II SA/Sz 272/25

II SA/Sz 272/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89,, art. 87a ust. 1, 2 i ust. 5
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77  par. 1, art. 81a  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę .
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 sierpnia 2024 r., nr WŚiO.6132.5.2024.IV, Prezydent Miasta [...] (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a"), art. 88 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm., dalej: "u.o.p."), wymierzył Uniwersytetowi [...] (dalej: "Uniwersytet", "skarżący") administracyjną karę pieniężną w wysokości 137.220,00 zł za zniszczenie 10 sztuk drzew w tym z gatunku: sosna pospolita o obwodzie pnia 172 cm, klon pospolity 3-pniowy o obwodach pni: 64; 66; 56 cm, buk pospolity o obwodzie pnia 116 cm, sosna pospolita o obwodzie pnia 167 cm, sosna pospolita o obwodzie pnia 166 cm, dąb pospolity o obwodzie pnia 171 cm, dąb pospolity o obwodzie pnia 106 cm, dąb pospolity o obwodzie pnia 180 cm, sosna pospolita o obwodzie pnia 168 cm, sosna pospolita o obwodzie pnia 151 cm, znajdujących się na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...] obręb [...] miasta K..
Od powyższej decyzji Uniwersytet wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 87a ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. przez uznanie, że doszło do zniszczenia drzew podczas, gdy do takiego zniszczenia nie doszło a drzewa zachowują żywotność, zaś prace wykonywane były zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia 26 października 2023 r., nr 00550/2023, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę;
2. art. 88 ust. 4 u.o.p. przez jego niezastosowanie w przypadku, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że każde z drzew objętych decyzją może zachować żywotność, wobec czego organ był zobligowany odroczyć termin płatności wymierzonej kary;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez:
- brak zebrania materiału dowodowego, który w sposób wyczerpujący pozwoliłby na rozpoznanie sprawy, przez co organ rozstrzygnął sprawę bez niezbędnych opracowań specjalistycznych, które umożliwiłyby prawidłową i wyczerpującą ocenę sprawy, podczas, gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie powinno prowadzić do wniosku, że nie doszło do zdarzenia uzasadniającego nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 1 u.o.p., ponieważ prace wykonane były w sposób najmniej szkodzący drzewom, a Uniwersytet na podstawie m.in. art. 87a ust. 1 u.o.p. był uprawniony do ich wykonywania,
- dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego a w konsekwencji uznanie, że Uniwersytet doprowadził do zniszczenia drzew w sposób uzasadniający wszczęcie postępowania, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że każde z drzew objętych decyzją może zachować żywotność, a tym samym organ był zobligowany do odroczenia terminu płatności wymierzonej kary na podstawie art. 88 ust. 4 u.o.p.
Decyzją z dnia 27 lutego 2025 r., nr SKO.4171.1848.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie (art. 88, art. 89 u.o.p.) wskazało, że na działce nr [...], obręb [...], m. K., będącej własnością Uniwersytetu, na podstawie pozwolenia z dnia 26 października 2023 r., prowadzono prace budowlane związane z budową, przebudową i rozbudową obiektów ośrodka [...] W trakcie prac inwestor uznał, że konieczne będzie usunięcie m.in. drzew, o których mowa w decyzji i w dniu 9 maja 2024 r. został złożony stosowny wniosek do organu ochrony przyrody, zmieniony 10 czerwca 2024 r. Jako przyczynę usunięcia drzew wskazano kolizję z projektowaną zabudową, ponieważ decyzją z dnia 26 października 2023 r., nr 00550/2023, Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Uniwersytetowi pozwolenia na budowę obejmujące przebudowę budynku recepcyjnego na spa, budowę 30 budynków pracy twórczej oraz zaplecza ośrodka [...] wraz z budową infrastruktury technicznej na działkach nr [...] i [...] [...], przy ul. [...] w K.. W oparciu o przeprowadzone w dniu 10 czerwca 2024 r. oględziny drzew wnioskowanych do usunięcia na terenie ww. nieruchomości Komisja ds. Drzewostanu działająca przy Prezydencie Miasta [...] stwierdziła, że na nieruchomości trwają prace budowlane powodujące usuwanie korzeni drzew. Powyższe skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew.
