II SA/Rz 769/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-11-29
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ocena oddziaływania na środowiskodroga gminnaPark NarodowyNatura 2000ochrona przyrodydecyzja środowiskowaprzebudowa drogikumulacja oddziaływańprawo ochrony środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi Fundacji D. i T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej przebudowy drogi gminnej.

Sprawa dotyczyła skarg Fundacji D. i T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy o braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej przebudowy drogi gminnej. Skarżące podnosiły zarzuty dotyczące m.in. kumulacji oddziaływań z innymi inwestycjami oraz naruszenia przepisów postępowania. Sąd uznał skargi za bezzasadne, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargi Fundacji D. i T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy stwierdzającą brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej przebudowy drogi gminnej. Skarżące podnosiły zarzuty dotyczące m.in. błędnej wykładni przepisów dotyczących kumulacji oddziaływań z innymi przedsięwzięciami, naruszenia zasady przezorności oraz przepisów postępowania, w tym braku zapewnienia czynnego udziału strony. Sąd, po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonych decyzji, uznał skargi za bezzasadne. Stwierdził, że organy prawidłowo oceniły, iż planowana przebudowa drogi, będąca modernizacją istniejącej infrastruktury, nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko, obszary chronione (w tym Natura 2000 i Park Narodowy), ani nie zachodzi kumulacja oddziaływań z innymi przedsięwzięciami. Sąd podkreślił, że inwestycja ma charakter lokalny, a zastosowane warunki realizacji minimalizują potencjalne negatywne skutki. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również uznano za nieuzasadnione, wskazując na brak wpływu ewentualnych uchybień na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, pod warunkiem przestrzegania określonych warunków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że planowana przebudowa drogi, będąca modernizacją istniejącej infrastruktury, nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko i obszary chronione, a organy prawidłowo oceniły brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (43)

Główne

u.o.o.ś. art. 63 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.o.ś. art. 64 § ust. 1, 1a

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.o.ś. art. 82 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.o.ś. art. 84 § ust. 1-2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Pomocnicze

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o ochronie przyrody art. 24 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o ochronie przyrody art. 15 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ochronie przyrody art. 15 § ust. 3 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 2 § pkt 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 6

Ustawa o ochronie przyrody art. 3 § pkt 8

Ustawa o ochronie przyrody art. 33 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody art. 56

Ustawa o ochronie przyrody art. 62a § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody art. 63 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody art. 81 § ust. 2

Ustawa o ochronie przyrody art. 82 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o ochronie przyrody art. 84 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody art. 85 § ust. 1 i ust. 2 pkt 2

Ustawa o ochronie przyrody art. 86e § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody art. 86e § ust. 2

Ustawa o ochronie przyrody art. 86f § ust. 1

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 111 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane art. 32 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane art. 30 § ust. 2a pkt 3

p.o.ś. art. 3 § pkt 8

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 6 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. § 3 § ust. 1 pkt 62

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły

Uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] art. § 3 § ust. 1 pkt 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Planowana przebudowa drogi jest modernizacją istniejącej infrastruktury, a nie budową nowej. Organy prawidłowo oceniły brak znaczącego negatywnego wpływu na środowisko i obszary chronione. Nie stwierdzono wystarczających podstaw do uznania kumulacji oddziaływań z innymi przedsięwzięciami. Ewentualne naruszenia przepisów postępowania nie miały wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ze względu na przebieg drogi przez obszary chronione. Istnienie kumulacji oddziaływań z innymi, realizowanymi lub planowanymi, inwestycjami drogowymi. Naruszenie zasady przezorności. Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak czynnego udziału strony. Niewłaściwa wykładnia przepisów dotyczących kumulacji oddziaływań.

Godne uwagi sformułowania

nie będzie w sposób znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko nie stwierdzono wystarczających podstaw do stwierdzenia kumulacji oddziaływań nie wykazała ponadto możliwości wpływu ewentualnego naruszenia jej praw procesowych na treść zaskarżonej decyzji nie mamy do czynienia z powstaniem nowej drogi lub zmianą jej charakteru, lecz jedynie z modernizacją oraz podwyższeniem określonych parametrów pewnego odcinka drogowego

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Zaborniak

sędzia

Karina Gniewek-Berezowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko dla modernizacji dróg, zwłaszcza w kontekście obszarów chronionych i kumulacji oddziaływań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji modernizacji drogi gminnej o niewielkim zakresie, z uwzględnieniem opinii organów ochrony środowiska i parku narodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i procedury administracyjnej związanej z inwestycjami drogowymi w obszarach cennych przyrodniczo. Pokazuje, jak sądy rozpatrują zarzuty dotyczące kumulacji oddziaływań i interpretacji przepisów.

