II SA/Rz 845/05

II SA/Rz 845/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2007-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Krystyna Józefczyk. /przewodniczący/
Małgorzata Wolska
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 816/06 - Postanowienie NSA z 2006-08-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 i art. 77,  art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
do wyroku z dnia 16 maja 2007 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 KPA po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].04.2005 r., Nr [...], którą stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku doprowadzenia samowolnie utwardzonego placu - płyty betonowej zbrojonej o wymiarach: 10,70 x 3,90 m i 5,20 plus: 3,45 x 0,85 m przy budynku młyna na działce nr 112/5 w M. stanowiącej własność S. D. - do stanu zgodnego z przepisami umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji podano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonania opisanej wyżej płyty betonowej, które zakończył decyzją z dnia [...].04.2005 r., Nr [...] stwierdzając wykonanie nałożonego obowiązku doprowadzenia samowolnie utwardzonego placu do stanu zgodnego z przepisami.
Od decyzji tej odwołał się J. B. wnosząc zarzuty do sposobu prowadzenia sprawy przez PINB i żądając uchylenia decyzji. Rozpatrując wniesione odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przyznał J. B. status strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Z wypisu z rejestru gruntów, który znajduje się w aktach sprawy wynika, że właścicielami działki sąsiedniej nr 106 w M. jest J. B. (II) i E. B. PINB w kręgu osób które winny być stronami postępowania nie uwzględnił E. i J. B. (II). W aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego, że J. B. legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu administracyjnym. Taki dokument nie został również przedłożony przez wnoszącego odwołanie do II instancji. Z uwagi na powyższe okoliczności organ odwoławczy zwrócił się do J. B. o przedłożenie w terminie 7 dni pełnomocnictwa do występowania przez organem w prowadzonym postępowaniu, pod rygorem zastosowania skutków prawnych wynikających z posiadanych akt. J. B. w wyznaczonym terminie nie przedłożył dokumentu potwierdzającego, że występuje w postępowaniu na prawach strony lub jako pełnomocnik strony.
W postępowaniu administracyjnym prawo wniesienia odwołania od decyzji mają wyłącznie osoby posiadające przymiot strony. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym popartym uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98 stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie legitymuje się statusem strony danego postępowania skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył J. B. domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi zarzucił, że od samego początku postępowania nikt nie domagał się od niego złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania J. B. (II) i E. B. Skarżący może użytkować objętą postępowaniem nieruchomość w związku z zawarciem umowy dożywocia.
Do skargi dołączył J. B. zawiadomienie z ksiąg wieczystych z którego wynika, że jest dożywotnim użytkownikiem między innymi działek nr 106 i 105/1 położonych w M.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może.
Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję nie podjął niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w kwestii rozstrzygnięcia problemu czy J. B. przysługuje przymiot strony. W ten sposób organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 KPA.
Organy obu instancji nie podjęły kroków w kierunku wyjaśnienia roli, jaką pełni J. B. w przedmiotowym postępowaniu. W szczególności nie doszło do zbadania stanu księgi wieczystej obejmującej działki 105/1 i 106 położone w M. Nie odebrano również od skarżącego żadnego oświadczenia na temat jego ewentualnych uprawnień o charakterze cywilnym do przedmiotowych działek. Przeprowadzając postępowanie dowodowe we wskazanej materii organ zapewne ustaliłby, że R. B. i J. B. są prawdopodobnie dożywotnimi użytkownikami między innymi działek 105/1 i 106 położonych w M. Nie wypowiadając się na temat istnienia takiego stanu rzeczy na dzień wydawania zaskarżonej decyzji przez organ II instancji stwierdzić należy, iż J. B. do skargi dołączył zawiadomienie z ksiąg wieczystych nr [...] i [...] z dnia 17.06.2003 r. wydane przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w M. z którego wynika, że wraz z R. B. jest dożywotnim użytkownikiem między innymi działek nr 106 i 105/1 położonych w M.
Nie znając treści umowy dożywotniego użytkowania, która stanowiła podstawę wpisu do wskazanych wyżej ksiąg wieczystych wskazać należy, iż w świetle art. 910 § 1 KC przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych. Z kolei przepis art. 252 KC przewiduje możliwość obciążenia rzeczy prawem do jej używania i pobierania jej pożytków (użytkowanie). Użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym (art. 244 KC). Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Jak widać sytuacja użytkownika nieruchomości pod względem ochrony jego prawa zbliżona jest do sytuacji właściciela nieruchomości.
W takiej sytuacji trudno jest zaakceptować stanowisko organu II instancji zaprezentowane już po wydaniu zaskarżonej decyzji w piśmie z dnia 27.09.2005 r. i w odpowiedzi na skargę, że dożywotniemu użytkownikowi nieruchomości przymiot strony nie przysługuje. Przecież zgodnie z przepisem art. 28 KPA stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawy lub obowiązek. Treścią pojęcia interesu prawnego jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, którą może realizować w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie administracyjnym dominuje pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. W wielu wyrokach NSA wymienia się rozmaite przypadki powstania interesu prawnego, o którym rozstrzyga się decyzją administracyjną wywodzących się ze stosunków cywilnoprawnych w których pozostają strony postępowania administracyjnego. Przykładowo można tutaj wymienić dzierżawę nieruchomości, której dotyczy postępowanie, własność lub posiadanie nieruchomości na której ma być wznoszony obiekt budowlany oraz własność nieruchomości z nią sąsiadującej.
Wobec powyższego uznać należy, że użytkowanie (art. 252 KC) lub przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia (art. 910 KC) dają użytkownikowi lub doży-wotnikowi działki sąsiedniej przymiot strony w postępowaniu o wykonanie nałożonego obowiązku doprowadzenia samowolnie utwardzonego placu - płyty betonowej do stanu zgodnego z przepisami. Jego interes prawny wynika z możliwości ochrony jego prawa z odpowiednim stosowaniem przepisów o ochronie własności.
Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności sprawy należało zaskarżoną decyzję uchylić.
Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji uzupełni materiał dowodowy poprzez zbadanie aktualnego stanu wieczystoksięgowego działek 105/1 i 106 w M., ustalenie treści umowy dożywotniego użytkowania działek określonych wcześniej oraz ewentualnie przeprowadzi inne dowody niezbędne do pełnego wyjaśnienia sprawy. Następnie kierując się zaprezentowanym wyżej stanowiskiem Sądu dokona ponownie oceny, czy J. B. przymiot strony przysługuje. Stosownie do poczynionych ustaleń organ albo wyda ponownie decyzję o umorzeniu postępowaniu odwoławczego (w przypadku stwierdzenia braku przymiotu strony u J. B.) lub rozpozna jego odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].04.2005 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.