Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II SA/Sz 18/25

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II SA/Sz 18/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 1, art. 34 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 924
art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1, 2-5, ust. 7, ust. 9-11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2077
par. 2, par. 3 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Dz.U. 2022 poz 2172
par. 5
Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2809
art. 95 par. 3
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 1 i 3, art. 47, art. 68 ust. 1, 3 i 4, art. 72 ust. 1, art. 87, art. 190 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 8 listopada 2024 r. nr NEP.906.22.2024 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę .
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 września 2024 r., na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. (dalej jako: "wierzyciel"), oddalił wniesiony przez M. S., opiekuna prawnego małoletniego M. S. (dalej: "skarżący", "zobowiązany"), zarzut wniesiony pismem z 26 września 2022 r. o braku wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.) oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 19 sierpnia 2022 r., nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, że zarzut został wniesiony
w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego syna zobowiązanego, przeciw: gruźlicy (dawka jednorazowa), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I,II,III dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka i I dawka przypominająca), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu /poliomyelitis/ (I, II, II dawka i I dawka przypominająca), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce (I dawka i II dawka przypominająca).
Wierzyciel wskazał na wydane w sprawie dwa postanowienia Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego
w Szczecinie (dalej: "Wojewódzki Inspektor Sanitarny" lub "organ odwoławczy"),
tj. z 5 września 2023 r. oraz z 17 maja 2024 r., uchylające postanowienia wierzyciela odpowiednio z 5 lipca 2023 r. oraz z 4 kwietnia 2024 r. W postanowieniu z 17 maja
2024 r., organ odwoławczy wskazał, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy
w szczególności dokonać ustalenia miejsca przebywania małoletniego syna zobowiązanego. Miało to związek z informacją przekazaną organowi telefonicznie przez matkę dziecka na temat miejsca zamieszkania innego niż dotychczas wskazywanego: ul. [...], S. oraz faktu posiadania miejsca zamieszkania w miejscowości P. (N. ).
W ponownie toczącym się postępowaniu organ zwrócił się z pismami do pełnomocnika strony oraz do zobowiązanych o wskazanie dokładnego, aktualnego adresu zamieszkania małoletniego syna zobowiązanego. Prezydent Miasta S. udostępnił dane wskazujące na adres zameldowania dziecka na pobyt stały przy
ul. [...], S.. Z informacji udzielonych z Komisariatu Policji wynika, że małoletni nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Z informacji udzielonych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wynika, że dziecko kontynuuje naukę w Szkole Podstawowej nr [...] w S.. Dyrektor wskazanej Szkoły poinformował organ, że ostatnim znanym adresem zamieszkania małoletniego jest ul. [...], S.. Lekarz rodzinny z Zakładu Opieki Zdrowotnej poinformował, organ, że rodzice dziecka przekazali mu informację o przeprowadzce do N. w dniu 5 stycznia 2024 r., nie podając lekarzowi adresu zamieszkania. Konsulat [...] udzielił informacji, w oparciu o wiedzę pozyskaną z Działu Ewidencji Ludności Urzędu Miasta w P. , że syn zobowiązanego nie jest zameldowany
w tej miejscowości. Organ nie otrzymał informacji od pełnomocnika strony w sprawie wskazania aktualnego adresu małoletniego ani dowodu na poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Rodzice dziecka nie podjęli przesyłek
u operatora pocztowego w wyznaczonym terminie, kierowanych pod jedyny znany wierzycielowi adres: ul. [...], [...]. W oparciu o informacje ze strony MEN, organ wskazał, że obowiązek nauki w polskim systemie oświaty dotyczy dzieci mieszkających na terenie Polski, a nie mieszkających czasowo czy na stałe na terenie innych państw.
W konsekwencji, w oparciu o zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy organ ustalił, że małoletni syn skarżącego przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż trzy miesiące, toteż podlega obowiązkowi szczepień ochronnych
w myśl ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez zobowiązanego wierzyciel zauważył, że w tytule wykonawczym z 19 sierpnia 2022 r. jako podstawę prawną wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz wskazano rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), nie zaś jak twierdzi zobowiązany – Program Szczepień Ochronnych.
