II SA/Sz 287/20

II SA/Sz 287/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 38/21 - Wyrok NSA z 2024-06-18
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92a ust. 1, ust. 2, ust. 10
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134, art. 135, art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a,  art. 200,  art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz skarżącego L. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] nałożył na L. K., na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58), karę pieniężną w wys. [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który: nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywaniu pracy na stanowisku kierowcy, a także nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu [...] marca 2019 r. o godz. [...] przy ul. [...] w S. funkcjonariusze Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w S. dokonali kontroli drogowej pojazdu marki Mazda o nr rej. [...], którego kierowcą był Ł. K.. Kierowca został poddany kontroli po wykonaniu przewozu okazjonalnego dwóch osób z ul. [...] w S. na ul. [...] w S.. Przewóz odbywał się samochodem osobowym zarejestrowanym na 5 osób, którego właścicielem był G. F. S., a kierowcą Ł. K., który do kontroli okazał prawo jazdy i dowód osobisty. Wykonywany zarobkowy przewóz osób został potwierdzony przez pasażerów tego pojazdu. Jak ustalono w trakcie kontroli przewóz zamówiono za pomocą aplikacji BOLT zainstalowanej w telefonie komórkowym jednego z pasażerów ok. godz. [...] dnia [...] marca 2019 r., po uprzednim zalogowaniu do systemu. Następnie pod wskazane miejsce podjechał samochód osobowy marki Mazda nr rej. [...] kierowany przez stronę. Po wejściu pasażerów do pojazdu rozpoczął on przewóz pod wskazany i przekazany przez pasażerów w aplikacji adres. Przy zamawianiu kursu aplikacja wskazała przewidywaną cenę kursu, markę i numer rejestracyjny pojazdu oraz imię i zdjęcie kierującego. Po dojechaniu pod wskazane miejsce aplikacja wyświetliła, iż kwota za wykonany kurs wyniosła [...] zł. Sama aplikacja wskazała koszt wykonanej usługi, pomniejszony o 50% rabat, który w ramach promocji został przyznany zamawiającemu. Po zakończonym przewozie pasażer, który zamówił kurs uzyskał na swoim telefonie potwierdzenie, że z jego konta osobistego pobrano kwotę [...]zł za przejazd, co potwierdził sam pasażer przedkładając "print screen" operacji przelewu z jego osobistego konta. Pasażer wskazał, iż nie zawierał umowy na przejazd w formie pisemnej z kierowcą ani innym przedsiębiorstwem w siedzibie przedsiębiorstwa, wszystko odbyło się za pomocą aplikacji Bolt. Kierowca był dla niego osobą obcą.
W związku z tym, że kierowca nie okazał do kontroli żadnej umowy zawartej
z przewożonymi pasażerami uznano, że podmiotem faktycznie wykonującym przewóz był sam kierowca. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli drogowej wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, czy też wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub licencji na przewóz drogowy taksówką. Kierowca wykonywał przewóz okazjonalny osób i dlatego powinien legitymować się wypisem z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub wypisem z licencji na przewóz osób. Pojazd nie był oznakowany w sposób przewidziany dla taksówek, nie posiadał taksometru, ani kasy fiskalnej. Ponieważ wykonany przewóz miał charakter przewozu okazjonalnego, kierowca pojazdu powinien posiadać zaświadczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych oraz zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał do kontroli takich zaświadczeń. Stwierdzono zatem naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, oraz który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy określone odpowiednio pod lp. 4.2 oraz 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Z przeprowadzonej kontroli wezwani na miejsce inspektorzy z Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w S. sporządzili protokół nr [...]
W odwołaniu od tej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie
i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności, czy wykonany przewóz nosił cechy działalności gospodarczej i czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego. Organ naruszył też art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp.4.2 załącznika nr 4 do ustawy poprzez wymierzenie stronie kary pieniężnej w kwocie [...]zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji gdy czynności podejmowane przez stronę nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Strona nie miała obowiązku legitymowania się takim orzeczeniem. Podobnie organ wymierzył karę [...] zł za naruszenie określone pod lp.4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym w sytuacji gdy kontrolowany kierowca nie miał obowiązku posiadania orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podejmowane przez stronę czynności nie mieszczą się bowiem w definicji krajowego transportu drogowego. Ponadto, organ naruszył art. 92a ust. 3 ustawy poprzez wymierzenie kar w łącznej kwocie przekraczającej [...] zł, bowiem decyzją nr [...] wymierzył stronie dodatkową karę w wysokości łącznej [...] zł, a oba te naruszenia wynikają z jednej kontroli przeprowadzonej [...] marca 2019 r. Uzasadniało to uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 pkt 22 lit. t, art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140) oraz lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że stosownie do art. 4 pkt 22 lit. t ustawy o transporcie drogowym – dalej "u.t.d.", przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy, a także ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. W myśl art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki i warunki przewozu drogowego, podlega każe pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2000 zł za każde naruszenie.
W myśl art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć 3000 zł.