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2024 r. jako dowód w sprawie dopuszczono opinię biegłego z zakresu dendrologii, która wykazała zniszczenie 10 sztuk badanych drzew (opisanych w sentencji decyzji), polegające na wycięciu połowy korzeni, w tym głównych korzeni szkieletowych w związku z wykonaniem wykopów przy pniach, co spowodowało przekroczenie progu krytycznego uszkodzenia systemów korzeniowych. Skutkiem powyższego stabilność drzew w gruncie została osłabiona stanowiąc realne zagrożenie ich wywrotu.
Natomiast decyzją z dnia 22 sierpnia 2024 r. zezwolono na usunięcie 12 drzew, w tym 10 objętych decyzją w sprawie kary pieniężnej. W związku ze stwierdzeniem w przywołanej opinii, że drzewa stanowią zagrożenie wywrotu organ nie naliczył opłaty za usunięcie 10 sztuk drzew, natomiast w przypadku dębu szypułkowego o obwodzie pnia 134 cm oraz sosny pospolitej o obwodzie pnia 131 cm, które były obumarłe organ nie naliczył opłaty za ich usunięcie.
Analizując niniejsze postępowanie Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z art. 83d ust. 5 u.o.p. jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej pozwolenia na rozbiórkę lub budowę, to zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wydane pod warunkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub na budowę, która z nimi koliduje i powinno ono być wydane przed rozpoczęciem prac budowlanych. Tymczasem w niniejszej sprawie postąpiono odwrotnie. Najpierw rozpoczęto prace budowlane, bardzo inwazyjne dla istniejących drzew, a następnie złożono wniosek o zezwolenie na ich usunięcie. Sporządzona opinia dendrologiczna potwierdziła zniszczenie drzew przez wykonywane prace budowlane obejmujące wykopy i konstrukcje fundamentów bez zapewnienia ochrony drzew.
Fakt, że organ ochrony przyrody wydał w konsekwencji zgodę na usunięcie zniszczonych wcześniej drzew, nie uzasadnia wniosku skarżącego, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej stało się bezprzedmiotowe. Po tym jak drzewa zostały zniszczone organ nie miał innego wyjścia jak wydać zezwolenie na ich usunięcie, jednakże nie niweluje to postępowania w sprawie kary za delikt administracyjny. Z przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że inwestor nie zachował standardów zabezpieczenia środowiska przyrodniczego przed przystąpieniem do prac budowlanych, prowadził je bowiem w odległości ok. 0,2 i 0,3 m od podstawy pnia drzew naruszając próg krytyczny uszkodzenia drzew wynoszący zależnie od gatunku od 3 m do 5,1 m lekceważąc fakt, że zasięg korzeni znacznie przekracza zasięg rzutu korony.
Za chybione Kolegium uznało twierdzenia skarżącego, że skoro w pozwoleniu na budowę Starosta nie określił żadnego szczególnego sposobu prowadzenia prac w otoczeniu drzew, to inwestor miał prawo rozpocząć budowę nie bacząc na ustawę o ochronie przyrody, czy ustawę Prawo o ochronie środowiska i dopiero w trakcie zaawansowanych prac kiedy zorientowano się, że realizacja inwestycji nie będzie możliwa bez całkowitego zniszczenia drzew wystąpiono o zezwolenie na ich usunięcie. W tym zakresie Kolegium wyjaśniło, że obowiązkiem inwestora realizującego tak duże przedsięwzięcie budowlane w celu zabezpieczenia swoich interesów jest zapoznanie się z przepisami dotyczącymi planowanej budowy. Ponadto inwestor, co do zasady zleca wykonanie budowy profesjonalnej firmie, która musi znać przepisy prawne dotyczące wykonywanej pracy, w tym obowiązek uzyskania stosownych zezwoleń, jak i obowiązki wynikające m.in. z art. 87a ust. 1 u.o.p., art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.), czy art. 22 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.).