Odnosząc się do § 3 powołanego rozporządzenia, wierzyciel wskazał, że dziecko zobowiązanego osiągnęło wiek 6 lat i 8 miesięcy, tak więc wymagalny stał się obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom, wymienionym w tytule wykonawczym. Sam zaś obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych. Powyższe rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077). Zaś od dnia 3 sierpnia 2024 .r obowiązuje rozporządzenie z 16 lipca 2024 r. zmieniające rozporządzenie z 27 września 2023 r. Schematy obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży, stanowiące załącznik nr 1 do aktualnie obowiązującego rozporządzenia obejmuje liczbę dawek i terminy ich poddania wymagane dla danego szczepienia z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Również w aktualnym stanie prawnym wobec dziecka zobowiązanego istnieje obowiązek wykonania konkretnych szczepień objętych tytułem wykonawczym
z 19 sierpnia 2022 r.
Wierzyciel zauważył, że zobowiązany rozpoczął realizację nałożonego na niego obowiązku, dobrowolnie przystępując do jego wykonania, ale w niniejszej sprawie miało miejsce następcze wykonanie tego obowiązku w części, już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Strona wykonała obowiązek poddania dziecka dwóm dawkom szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B - część obowiązku określonego w tytule wykonawczym - co dowodzi wymagalności obowiązku. Dodatkowo, dziecko zostało umówione na termin kolejnego szczepienia na dzień 25 czerwca 2024 r. Zobowiązany, zgłaszając zarzut oparty na braku wymagalności obowiązku, nie przedłożył zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u syna zobowiązanego, nie przedłożył indywidualnego kalendarza szczepień ustalonego przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej ani udokumentowanej informacji o wyznaczonym terminie konsultacji specjalistycznej, co wiąże się z brakiem podstawy do stwierdzenia odroczenia terminu wykonania obowiązku.
Wobec stanowiska zobowiązanego o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wierzyciel podniósł, że twierdzenie to nie mieści się w zamkniętym katalogu podstaw zarzutu, określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast
do podniesionej przez zobowiązanego kwestii naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wierzyciel stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku obowiązków wynikających bezpośrednio
z przepisów ustawowych, których wykonania organy władzy publicznej mogą wymagać obligatoryjnie.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela z 18 września 2024 r., podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów organ stwierdził, że obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych, nie dokonując subsumpcji;
- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie
w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;
- art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;
- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i uznania zarzutów.
Postanowieniem z 8 listopada 2024 r., nr NEP.906.22.2024, Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia, na podstawie art. 138 § 2, art. 123 i 144 ustawy
z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) oraz art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu
w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i był wymagalny w dniu wystawienia przez PPIS tytułu wykonawczego z 19 sierpnia 2022 r.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy z 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm., dalej jako: "u.z.z.z."), jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego określony był w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., obowiązującym w dacie wydania postanowienia przez organ odwoławczy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia.
Nadmienił, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia o szczepieniach ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Organ podkreślił przy tym, że to nie rodzic ustala indywidualny kalendarz szczepień, a lekarz specjalista, podczas wizyty konsultacyjnej z dzieckiem w poradni. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał dalej, że podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić
o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. To w interesie strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić.
Organ odwoławczy zaznaczył, że mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia, uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
Jak wskazał organ w sprawie miało miejsce następcze wykonanie obowiązku
w części, już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Ustalone zostało, że u małoletniego syna zobowiązanego została wykonana immunizacja I i II dawką szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w dniu 14 września 2023 r. oraz 11 grudnia
2023 r. Zobowiązany nie przedstawił żadnych nowych dowodów na potwierdzenie,
iż małoletni został poddany dalszym zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W aktach sprawy znajduje się pismo pełnomocnika strony z 2 sierpnia 2024r., w którym informuje, iż" Mandanci poddają małoletniego syna zgodnie z obowiązującymi terminami szczepień ochronnych wynikający z Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych". Organ pismem zobowiązał pełnomocnika strony do wskazania dowodów potwierdzających wykonane szczepień u małoletniego syna strony. Do czasu wydania postanowienia przez organ I instancji na przedmiotowe pismo strona nie udzieliła odpowiedzi.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że brak jest podstaw do uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u dziecka w zakresie szczepień wymienionych w tytule wykonawczym. W dniu wystawienia przez PPIS tytułu wykonawczego małoletni ukończył 6. rok życia i był już zobowiązany, a także nadal jest do przyjęcia kolejnych dawek szczepień obowiązkowych, tj. przeciw gruźlicy (dawka jednorazowa), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (III dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka i I dawka przypominająca), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (I, I, III dawka i I dawka przypominająca) oraz przeciw odrze, śwince i różyczce (I i II dawka przypominająca). Rodzice dziecka nie przedstawili aktualnego zaświadczenia o czasowym lub długotrwałym odroczeniu szczepień, czy zaświadczenia od lekarza specjalisty stwierdzającego przeciwskazania do szczepień,
a także zaświadczenia stwierdzającego dokonanie immunizacji w innej placówce.
Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji ustalił, iż małoletni syn zobowiązanego uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr [...] w S., co zostało potwierdzone pismem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Dyrektor Szkoły poinformował, że ostanie miejsce zamieszkania syna zobowiązanego to: ul. [...] w S..
W dokumentacji sprawy znajduje się potwierdzenie z Urzędu Miasta w S. o adresie zameldowania na pobyt stały strony wraz z dzieckiem na terenie miasta S.. Konsulat [...]
w wiadomości e-mail zawiadomił, iż Dział Ewidencji Ludności Urzędu Miasta w P. wskazał, że małoletni syn zobowiązanego nie jest zameldowany na terenie ww. miejscowości. Według organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wskazuje wprost na przebywanie dziecka zobowiązanego na terenie RP, co jest jednoznaczne z istnieniem wymagalności obowiązku szczepień ochronnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
ZPWIS w Szczecinie nie zgodził się ze skarżącym, iż organ I instancji naruszył, art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., albowiem wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy.
Jednocześnie w nawiązaniu do kwestii określonej w punkcie 5 zażalenia, organ odwoławczy stwierdził, iż podniesione kwestie nie mogą być podstawami wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie mieszczą się
w zamkniętym katalogu podstaw wniesienia zarzutu, zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a.
Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego z 8 listopada 2024 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez wprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
2. art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego jej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Nadto skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 t.j. z dnia 19 kwietnia 2013 r.) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok wykaz chorób ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Przyjmując, że powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację wspierającą podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd uznał, iż nie ma powodu, aby sprawę niniejszą rozpoznać na rozprawie. Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pisma procesowe zawierają sformułowane z przywołaniem przepisów prawa zarzuty, a także argumentację na ich poparcie, stanowisko skarżącego i organu zostało przedstawione w sposób jasny i klarowny, nie było zatem, w ocenie Sądu, podstaw do skierowania sprawy na rozprawę.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wierzyciela –
Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego S., oddalające zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez Wojewodę Zachodniopomorskiego (jako organ egzekucyjny) oraz podtrzymujące zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Nie jest przy tym sporne, że wystawienie tytułu egzekucyjnego z 19 sierpnia
2022 r., nr [...], nastąpiło po potwierdzeniu, że dziecko skarżącego nie zostało poddane szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy (dawka jednorazowa), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I,II,III dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka i I dawka przypominająca), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu /poliomyelitis/ (I, II, II dawka i I dawka przypominająca), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce (I dawka i II dawka przypominająca). Wprawdzie u małoletniego syna skarżącego została wykonana immunizacja I i II dawką szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w dniu 14 września 2023 r. i 11 grudnia 2023 r., nie zmienia to jednak faktu, uchylania się przez skarżącego od obowiązku
w zakresie szczepień wymienionych we wskazanym wyżej tytule wykonawczym, bowiem brak jest dowodów świadczących o przyjęciu przez syna skarżącego III dawki szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, jak również przyjęcia wymaganych dawek pozostałych zaległych szczepień ochronnych.
Jednocześnie skarżący w toku całego postępowania nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka, a także pomimo deklarowanego w piśmie
z dnia 2 sierpnia 2024 r., oświadczenia o poddawaniu małoletniego szczepieniom ochronnym zgodnie z obowiązującymi terminami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, tego nie uczynił.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut
w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Jako podstawę prawną obowiązku wierzyciel wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz przepisy rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych.
Tymczasem skarżący zarzuca organowi uznanie wymagalności obowiązku podania małoletniego syna skarżącego poszczególnych dawkom szczepionek, przy zastosowaniu rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane
z przekroczeniem delegacji ustawowej.
Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. W tytule wykonawczym wskazano
w sposób wystarczający właściwe przepisy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 st. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz § 2 i § 3 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczepień ochronnych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie
z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy.
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym.
Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).
Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta
i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Rozporządzenie to określiło:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;
3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;
4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;
5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;
6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;
7) wzory:
a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
b) książeczki szczepień,
c) karty uodpornienia;
8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;
9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;
10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.
I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego,
z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik
nr 1 do rozporządzenia.
Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres krótszy niż trzy miesiące są zwolnione z obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych.
Za niesporne Sąd uznaje ustalenie organów, iż syn skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych na terytorium RP. Stałe przebywanie dziecka skarżącego na terytorium RP wynika z uzupełnionych przez organ dowodów. Z informacji pochodzącej z Urzędu Miasta S. wynika, że syn skarżącego jest zameldowany na terenie miasta S.. Z informacji pochodzących z Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w S. wynika, że syn skarżącego realizuje obowiązek szkolny w S., a więc na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Konsul [...] poinformował organ, iż z zawiadomienia Działu Ewidencji Ludności Urzędu Miasta P. wynika, że małoletni syn skarżącego nie jest zameldowany na terenie tej miejscowości. Prawidłowe było stanowisko organu, iż istnieje wymagalność obowiązku poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, wynika, że skarżący uchylał się od obowiązku wykonania zaległych szczepień ochronnych u małoletniego syna. Jednocześnie brak w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka, jak np. zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych, jak również dokumentów potwierdzających zwiększone ryzyko wystąpienia u dziecka niepożądanego odczynu poszczepiennego.
Świadczy to o tym, że skarżący z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podkreślenia wymaga, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem ustawowym. Uchybienie termu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego wyegzekwowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
W odniesieniu do zarzutu skargi, co do wymagalności obowiązku szczepień małoletniego syna skarżącego w oparciu o rozporządzenie Ministra Zdrowia
z 27 września 2023 r., które według skarżącego - zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, to w ocenie Sądu zarzut ten jest nie zasadny. Należy jeszcze raz podkreślić, że sam obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a więc
z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Jego realizacja odbywa się zaś według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie
do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.
W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Podstawą jednak obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Z przepisu tego, jak i z innych obowiązujących źródeł prawa, w tym przepisów Konstytucji RP, nie wynika, aby przy egzekwowaniu obowiązku szczepień ochronnych organ miał obowiązek uwzględniać podnoszone przez skarżącego kwestie jak: bazowanie na dobrowolności szczepień i "świadomej zgody na wykonanie tej procedury medycznej", uwzględnianie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, badanie zachorowalności, wystąpienia Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), brak celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek. Sąd nie dostrzega wadliwości przedmiotowego rozporządzenia z powodu nieuwzględnienia w nim aspektów podnoszonych przez skarżącego. Stąd podniesiony skargą zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz art. 5 ust. 1 pkt b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. okazał się nietrafny.
Sąd zaznacza, że jedynie określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2547/18).
Ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny, powołanego przez skarżącego, wyroku z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47
w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.
Zdaniem Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań, Sąd nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn skarżącego – jako osoba małoletnia – podlega obowiązkowi tych szczepień (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 265/23; wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 148/23).
Z dokumentacji dostępnej organowi wynika, że dziecko skarżącego zostało poddane immunizacji I i II dawką szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Prawidłowe jest stanowisko organu, iż miało miejsce następcze wykonanie obowiązku i tylko w części, już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Nadal pozostawał aktualny stan uchylania się skarżącego od obowiązku szczepień ochronnych, bowiem syn skarżącego zobowiązany był do przyjęcia wszystkich wymagalnych dawek szczepienia przeciwko chorobom wskazanym w tytule wykonawczym. Wymienione
w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia MZ z 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 i § 3 rozporządzenia.
W rezultacie jako niezasadne należało zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna skarżącego w kontekście osiągnięcia przez niego przedziału wiekowego.
Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw.
z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii podnoszonych w zażaleniu.
W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku skarżącego szczepionek.
Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.
W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).
Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).
W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi
o treści wskazanej w skardze i oddalił w tym zakresie wniosek skarżącego, jak i wniosek o zawieszenie postępowania.
Z wymienionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl.