II SA/Sz 53/23

II SA/Sz 53/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 1, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 września 2022 r. nr [...]
o nałożeniu na R. Z., prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą P. (dalej "skarżący") kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "K.p.a."), art. 4 pkt 22 lit.l, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022, poz. 2201; dalej "u.t.d."), art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988; ze zm., dalej "p.r.d."), § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 2019, poz. 2141 ze zm.) oraz lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny. W dniu [...] sierpnia 2022 r. na drodze ekspresowej [...] (MOP K. ) zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki SCANIA o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Z. o nr rej. [...], którym kierował D. Z.. Kontrola została przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W toku kontroli ustalono, że ww. pojazdem wykonywano przewóz drogowy rzeczy (drewna) z [...] do Polski na podstawie licencji dotyczącej zarobkowego przewozu wydanej skarżącemu. Inspektorzy ujawnili, że wykonywanie przewozu drogowego odbywało się pojazdem, nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli z [...] września 2022 r.
Pismem z 17 sierpnia 2022 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego
o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego z urzędu oraz poinformował, że w ciągu 7 dni może on złożyć wyjaśnienia, wypowiedzieć się
o zebranych dowodach i zgłosić żądania.
Pismem z 27 sierpnia 2022 r. skarżący wyjaśnił, że ww. naruszenie powstało na skutek okoliczności na które nie miał wpływu. Podał, że na początku sierpnia wraz
z rodziną był zakażony wirusem COVID-19 i przeoczył fakt, iż kierowca używa innej naczepy niż zaplanowano, o czym go nie poinformował. Właściwa naczepa uległa uszkodzeniu i kierowca posłużył się naczepą, przygotowaną do przeglądu technicznego. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania.
Organ I instancji wydał w dniu 29 września 2022 r. decyzję, w której nałożył na skarżącego przedmiotową karę. Organ I instancji wskazał stosowne przepisy
i wyjaśnił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą winien dołożyć szczególną staranność, żeby była ona prowadzona zgodnie z przepisami. Według organu, nie została potwierdzona przesłanka z art. 92c u.t.d.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji i wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., przez nieodniesienie się do zdarzenia losowego, jakim była jego choroba i brak wpływu na samowolne postępowanie kierowcy.
Organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie skarżącego podzielił stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 189a § 2 K.p.a. i wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 189a § 2 pkt 1-2 K.p.a. Wyjaśnił, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. w zw.
z załącznikiem nr 3, który określa w sposób sztywny ich wysokość i organ nie ma możliwości ich miarkowania. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d K.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, tak jak art. 189e oraz art. 189f K.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Organ przytoczył treść art. 4 pkt 22 lit.l u.t.d., art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 u.t.d., art. 81 ust.1 i ust. 5 p.r.d., art. 71 ust. 1 p.r.d., art. 82 ust. 2 p.r.d. i poz. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
Organ odwoławczy podał, że zatrzymano do kontroli pojazd należący do skarżącego, przewożący ładunek na naczepie, która nie posiadała aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jej zdatność do ruchu drogowego. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wymierzył skarżącemu prawidłowo przedmiotową karę pieniężną. Organ odwoławczy uznał, że wyjaśnienia skarżącego nie zwalniają go z poniesienia odpowiedzialności, gdyż to na właścicielu pojazdu spoczywa obowiązek przedstawienia go do badania technicznego.
W ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia były tłumaczenia skarżącego, że kierowca używał innej naczepy niż zaplanowano, zaś zmiana naczepy wynikała
z uszkodzenia innej naczepy. Kierowca nie musiał mieć wiedzy, że użyta przez niego naczepa czeka na przegląd. Ponadto według organu, skarżący nie udowodnił, że zarażenie się COVID-19 spowodowało jego brak nadzoru w firmie. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący jako podmiot profesjonalny powinien zaplanować wykonanie badań diagnostycznych pojazdu w taki sposób, by nastąpiło to przed upływem terminu ważności wcześniejszego badania.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia- naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć;
2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, przez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji WITD nr [...] z dnia 29 września 2022 r. w sytuacji, gdy organ zobligowany był na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów wobec braku odpowiedzi stron na wezwanie
z dnia 10 lutego 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy ukarania skarżącego karą pieniężną oraz brakiem umorzenia postępowania na podstawie art.92c ust.1 pkt 1 u.t.d.
Stosownie do art. 4 pkt 22 lit.1 u.t.d, przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Jednym z tych obowiązków jest posiadanie ważnych badań technicznych dopuszczających dany pojazd do ruchu drogowego.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie.
