II SA/SZ 230/25

II SA/Sz 230/25 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 200 ust. 8, art. 209 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, , Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na czynność Rektora Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w S. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wypłaty stypendium doktoranckiego p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwraca skarżącej A. W. kwotę [...] złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
A. W. z d. Z. (dalej "skarżąca") była uczestnikiem IV edycji Programu "Doktorat wdrożeniowy" ogłoszonego komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 maja 2019 r. na podstawie art. 376 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668 ze zm., dalej "u.p.s.w.n."), w ramach którego została przyjęta do Szkoły Doktorskiej w Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie (ZUT) na rok akademicki 2020/2021 w dyscyplinie - inżynieria mechaniczna.
W dniu 16 października 2020 r. skarżąca złożyła ślubowanie.
Pomiędzy ZUT, skarżącą a K. W. S. P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (pracodawca skarżącej) została zawarta umowa o współpracy w zakresie prowadzenia doktoratu wdrożeniowego (dalej "umowa trójstronna"). Umowa zawarta została na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2023 r. Umowa określała prawa i obowiązki każdej ze stron umowy.
W dniu 8 lutego 2021 r. została zawarta umowa pomiędzy ZUT a Skarbem Państwa - Ministrem Edukacji i Nauki (MEiN utworzone 1 stycznia 2021 r. przez połączenie Ministerstw Edukacji Narodowej oraz Nauki i Szkolnictwa Wyższego), określająca warunki realizacji, finansowania i rozliczania środków finansowych w ramach IV edycji programu "Doktorat wdrożeniowy".
W dniu 17 lipca 2023 r. Dyrektor Szkoły Doktorskiej ZUT, działając z upoważnienia Rektora ZUT na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2, ust. 3 oraz art. 23 ust. 1, ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. i § 22 regulaminu Szkoły Doktorskiej w Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie, wprowadzonego uchwałą nr 68 Senatu ZUT z dnia 28 marca 2022 r., art. 104 § 1, art. 107 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "k.p.a.") wydał decyzję znak L.dz. SD/R/9/2022/2023, w której skreślił skarżącą z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej ZUT w dyscyplinie [...] z powodu jej rezygnacji z dalszego kształcenia, złożonej w dniu 13 lipca 2023 r.
Decyzja jest ostateczna.
Pismem z 10 grudnia 2024 r., skierowanym do organu skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o wypłatę zaległego stypendium za rok akademicki 2022/2023 za okres od października 2022 r. do czerwca 2023 r. w wysokości
[...] zł wraz z należnymi odsetkami oraz o doręczenie decyzji administracyjnej w tym zakresie.
Jako podstawę żądania skarżąca wskazała art. 207 ust. 1 u.p.s.w.n. i § 2 ust. 7 zarządzenia Rektora ZUT z dnia 27 kwietnia 2021 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego doktorantom w szkole Doktorskiej ZUT oraz ustalania jego wysokości.