Za pozbawione podstaw prawnych organ odwoławczy uznał zarzuty odwołania podkreślając, że skarżący Uniwersytet nie przedstawił kontrekspertyzy, a użyte w odwołaniu sformułowania odnoszące się do sporządzonej opinii dendrologicznej są wyłącznie polemiką. Niewystarczające są również podnoszone argumenty, że drzewa zachowały żywotność, ponieważ zniszczenie drzewa w ww. rozumieniu nie oznacza całkowitego pozbawienia go utraty żywotności. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje także opinia geotechniczna przedłożona przez Uniwersytet, która sporządzona została w celu rozpoznania i udokumentowania warunków gruntowo-wodnych dla projektu budowy, przebudowy i rozbudowy obiektów ośrodka [...]
Podsumowując, w ocenie Kolegium organ I instancji wyjaśnił sprawę w pełnym zakresie oraz dokonał właściwej oceny poczynionych ustaleń. Wydana decyzja nie narusza przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji nie narusza również art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.o.p.
Dodatkowo odnosząc się do kwestii wymierzenia kary, Kolegium wyjaśniło, że co prawda użycie w art. 88 ust. 1 u.o.p. zwrotu "wymierza" wskazuje na związany charakter decyzji wydawanych w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew to jednak ten rodzaj kary stanowi administracyjną karę pieniężną w rozumieniu art. 189b k.p.a., co oznacza, że w sprawach wymierzenia tego rodzaju kar pieniężnych zastosowanie znajdują także regulacje zawarte w dziale IV A k.p.a. Biorąc pod uwagę art. 189a § 2 k.p.a. oraz regulacje zawarte w przepisach u.o.p. Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie należało rozważyć zastosowanie art. 189e k.p.a. (działanie siły wyższej) i art. 189f § 1 k.p.a. (odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej).
Odnosząc się do art. 189e k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "siła wyższa", zaś w piśmiennictwie przyjmuje się, że "siła wyższa" to zdarzenie zewnętrzne w stosunku do podmiotu obowiązanego, pozostające poza jego kontrolą, który nie ma żadnego wpływu na jego wystąpienie i skutki. Jest to zdarzenie nadzwyczajne, wyjątkowe, któremu nie można zapobiec i którego nie da się przewidzieć w świetle aktualnego stanu wiedzy i doświadczenia życiowego. Kolegium wskazało przy tym, że wykazanie, że do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej (czy też stanu wyższej konieczności) należy do podmiotu obowiązanego oraz stwierdziło, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała.
Z kolei odnosząc się do art. 189f § 1 k.p.a. Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uznania, że w sprawie waga naruszenia prawa jest znikoma. Warunek odwołujący się do "znikomego naruszenia prawa" jest bowiem spełniony, gdy dochodzi do naruszenia nieistotnego, niewywołującego negatywnych następstw dla dóbr chronionych przez stosowaną regulację prawną. Analiza spełnienia ww. przesłanki z uwzględnieniem rozmiaru naruszenia prawa oraz jego wpływu na poszanowanie prawa doprowadziła do stwierdzenia, że zniszczenia 10 drzew w zaistniałych okolicznościach sprawy nie można uznać za znikome naruszenie prawa. Zaś w kwestii oceny poszanowania prawa według Kolegium odstąpienie od wymierzenia kary byłoby nie do pogodzenia z zasadami równości wobec prawa, w szczególności wobec osób i podmiotów, które sumiennie występują o zgody na wycięcie drzew i uiszczają z tego tytułu opłaty. Kolegium miało na uwadze również interes społeczny. Kara, oprócz tego że jest dotkliwa, ma także charakter prewencyjny, zatem można założyć, że w przyszłości skarżący nie dopuści się podobnego naruszenia i zrekompensuje ona szkody wyrządzone środowisku.
Końcowo Kolegium podało, że w sprawie nie mógł zostać odroczony termin płatności kary przewidziany w art. 88 ust. 3 u.o.p. z uwagi na ryzyko przewrócenia się drzew, które utraciły statyczność. Ponadto drzewa zostały już usunięte, ponieważ decyzja z dnia 22 sierpnia 2024 r. zezwalająca na usunięcie drzew stała się ostateczna i prawomocna.
Wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej według Kolegium została obliczona przez organ I instancji prawidłowo.