Przebudowa drogi w Parku Narodowym – czy ocena oddziaływania na środowisko jest zawsze konieczna?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 769/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 64 ust. 1, 1a, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 84 ust. 1-2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek – Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skarg Fundacji D. z siedzibą w K. oraz T. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170.14.836.2022 w przedmiocie stwierdzenia braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - skargi oddala -
Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Rz 769/22 (II SA/Rz 790/22)
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skarg Fundacji [...] z siedzibą w K. oraz [...] z siedzibą w W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (organ odwoławczy) z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170.14.836.2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] o stwierdzeniu braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
Po rozpoznaniu wniosku Gminy [...] (inwestor), organ I instancji decyzją z dnia 16 lutego 2022 r. nr UG.6220.17.2021 działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 ust. 1, 2, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 84 ust. 1a, art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa środowiskowa), § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (rozporządzenie), art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) – stwierdził brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia pod nazwą "Przebudowa drogi gminnej [...] w km [...]" na środowisko, określił istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 30 sierpnia 2021 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynął wniosek inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi gminnej [...] w km [...]". Z uwagi na charakter wnioskowanego zamierzenia ustalono, że należy je zaliczyć do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia, tym samym przedmiotowe przedsięwzięcie należy zakwalifikować do grupy mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, których realizacja, zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ I instancji wyjaśnił, że w toku postępowania uzyskał opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] uznającą za zbędne zobowiązanie inwestora do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla w/w przedsięwzięcia, opinię Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], że dla ww. przedsięwzięcia przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest wymagane, a także opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], że dla przedmiotowego przedsięwzięcia, nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, o ile spełnione będą warunki wymienione w opinii.
Organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe przedsięwzięcie polegało będzie na przebudowie drogi gminnej [...] o długości ok. 1800 m, w miejscowości [...]. Droga będzie przebiegać po istniejącym śladzie. Zakres prac w km ok. [...] obejmuje przebudowę drogi o nawierzchni bitumicznej, w tym m. in.:
a) poszerzenie korony drogi z 3,3 m do 4 m (poszerzenie korony drogi o 0,6 m nastąpi poprzez wykopy ziemi na głębokości 0,4 m i wykonanie podbudowy z tłucznia),
b) utwardzenie drogi warstwą bitumiczną,
c) wykonanie poboczy o szerokości 0,75 m po obu stronach jezdni,
d) poszerzenie jezdni przy działce ew. nr [...] do drogi wewnętrznej nr [...] do 5 m na długości ok. 25 m,
e) udrożnienie istniejących rowów przydrożnych.
Zakres prac w km ok. [...] obejmuje przebudowę drogi o nawierzchni żwirowej (km ok. [...]) i bitumicznej (km ok. [...]), w tym m. in.:
a) podbudowę jezdni do szerokości 3,5 m (szerokość korony wyniesie 5 m, wliczając pobocza),
b) utwardzenie drogi warstwą bitumiczną,
c) wykonanie poboczy o szerokości 0,75 m po obu stronach jezdni warstwą z kamienia, tj. tłucznia i klińca,
d) udrożnienie istniejących rowów przydrożnych.
Organ I instancji podał, że większość planowanej do przebudowy drogi biegnie przez tereny z nieliczną zabudową mieszkaniową i gospodarczą (skupioną wzdłuż drogi), w terenie otwartym. W końcowym odcinku (ok. 450 m) droga przebiega przez las. Zgodnie z zapisami karty inwestycyjnej przedsięwzięcia, droga ta jest łącznikiem pomiędzy drogą wojewódzką [...], a drogą powiatową [...]