Zgodnie z art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń wykaz grupy naruszeń oraz wagę naruszeń określa załącznikiem nr 4 do ustawy. Ustawa o transporcie drogowym określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów z załącznika nr 4. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych.
W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Zastosowania nie znajdują również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a., daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Zdaniem organu, zasadnicze znaczenia dowodowe w sprawie posiada protokół kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. oraz zeznania pasażerów, z których bezspornie wynika, że w dniu kontroli drogowej strona wykonywała usługę przewozową zamówioną za pośrednictwem aplikacji "Bolt". Przewóz został zrealizowany z ul. [...] w S. na ul. [...] w S.. W trakcie kontroli odwołujący się odmówił składania zeznań. W chwili kontroli nie posiadał orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy ani orzeczenia psychologicznego potwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kontrolujący ustalili, na podstawie zeznać świadków (pasażerów), że odwołujący się wykonywał przewóz osób za pośrednictwem aplikacji Bolt. Także po kontroli drogowej, odwołujący się nie przedstawił organowi prowadzącemu postępowanie wymaganych orzeczeń, co uzasadniało wymierzenie stronie kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenia określone lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.
W ocenie organu odwoławczego, stanowisko pełnomocnika skarżącego,
iż przewóz wykonywany w dniu kontroli nie był transportem drogowym w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowymi jest nietrafne. Zdaniem organu, przewóz ten nie miał charakteru przewozu okazjonalnego, ponieważ nie spełniał wymogów przewozu okazjonalnego. W ustawie o transporcie drogowym ustawodawca wskazał wprost w art. 39m, że wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d.
Zdaniem organu II instancji, nieuzasadniony jest także zarzut dot. naruszenia
art. 92a ust. 3 u.t.d. Niniejsze postępowanie zakończyło się w pierwszej instancji wydaniem przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji administracyjnej z dnia [...] maja 2019 roku o numerze
[...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszeń opisanych w lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], na którą powołał się pełnomocnik strony w odwołaniu, organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł (tj. [...] złotych z tytułu lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i [...] złotych z tytułu lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), ograniczoną do wysokości [...] zł, zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. Stosownie do ww. przepisu, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych.
Organ I instancji zastosował karę zgodnie z przepisami prawa, albowiem znowelizowana ustawa o transporcie drogowym przewiduje odrębną odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy, osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym oraz podmiotu wykonującego przewóz drogowy. W załączniku nr 3 został zamieszczony wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych, które nakładane są na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Załącznik nr 1 stanowi natomiast wykaz wykroczeń oraz wysokość grzywien za poszczególne naruszenia, których dopuścił się kierujący. W załączniku nr 4 ustawodawca przewidział wykaz naruszeń i wysokość kar nakładanych na osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. Ukaranie za naruszenia określone w załączniku nr 3 do ustawy w żadnej mierze nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania wobec strony jako osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym za naruszenia określone w załączniku nr 4.
Niniejsze postępowanie odnosi się tylko do nałożonej kary administracyjnej na stronę jako osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym - o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 4 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych. Natomiast decyzją nr [...] Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych tytułem naruszeń z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca nie przewidział możliwości łączenia tychże kar. Ograniczenie kwotowe o którym mowa w art. 92a ust. 3 u.t.d., odnosi się do maksymalnej kary pieniężnej nakładanej tylko i wyłącznie z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Wyjątkiem może być sytuacja, o której mowa w art. 92a ust. 10 u.t.d., a więc jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem naruszenia strony z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie są tożsame z naruszeniami z załącznika nr 4 do ww. ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę decyzję Ł. K., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o jej uchylenie, uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W skardze podniesiono następujące zarzuty:
- naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, brak zweryfikowania przez organ, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli i czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust 1, art. 92a ust 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do u.t.d., polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniami;
- naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy, czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt;
- naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W uzasadnieniu skargi obszernie rozwinięto powyższe zarzuty, kwestionując
w szczególności charakter dokonanego przewozu który, w ocenie skarżącego, nie odpowiada definicji krajowego przewozu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza,
że przesłanką i warunkiem wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego jest stwierdzenie jego niezgodności z prawem materialnym lub naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).
Niniejsza sprawa dotyczy kary nałożonej na skarżącego na podstawie art. 92a
ust. 2 ustawy o transporcie drogowym – zwanej dalej "u.t.d." za naruszenia wskazane w l.p.4.2. i 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy.
Skargę należało uznać za uzasadnioną choć nie wszystkie zawarte w niej argumenty okazały się trafne.
Okoliczności faktyczne, na podstawie których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym są bezsporne. Skarżący w dniu [...] maja 2019 r. samochodem osobowym marki Mazda nr rej. [...], wykonał usługę przewozu osób w S. na trasie z ul. [...] na ul. [...] w S.. Przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji mobilnej Bolt. Za jej pośrednictwem pasażer został skojarzony ze skarżącym, jako kierowcą, który również korzystając z tej samej aplikacji telefonicznej uzyskał informację o potrzebie wykonania przewozu na określonej trasie. Pasażer zrealizował płatność za przejazd za pomocą tejże aplikacji telefonicznej; jego rachunek bankowy został obciążony odpowiednią opłatą za przejazd, skalkulowaną przez aplikację (program informatyczny). Skarżący nie dysponował orzeczeniem lekarskim o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, ani też orzeczeniem psychologicznym o braku przeciwwskazań psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy.