Nie zgadzając się z opisaną decyzją Kolegium, Uniwersytet zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 87a ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. przez uznanie, że doszło do zniszczenia drzew objętych decyzją, podczas gdy do niego nie doszło, a prace wykonywane były zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia 26 października 2023 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. rozstrzygnięcie sprawy bez niezbędnych opracowań specjalistycznych, które umożliwiłyby prawidłową i wyczerpującą ocenę sprawy podczas, gdy prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego powinno prowadzić do wniosku, że nie doszło do zdarzenia uzasadniającego nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 1 u.o.p., ponieważ prace wykonane były w sposób najmniej szkodzący drzewom, a Uniwersytet na podstawie m.in. art. 87a ust. 1 u.o.p. był uprawniony do ich wykonywania,
- art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez naruszenie zasady proporcjonalności, ingerując w sposób nieproporcjonalny w prawa Uniwersytetu, nakładając sankcję za rzekome zniszczenie drzew,
- art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa,
- art. 81a k.p.a. przez naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony,
- art. 105 § 1 k.p.a. przez niewydanie decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy stało się ono bezprzedmiotowe,
- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ winien ją uchylić i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu opisanych zarzutów skarżący wywiódł, że w pozwoleniu na budowę organ nie określił żadnego szczególnego sposobu prowadzenia prac w otoczeniu drzew, chociaż miał taki obowiązek w przypadku uznania, że prace mogą spowodować zagrożenie dla istniejącego drzewostanu. Nie nałożył również na Uniwersytet obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Natomiast intencją Uniwersytetu od samego początku było wykonanie prac budowlanych z zachowaniem istniejącego drzewostanu. Tym samym podejmując działania na podstawie wydanego pozwolenia miał prawo oczekiwać, że prowadzenie prac zgodnie z wydanym pozwoleniem nie będzie skutkować negatywnymi konsekwencjami administracyjnymi. Dalej skarżący wywiódł, iż organ nie zebrał materiałów dowodowych w sposób wyczerpujący, ponieważ rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na opinii dendrologicznej, podczas gdy winien co najmniej zbadać warunki geotechniczne na nieruchomości, a samą opinię uzupełnić m.in. o badanie stabilności innych drzew na ww. nieruchomości rosnących nie w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonych robót.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wbrew zarzutom skargi nie naruszają przepisów prawa materialnego a także procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu Uniwersytetowi administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy u.o.p. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330, dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat"). I tak, w przypadku zniszczenia drzewa lub krzewu – stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. – wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Kara pieniężna jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.). Wysokość kary pieniężnej ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (art. 89 ust. 1 u.o.p.). Opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty (art. 85 ust. 1 u.o.p.). Zaś stawkę opłaty określa rozporządzenie w sprawie opłat.
Istotą sporu w niniejszej sprawie pozostaje kwestia zasadności wymierzonej skarżącemu kary za zniszczenie drzew. Według skarżącego do zniszczenia drzew nie doszło. Skarżący wskazuje przy tym, że prowadzone w obrębie drzew prace budowlane wykonywane były zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. Ponadto z uwagi na udzielone zezwolenie na usunięcie rzeczonych drzew, postępowanie w sprawie wymierzenia kary powinno zostać umorzone.
Odnosząc się do kwestii zniszczenia drzewa należy zauważyć, że ustawodawca w art. 87a ust. 5 u.o.p. wskazał wprost, że zniszczenie drzewa stanowi usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2 u.o.p. Jednakże regulacja art. 87a ust. 5 u.o.p. nie oznacza, że tylko tego rodzaju ingerencja w drzewo stanowi jego zniszczenie. Należy mieć na uwadze, że drzewo oprócz korony składa się z pnia i bryły korzeniowej. W związku z tym także negatywne oddziaływanie na te elementy drzewa może doprowadzić do jego zniszczenia. Różnica jest tylko taka, że w przypadku oddziaływania na koronę drzewa, organ będzie zobligowany do ustalania procentowego, o jaką część została ona zredukowana oraz czy wyczerpuje to przesłanki wymienione w art. 87a ust. 5 u.o.p. W przypadku zaś oddziaływania na pień lub bryłę korzeniową takich ograniczeń nie będzie, a ocena będzie musiała być przeprowadzona z punktu widzenia dendrologii. Podkreślić przy tym należy, że zniszczenie drzewa nie jest tożsame z całkowitym pozbawieniem go żywotności. Gdyby tak było to zbędne byłoby postanowienie art. 88 ust. 4 u.o.p. (por. K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2021, s. 709-710).