. Nie jest planowana wycinka drzew, a rowy nie będą umacniane. Na działkach ew. nr [...], [...] i [...] w miejscowości [...] nie nastąpi przebudowa przepustów drogowych. Ponadto zostaną udrożnione przydrożne rowy o łącznej długości ok. 1550 m (w km ok. [...] na długości ok. 950 m oraz w km ok. [...] na długości ok. 600 m). W uzupełnieniu karty informacyjnej przedsięwzięcia wskazano również, że nie będzie ingerencji w koryta cieków, ponieważ nie przewidziano przebudowy przepustów drogowych. Przewidywane dobowe natężenie ruchu po realizacji przedsięwzięcia to przejazd ok. 60 pojazdów samochodowych, przy czym ok. 50 sztuk w porze dziennej i ok. 10 sztuk nocą. Najbliższe tereny chronione pod względem akustycznym w rejonie przedsięwzięcia, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej drogi. Emisja hałasu podczas prowadzenia prac budowlanych, która będzie spowodowana pracą maszyn budowlanych i pojazdów transportujących wykorzystywane na placu budowy materiały, nie może zostać wyeliminowana, będzie miała charakter okresowy i krótkotrwały. W celu ograniczenia emisji hałasu, prace budowlane będą prowadzone sprawnymi maszynami budowlanymi i środkami transportu, wyłącznie w porze dziennej tj. w godzinach 6:00-22:00. Źródłem emisji hałasu do środowiska w fazie eksploatacji drogi będzie głównie hałas drogowy. Po realizacji zadania może wystąpić nieznaczny wzrost natężenia ruchu pojazdów. Równa nawierzchnia oraz płynniejszy ruch drogowy sprawią, iż poziom hałasu w rejonie przedmiotowej drogi może się obniżyć. W związku z powyższym, m. in. niewielkim natężeniem ruchu występującym na przedmiotowej drodze, poprawą parametrów technicznych jezdni po realizacji zadania, przewiduje się, że na etapie eksploatacji przedsięwzięcie nie będzie generować ponadnormatywnego hałasu i spełnione będą wymagania ww. rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W fazie realizacji, przedsięwzięcie będzie generować do powietrza zanieczyszczenia związane z pracą maszyn budowlanych i pojazdów transportujących. Są to oddziaływania, których nie można wyeliminować, lecz które maja charakter okresowy i odwracalny. W celu ograniczenia oddziaływania etapu realizacji na jakość powietrza przewiduje się wykorzystanie na placu budowy sprawnych technicznie maszyn i pojazdów. Na etapie eksploatacji nastąpi emisja niezorganizowana zanieczyszczeń do powietrza (spalanie paliw w silnikach pojazdów), będzie ona jednak miała nieznaczny wpływ na lokalny stan jakości powietrza. Powstające na etapie realizacji i eksploatacji odpady, będą odpadami typowymi dla tego typu przedsięwzięć i będą zagospodarowywane zgodnie z zapisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Odpady, powstające na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, będą zbierane w sposób selektywny, a następnie zostaną przekazane uprawnionym podmiotom prowadzącym działalność w zakresie gospodarowania odpadami. Potrzeby sanitarne ekip budowlanych zabezpieczone będą w przenośnych sanitariatach. Na etapie realizacji zostaną użyte sprawne technicznie maszyny. W ramach zadania nie planuje się organizacji baz materiałowych, masy bitumiczne dowożone będą na bieżąco. Transport materiałów prowadzony będzie w granicach istniejących dróg. Sprzęt stacjonował będzie na wyznaczonym terenie, o utwardzonym podłożu. Zaplecze budowy, bazy techniczne zostanie zlokalizowane na utwardzonym terenie, a miejsca postoju i konserwacji maszyn zostaną zabezpieczone przed możliwością zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi. Ponadto, plac budowy wyposażony będzie w środki służące do neutralizacji substancji ropopochodnych, np. sorbent. Wody cieków zostaną zabezpieczone przed możliwością dostania się do nich materiałów budowlanych np. poprzez zastosowanie siatek zabezpieczających. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły teren przedsięwzięcia zlokalizowany jest w obrębie jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) "[...]" o kodzie PLRW [...], typ 14 (mała rzeka fliszowa), będącej niemonitorowaną, naturalną częścią wód, w dobrym stanie i zagrożoną ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego, którym jest dobry stan ekologiczny, możliwość migracji organizmów wodnych na odcinku cieku istotnego - [...] od [...] do [...], oraz dobry stan chemiczny. Ze względu na brak możliwości technicznych termin osiągnięcia celu został przedłużony do 2027 r. Zlewnia została zaliczona do obszarów chronionych przeznaczonych do ochrony siedlisk i gatunków zależnych od wód, tj. [...] Parku Narodowego, a także Obszarów Natura 2000 [...] z dopływami. Przedsięwzięcie realizowane będzie w granicach: [...] Parku Narodowego, dla którego wyznaczono m. in. następujące cele: zapobieżenie okresowemu wysychaniu zbiorników wodnych zasiedlonych przez płazy, przez ich pogłębianie, odtwarzanie i tworzenie nowych oczek wodnych; Obszaru Natura 2000 [...], dla którego wyznaczono m. in. następujące cele: zachowanie naturalnych dolin i brzegów rzek, zachowanie naturalnej dynamiki rzek, w tym naturalnych procesów erozji bocznej oraz powstawania, utrzymywania i rozwoju skarp (wyrw) brzegowych; Obszaru Natura 2000 [...], dla którego wyznaczono m.in. następujące cele: brak sztucznych przegród wyższych niż 30 cm, zachowanie istniejących kamieńców, żwirowisk i odsypów, tolerowanie działań bobrów, zachowanie warunków powstawania rozwoju i transportu żwirowiska (także powyżej obszaru) oraz akumulacji odsypów żwirowych. Planowana inwestycja położona jest na terenie jednolitej części wód podziemnych (JCWPd) o kodzie [...], będącej monitorowaną częścią wód, niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celu środowiskowego, którym