II SA/Sz 1149/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność aktu nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1953 r. wydanego na rzecz M. J. w zakresie nadania domu mieszkalnego, obory i szopy. Sprawa miała długą historię postępowań administracyjnych i sądowych, sięgającą wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. Skarżąca pierwotnie domagała się stwierdzenia wydania aktu nadania z naruszeniem prawa, powołując się na to, że jej ojciec, K. T., otrzymał aktem z 1947 r. gospodarstwo, a następnie wydano akt nadania na tę samą nieruchomość dla M. J. w 1953 r. Po serii uchyleń decyzji i wyroków sądów, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2020 r. uchylił wyrok WSA i decyzje SKO, wskazując m.in. na konieczność ustalenia, czy akt nadania z 1953 r. dotyczył części nieruchomości już nadanej K. T. oraz że skarżąca ma interes prawny tylko w zakresie tej części nieruchomości. NSA stwierdził również, że nabycie na podstawie art. 10 dekretu z 1951 r. dotyczyło wyłącznie gruntów państwowych, a nie tych już nabytych przez osoby fizyczne. WSA w Szczecinie, rozpoznając ponownie sprawę, uznał, że zaskarżona decyzja SKO nie narusza prawa. Sąd podkreślił, że akt nadania z 1953 r. w spornej części rzeczywiście wkraczał w zakres aktu z 1947 r. i stanowił rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ ta sama nieruchomość została nadana dwóm różnym podmiotom. Sąd uznał, że nie można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. w odniesieniu do samego aktu nadania z 1953 r., a jedynie do późniejszego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. W związku z tym, stwierdzenie nieważności aktu nadania z 1953 r. w części dotyczącej domu mieszkalnego, obory i szopy było dopuszczalne, mimo upływu wielu lat. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję SKO za prawidłową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy akt nadania nieruchomości z 1953 r. może zostać uznany za nieważny w części, w jakiej dotyczy nieruchomości już nadanej wcześniejszym aktem z 1947 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, akt nadania z 1953 r. w części dotyczącej domu mieszkalnego, obory i szopy został uznany za nieważny, ponieważ wkraczał w zakres aktu nadania z 1947 r. i stanowił rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ta sama nieruchomość została nadana dwóm różnym podmiotom, co jest niezgodne z przepisami dekretów o reformie rolnej. Akt nadania z 1953 r. nie mógł dotyczyć nieruchomości już nabytej na podstawie art. 2 dekretu z 1951 r. przez poprzedniego posiadacza.
Czy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest możliwe po upływie wielu lat od jej wydania, zwłaszcza gdy doszło do obrotu nieruchomością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie nieważności jest możliwe, jeśli nie doszło do nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. w odniesieniu do samego aktu nadania. W tym przypadku nieodwracalne skutki prawne mogły powstać dopiero w odniesieniu do orzeczenia o wykonaniu aktu nadania.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć do jej bezpośrednich następstw. Wpis do księgi wieczystej na podstawie aktu nadania nie stanowił sam w sobie nieodwracalnego skutku prawnego, jeśli nie był poprzedzony orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania.
Czy nabycie nieruchomości na podstawie art. 10 dekretu z 1951 r. jest możliwe, jeśli nieruchomość została już wcześniej nadana na podstawie art. 2 tego dekretu lub dekretu z 1946 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie na podstawie art. 10 dekretu z 1951 r. dotyczyło wyłącznie gruntów stanowiących własność państwa, a nie tych już nabytych przez osoby fizyczne na podstawie wcześniejszych przepisów.
Uzasadnienie
NSA w poprzednim wyroku przesądził, że nabycie w trybie art. 10 dekretu z 1951 r. nie mogło dotyczyć nieruchomości już nabytych przez osoby fizyczne na podstawie art. 2 dekretu z 1951 r. lub dekretu z 1946 r.
Przepisy (11)
Główne
dekret z 1946 r. art. 25 § ust. 1 i 2
Dekret o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska
Określa, że wyznaczenie nabywcy następuje w drodze aktu nadania, który może dotyczyć nieruchomości fizycznie wydzielonych lub jeszcze nie wydzielonych, wskazując obszar i jakość gruntów.
dekret z 1951 r. art. 2 § ust. 1 i 2
Dekret o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
Stanowi, że osoby posiadające gospodarstwa rolne i prowadzące je osobiście lub przez członków rodziny, które do dnia wejścia w życie dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw wraz z inwentarzem i zabudowaniami.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2, § 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, oraz ograniczenia czasowe i dotyczące nieodwracalnych skutków prawnych.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutek oddalenia skargi.
Pomocnicze
dekret z 1951 r. art. 10
Dekret o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy dekretu z 1946 r., z tym że osoba, która po wejściu w życie dekretu z 1951 r. otrzyma akt nadania, staje się właścicielem na zasadach dekretu z 1951 r.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 127 § § 3
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa stosowanie przepisów postępowania przed WSA do postępowania przed NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Akt nadania z 1953 r. w części dotyczącej domu mieszkalnego, obory i szopy wkraczał w zakres aktu nadania z 1947 r., co stanowiło rażące naruszenie prawa. • Nabycie na podstawie art. 10 dekretu z 1951 r. nie dotyczyło nieruchomości już nabytych przez osoby fizyczne. • Nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie wystąpiły w odniesieniu do samego aktu nadania z 1953 r., a jedynie do późniejszego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące sprzeczności z innymi decyzjami administracyjnymi, które nie stanowiły podstawy do stwierdzenia nieważności w tym trybie. • Argumenty dotyczące przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji po 67 latach od wydania aktu nadania. • Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które nie miały wpływu na wynik sprawy w trybie stwierdzenia nieważności.
Godne uwagi sformułowania
akt nadania z 1953 r. w zakresie nadania domu mieszkalnego (15x10), stodoły i obory (16x6) oraz szopy (5x6) wkracza w zakres rozstrzygnięcia aktu z 1947 r. w tej części. • w sytuacji, w której określona nieruchomość stała się własnością osoby fizycznej na podstawie art. 2 dekretu z 1951 r. nie mogła zostać ponownie nadana innej osobie na podstawie art. 10 dekretu. • tylko w odniesieniu do orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z [...] grudnia 1958 r. mówić można o nieodwracalnych skutkach prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.
Skład orzekający
Marzena Iwankiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Sokołowska
sędzia
Patrycja Joanna Suwaj
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o własność nieruchomości rolnej, wynikającego z przepisów dekretów o reformie rolnej, co pokazuje złożoność prawa własności w Polsce po II wojnie światowej i długotrwałe konsekwencje historycznych decyzji.
“Dziedzictwo reformy rolnej: Jak spór o ziemię sprzed dekad trafił do sądu administracyjnego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.