkowało zgniciem korzeni i obumarciem drzew. Osoby odpowiedzialne za nielegalne prace ziemne, zasypanie szyjek korzeniowych drzew i zmianę warunków wodnych odpowiedzialne są za zniszczenie drzew, co uzasadniało wydanie decyzji nakładającej na nie administracyjną karę pieniężną na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody.
- decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w S. z dnia 10 sierpnia 2020 r. znak SZ.ZUZ.4.424.7/20.2019.TS, którą nałożono na L. P. obowiązek likwidacji nielegalnie wykonanego urządzenia wodnego – stawu zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w obrębie L. - decyzja nie dotyczyła likwidacji legalnych rowów melioracyjnych, które bez wymaganego przepisami Prawa wodnego pozwolenia wodnoprawnego nielegalnie równocześnie zlikwidowano, powodując zalewanie drzew powyżej szyjek korzeniowych, co skutkowało ich obumarciem.
f) zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu dotyczącym zmiany planu miejscowego dla części działki nr [...] znajdujących się w posiadaniu Organu i instancji, uwzględniających wniosek Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. z dnia 23 listopada 2009 r. znak: ES-5013/5/2009/ZS potwierdzających istnienie zarośniętych już wówczas częściowo rowów melioracyjnych na działce nr [...], gdzie w "Prognozie oddziaływania na środowisko" wykonanej w 2011 r. przez W. Z. wielokrotnie pojawia się stwierdzenie "od tego oczka w kierunku północnym odchodzi rów melioracji szczegółowej, który odprowadza wody gruntowe z terenów przyległych do cieku S. " czy też "W obszarze opracowania będzie zachowane istniejące oczko wodne, od którego w kierunku północnym odchodzi rów melioracyjny". W oparciu o te dokumenty Rada Gminy D. podjęła uchwałę nr [...] z dnia 8 września 2011 r., dotychczas niezaskarżoną. Przeprowadzenie tych dowodów ustalających obowiązek zachowania właściwego funkcjonowania urządzeń melioracji szczegółowej poprzez zachowanie ich drożności i właściwego stanu technicznego, oraz kierunku odpływu wody, a także zakazu naruszania stosunków wodnych na terenach przyległych przez właścicielkę rowów melioracyjnych, oraz zobowiązanie Wójta oraz działającego w jej imieniu Kierownika Wydziału do Spraw Obywatelskich i Ochrony Środowiska do wykonania ww. uchwały pozwoliłoby na ustalenie osób odpowiedzialnych za niewykonanie nałożonych prawem obowiązków, co skutkowało zniszczeniem drzew. Wójt mimo wielokrotnie zgłaszanych zmian stanu wody na gruncie spowodowanych wydobyciem torfu przez właścicieli działki nr [...] szkodliwie wpływającym na działki sąsiednie, był zobligowany na mocy art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne nakazać z urzędu, w drodze decyzji, właścicielom tej działki przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, czego nie uczynił, bezpośrednio przyczyniając się do obumarcia drzew na działkach nr [...] i [...].
g) ograniczenie dowodów ze zdjęć satelitarnych działki [...] i [...] do kilku sztuk uwzględnionych w opinii biegłego i nie przeprowadzenie dowodu z ogólnodostępnych historycznych zdjęć satelitarnych działek nr [...] np. z portalu Google Earth Pro pozwalających na ustalenie stanu rowów melioracyjnych stanowiących działkę nr [...] na przestrzeni lat, oraz terminy rozkopywania odnogi południowo-wschodniej rowu do ogromnego rozmiaru "oczka o powierzchni ponad 1 500 m2 i głębokości 3 m (stan na 2020 r.) i następnie nielegalnej likwidacji rowu melioracyjnego na przełomie 2021 r. i 2022 r. przy zasypywaniu nielegalnego wyrobiska torfu, a także wykonywanie przez właścicieli działki nr [...] obowiązku zachowania właściwego funkcjonowania urządzeń melioracji szczegółowych poprzez zachowanie ich drożności i właściwego stanu technicznego oraz kierunku odpływu wody. Przeprowadzenie dowodu z ogólnodostępnych zdjęć satelitarnych pozwoliłoby bezsprzecznie ustalić, że rowy melioracyjne na działce nr [...] przez lata były nienależycie utrzymywane, co powodowało, iż gromadząca się w powiększanym przez właścicielki działki [...] wyrobisku po torfie nie miała możliwości odpływu do S. i zalewała drzewa powyżej ich szyjek korzeniowych, doprowadzając do obumarcia.
