II SA/Sz 166/22

II SA/Sz 166/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 487/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-18
II GZ 168/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 101 ust. 2,art. 102 ust.1 pkt 3 lit.a , art. 99 ust.1 pkt 2 lit.a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2021 poz 735
art.7, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...] Prezydent Miasta S. (dalej jako: "Organ I instancji"), orzekł o zatrzymaniu J. D. (dalej jako: "Skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi według kategorii B prawa jazdy, w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
2. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podważając zasadność ustaleń zatrzymania prawa jazdy, z powodu braku orzeczenia lekarskiego, w obliczu konieczności legitymowania się pozytywnym orzeczeniem psychologicznym przed poddaniem się badaniu lekarskiemu. Skarżący wskazał, że orzeczeniem psychologicznym stwierdzono istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, co zostało przez Niego zakwestionowane w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezydenta Miasta S. o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.
3. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Organ II instancji" lub "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 102 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 12121), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.
W uzasadnieniu Organ II instancji po przytoczeniu treści art. 102 ust.1 pkt 3 lit. a oraz art. 102 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami wyjaśnił, że niezrealizowana hipoteza zakładająca, że w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, skutkuje dyspozycją w postaci stanowczego nakazu wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Przy czym przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami nie uzależnia zatrzymania prawa jazdy od wyniku badania lekarskiego, nie uzależnia też od jego skutku zwrotu prawa jazdy, stanowiąc w art. 102 ust. 2 ww. ustawy wyłącznie kryterium ustania przyczyny zatrzymania, a zatem w rozpatrywanym stanie faktycznym przedłożenia orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Analizowany przepis statuuje bezwzględnie obowiązującą normę, nie pozwalającą organom administracji publicznej na jakiekolwiek odstępstwo od jej zastosowania, w razie ziszczenia się przesłanek art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, pozostawiającą poza swoim zakresem wszelkie inne względy i kryteria, których zaistnienie nie może zwolnić z analizowanego obowiązku. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma więc charakteru fakultatywnego, co znaczy, że nie została pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej.
Kolegium przypomniało, że decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, orzeczono o skierowaniu Skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii B prawa jazdy, na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami, wskazując w uzasadnieniu decyzji miesięczny termin realizacji nałożonego obowiązku liczony od dnia doręczenia decyzji oraz na obowiązek przedłożenia organowi kierującymi na badania w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu orzeczenia lekarskiego. Decyzja zawierała także stwierdzenie w uzasadnieniu o konieczności poddania się badaniu lekarskiemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., co uzasadnione jest podstawą prawną skierowania na badania, tj. przepisem art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. W sytuacji objętej tym przepisem, w myśl § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r., poz. 2213 ) jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są bowiem wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Z kolei określenie terminu poddania się badaniu lekarskiemu i przedstawienia orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem znajdowało umocowanie w przepisie art. 101 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Organ podkreślił, że zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami może nastąpić, gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazali zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, a zatem nie w sytuacji, gdy nie zgłosiła się na badania lekarskie. W rezultacie ww. ograniczenie czasowe uprawnia zatem organ, który orzekł o skierowaniu do zatrzymania prawa jazdy, w przypadku nieprzedłożenia orzeczenia lekarskiego po upływie 3 miesięcy od daty doręczenia skierowania. Warunkujący orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy brak przedłożenia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego, wynikający z uprzednio wydanej ostatecznej decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, czyni zatem uzasadnionym zatrzymanie prawa jazdy, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.
Organ II instancji ustalił, że upływ 3 miesięcznego terminu wyznaczony do przedstawienia Staroście orzeczenia lekarskiego, liczony od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badania, tj. od dnia 3 marca 2021 r., nastąpił w dniu 3 czerwca 2021 r. Natomiast Skarżący nie wskazał na realne przeszkody w realizacji odnośnego obowiązku, ani w toku postępowania przed organem I instancji, ani też w odwołaniu od zaskarżonego aktu, koncentrując się na wykazaniu, iż przed badaniem lekarskim należy poddać się badaniu psychologicznemu, którego wynik determinuje efekt badania lekarskiego. Zdaniem Organu, powyższe stanowisko Skarżącego nie zasługuje na aprobatę, skoro na mocy § 6 ww. rozporządzenia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami i kierowców skierowanie na konsultację do psychologa jest uznaniowe, a decyzja w tym zakresie podejmowana jest w toku badania lekarskiego, a nie przed wizytą u lekarza. Skierowanie przez starostę na badanie psychologiczne i otrzymane w wyniku badania psychologicznego orzeczenie, w istocie może wpłynąć na wynik badania lekarskiego, niemniej jednak ocena ta należy wyłącznie do uprawnionego lekarza, nie może być natomiast dokonaną poza postępowaniem przed uprawnionym lekarzem.
Dalej mając na uwadze zasady postępowania administracyjnego Organ II instancji wywiódł, że skoro organ zapewnił stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu, a okres ten upłynął bezskutecznie, w ocenie Kolegium, decyzja Prezydenta nie narusza prawa.