jest dobry stan ilościowy i chemiczny, bez derogacji. Ponadto omawiana JCWPd została zaliczona do obszarów chronionych przeznaczonych do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczona do spożycia. Przedsięwzięcie znajduje się poza obszarami narażonymi na niebezpieczeństwo wystąpienia powodzi, poza granicami głównych zbiorników wód podziemnych oraz poza strefami ochronnymi ujęć wód. Przedmiotowe przedsięwzięcie planowane jest do realizacji: a) w granicach obszarów Natura 2000, tj. obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] (dalej: [...]) oraz obszaru mającego znaczenie dla [...] (dalej: [...]); b) w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], funkcjonującego na mocy uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...]; c) w granicach głównego korytarza ekologicznego [...], wyznaczonego w Projekcie korytarzy ekologicznych łączących Europejską Sieć Natura 2000 w Polsce; d) w kilometrażu ok. [...] w granicach [...] Parku Narodowego, utworzonego na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1994 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego, natomiast pozostała część planowanych prac znajduje się w granicach otuliny ww. parku narodowego. Odnosząc się do lokalizacji przedsięwzięcia na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. Uchwały, na obszarze tym zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej, z wyłączeniem przedsięwzięć, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Przedmiotowe przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Niemniej jednak, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, zakazy obowiązujące w obszarach chronionego krajobrazu nie dotyczą realizacji inwestycji celu publicznego, do których na podstawie art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami klasyfikuje się przedmiotowe przedsięwzięcie. Zapisy art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jako inwestycję celu publicznego określają "działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego to działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji wskazał, że planowane przedsięwzięcie realizowane będzie w granicach parku narodowego, wobec czego w toku postępowania Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] zwrócił się do [...] Parku Narodowego z prośbą o przekazanie informacji, uzyskanych na podstawie prowadzonego w ramach działalności Parku monitoringu fauny, odnośnie występowania w przedmiotowym terenie gatunków stanowiących przedmioty ochrony ww. obszarów Natura 2000, szczególnie ptaków szponiastych oraz dużych ssaków drapieżnych. Jednocześnie wystąpiono o przedstawienie opinii w zakresie planowanej inwestycji i jej wpływu na przyrodę [...] Parku Narodowego. W odpowiedzi Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] uzyskał opinię, zgodnie z którą: "biorąc pod uwagę uwarunkowania przyrodnicze przebiegu drogi przez Park Narodowy, możliwość występowania korytarza migracyjnego zwierząt ryzyko zwiększenia ruchu samochodowego i prędkości poruszających się pojazdów, a co za tym idzie zwiększenia prawdopodobieństwa kolizji zwierząt z pojazdami, wniesiono, aby szerokość jezdni i korony drogi na odcinku przebiegającym przez Park zostały zachowane w obecnym wymiarze, tj. jezdnia o szerokości 3,5 m, natomiast szerokość korony w wymiarze 5 m (doliczając do jezdni pobocza o szerokości 0,75 m)". Z przekazanych danych przyrodniczych (fotopułapki, tropienia zimowe) można wywnioskować, że w sąsiedztwie przedmiotowej drogi stwierdzono występowanie takich zwierząt, jak: sarna, kuna, lis, dzik, jeleń, wilk. Z siedlisk przyrodniczych występują wzdłuż drogi żyzne buczyny, kod 9130, jednakże jak wskazano w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, realizacja zadania nie wymaga ingerencji w to siedlisko. Wzdłuż trasy projektowanej do przebudowy drogi występują nieliczne zadrzewienia oraz zakrzewienia złożone z takich gatunków jak: wierzba krucha, leszczyna pospolita, sosna zwyczajna, brzoza brodawkowata, modrzew europejski, lipa drobnolistna, buk zwyczajny, klon jawor, jesion wyniosły, świerk pospolity, olsza szara, drzewa owocowe: jabłonie, śliwy i grusza. Roślinność niską otaczającego terenu stanowią takie gatunki jak: życica trwała, tymotka łąkowa, kostrzewa łąkowa, wiechlina łąkowa, babka lancetowata. Na potrzeby realizacji przedsięwzięcia nie zachodzi konieczność wycinki drzew i krzewów. Jak wynika z dokumentacji w zasięgu oddziaływania inwestycji nie występują rośliny, zwierzęta ani grzyby objęte ochroną gatunkową. Prace związane z przebudową drogi będą wykonywane w porze dziennej. Wszelkie prace ziemne, w tym udrażnianie rowów będą prowadzone poza okresem rozrodu płazów (tj. poza okresem 1 marca - 30 czerwca). Prace ziemne realizowane w sąsiedztwie drzew i krzewów będą wykonywane ręcznie. W rejonie objętym przebudową drogi nie będą organizowane bazy, jak również magazyny materiałów niezbędnych do realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Drogi dowozu materiałów i ruchu sprzętu wyznaczone