h) wysnuwanie z wyroku WSA w Szczecinie z dnia 24 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 1197/21) wniosków przeciwnych literalnemu brzmieniu wyroku twierdząc, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do wyłączenia Organu I instancji od prowadzenia sprawy, podczas gdy na stronie 13 uzasadnienia wyroku Sąd stwierdził, że wniosek Skarżących o wyłączenie Wójta i pracownika organu I instancji wykracza poza ramy postępowania sądowego i może on być sformułowany w toku postępowania administracyjnego na zasadach określonych w rozdziale 5 K.p.a., co Skarżąca uczyniła.
i) naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji gdy nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Przyczyną wydania takiej decyzji były niepełne i wadliwe ustalenia faktyczne, podczas gdy wnikliwe rozpatrzenie kompletnego materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodów o które wnioskowała Skarżąca prowadziłoby do wydania rozstrzygnięcia odmiennej treści. Wbrew twierdzeniom Organów orzekających w sprawie, nie mamy do czynienia z brakiem możliwości ustalenia podmiotu odpowiedzialnego tylko z uniemożliwieniem Skarżącej przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów, w tym przesłuchania biegłych, w celu jednoznacznego wykazania osób odpowiedzialnych za obumarcie drzew, które powinny zostać obciążone karą administracyjną.
j) naruszenie art. 107 § 1 ust. 6 K.p.a. poprzez brak w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego do przyjęcia przez Organ bez żadnej analizy IMGW-BIP i wbrew logice ustalenia, że do obumarcia drzew na działce nr [...] doprowadziły rzekomo inne czynniki niż działalność człowieka. Nie ma żadnych dowodów by na działce nr [...] przed 2019 r. występowały takie czynniki klimatyczne jak deszcze nawalne i susze, ponadto dlaczego czynniki klimatyczne miałyby oddziaływać tylko na drzewa rosnące najbliżej wyrobiska po torfie, częściowo oddziaływały na modrzew nr [...] rosnący ok 12 m od ul. [...], a w ogóle nie oddziaływały na świerk rosnący 3 m od ul. [...]. Organ II instancji nie wyjaśnił w żaden logiczny sposób na jakiej podstawie stwierdził, iż czynniki klimatyczne działały w odległości kilkunastu metrów od nielegalnego wyrobiska po torfie, a nie działały już 8 metrów dalej na pozostałe drzewa na działce Skarżącej i 200 m dalej na modrzewie rosnące przy ul. [...], które od 2019 r. do dziś nie wykazały żadnych oznak obumierania czy chorób. Organ odwoławczy, podobnie jak Wójt nie wyjaśnił, dlaczego klimat spowodował obumarcie drzew tylko w części działki [...] o wymiarach 20x10 m, a nie na obszarze całej Gminy lub jej znacznej części. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego niecelowe było przesłuchanie biegłego mgr. inż. M. B. celem podważenia nierzetelnych zapisów opinii z dnia 29 października 2020 r. w sprawie obumierania drzew na działkach [...] i [...]. Kolegium nie wskazało, na jakiej podstawie zakwestionowało twierdzenia biegłego dr. hab. Inż. M. K. który w opiniach ze stycznia i marca 2023 jednoznacznie wskazał, że przyczyną obumarcia drzew dna działce [...] były "szczegółowo udokumentowane ziemne prace mechaniczne związane z pogłębieniem i poszerzeniem stawu na sąsiedniej działce [...]