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności opinii dendrologicznej, że wskutek prowadzonych na działce nr [...], [...] miasta K., prac budowlanych doszło do zniszczenia drzew. W treści rzeczonej opinii wskazano, że prowadzenie prac budowlanych w odległości 0,2 - 0,3 m od podstawy pnia drzew, naruszyło próg krytyczny uszkodzenia drzew, wynoszący dla poszczególnych drzew od 3 m do 5,4 m. W obrębie strefy ochrony drzew doszło do bezpośredniego uszkodzenia korzeni poprzez ich usunięcie. Uszkodzenia dotyczą zarówno korzeni szkieletowych, odpowiedzialnych za stabilność drzewa w gruncie, jak i korzeni żywicielskich, wpływających na dostarczanie wody i kondycję drzew. Odnosząc się do kondycji każdego z drzew biegły wskazał, że ze względu na uszkodzenie znacznej części systemu korzeniowego oraz trwałą i niekorzystną zmianę warunków glebowych (nowa zabudowa) w około połowie strefy ochrony każdego z drzew, w kolejnych latach ich kondycja ulegnie znacznemu pogorszeniu. Odnosząc się do kwestii stabilności ocenianych drzew biegły stwierdził, iż w wyniku usunięcia korzeni szkieletowych doszło do znaczącego osłabienia ich stabilności w gruncie. W ocenie Sądu z opinii dendrologicznej wynikają jednoznaczne wnioski, że wskutek prowadzonych prac budowlanych doszło do takiej ingerencji w strukturę drzew, która zagraża ich istnieniu, żywotności i stabilności.
Nie ma przy tym znaczenia, że prace budowlane były prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę. Dysponowanie pozwoleniem na budowę nie stanowi okoliczności egzoneracyjnej i nie wyklucza możliwości popełnienia deliktu administracyjnego w postaci zniszczenia drzew, w wyniku robót budowlanych, na które to pozwolenie zostało udzielone. Ponadto wbrew stanowisku skarżącego organ architektoniczno-budowlany udzielający pozwolenia na budowę nie jest władny do oceny wpływu planowanego zamierzenia budowlanego na istniejący na terenie inwestycyjnym drzewostan oraz czy w związku z realizacją inwestycji drzewa powinny podlegać procedurze wydania zezwolenia na ich usunięcie. Ani z przepisów Prawa budowlanego ani u.o.p. nie wynika aby przed uzyskaniem pozwolenia na budowę należało obligatoryjnie uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew czy też aby w treści decyzji o pozwoleniu na budowę organ architektoniczno-budowlany miał zawierać obowiązek uzyskania takiego zezwolenia. Dla oceny zgodności projektu budowlanego z wymogami ochrony środowiska oraz kompletności wniosku o pozwolenie na budowę bez wpływu pozostaje kwestia uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, bowiem zezwolenie takie nie jest rodzajem dokumentu, określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 oraz art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W przypadku zaś kolizji rosnących na nieruchomości drzew z inwestycją inwestor najpóźniej przed rozpoczęciem prac budowlanych powinien takie zezwolenie uzyskać.