Sporna jest natomiast kwestia, czy w opisanych wyżej okolicznościach mają do skarżącego zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym i wynikające z nich sankcje za naruszenia przepisów tej ustawy.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że stwierdzony przez kontrolujących przewóz pasażerów nie miał charakteru grzecznościowego. W ocenie Sądu, przewóz ten miał charakter przewozu okazjonalnego, choć odbywał się pojazdem nieprzeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób. Wynika to jednoznacznie z zeznań pasażerów oraz okoliczności związanych ze skojarzeniem osoby zamawiającej usługę przewozu oraz kierującego. Był to, stosownie do treści art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny i zarobkowy, zaś skarżący był podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d.
Podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego i niezarobkowego regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym. Ustawa ta zawiera również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców
(art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i b u.t.d.).
Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.t.d., do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Z przepisu tego jednoznacznie zatem wynika, że przepisy u.t.d. znajdują zastosowanie wobec podmiotów niebędących przedsiębiorcami, które dokonują przewozów drogowych w rozumieniu tej ustawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy istniały zatem podstawy do uznania,
że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny, zatem nie był przewozem niezarobkowym na potrzeby własne. To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na rzecz kierowcy lecz zrealizowana ona została w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji Bolt, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego i został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej Bolt, służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma dowodów, które określałyby zasady działania aplikacji Bolt, ale w przekonaniu Sądu nie jest to uchybienie na tyle istotne, aby mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasady działania ww. aplikacji są bowiem możliwe do poznania dla każdego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych. Zasady jej działania zatem należy uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie jest zresztą sporna. Korzystał z niej tak skarżący, jak i pasażer, a opis działania aplikacji wynika z akt sprawy. Dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona jako wykonawca przewozu we własnym imieniu.
Stanowisko organów w tej kwestii znajduje potwierdzenie w dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 20 grudnia 2017 r.
C- 34/15 analizie charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Bolt. TSUE wskazał w nim, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do umożliwiania nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartfon), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę, ale polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców.
Skarżący pełnił zatem rolę przewoźnika drogowego osób w rozumieniu ustawy
o transporcie drogowym. Bolt.eu, na rzecz której to platformy internetowej zrealizowana została opłata za przewóz, nie był przedsiębiorcą wykonującym przewóz, lecz podmiotem udostępniającym aplikację służącą skojarzeniu podmiotów, które świadczą tego rodzaju usługi z ich potencjalnymi klientami. Działanie skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Usługa, realizowana przy wykorzystaniu aplikacji Bolt, która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzenia kierującego i pasażera, powinna być zatem uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu (por. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15; opublikowany na stronie internetowej http://curia.europa.eu/juris).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r. II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r. II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r. II GSK 166/09; opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle tych uwag wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej.
W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez ww. orzeczeń. Wyczerpywało to znamiona naruszeń określonych w lp. 4.2 i 4.3 złącznika nr 4 do u.t.d. i art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d.
Jednakże, jak zasadnie podniesiono w odwołaniu od decyzji, nastąpiło naruszenie przez organy istotnej reguły normatywnej, wyrażonej w art. 92a ust. 10 u.t.d., kształtującej zasady wymiaru kary podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako "osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 u.t.d.). Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu w tym zakresie, tj. o braku podstaw do zastosowania art. 92a ust. 10 u.t.d. jest nietrafne i wynika z błędnej wykładni tego przepisu.
Z treści art. 92a ust. 10 u.t.d. wynika, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Ustawodawca stanął tym samym na stanowisku, że w takim skonfigurowaniu, w którym ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten sam czyn w kontekście przepisu art. 92a
ust. 10 u.t.d. należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 u.t.d. protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym (art. 92a ust. 2 u.t.d.), to karę – stosownie do art. 92a ust. 10 u.t.d. - można wówczas wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy.
W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie pod sygn. akt
II SA/Sz 288/20 została zarejestrowana skarga L. K. na decyzję [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, którą skarżącemu, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., wymierzono karę administracyjną w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia lub licencji – l.p. 1.1.1. załącznika nr 3 do ustawy oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. – l.p. 2.1.1 załącznika nr 3 do ustawy. W postępowaniu tym skarżącemu przypisano status podmiotu wykonującego przewóz drogowy.
W uzasadnieniu decyzji objętej kontrolowaną skargą organ przyjął, że skarżący został zakwalifikowany jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, do której z mocy art. 39m u.t.d. znajdują zastosowanie wymogi ustawy określone w przepisach art. 39j i 39k u.t.d.
W tym stanie rzeczy Sąd zauważył, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany
w protokole kontroli z dnia [...] marca 2019 r., tj. przewóz pasażerów, wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. - za delikty określone w załączniku nr 4 do ustawy. W sprawach przypisano skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 u.t.d.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania i ocenę prawną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).