Pismem z 20 stycznia 2025 r., organ reprezentowany przez pełnomocnika podał, że żądanie wydania decyzji administracyjnej jest bezpodstawne, gdyż przepisy u.p.s.w.n. tego nie przewidują. Przyznanie stypendium uregulowane jest w art. 209 u.p.s.w.n. i następuje z mocy prawa. Pełnomocnik organu wyjaśnił, że podstawą przyznania stypendium skarżącej są regulacje programu "Doktorat Wdrożeniowy" ogłoszonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Stypendium z ww. programu jest wypłacane zamiast stypendium doktoranckiego. Pełnomocnik organu podał, że przyczyny braku wypłaty stypendium były wyjaśniane skarżącej
w dotychczasowej korespondencji mejlowej przez Dziekana Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej – prof. dr hab. inż. R. R.. Pełnomocnik przytoczył zapisy § 6 ust. 2 trójstronnej umowy o współpracy i wskazał, że skarżąca w roku [...] nie realizowała obowiązków tam wymienionych zgodnie z założeniami ww. programu. Skarżąca nie przedstawiła raportu wymaganego do ewentualnego wystąpienia o przyznanie stosownych środków na wypłatę stypendium.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na podstawie art. 53 § 2a w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, art. 54 § 1, art. 57 §1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") na czynność Rektora ZUT w postaci odmowy wypłaty stypendium doktoranckiego w kwocie [...]zł za okres od października 2022 r. do czerwca
2023 r. wraz z ustawowymi odsetkami.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 209 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. u.p.s.w.n. w zw. z § 2 ust. 7 zarządzenia
nr 50 Rektora ZUT w Szczecinie z dnia 27 kwietnia 2021 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego doktorantom w Szkole Doktorskiej w ZUT oraz ustalania jego wysokości, poprzez odmowę wypłaty skarżącej stypendium doktoranckiego za miesiące od października 2022 r. do czerwca 2023 r., tj. za okres, w którym skarżąca posiadała status doktoranta, mimo że stypendium doktoranckie przysługuje doktorantowi z mocy prawa do końca miesiąca, w którym decyzja
o skreśleniu doktoranta stała się ostateczna;
2. art. 209 u.p.s.w.n., poprzez uznanie, że organ mógł odmówić wypłaty stypendium skarżącej z powodu rzekomego nierealizowania obowiązków doktoranta, pomimo że po pierwsze uczelnia uniemożliwiła skarżącej wykonanie jej obowiązków doktoranta (uczelnia uniemożliwiła skarżącej dostęp do jej komputera i konta studenckiego, na którym skarżąca miała materiały z 3 lat studiów), po drugie organ dokonał skreślenia skarżącej z listy doktorantów nie z własnej inicjatywy, ale na wniosek samej skarżącej, a po trzecie stypendium doktoranckie, jako przysługujące z mocy prawa, przysługiwało skarżącej do końca miesiąca, w którym decyzja o skreśleniu doktoranta stała się ostateczna (decyzja o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów została wydana 17 lipca 2023 r., a ostateczna stała się w sierpniu 2023 r.);
3. błąd w ustaleniach faktycznych, zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj. niepełną, błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że skarżąca nie wywiązywała się ze swoich obowiązków doktoranta, pomimo że to uczelnia uniemożliwiła skarżącej pełne wykonanie jej obowiązków, a w szczególności sporządzenie raportu rocznego.
Skarżąca wniosła o:
1. stwierdzenie, że przysługuje jej uprawnienie do otrzymania od organu stypendium doktoranckiego za miesiące od października 2022 r. do czerwca 2023 r. w łącznej kwocie [...]złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wymagalności poszczególnych należności do dnia zapłaty, tj. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:
- od kwoty [...]od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 listopada 2022 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 lutego 2023 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 marca 2023 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 maja 2023 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty [...]od dnia 2 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty.
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych na podstawie art. 200 p.p.s.a., w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 150% stawki minimalnej określonej normami przepisanymi.
Wniosła również o przeprowadzenie dowodów w postaci: pisma skarżącej z dnia 10 grudnia 2024 r. wraz z potwierdzeniem nadania; pisma ZUT z dnia 20 stycznia
2025 r.; decyzji z dnia 17 lipca 2023 r. o skreśleniu z listy doktorantów; komunikatu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 października 2022 r.; wydruków z korespondencji mejlowej, wymienianej przez nią z pracownikami ZUT; zarządzenia nr 50 Rektora ZUT w Szczecinie z dnia 27kwietnia 2021 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego doktorantom w Szkole Doktorskiej ZUT oraz ustalania jego wysokości; uchwały nr 68 Senatu ZUT z dnia 28 marca 2022 r. w sprawie Regulaminu Szkoły Doktorskiej wraz z Regulaminem; komunikatu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 maja 2019 r. o ustanowieniu programu "Doktorat wdrożeniowy" i naborze wniosków.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że stosunek prawny pomiędzy skarżącą a ZUT określa umowa trójstronna i to na jej podstawie wypłacane było skarżącej stypendium w ramach programu "Doktorat Wdrożeniowy". Ponadto według organu, skarżąca nie realizowała obowiązków, wynikających z umowy trójstronnej. Zdaniem organu, brak jest podstaw do wypłaty skarżącej stypendium ze środków, które uczelnia musiała zwrócić Ministerstwu w związku z rezygnacją skarżącej z kontynuowania doktoratu wdrożeniowego.