. Przeprowadzone prace z pewnością w sposób znaczący i negatywny dla gatunku modrzew europejski zmieniły warunki siedliskowe i hydrotechniczne terenu". Organ wskazując na rzekomy brak wiedzy biegłego z zakresu przyczyn wysokiego poziomu wód gruntowych na badanym obszarze nie wyjaśnił, na jakich dowodach opiera swoje twierdzenie. Nie zakwestionował też merytorycznie żadnych twierdzeń biegłego w oparciu o wiedzę z zakresu dendrologii. Uzupełnienie opinii biegłego o dowód z jego przesłuchania pozwoliłoby na rozwianie wszelkich wątpliwości Organu, który nie posiadając wiedzy specjalistycznej wysuwa wnioski nie mające związku z faktami i nie potrafi prawidłowo zinterpretować twierdzeń biegłego, powołującego się na literaturę fachową nieznaną Organowi. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż opinia biegłego [...] "była uzupełniona o szczegółowe kwestie wskazywane przez organ oraz stronę". Tymczasem żadne kwestie zgłoszone przez Skarżącą odnośnie ww. opinii nie zostały uwzględnione przez Organy orzekające w sprawie. Złożony ponad rok temu, w dniu 5 czerwca 2023 r. wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania tego biegłego na okoliczność wykazania, że do obumarcia przedmiotowych drzew doprowadziło niedopełnienie obowiązków przez Wójta Gminy D. i nielegalne wydobycie torfu przez właścicieli działki nr [...], co pozwoliłoby na ustalenie osób odpowiedzialnych za zniszczenie drzew, do dziś nie został zrealizowany. W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji nie odniósł się do załączonych do odwołania 29 sztuk załączników, których brak w aktach sprawy Skarżąca stwierdziła w dniu 25 czerwca 2024 r., nie wskazał, dlaczego odmówił mocy dowodowej tym dokumentom.
k) naruszenie art. 88 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego przyjęcia iż w sprawie nie zachodzą warunki do wydania administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew podmiotom, które działając bez zgody posiadaczy działki nr [...] prowadziły bez pozwolenia na budowę, pozwolenia wodno-prawnego, bez koncesji na wydobycie torfu i innych wymaganych prawem zgód, prace ziemne polegające na wydobyciu torfu i zasypywaniu szyjek korzeniowych drzew wydobytym urobkiem, oraz nie dopełniły obowiązku zachowania właściwego funkcjonowania urządzeń melioracji szczegółowych poprzez zachowanie ich drożności i właściwego stanu technicznego oraz kierunku odpływu wód, a także zakazu naruszania stosunków wodnych na terenach przyległych. Wbrew zgłoszeniom naruszenia prawa przez właścicieli działki [...], będąc zobowiązanymi do przywrócenia stosunków wodnych, utrzymania drożności rowów melioracyjnych i naprawienia szkód, osoby te nie dopełniły ciążących na nich obowiązków i pozwalały na dalszą degradację obszarów chronionych w Obszarze Natura 2000, ale legalizowały bezprawne działania właścicieli działki nr [...], co skutkowało napełnianiem się powiększającego się wyrobiska stagnującą wodą i zlewanie szyjek korzeniowych drzew, gniciem ich korzeni i obumarciem, co wskazał biegły w opinii ze stycznia i marca 2023 r.
5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
6. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
7. Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. umarzającą postępowanie administracyjne dotyczące zniszczenia sześciu drzew gatunku modrzew europejski oraz trzech drzew gatunku sosna zwyczajna, znajdujących się na terenie działki nr [...] obręb L. w gminie D. oraz nałożenia na właścicieli działki administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie tych drzew.