4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Podniósł, że nie zgadza się z uzasadnianiem decyzji Kolegium w zakresie zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wyjaśnił, że umówił się telefonicznie na badania lekarskie w WOMP w S. na dzień 28 maja 2021 r., ale wobec otrzymania negatywnego wyniku badań psychologicznych odwołał uprzednio umówiony termin. Nadto poinformował, że z uwagi na to, że badania psychologicznie zostały przeprowadzone obiektywnie, nierzetelnie i z rażącym naruszeniem prawa, odwołał się od decyzji Kolegium o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowi. Następnie przytoczył złożone w Kolegium wyjaśnienia i opis przebiegu badań. W końcowej części uzasadnienia skargi wniósł o przesłuchanie lekarzy, którzy te badania wykonali, dowodu z odczytu z monitoringu oraz zapisów komputerowych WOMP w S. z dnia badania oraz ewentualnie bilingu rozmów z numerem z którego umawiałem wizyty lekarskie za okres kwiecień - maj 2021 r.
5. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
6. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
7. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.
8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), zgodnie z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2.
Z powyższego przepisu wynika, że fakt niepoddania się przez kierowcę badaniom lekarskim, lub ich nieprzedstawienie, w zakreślonym terminie, w oparciu o wydaną decyzję o skierowaniu na takie badania, zobowiązuje organ do podjęcia kolejnego kroku polegającego na zatrzymaniu prawa jazdy, przy czym nie jest to decyzja uznaniowa zależna od woli organu, gdyż organ jest związany dyspozycją przepisu art.102 ust.1 pkt 3 lit. a u.k.p. w pełnym zakresie.
9. W ocenie Sądu, trafnie przyjęły kontrolowane Organy, że ww. przypadek zaistniał w odniesieniu do Skarżącego, którego Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. skierował na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami wg kat. B prawa jazdy.
Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p. (w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji o skierowaniu na badania) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Zgodnie z art. 101 ust. 2 u.k.p. (w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji o skierowaniu na badania), osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub 3, jest obowiązana do: poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu (pkt 1), przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu (2). Termin ten ma charakter materialny, a więc jego niedochowanie musi skutkować wydaniem przez organ decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W oparciu o niewadliwie ustalony przez organy stan faktyczny sprawy, Sąd wskazuje, że Skarżący nie wypełnił ww. obowiązku przedstawienia orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jak trafnie wskazał Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nieprzedstawienie przedmiotowego orzeczenia lekarskiego w ustalonym terminie stanowi niezbędny i wystarczający warunek wszczęcia postępowania administracyjnego, a następnie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Skarżący zakwestionował decyzje organów obu instancji wydanych w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, podnosząc zarzuty błędnego, nierzetelnego i nieobiektywnego przeprowadzenia badań. Sąd uznaje za nietrafne na gruncie sprawy wywody Skarżącego, gdyż dla zatrzymania prawa jazdy nie ma znaczenia, że Skarżący kwestionuje rzetelność przeprowadzenia badań psychologicznych. Podkreślenia wymaga, że żadna argumentacja tego rodzaju bez przedstawienia stosownego orzeczenia lekarskiego nie może odnieść skutku na gruncie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p.
10. Podkreślenia wymaga, że Organy wzięły pod uwagę fakt, że skierowanie przez starostę na badanie psychologiczne i otrzymane w wyniku badania psychologicznego orzeczenie, w istocie może wpłynąć na wynik badania lekarskiego, niemniej ocena ta należy wyłącznie do uprawnionego lekarz, nie może być natomiast dokonaną poza postępowaniem przed uprawnionym lekarzem. Skarżący sam odwołał termin badania lekarskiego, co potwierdził w skardze.
Związanie decyzją o skierowaniu na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organów obu instancji orzekających w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oznacza, że organy te nie mogą czynić już samodzielnych ustaleń co do stanu zdrowia Skarżącego, czy faktu rzetelności prowadzenia badan psychologicznych, ale w pełnym zakresie winny uwzględnić okoliczność zobowiązania Skarżącego do poddania się przedmiotowemu badaniu lekarskiemu i przedstawieniu stosownego orzeczenia dotyczącego stanu zdrowia w kontekście możliwości uczestniczenia przez niego w ruchu drogowym, jako kierowca. Argumentacja skargi nie mogła tym samym wpłynąć na prawidłowość wydania decyzji Organów obu instancji.
11. W granicach poddanych kontroli na gruncie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., istotne jest jedynie, że Skarżący nie przedstawił Organowi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego (pomimo istnienia ostatecznej decyzji Organu w tym przedmiocie), wydanego przez lekarza posiadającego stosowne kwalifikacje, ani nie wyjaśnił uzasadnionych obiektywnie przyczyn nieprzedłożenia tego orzeczenia. Do tego rodzaju przyczyn nie można zaliczyć obiekcji Skarżącego co do sposobu przeprowadzenia badania psychologicznego.
12. Sąd uznał, że Organy zebrały pełny i prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy i przedstawiły tę ocenę w uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymogi w zakresie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, stąd zarzuty naruszenia w sprawie przepisów postępowania, nie znajdują uzasadnienia.
13. Podsumowując zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewadliwie ustalony stan faktyczny sprawy, który uzasadniał zastosowanie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. i wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Sąd nie dostrzegł z urzędu innych, niż podniesione skargą, uchybień przepisom prawa materialnego lub procesowego, które mogłyby mieć odpowiedni wpływ na wynik sprawy.
14. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.