W piśmie z dnia 8 maja 2025 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko
w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Doktorat wdrożeniowy to inicjatywa Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, która umożliwia połączenie pracy zawodowej z rozwojem naukowym i uzyskaniem stopnia doktora. Doktoranci realizują rozprawy doktorskie mające na celu rozwiązywanie konkretnych problemów technologicznych lub gospodarczych
w przedsiębiorstwach ich zatrudniających. Program charakteryzuje się m.in. ustawieniem dla doktoranta dwóch promotorów (naukowego z ramienia uczelni
i promotora wskazanego przez firmę, zatrudniającą doktoranta), realizacją badań i kształcenia doktoranta zarówno w jednostce naukowej, jak i w przedsiębiorstwie, które go zatrudnia; finansowaniem stypendium doktoranckiego wypłacanego przez uczelnię ze środków Ministerstwa przeznaczonych na ww. program. Firma, która bierze udział w programie, musi zobowiązać się do zatrudnienia doktoranta na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały okres kształcenia.
W pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Zdaniem Sądu, stosunek prawny łączący skarżącą z ZUT jest podwójny.
Jest nim stosunek cywilny, wynikający umowy trójstronnej, łączącej skarżącą z ZUT, gdzie określono prawa i obowiązki stron umowy. Zaznaczyć należy jednak, że w ww. umowie brak jest zapisów regulujących kwestię stypendium. Powyższa umowa nie mogłaby być zatem podstawą do dochodzenia należności z tego tytułu przez skarżącą.
Drugim stosunkiem jest stosunek administracyjny, łączący skarżącą z ZUT, który powstał na skutek przyjęcia skarżącej do Szkoły Doktorskiej ZUT i złożenia przez nią ślubowania, gdyż zgodnie z art. 200 ust. 8 u.p.s.w.n., osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania.
Podkreślić należy, że osoba, która skorzystała ze ścieżki kształcenia w ramach ww. programu ministerialnego i zostaje przyjęta do szkoły doktorskiej danej uczelni uzyskuje prawa doktoranta, określone w przepisach u.p.s.w.n., które są niezależne od przysługujących jej uprawnień na podstawie umowy trójstronnej. Ponadto po złożeniu przez nią i obronieniu pracy doktorskiej uzyskuje tytuł doktora. Tak samo jak osoba, która została przyjęta do szkoły doktorskiej prowadzonej przez daną uczelnię w ramach własnej rekrutacji, prowadzonej przez uczelnię.
Przepisy u.p.s.w.n. nie wprowadzają rozróżnienia między doktorantem, tzw. "zwykłym", a doktorantem, tzw. "wdrożeniowym". Nie prowadzi się odrębnych szkół doktorskich dla "doktorantów wdrożeniowych". Zarówno doktoranci przyjęci w ramach rekrutacji prowadzonych przez daną uczelnię, jak i przyjęci w ramach rekrutacji związanej z ww. programem ministerialnym kształcą się wspólnie w szkole doktorskiej prowadzonej przez daną uczelnię.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że uczelnia wyższa to podmiot, który działa w formie zakładu administracyjnego. Stanowi więc jednostkę organizacyjną niebędącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej
i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (studentami, doktorantami), pracownikami zakładu, jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego, wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie. (por. postanowienie NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2529/17; postanowienie WSA w Lublinie z 6 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 37/19; postanowienie WSA w Łodzi z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 544/20; postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 listopada 2024 r. o sygn. akt II SA/Sz 827/24).
Jednym z uprawnień doktoranta jest prawo do stypendium na podstawie art. 209 ust. 1 u.p.s.w.n.
Zdaniem Sądu, przepis ten wskazuje na kompetencje sądu administracyjnego do kontroli działalności organu, podejmowanych na jego podstawie.
Zwrócić uwagę należy, że ww. przepis nie wprowadza rozróżnienia prawa doktoranta do stypendium z uwagi na pochodzenie środków pieniężnych służących jego finansowaniu. Ponadto wysokość stypendium wypłacanego doktorantowi, biorącemu udział w programie ministerialnym, jak w doktorantowi, przyjętemu do szkoły doktorskiej w ramach rekrutacji, dokonanej przez uczelnię, jest taka sama.
Oczywiste jest jednak, że doktorantowi służy jedno stypendium, które może być finansowe ze środków przekazanych uczelni w drodze subwencji lub ze środków przekazanych przez ministerstwo w ramach ww. programu.
Bezspornie przyznanie stypendium następuje na drodze czynności materialno-technicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmuje się, że odmowa wypłaty danego świadczenia w sytuacji, gdy przyznanie go następuje w drodze czynności materialno-technicznej powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, nawet w sytuacji gdy nie przewiduje tego konkretny przepis. Postępowanie administracyjne musi zostać bowiem zakończone decyzją, która zawiera konkretne rozstrzygnięcie.
Kwestię tę rozważał NSA, m.in. w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt
I OPS 4/13 dotyczącej przyznawania nagród funkcjonariuszom ABW. NSA wskazał, że "Procesowe pojęcie decyzji wywodzi się z art. 104 K.p.a. w powiązaniu z art. 105, art. 107 i art. 1 pkt 1 K.p.a. (J. Borkowski w B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2011, wydanie 11, str. 400). Stosownie do tych przepisów, wydanie decyzji jest formą załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 104 § 2 K.p.a. decyzje rozstrzygają sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.
W świetle powołanych przepisów za decyzję administracyjną można uznać takie oświadczenie woli organu administracyjnego, które wywiera skutki prawne w sferze stosunku materialnoprawnego (najczęściej administracyjnego), bądź w sferze stosunku administracyjnego procesowego (B. Adamiak: Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 46-50). Skutki materialnoprawne polegają na ukształtowaniu, zmianie lub wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego, co oznacza przyznanie stronie określonego uprawnienia lub nałożenie obowiązku, bądź też stwierdzenie istnienia określonego uprawnienia lub obowiązku (J. Jendrośka,
J. Borkowski, R. Orzechowski, A. Zieliński: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 326-327). Decyzja w znaczeniu materialnym oznacza kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administrujących
w państwie organów, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego, o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający sprawę konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1988 r. III AZP 1/88, OSPiKA 1989, nr 3, poz. 59). W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w przypadku, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji publicznej do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają wyraźnie formy jej rozstrzygnięcia, bądź w tym zakresie istnieje wątpliwość, należy przyjąć, że powinna być ona załatwiona w drodze decyzji administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. akt P 18/03 OTK-A 2005/6/63 uznał, że "jeżeli (...) istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia. Nie może zaistnieć sytuacja, że w przepisach ustawy określono właściwość organu administracji publicznej do załatwiania określonej kategorii spraw administracyjnych, a sprawy te nie mogłyby być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił wprost formy rozstrzygnięcia".
Jak podaje Jakub Szremski w artykule "Podejmowanie czynności materialno-technicznych przez organy administracji publicznej a prawo jednostki do bycia wysłuchanym" (Przegląd prawa administracyjnego Uniwersytetu Wrocławskiego. (3)2020; s.189-200), "W obecnym ustawodawstwie prawa administracyjnego działania organów administracyjnych związane z niektórymi uprawnieniami bądź obowiązkami mogą mieć albo formę czynności materialno-technicznej, albo formę decyzji administracyjnej – w zależności od pozytywnego lub negatywnego "rozstrzygnięcia sprawy". Jeżeli organ administracyjny "pozytywnie rozstrzyga sprawę", to dokonuje czynności materialno-technicznej, natomiast w sytuacji gdy rozstrzyga ją negatywnie, wówczas wydaje decyzję administracyjną odmawiającą przyznania określonego uprawnienia. Zdaniem M. Wilbrandt-Gotowicz w takich przypadkach występuje hybrydowość w zakresie formy rozstrzygnięcia. Jej zdaniem hybrydowość dotycząca sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej obejmuje występowanie kompleksów proceduralnych o mieszanym (hybrydowym) charakterze, których jednym z elementów może być postępowanie jurysdykcyjne, a decyzja administracyjna stanowi formę alternatywną np. względem czynności materialno-technicznej. Natomiast według M. Jaśkowskiej termin "postępowanie hybrydowe" może być traktowany również jako "współstosowanie przy załatwieniu sprawy zarówno norm postępowania o charakterze uproszczonym, kończącego się czynnością materialno-techniczną, jak i norm postępowania administracyjnego w znaczeniu wąskim, gwarantującego odpowiedni standard stosowania prawa i kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej". Konieczność wydania decyzji administracyjnej odmownej w przypadku odmowy dokonania czynności materialno-technicznej (nawet bez wyraźnej podstawy prawnej określonej w ustawie) podkreślały także sądy administracyjne. Jak zauważa się w judykaturze, odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji, ponieważ jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny."
Koncepcja odmowy wypłaty danego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej powiązana jest z prawem danej osoby do bycia wysłuchanym przez organ administracyjny i stanowi gwarancję respektowania praw jednostki w stosunkach z organem. Organ, odmawiając uznania żądania strony winien uzasadnić powody tej odmowy, tak by strona mogła się z nimi zapoznać i podjąć skuteczne działania w obronie swoich praw.
Jakub Szremski w przywołanym artykule wskazał, że "B. Adamiak podkreśla powiązanie prawa do bycia wysłuchanym z prawem jednostki do otworzenia drogi postępowania administracyjnego. Jej zdaniem z zasady demokratycznego państwa prawnego wyprowadzane są dwie zasady o kapitalnym znaczeniu dla ukształtowania praw jednostki wobec organów wykonujących administrację publiczną, a tym samym dla wykładni przepisów administracyjnego prawa materialnego i przepisów administracyjnego prawa procesowego. Są to zasada prawa do procesu oraz zasada prawa do sądu. Dla ukształtowania praw jednostki na drodze administracyjnej podstawowe znaczenie ma zasada prawa do procesu, której istota polega na przyznaniu jednostce prawa do obrony interesu prawnego w unormowanym przepisami prawa procesowego postępowaniu, z zagwarantowaniem prawa do wysłuchania i czynnego udziału w ustaleniu stanu faktycznego. Prawo do obrony interesu prawnego jednostki na drodze postępowania unormowanego przepisami prawa procesowego jest podstawową wartością demokratycznego państwa prawnego, co musi być uwzględniane przy wykładni norm prawa materialnego w zakresie ich władczej konkretyzacji. Jest to podstawowe założenie wykładni norm prawa materialnego nieregulujących formy działania organu wykonującego administrację publiczną".
Stanowisko sądów administracyjnych w tej kwestii jest jednolite i ukształtowało się na tle świadczeń służb mundurowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja
2015 r. o sygn. akt I OSK 2912/13; wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r. o sygn. akt I OSK 542/13; postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2009 r. o sygn. akt II OSK 230/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2019 r. o sygn. akt II SAB/Wa 321/19; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2023 r. o sygn. akt III OSK 1777/21).
Wskazać należy również, że pismo z dnia z 20 stycznia 2025 r., sporządzone w imieniu organu przez pełnomocnika nie mogło zostać uznane za decyzję administracyjną w rozumieniu art. 107 k.p.a. Załączone do ww. pisma pełnomocnictwo jest wyłącznie procesowe i nie zawiera upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Rektora ZUT. Powyższe pismo skierowane jest do pełnomocnika skarżącej i nie zawiera pouczeń o środkach zaskarżenia.
W ocenie Sądu, zatem w sytuacji gdy organ nie zgadza się z żądaniem skarżącej o wypłatę stypendium winien wydać w tym zakresie decyzję administracyjną, uzasadniając swoje stanowisko. Organ powinien też pouczyć stronę o przysługujących jej środkach zaskarżenia.
Zdaniem Sądu, decyzja o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów nie stoi na przeszkodzenie rozpoznania sprawy z jej wniosku przez organ. Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wniosek skarżącej dotyczy okresu w jakim była ona doktorantem Szkoły Doktorskiej ZUT, zaś okoliczność czy jej żądanie jest zasadne powinno być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ w ramach postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie została złożona przedwcześnie, a zatem jest niedopuszczalna na tym etapie postępowania sądowego. Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.