Decyzja ta została wydana na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. decyzji Kolegium z dnia 14 stycznia 2021 r. umarzającej postępowanie odwoławcze zainicjowane przez właścicieli działki nr [...], na której rosły zniszczone drzewa, od decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe. Postępowanie administracyjne w sprawie poddanej kontroli Sądu w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie, zostało zainicjowane zgłoszeniem przez Skarżącą faktu zniszczenia drzew rosnących na terenie należącej do niej działki nr [...] przez właścicieli działki sąsiedniej nr [...]. W toku przeprowadzonego przez Organ I instancji postępowania przeprowadzono oględziny drzew, strony przedkładały liczne dokumenty i składały wnioski dowodowe. Przesłuchano także L. P. jako stronę postępowania oraz G. P. - męża L. P. - jako świadka. Strona zeznawała, że nie zna przyczyny obumierania drzew wskazując, iż usychanie drzew mogło mieć związek z intensywnymi opadami w roku 2017 i suszą w latach 2018 i 2019. Natomiast świadek zeznawał, że nie zna głównej przyczyny obumierania drzew. Oświadczał też, że według jego wiedzy, jeden modrzew przemarzł, kolejne drzewa uschły prawdopodobnie z powodu suszy. Twierdził ponadto, że nie zniszczył drzew. Przyznawał natomiast, że przyciął część gałęzi drzew rosnących na terenie działki nr [...], które przechodziły na teren jego nieruchomości.
Organ I instancji w toku dalszego postępowania dopuścił dowód z opinii biegłego w celu dostarczenia organowi wiadomości specjalnych pozwalających na ustalenie przyczyn obumarcia drzew na terenie działek nr [...] i [...]. Ekspertyza dendrologiczna wykonana przez powołanego biegłego została włączona do akt sprawy w dniu 30 października 2020 r. W opinii końcowej biegły wskazał, że doszło do bezwzględnego obumarcia 6 drzew, 5 wskazuje realne i ciągłe prawdopodobieństwo obumarcia (do 20% żywotności), a cztery drzewa (3 sosny i jeden modrzew) zachowują żywotność w 50%. Zdaniem biegłego brak było podstaw do jednoznacznego wskazania tylko jednej przyczyny obumierania opiniowanych drzew. Oględziny drzew na miejscu wskazywały na wieloprzyczynowość zamierania drzew. Do powyższego opracowania strony składały swoje zastrzeżenia, zaś biegły w dniu 15 grudnia 2020 r. przedstawił stanowisko w którym podtrzymał wydaną przez siebie opinię w całości. Po uchyleniu przez Sąd decyzji SKO w Szczecinie umarzającej postępowanie odwoławcze oraz decyzji Wójta Gminy D. z dnia 28 stycznia 2021 r. umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew i zwrocie akt Organowi I instancji, Wójt Gminy D. postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. powołał Pana M. K. w charakterze biegłego celem sporządzenia opinii dendrologicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie zniszczenia 6 drzew na działce nr [...] w obrębie L.. Opinia biegłego została złożona w Organie I instancji w dniu 23 stycznia 2023 r. W opinii biegły wskazał, że wartości mierzonych odległości od budynku mieszkalnego na działce nr [...] nie wskazują na możliwość istotnego lub jakiegokolwiek uszkodzenia systemów korzeniowych przedmiotowych drzew podczas prowadzonych inwestycyjnych prac ziemno-budowlanych. Podczas oględzin działki w dniu 13 stycznia 2023 r. biegły stwierdził bardzo wysoki stan lustra wody w studni znajdującej się na działce nr [...] (85 cm p.p.t.), czyli zwierciadła wód gruntowych, zbyt wysoki dla uprawy modrzewi i zdecydowanej większości innych gatunków drzew. W ocenie biegłego na zmianę warunków siedliskowych (glebowych, wodno-powietrznych) panujących na działce nr [...] istotny wpływ miały mechaniczne prace ziemne wykonywane na sąsiedniej działce nr [...]