II SA/SZ 336/04

II SA/Sz 336/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-09-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Maria Mysiak
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - P.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant st. sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia, III zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego E. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której stroną jest E. S.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że decyzją własną z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. w wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego pozbawiono stronę uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę strony na ostateczną decyzję Kierownika Urzędu. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną wniesioną przez I Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku NSA w przedmiotowej sprawie.
Dnia [...] r. strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Odnosząc się do tak ustalonego stanu faktycznego Kierownik Urzędu wyjaśnił, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania.
W przedmiotowej sprawie, wniosek strony w sprawie uprawnień kombatanckich podlegał dwukrotnemu rozpoznaniu przez Kierownika Urzędu. Została podjęta decyzja z dnia [...] r. wydana na skutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika UdSKiOR z dnia [...] r. Tym samym strona wyczerpała możliwość dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Ponadto organ powołał się na opisane w ustaleniach faktycznych uzasadnienia wyroki NSA i SN wydane w przedmiotowej sprawie.
Na opisane na wstępie postanowienie E. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Swoje żądanie sprecyzował następująco: "wnoszę o ponowne rozpatrzenie sprawy pozbawienia mnie uprawnień kombatanckich, który uważam za rażąco krzywdzący i nie zgodny z obowiązującym prawem wskutek pominięcia szeregu istotnych okoliczności przemawiających za utrzymaniem w mocy moich uprawnień kombatanckich" po czym opisał okoliczności, które Jego zdaniem, nie zostały wzięte pod uwagę oraz dowody, które niewłaściwie zinterpretowano przy podejmowaniu decyzji o pozbawieniu Go uprawnień kombatanckich.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd nie zastępuje właściwego organu w merytorycznym orzekaniu co do istoty sprawy, lecz bada czy zaskarżony akt ( decyzja lub postanowienie) odpowiada przepisom prawa materialnego i przepisom procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że akt ten nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) lub nie powoduje konieczności stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 tej samej ustawy (określanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a.) - sąd skargę oddala. Natomiast w przypadku ustalenia, że zaskarżona decyzja ( postanowienie) dotknięta jest istotną wadą prawną, sąd- odpowiednio do rangi stwierdzonego naruszenia prawa - taki wadliwy akt uchyla albo stwierdza jego nieważność.
Wyjaśnić też trzeba, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Pojęcie "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd związany jest granicami przedmiotowymi i podmiotowymi sprawy administracyjnej rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Jeśli zatem podlegające zaskarżeniu postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjęte zostało na podstawie art.134 Kpa w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to sądowa kontrola zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia mającego charakter czysto proceduralny, nie może wkraczać w kwestie merytoryczne, czego- jak się wydaje- domaga się skarżący.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem w granicach wyżej wyjaśnionej kompetencji sądu, doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo i to w sposób rażący, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tegoż postanowienia, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi.
Całkowicie prawidłowe, bo znajdujące odzwierciedlenie w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych, są ustalenia organu co do wydania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ostatecznej, w administracyjnym toku instancji, decyzji o pozbawieniu E. S. uprawnień kombatanckich. Decyzja ta stała się również decyzją prawomocną wobec wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę wyżej wymienionego. Rewizja nadzwyczajna wniesiona od tego wyroku została przez Sąd Najwyższy oddalona. Tak więc sprawa pozbawienia E. S. uprawnień kombatanckich w momencie złożenia przezeń wniosku, który wpłynął do organu w dniu [...] r., była już ostatecznie zakończona. Organ prawidłowo ustalając fakty odpowiadające temu stanowi sprawy, wydał postanowienie oparte o przepis art.134 Kpa, który nie mógł mieć zastosowania w zaistniałej sytuacji proceduralnej.
Mianowicie, jak wynika to z nadesłanych przez organ akt administracyjnych, w dniu [...] r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął podpisany przez E. S. kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w tzw. Niszczycielskich Batalionach z dołączonymi fotografią wnioskodawcy, odcinkiem przekazu pocztowego emerytury, życiorysem zainteresowanego i zaświadczeniem potwierdzającym fakt tej służby oraz tłumaczeniem tego zaświadczenia. Kierownik Urzędu pismem z dnia [...] r. poinformował E. S., że wyczerpany został tok instancji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, ale nadmienił, że sytuacja zainteresowanego może ulec zmianie " po ewentualnym uchwaleniu będącej przedmiotem prac legislacyjnych ustawy o zmianie ustawy o kombatantach orz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( druk sejmowy Nr 805 )." W odpowiedzi, E. S. pismem z dnia [...] r. wniósł o "pozytywne załatwienie sprawy w celu przywrócenia Mu uprawnień kombatanckich." Jak z powyższego wynika, złożony przez stronę kwestionariusz wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, zakwalifikowany przez organ, jako "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" w istocie rzeczy takim wnioskiem o jakim mowa w art. 134 Kpa nie jest, a zatem żądanie E. S. nie mogło być załatwione z zastosowaniem tego przepisu.
Stosownie do zasady dwuinstancyjności sformułowanej w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że zasadą jest, iż każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega, w następstwie wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Z omawianej zasady wynika zatem prawo strony do wniesienia odwołania od każdej decyzji nieostatecznej, ale tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 Kpa ). Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest urzędem centralnym, a jego Kierownikowi w indywidualnych sprawach załatwianych decyzją administracyjną przysługują uprawnienia ministra ( art.5 § 2 pkt 3 Kpa ). W przypadku wydania przez ten organ decyzji w I instancji przysługuje stronie z mocy art. 127 § 3 Kpa środek prawny jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis ten stanowi bowiem, że: " Od decyzji wdanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji." Stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia art. 134 Kpa przewiduje między innymi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Przepis ten z mocy wyżej cytowanego art. 127 § 3 Kpa ma odpowiednie zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym pojęcie "odpowiednie zastosowanie" nie uprawnia organu do kwalifikowania jakiegokolwiek wniosku jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz odnosi się wyłącznie do wniosku strony niezadowolonej z decyzji wydanej przez ministra (lub samorządowe kolegium odwoławcze) w pierwszej instancji.
Taka sytuacja proceduralna w niniejszej sprawie nie wystąpiła, co organ sam ustalił wskazując na wydanie, w sprawie objętej wyżej opisanym wnioskiem E. S., decyzji ostatecznej. Zastosowanie w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, przepisu art. 134 Kpa Sąd uznał za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Wyjaśnić też należy, że w przypadku, gdy podanie strony nie może otrzymać biegu z uwagi na jego braki, a do takich zaliczyć trzeba brak wskazania w jakim trybie strona domaga się wzruszenia decyzji ostatecznej, organ powinien wezwać stronę do ich usunięcia (art. 64 § 2 Kpa ). Skoro organ ustalił, że strona wniosła podanie w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, to należało wyjaśnić czy podanie to jest wnioskiem o uchylenie lub zmianę tej decyzji, stwierdzenie jej nieważności lub wznowienie postępowania, zgodnie bowiem z art. 16 § 1 Kpa decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Dopiero po wyjaśnieniu stronie -stosownie do wymogów art. 9 Kpa – przewidzianych w kodeksie przypadków i zasad wzruszania decyzji ostatecznej oraz po ustaleni rzeczywistej woli strony, organ powinien- odpowiednio do dokonanych ustaleń- przystąpić do rozpatrzenia wniosku.
Z tych względów sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 p.p.s.a., a w przedmiocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 tej samej ustawy.