Stosownie do art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str.8; dalej "rozporządzenie 2016/403"), popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 – załącznika nr 3 do u.t.d.
Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem, nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego na podstawie lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. podlega karze w wysokości 2.000 zł. Taka kara została orzeczona wobec skarżącego.
Bezsporne w sprawie było, że skarżący jest przedsiębiorcą, który posiada zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz iż podczas kontroli drogowej przedmiotowa naczepa nie posiadała ważnych badań technicznych, potwierdzających jej zdatność do ruchu drogowego.
Podkreślić należy, że podmiot wykonujący przewóz drogowy odpowiada zarówno za własne naruszenia, jak i naruszenia przepisów prawnych, których dopuszczają się kierowcy. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za działania kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca jest co do zasady, obciążony skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikające z ich działań. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d., stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy, a obalenie tego domniemania jest możliwe, gdy spełnione są przesłanki z art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1 u.t.d. Na organach administracji prowadzących postępowanie spoczywa obowiązek wykazania, że na podmiot wykonujący czynności związane z przewozem może zostać nałożona kara pieniężna, zatem prowadzone postępowanie administracyjne musi zmierzać do ustalenia, czy podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstałe naruszenia. Niezbędne jest wykazanie związku między stwierdzonym naruszeniem, a zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, ale nie jego winy. Poczynione ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
W ocenie Sądu, ww. obowiązkowi organy sprostały, opisały czyn zabroniony, podały jego datę i miejsce, wskazały przepisy prawa materialnego, które zostały naruszone oraz kwalifikację prawną czynu i wysokość kary, dokonały oceny wyjaśnień skarżącego i uznały, że nie zaistniały przesłanki z art. 92c pkt 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 92c pkt 1 u.t.d, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Wyjaśnić należy, że ww. przepis przewiduje możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r. o sygn. akt II GSK 716/10). Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r. o sygn. akt II GSK 989/08).
Sąd podzielił stanowisko organów, że w niniejszej sprawie skarżący takich dowodów nie przedstawił. Skarżący ograniczył się wyłącznie do gołosłownych twierdzeń o zachorowaniu na COVID-19, która to choroba miała uniemożliwić mu nadzór nad pracownikami, przez co kierowca, dokonując przedmiotowego przewozu, użył naczepy, która nie miała aktualnych badań technicznych.
Zgodzić należy się z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, że w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże tej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu" czy okoliczności "których nie można przewidzieć", bowiem przedsiębiorca ma obowiązek organizowania kierowcy pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń. Fakt, że kierowca sam prowadzi pojazd jest w tym przypadku bez znaczenia, co więcej sytuacja taka jest typowa w stosunkach tego rodzaju. Wyłączenie odpowiedzialności w takiej sytuacji, którą należy uznać za typową, godziłoby w specyfikę danego obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przepisów, z którego to obowiązku przedsiębiorca powinien się wywiązać. Brak stosowania przez przedsiębiorcę w tym zakresie właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę i nie jest żadnym usprawiedliwieniem. Przedsiębiorca powinien wykazać się dbałością
o osiągnięcie zamierzonego celu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lutego
2013 r. o sygn. akt II SA/Ol 1402/12; wyrok WSA Gliwicach z dnia 4 września 2013 r. o sygn. akt II SA/G1 806/13; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 września 2013 r. o sygn. akt II SA/Go 687/13; wyrok WSA w Olsztynie z dnia z 7 listopada 2013 r. o sygn. akt II SA/Ol 637/13).
Wskazać należy, że ważność badania technicznego pojazdu odnotowuje się
w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Przedsiębiorca powinien dbać o przestrzeganie tych terminów badań. Umożliwienie korzystania danej osobie z pojazdu, który nie posiada aktualnych badań technicznych obciążą przedsiębiorcę. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie kierowca użył przedmiotowej naczepy nie w celu osobistym, lecz do realizacji zadań w przedsiębiorstwie skarżącego. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że kierowca samowolnie użył ww. pojazdu i jest to okoliczność wyłączająca winę skarżącego. Kierowca dostał konkretne zlecenie od skarżącego i starał się go wypełnić przy użyciu środków transportu należących do skarżącego.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania. Organy dokonały zebrania materiału dowodowego oraz jego oceny, a także wyciągnęły z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organów, nie świadczy o tym, iż organy naruszyły przepisy postępowania. W zaskarżonej decyzji organ przywołał stosowne przepisy i wyjaśnił ich treść oraz uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), skargę oddalił.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.