Jak wynika z art. 87a ust. 1 u.o.p. prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Trudno uznać aby roboty budowlane, w tym również wykopy pod fundamenty budynków, prowadzone tuż przy drzewach (0,2 - 0,3 m od podstawy pni) oraz tak drastyczne przycięcie korzeni nastąpiło z poszanowaniem istniejącego na terenie inwestycyjnym drzewostanu.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje przedłożona przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego opinia geotechniczna, która została sporządzona w celu rozpoznania i udokumentowania warunków gruntowo-wodnych dla zamierzenia budowlanego nie zaś dla rozwoju czy też stabilności drzew. Z treści tejże opinii nie wynika, że w stosunku do wszystkich drzew znajdujących się na nieruchomości zachodzi ryzyko ich wywrotu. Wobec tego, wbrew wywodom skarżącego, brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń opinii dendrologicznej i żądania przeprowadzenia badań innych drzew znajdujących się na nieruchomości, a oddalonych od miejsc prowadzenia prac budowlanych. W tym miejscu należy wskazać, iż wbrew twierdzeniu skarżącego w odniesieniu do wszystkich drzew objętych opinią dendrologiczną biegły wykonał testy obciążeniowe, które wykazały, że żadne z drzew nie spełnia wymagań modelu stabilności, co oznacza wysokie prawdopodobieństwo ich wywrotu. Ponadto wbrew stanowisku skarżącego zdjęcia dołączone do opinii dendrologicznej jak i wykonane podczas oględzin dokumentują, odcięcie bądź naderwanie korzeni tuż przy pniu oraz wykonywanie prac i posadowienie budynków bezpośrednio przy drzewach.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zobowiązane są przeprowadzić postępowanie dowodowe co do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego nie należy jednak pojmować w ten sposób, że wyłącznie organ jest w każdym wypadku obowiązany do wyszukiwania faktów uzasadniających lub uzupełniających twierdzenie stron oraz poszukiwania i zbierania dowodów mających wskazać istnienie lub nieistnienie tych faktów. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W judykaturze wskazuje się, że jakkolwiek w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona, więc jeśli domaga się ona uznania dodatkowych dowodów, wskazujących na nierzetelność dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ, powinna te dowody okazać, by organ mógł je zweryfikować (por. np. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2119/15).
W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, zaś opinia dendrologiczna mogła stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Z rzeczonej opinii dendrologicznej wynikają jednoznaczne wnioski, że wskutek prowadzonych prac budowlanych doszło do zniszczenia drzew. Skarżący zaś nie podważył skutecznie wiarygodności tejże opinii, w szczególności nie przedłożył innej opinii specjalisty z zakresu dendrologii.
Ponieważ organy wyjaśniły sprawę w pełnym zakresie oraz dokonały właściwej oceny poczynionych ustaleń Sąd uznał, że wydane decyzje nie naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji nie naruszają również art. 88 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 87a ust. 1 u.o.p.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. Wyjaśnić należy, że celem tegoż przepisu jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organ wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego. Zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a. (tj. zasady uwzględnienia wątpliwości na korzyść strony skarżącej) jest dopuszczalne w sytuacji, w której po zebraniu wszelkiego dostępnego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy będzie niejednoznaczny i budzący wątpliwości. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. np. wyroki: NSA z dnia 25 maja 2020 r., sygn. II OSK 3031/19, WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. VII SA/Wa 25/23). W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły wątpliwości w sprawie stanu faktycznego, czemu organy obu instancji dały wyraz w uzasadnieniach decyzji. Dysponując zgromadzonymi w toku postępowania dowodami organy zasadnie uznały, że doszło do zniszczenia drzew, a w konsekwencji należy w niniejszej sprawie nałożyć na skarżącego karę pieniężną.
W świetle powyższego brak jest również podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i zasady proporcjonalności czy też art. 8 k.p.a. – zasady zaufania do władzy publicznej. Wskazać bowiem należy, że decyzja w sprawie wymierzenia kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że doszło do zniszczenia drzew na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej, bez możliwości miarkowania jej wysokości czy stosowania zamiennie innych środków. Zdaniem Sądu organy obu instancji prowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób praworządny i sprawiedliwy, zapewniając skarżącemu czynny udział w postępowaniu.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Jak wskazano już powyżej posiadanie pozwolenia na budowę nie wyłącza odpowiedzialności za zniszczenie drzew. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie drzew nie stało się również bezprzedmiotowe z powodu następczego wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na ich usunięcie.
Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji. Wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji ma miejsce decyzji wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 czy też § 2 k.p.a., a tym samym podniesiony zarzut jest bezzasadny.
Skarżący nie kwestionuje, że jest posiadaczem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] m. K. (wynika to ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku elektronicznej księgi wieczystej KW Nr [...]) oraz gatunków i wymiarów drzew, przyjętych do ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej (wskazanych w opinii dendrologicznej). Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości Sądu.
Konkludując, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie, prowadząc postępowanie w zgodzie z przepisami k.p.a., dokonały prawidłowych i kompletnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i stosownie do nich wymierzyły adekwatną administracyjną karę pieniężną. Zarzuty skargi jako niezasadne nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.