. Działka nr [...] z dawniej funkcjonującym zbiornikiem wodnym, ulegającym w latach przemianom zobrazowanym w opinii zdjęciami satelitarnymi wskazującymi na istotne przekształcenie terenu, obecnie zlikwidowanym, znajduje się na terenie podmokłym w dolinie cieku wodnego S. . Poziom wód gruntowych na tej działce jest wysoki i wynosi 1 m p.p.t. Duża wilgotność terenu nie odpowiada wymaganiom siedliskowym modrzewia, tereny podmokłe nie są dla niego odpowiednie. Wysoki poziom wody gruntowej uniemożliwia wykształcenie modrzewiowi dobrze rozwiniętego i głębokiego systemu korzeniowego, nie rozwija się on wtedy w głąb profilu glebowego ale w powierzchniowej warstwie areacyjnej. Nie istniejący już staw na działce nr [...] znajdował się na glebach podmokłych, organicznych torfach podścielonych humusowymi piaskami rzecznymi. Prace mechaniczne związane z pogłębieniem i poszerzeniem stawu a później jego zasypaniem, mogły mieć negatywny wpływ na rozwój drzew na działce nr [...]. Końcowo biegły stwierdził, że warunki glebowo-wodne panujące w bezpośrednim otoczeniu opiniowanych drzew nie są odpowiednie dla tych gatunków ze względu na wilgotność podłoża (stały wysoki poziom wód gruntowych). Młode drzewa w takich warunkach stosunkowo dobrze się rozwijają, jednak wraz z rozwojem systemu korzeniowego ich rozwój się ogranicza, co obniża ich odporność na choroby i szkodniki. Mimo to, przy stabilności siedliska, mogą stosunkowo dobrze przez długi czas się rozwijać. Natomiast, jakakolwiek zmiana warunków wilgotnościowych w takim siedlisku może zdecydowanie negatywnie na nie oddziaływać. Ponadto, podczas prowadzenia prac ciężkim sprzętem budowlanym mogło dojść do zagęszczenia podłoża, co ma negatywny wpływ na żywotność drzew. Z tych powodów biegły wskazał, że złożone uwarunkowania wodno-glebowe nie odpowiadające w pełni wymaganiom siedliskowym modrzewi europejskich wraz z przeprowadzonymi w szerokim zakresie pracami hydrotechnicznymi na działce sąsiedniej z wysokim prawdopodobieństwem przyczyniły się do pogorszenia ich stanu fitosanitarnego, zamierania, a w przypadku 3 okazów do całkowitego obumarcia.
8.Tymczasem SKO w Szczecinie w zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie dotyczące nałożenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew uznało, że przyczyną obumierania przedmiotowych drzew jest zbyt wysoki poziom wód gruntowych. Mogło to być spowodowane pracami w obrębie zbiornika wodnego na działce sąsiedniej, jak również na skutek prac związanych z budową budynku na działce nr [...] i zagęszczeniem gruntu. Stanowisko Organu odwoławczego odbiega od poglądu biegłego zawartego w przedłożonej opinii dendrologicznej w której biegły wskazał wyraźnie, że z uwagi na odległość od obumarłych drzew budowa budynku na działce nr [...] nie miała wpływu na ich stan zdrowotny. Ponadto w opinii wskazano, że działka nr [...] znajduje się na terenie podmokłym, a SKO w zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że na terenie podmokłym znajduje się działka [...].
9. W ocenie Sądu Organ odwoławczy dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Na tę sprawę należy spojrzeć szerzej, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności przywołane przez Skarżącą. Nie mogą umknąć uwadze Organu zarówno prace prowadzone w pobliżu spornych drzew, związane z systematycznym pogłębianiem i powiększaniem zbiornika wodnego a widoczne na przestrzeni lat a także kwestia prawnej możności stworzenia zbiornika o takich parametrach (gdyż przekroczenie dozwolonych parametrów musiało wywołać określone skutki), działania prowadzone na rowach melioracyjnych (i wnioski wynikające z wydanych decyzji), podnoszenie terenu i zagęszczanie go urobiskiem ze stawu, wreszcie same prace prowadzone bezpośrednio na spornych drzewach – przycinanie, zasypywanie szyjek korzeniowych (co miało bezpośrednie przełożenie na podduszanie drzew). Całokształt materiału dowodowego wskazuje na to, że drzewa na działce nr [...] uschły na skutek prac budowlanych związanych z wykopaniem stawu na działce nr [...], jego pogłębieniem i poszerzeniem, zasypaniem szyjek korzeniowych obumarłych drzew urobkiem ze stawu, na co wskazuje wprost opinia biegłego dendrologa. Wprawdzie warunki gruntowe na działce nr [...] nie odpowiadają w pełni wymaganiom siedliskowym modrzewia europejskiego i sosny pospolitej, jednak mimo to, przy stabilności siedliska, mogły stosunkowo przez długi czas się rozwijać. Przed rozpoczęciem prac związanych z poszerzeniem i pogłębieniem stawu na działce nr [...] drzewa na działce nr [...] były zdrowe, zaś drzewa rosnące w dalszej odległości od zlikwidowanego zbiornika wodnego wciąż dobrze się rozwijają. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że obumieranie drzew było spowodowane nawalnymi deszczami czy suszą, jak twierdzi SKO w Szczecinie, bo wtedy do obumierania drzew dochodziłoby na znacznie większym obszarze, a nie tylko w bezpośrednim sąsiedztwie stawu na działce sąsiedniej. Sąd zauważa, że użyty przez biegłego zwrot "z wysokim prawdopodobieństwem", wskazujący na przyczynę obumarcia drzew, wobec nie ulegającego wątpliwości długotrwałego procesu ich obumierania, należy odczytać jako zwrot "bliski pewności". Rozpatrywana sprawa bowiem jest bardziej skomplikowana, gdyż proces obumierania drzew zainicjowany przez działania prowadzone na działce sąsiedniej nie polegał na jednym, radykalnym działaniu (np. ścięcie drzewa).
10. Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym stanowisko Kolegium o braku możliwości ustalenia, czy na badanym obszarze faktycznie doszło do podwyższenia wód gruntowych i tym samym niemożliwe jest uznanie, że przyczyną obumierania drzew były prace prowadzone na działce nr [...]. W ocenie Sądu z opinii biegłego dendrologa wprost wynika, że właśnie parce prowadzone na działce sąsiedniej doprowadziły do zmiany stosunków wodnych w gruncie, co w znacznej mierze pogorszyło warunki siedliskowe drzew na działce nr [...], prowadząc po podwyższenia poziomu wód gruntowych, a w dalszej kolejności do obumierania drzew. Pogląd, że przypisanie sprawstwa za ten czyn konkretnemu podmiotowi nie jest możliwe, nie znajduje potwierdzenia w obszernym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, z którym jednak całościowo należy się zapoznać.
Po lekturze uzasadnienia decyzji Organu odwoławczego można odnieść wrażenie, że brak tam przekonywującej i neutralnej argumentacji. Zdaniem Sądu okoliczności faktyczne w sprawie poddanej kontroli, wzięte razem pod rozwagę pozwalają na wydanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za zniszczenie drzew, i w oparciu o całokształt materiału jest możliwe ustalenie osób, które do tego doprowadziły swoim działaniem.
11. Końcowo Sąd wskazuje, że zbiorcze i lakoniczne odniesienie się do wniosków dowodowych zgłaszanych przez Skarżącą nie znajduje uzasadnienia ani także nie odpowiada zasadzie budowania zaufania do organów administracji publicznej. Organ oddalając wnioski dowodowe Skarżącej, szczególnie w sytuacji gdy były one zróżnicowane, konkretne, liczne i szczegółowe, nie odniósł się precyzyjnie do każdego z nich i brak jest przekonującej argumentacji dlaczego zdaniem Organu dany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca konsekwentnie podnosi szerszy aspekt sprawy próbując zobrazować całościowo wpływ poszczególnych działań podejmowanych w obrębie sąsiedniej nieruchomości na stopniowe obumieranie drzew z jednej strony, z drugiej brak odpowiedniej reakcji właściwych organów na zgłaszane naruszenia. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Organ odwoławczy, który nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez Organ I instancji, naruszył art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7, art. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
12. Ponownie rozpoznając sprawę Organ I instancji zbierze kompletny i oceni całokształt materiału dowodowego pod kątem ustalenia osób które są odpowiedzialne za doprowadzenie do obumarcia drzew na działce nr [...] i wyda decyzję w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku.
13. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji Organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. (pkt I wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II wyroku).