zostaną w obrębie jezdni drogi objętej robotami oraz istniejących odcinków dróg powiatowych. Organ I instancji stwierdził, że mając na uwadze rodzaj, charakter i usytuowanie przedsięwzięcia, oraz wskazane warunki jego realizacji (jak również zalecenia Dyrektora [...] Parku Narodowego) przy uwzględnieniu przedstawionych warunków realizacji inwestycji, przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie w sposób znacząco negatywny oddziaływać na zasoby, twory i składniki przyrody, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w tym na przedmioty i cele ochrony ww. obszarów Natura 2000, ich integralność oraz spójność sieci Natura 2000. Z uwagi na powyższe, przedmiotowa inwestycji nie będzie wymagała przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko. W szczególności dla przedmiotowej inwestycji nie będzie konieczne przeprowadzenie oceny siedliskowej wymaganej na podstawie art. 6.3 Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Przedsięwzięcie nie wpłynie również na funkcje i cele przecinanego korytarza ekologicznego. Jednocześnie organ I instancji zauważył, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie zezwala na przeprowadzenie czynności zakazanych w stosunku do gatunków chronionych, decyzje te wydawane są w odrębnych postępowaniach i mają inny charakter, dlatego też w przypadku, gdy realizacja przedsięwzięcia będzie wiązać się z łamaniem zakazów gatunkowych, konieczne będzie uzyskanie stosownych zezwoleń, o których mowa obowiązujących w stosunku do gatunków roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną w art. 56 ustawy o ochronie przyrody. Z uwagi na odległość od najbliższej granicy państwa oraz lokalny zasięg oddziaływań przedsięwzięcia wskutek wprowadzanych do środowiska substancji i energii, nie wystąpi oddziaływanie o charakterze transgranicznym w żadnym komponencie środowiska. W trakcie realizacji wystąpi nieznaczna emisja gazów cieplarnianych wynikająca z eksploatacji maszyn budowlanych, na etapie eksploatacji z silników pojazdów korzystających z przedmiotowego układu drogowego. Realizacja zadania nie wpłynie istotnie na zmianę klimatu, gdyż dotyczy infrastruktury drogowej o charakterze lokalnym i o nieznacznym zaborze terenu. Przedmiotowe przedsięwzięcie dotyczy istniejącej infrastruktury drogowej. Droga przebiegać będzie po istniejącym śladzie, w związku z tym, nie wpłynie znacząco na lokalny krajobraz. Realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia nie będzie się wiązała z powstawaniem oddziaływań skumulowanych z przedsięwzięciami realizowanymi i zrealizowanymi, znajdującymi się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Przedsięwzięcie dzięki zastosowanym rozwiązaniom organizacyjnym, technicznym i technologicznym, nie będzie powodować zagrożeń wystąpienia poważnej awarii i katastrofy budowlanej. Jedynym niebezpieczeństwem dla środowiska, będzie wydostanie się paliw oraz olejów do środowiska gruntowo-wodnego, z poruszających się po drodze pojazdów. Przedmiotowa droga wykonana zostanie w sposób zabezpieczający ją przed klęskami żywiołowymi, takimi jak: fale upałów, susze, pożary, nawalne deszcze i burze, katastrofalne opady śniegu, fale mrozu. Mając powyższe na uwadze, po uwzględnieniu kryteriów selekcji określonych w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, na podstawie których dokonano analizy przewidywanych oddziaływań przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska, będące w zasięgu jego oddziaływania, organ I instancji uznał, że brak jest potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego zadania i sporządzenia raportu o oddziaływania na środowisko. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 84 ust. 1a ustawy środowiskowej w decyzji, o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ może określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust.1 pkt 1 lit. b lub c ustawy, lub nałożyć obowiązek działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c ustawy. W myśl art. 85 ust. 1 i ust 2 pkt 2 ustawy środowiskowej decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia, zaś w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ winien zawrzeć informacje o kryteriach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia takiej oceny.
Organ I instancji uznał, że przedmiotowe przedsięwzięcie o wyżej wskazanej charakterystyce nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z uwagi na swój charakter i faktycznie niewielki stopień oddziaływania na komponenty środowiska. Wyżej wymienione cechy przedsięwzięcia przeanalizowane w kontekście kryteriów, których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej potwierdzają trafność zawartego w sentencji rozstrzygnięcia. Treść decyzji uwzględnia opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] oraz opinię Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy środowiskowej charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 108 k.p.a decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub ważny interes strony. Organ wskazał, że przebudowa drogi gminnej [...] w km [...] będzie przedsięwzięciem realizowanym i dofinansowanym w ramach "Polskiego Ładu". Na przedsięwzięcie to Gmina otrzymała wstępną promesę. Zadanie to będzie realizowane w latach 2022-2023. Przedmiotowe zadanie jest szczególnie istotne dla miejscowej ludności oraz turystów. Realizacja tego zadania pozwoli na poprawę bezpieczeństwa wszystkich użytkowników drogi oraz zwiększy dostępność komunikacyjną z sąsiednią gminą [...]. Brak szybkiej realizacji zadania spowoduje utratę dofinansowania ze strony środków krajowych oraz spowoduje dalszą degradację przedmiotowej drogi, a tym samym zanik jej funkcji z uwagi na fakt, że Gmina [...] nie jest w stanie sfinansować jej przebudowy ze środków własnych.
