II SA/Rz 884/05

II SA/Rz 884/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Małgorzata Wolska /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 § 1 pkt 2, art. 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
II SA/Rz 884/05
U Z A S A D N I E N I E
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. /[...]/, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./ w związku z art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Starosty z dnia [...] września 2004 r. /[...]/ w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w H. zmieniło zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustaliło opłatę za pobyt A. B. w Domu Pomocy Społecznej w H. w wysokości 65 % dochodu netto miesięcznie począwszy od dnia 1 maja 2004 r., zaś w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że Starosta decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. ustalił odpłatność za pobyt A. B. w Domu Pomocy Społecznej w H. /umieszczonego tam decyzją z dnia [...].06.2003 r./ w wysokości 200 % kwoty określonej w ustawie, tj. 193,42 zł z zastrzeżeniem, iż 60 % świadczenia będzie podlegać potrąceniu z przyznanego stronie świadczenia emerytalno-rentowego. W związku z wejściem w życie nowej ustawy o pomocy społecznej powołaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2004 r. organ I instancji ustalił z dniem 1 maja 2004 r. nową kwotę opłaty za pobyt w DPS w wysokości 70 % dochodu netto, tj. 196,90 zł, zastrzegając, że cała kwota będzie potrącona ze świadczenia emerytalno-rentowego strony. Pismem z dnia 28 września 2004 r. skierowanym do PCPR w P. za pośrednictwem Dyrektora DPS w H. A. B. wyraził niezadowolenie z wysokości ustalonej opłaty – w jego ocenie winna ona wynosić 65 % świadczenia. W dniu 29 maja 2005 r. ponowił on swój środek zaskarżenia, kierując pismo bezpośrednio do SKO.
Uwzględniając odwołanie, Kolegium przyjęło, że zostało ono wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. A. B. zaskarżoną decyzję otrzymał w dniu 20 września 2004 r., odwołanie od niej wniósł 28 września 2004 r. do organu niewłaściwego, jednakże zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisowego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu /w rozważanym przypadku można dopatrywać się zaniechania Dyrektora DPS w H. w przekazaniu odwołania do SKO/. Z mocy art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ z dniem wejścia w życie tej ustawy wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm./. Powstała zatem konieczność ustalenia nowej opłaty. Na podstawie art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. Nr 203, poz. 1966/ osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowanie wydane przed 1 stycznia 2004 r. ponosiły opłatę na dotychczasowych zasadach; A. B. do DPS w H. został przyjęty przed tą datą. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej był odpłatny, opłatę ponosił mieszkaniec domu, nie więcej niż 70 % swojego dochodu. W przepisie art. 66 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawarto nowelizację ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./, zmieniając treść art. 140 ust. 4 pkt 3. Na podstawie tego przepisu wysokość potrąceń z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakład opiekuńczo-leczniczych lub zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych /art. 139 ust. 1 pkt 10/ nie mogła przekroczyć 65 % miesięcznego świadczenia. Starosta miał zatem możliwość ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS w granicach do 70 % dochodu. Dochodem odwołującego się były wyłącznie świadczenia emerytalne, których granica potrąceń była ściśle oznaczona – do 65 % tego świadczenia. Przedmiotową odpłatność należało więc określić na 65 %.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. A. B. domagał się zwrotu nadpłaconych pieniędzy za okres pobytu w DPS W. i DPS H. wraz z ustawowymi odsetkami. Zdaniem skarżącego odpłatność za pobyt w DPS nie mogła wynosić więcej niż 60 % dochodu, a ostatnio 65 %.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej zostały podane. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; z możliwości normatywnej przewidzianej w tym przepisie Sąd skorzystał przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.
Wymieniony wyżej obowiązek kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje także badanie istnienia przesłanek nieważności decyzji bądź innego aktu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja musiała podlegać usunięciu z obrotu prawnego, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ rażąco naruszył przepisy prawa powołanego jako jej podstawa proceduralna.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego /art. 15 k.p.a./ organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Forma decyzji administracyjnej jest wyłączną formą ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Przepis art. 138 k.p.a. wymienia w swej treści decyzje, jakie może wydać organ odwoławczy, a więc merytoryczne /art. 138 § 1 pkt 1 i 2, zdanie pierwsze/ i kasacyjne /art. 138 § 1 pkt 2 in fine i art. 138 § 2/.
Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2, zdanie pierwsze, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Ma przy tym swobodę oceny – w K.p.a. nie wymieniono rodzajów wadliwości decyzji organu pierwszej instancji – co uzna za wadliwość tej decyzji. Powyższy przepis stanowi podstawę proceduralną zaskarżonej decyzji.
Decyzją tą zmieniono decyzję Starosty z dnia [...] września 2004 r. /[...]/ w ten sposób, że ustalono skarżącemu opłatę za pobyt w DPS w H. w wysokości 65 % dochodu netto miesięcznie począwszy od 1 maja 2004 r. /pkt 1/, a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy /pkt 2/.
Takie rozstrzygnięcie organu odwoławczego, w świetle tego, co wyżej powiedziano, oznacza, że organ ten rażąco naruszył wskazany w podstawie prawnej przepis prawa procesowego /pozostając z nim w sprzeczności/. Treść tego przepisu jest jasna i nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Stąd też oczywistość naruszenia prawa przez organ odwoławczy daje podstawę do uznania tego naruszenia za rażące. W rezultacie więc stanowi ono przesłankę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji /art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a./.
Rażące naruszenie przepisów prawa powołanego jako podstawa proceduralna rozstrzygnięcia jest bowiem przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji /vide: wyrok NSA z dnia 8.08.1986 r., SA/Wr 370/86, nie publ./.
Z przyczyn wyjaśnionych na wstępie, żądanie skarżącego dotyczące zwrotu nadpłaconych pieniędzy za pobyt w domach pomocy społecznej nie mogło zostać uwzględnione, gdyż takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w kompetencjach tego Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. 31.07.06mk