Po rozpoznaniu odwołań Fundacji [...] z siedzibą w [...] oraz [...] z siedzibą w [...], organ odwoławczy decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170.14.836.2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji uznał, po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], że planowane przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco wpływać na środowisko, nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wszystkie wymienione wyżej organy opiniujące wskazały na brak takiej potrzeby w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz treść zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest przede wszystkim określenie warunków realizacji danego przedsięwzięcia, planowanego sposobu zagospodarowania terenu, a także wymagań dotyczących ochrony środowiska. Zgodnie z art. 84 ustawy środowiskowej, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (ust. 1). Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej). Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokonał oceny planowanego przedsięwzięcia (zarówno w okresie jej realizacji, jak i w okresie eksploatacji) pod względem generowania emisji i innych uciążliwości (emisja substancji zanieczyszczających do powietrza, emisja hałasu), wykorzystania zasobów naturalnych, przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów, zagrożenia inwestycji dla środowiska, w tym środowiska wodnego w zakresie wpływu na wody podziemne i wody powierzchniowe oraz w stosunku do istniejących w obrębie planowanej inwestycji form ochrony przyrody. Analizie poddano kartę informacyjną przedsięwzięcia przedłożoną przez inwestora wraz z wnioskiem o wydanie decyzji, a także jej uzupełnienia opracowane na wniosek organów opiniujących. Organ odwoławczy stwierdził, że karta informacyjna jest dokumentem prywatnym, ale przysługuje jej szczególna wartość dowodowa, wynikająca z kompleksowego charakteru analizy planowanego przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń wynikających z karty informacyjnej mogłoby jedynie nastąpić, co do zasady, przez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych, z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia lub z powodu wykazania wewnętrznej sprzeczności, względnie niepełności i co za tym idzie nieprzydatności dowodowej tego dokumentu. Tego rodzaju dokument nie został przedstawiony w niniejszej sprawie, nie wykazano również skutecznie nieprzydatności dowodowej karty informacyjnej złożonej przez inwestora, która podlegała przecież ocenie nie tylko organów orzekających w sprawie, ale również wyspecjalizowanych organów współdziałających. Stąd też organ I instancji prawidłowo dokonał oceny tego dowodu w sprawie, przyjmując wartość dowodową karty informacyjnej przedsięwzięcia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji, zachowując tryb określony w art. 84 ustawy środowiskowej, prawidłowo wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, określając warunki korzystania ze środowiska na etapie realizacji i eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia, a także czyniąc charakterystykę przedsięwzięcia integralną jej częścią. Organ I instancji zawarł w uzasadnieniu informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, natomiast warunki korzystania ze środowiska zarówno na etapie realizacji przedsięwzięcia, jak i jego eksploatacji wskazane w treści decyzji, odpowiadają tym, wskazanym przez organy opiniujące. Odpowiada to wymaganiom zawartym we wskazanych wyżej przepisach art. 84 i art. 85 ustawy środowiskowej. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie stwierdził, że biorąc pod uwagę rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, jego lokalizację oraz zidentyfikowany rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania, jego realizacja nie będzie wiązała się ze znaczącym negatywnym oddziaływaniem na środowisko przyrodnicze, w tym z negatywnym wpływem na ochronę przyrody, nie wpłynie również w sposób negatywny na przedmioty ochrony ww. obszarów Natura 2000, ich integralność oraz spójność sieci Natura 2000. Jednocześnie mając na uwadze rodzaj i skalę przedmiotowego przedsięwzięcia, jego lokalizację, zasięg oddziaływania oraz uwzględnienie warunków wskazanych przez dyrekcję [...] Parku Narodowego co do realizacji odcinka drogi przebiegającego przez ten Park uznano, że zamierzenie nie spowoduje znacząco negatywnych oddziaływań na środowisko gruntowo - wodne i nie będzie wypływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, wyznaczonych dla jednolitych części wód oraz dla obszarów chronionych w dziedzinie polityki wodnej. Nie przewiduje się także przekroczenia norm ochrony akustycznej w miejscach chronionych pod tym względem, ani przekroczenia norm jakości powietrza.
Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniach dotyczących kumulacji oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia z przedsięwzięciami już zrealizowanymi lub planowanymi, organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, że takie występują. W karcie informacyjnej przedsięwzięcia wskazano, że w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji nie będą realizowane inne przedsięwzięcia, stąd nie zachodzi zagrożenie nakładania się (kumulowania) oddziaływania na środowisko, a według informacji na 2021 r. w sąsiedztwie realizowanej przebudowy drogi gminnej nie są planowane żadne inwestycje. Natomiast odwołujący wskazali kilka inwestycji drogowych zrealizowanych przez Gminę [...] na terenie tej Gminy 1-2 lata wcześniej. W szczególności wskazano, że dokonano remontów dróg polegających na przebudowie ich parametrów, w tym utworzenia nowej nawierzchni twardej, tj. drogi powiatowej [...] w km [...], fragmentu drogi powiatowej [...], a także jednocześnie procedowana jest kwestia wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dotyczących przebudowy drogi gminnej [...] w km [...]. W ocenie Fundacji [...], trasy te mogą stanowić jeden ciąg tranzytowy z planowaną do przebudowy drogą w miejscowości [...], a dodatkowo wraz z drogą [...] stanowią ciąg, który odgranicza [...] Park Narodowy i [...] od strony południowej i może stanowić zagrożenie dla bytowania zwierząt i ich migracji.
Organ odwoławczy podkreślił, że wśród uwarunkowań wskazanych w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej ustawodawca wskazał, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia winien uwzględniać m.in. rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej). Uwzględniając treść wskazanego wyżej przepisu oraz stanowisko judykatury, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie można uznać, że wystąpi kumulacja oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z przedsięwzięciami zrealizowanymi, dla których nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani z przedsięwzięciami procedowanymi równolegle. Co do procedowanej równolegle sprawy dotyczącej przebudowy drogi gminnej [...] w km [...], organ wskazał, że w dniu 25 kwietnia 2022 r. wydał decyzję nr SKO.4170.13.826.2022 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] stwierdzającą brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi gminnej [...] w km [...]" i określającej warunki i wymagania dotyczące planowanego przedsięwzięcia. Decyzja ta jest zatem ostateczna. Organ zauważył przy tym, że odległość między [...] a [...] (a więc miejscowościami, gdzie będą realizowane obydwie inwestycje) wynosi ok. 12 km. Nawet równoczesna realizacja tych przedsięwzięć nie może spowodować zatem kumulacji negatywnych oddziaływań na środowisko na etapie ich realizacji. Co do pozostałych inwestycji wskazanych w odwołaniach, które zostały zrealizowane, tj. utworzenie nowej nawierzchni twardej na drodze powiatowej [...] w km [...] oraz fragmentu drogi powiatowej [...] nie podano, czy wydane zostały dla nich decyzje o uwarunkowaniach środowiskowych. Przedmiotowe przedsięwzięcie dotyczy remontu drogi gminnej [...] w km [...], która stanowi łącznik pomiędzy drogą [...] a drogą [...]. Fakt ten nie może mieć znaczenia dla kumulacji oddziaływań z obecnie planowanym przedsięwzięciem, bowiem remonty wskazanych dróg zostały już zrealizowane, zatem nie wystąpi żadna kumulacja oddziaływań na etapie realizacji niniejszego przedsięwzięcia. Natomiast na etapie eksploatacji przedsięwzięcia należy mieć na uwadze oddziaływanie przedsięwzięcia, które sprowadza się do emisji hałasu, gazów i pyłów do powietrza, jednak w przypadku inwestycji liniowej oddziaływania takie będą dotyczyć poszczególnych odcinków tej inwestycji, a więc ich kumulacja nie wystąpi w tej sprawie. Zgodnie z kartą informacyjną przedsięwzięcia, dobowe natężenie ruchu pojazdów w związku z planowaną inwestycją wzrośnie w nieznacznym stopniu. Przewidywane bowiem dobowe natężenie ruchu po realizacji przedsięwzięcia to przejazd ok. 60 pojazdów samochodowych, przy czym ok. 50 sztuk w porze dziennej i ok. 10 sztuk nocą. Nie przewiduje się generowania ponadnormatywnego hałasu przez te pojazdy, zaś emisja niezorganizowana zanieczyszczeń do powietrza (spalanie paliw w silnikach pojazdów) będzie miała nieznaczny wpływ na lokalny stan jakości powietrza. Dodatkowo nowa nawierzchnia może przyczynić się do zmniejszenia hałasu i spalanych paliw w pojazdach poruszających się tą drogą w przyszłości z uwagi na niezakłócony i płynny ich ruch.
Organ odwoławczy wskazał, że z odwołania Fundacji [...] wynika, że remont i zmiana nawierzchni w obrębie planowanego przedsięwzięcia spowoduje powstanie jednego ciągu tranzytowego z planowaną do przebudowy drogą w miejscowości [...], a dodatkowo wraz z drogą [...] będzie stanowić ciąg, który odgranicza [...] Park Narodowy i [...] od strony południowej i może stanowić zagrożenie dla bytowania zwierząt i ich migracji. Jednak przedsięwzięcie niniejsze nie ma w ogóle żadnego powiązania ze wskazaną drogą w miejscowości [...], poza tym, że stanowi część jednego większego układu komunikacyjnego w tej samej gminie. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji odniósł się do oddziaływania przedsięwzięcia na formy ochrony przyrody, na terenie których znajduje się to przedsięwzięcie i na które może oddziaływać. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że planowane przedsięwzięcie nie może mieć znacząco negatywnego oddziaływania na formy ochrony przyrody. Przeprowadzone postępowanie bowiem nie wykazało negatywnego oddziaływania na wymienione w karcie informacyjnej przedsięwzięcia formy ochrony przyrody. Ewentualne oddziaływanie tej inwestycji wiąże się bowiem z emisją hałasu, gazów i pyłów do powietrza i jest ograniczone do bezpośredniego sąsiedztwa remontowanej drogi. Dodatkowo organ wskazał, że inwestycja polega na remoncie drogi gminnej, która już istnieje w terenie, zatem o oddziaływaniu tej inwestycji na formy ochrony przyrody można mówić jedynie wówczas, gdy poziom wymienionych wyżej czynników wzrośnie w stosunku do tych już istniejących. Podobny argument można wysunąć odnośnie zarzutu defragmentacji korytarza ekologicznego, który obejmuje część remontowanej drogi. Organ zauważył, że nawet brak realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie spowoduje wstrzymania ruchu na tej drodze. Fakt zmiany nawierzchni żwirowej na nawierzchnię bitumiczną w km ok. [...] przedmiotowej drogi gminnej przebiegającej przez [...] Park Narodowy (a więc na odcinku 135 m) nie wpłynie w sposób znaczący na istniejące tam formy ochrony przyrody. Inwestor bowiem uwzględniając uwagi Dyrektora [...] Parku Narodowego odnośnie planowanej inwestycji, zweryfikował szerokość jezdni ograniczając ją do 3,5 m (a szerokość korony wyniesie 5 m wliczając pobocza). W ocenie Dyrekcji [...] Parku Narodowego, jest to wystarczające do utrzymania na obecnym poziomie prawdopodobieństwa kolizji zwierząt z pojazdami. Nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że nie zastosował w tej sprawie jeszcze dodatkowych zabezpieczeń, takich jakie zostały zastosowane wobec przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi [...], tj. instalacji progów zwalniających, ograniczenia prędkości i monitoringu przedsięwzięcia przez 3 lata pod kątem śmiertelności zwierząt na skutek kolizji. Inwestycja tamta różniła się jednak od obecnie rozpoznawanej tym, że szerokość jezdni na całej długości inwestycji (także w miejscu przecięcia z korytarzem ekologicznym) ma wynosić 5 m, natomiast przedmiotowa inwestycja przewiduje szerokość jezdni 3,5 m, co istotnie wpłynie na ograniczenie prędkości pojazdów w tym miejscu. Z informacji przekazanych przez Dyrektora [...] wynika, że w sąsiedztwie przedmiotowej drogi stwierdzono występowanie takich zwierząt, jak: sarna, kuna, lis, dzik, jeleń, a także wilk. Wbrew obawom Fundacji, praktycznie nie występuje obawa kolizji ze zwierzętami takimi jak ryś, niedźwiedź czy żbik.
Organ odwoławczy podał również, że w odwołaniu Fundacji [...] wskazano, że w materiałach sprawy nie poruszono kwestii płazów - kumaka górskiego, traszki karpackiej i traszki grzebieniastej, które są stwierdzone na tym obszarze. Z uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że w zasięgu oddziaływania planowanej przebudowy nie występują rośliny, grzyby i zwierzęta objęte gatunkową ochroną (uzupełnienie z dnia 26 października 2021 r.). Jednakże nawet, gdyby te chronione gatunki występowały w obrębie planowanej inwestycji, w warunkach korzystania ze środowiska w zaskarżonej decyzji wskazano, że prowadzenie prac ziemnych winno uwzględniać zabezpieczenie placu budowy, aby uniknąć tworzenia pułapek dla zwierząt, głównie płazów i małych ptaków, a wszelkie prace ziemne będą prowadzone poza okresem rozrodu płazów - pkt II.3 i II.5 decyzji. W ocenie organu odwoławczego planowana inwestycja nie stanowi więc zagrożenia dla płazów chronionych w tej okolicy.
Odnosząc się do zarzutu [...], że zaskarżona decyzja została wydana, mimo tego, że w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody zawarty został zakaz budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych w parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, może zezwolić na obszarze parku narodowego na odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione: 1) potrzebą ochrony przyrody, wykonywaniem badań naukowych, celami edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kultu religijnego i nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na przyrodę parku narodowego lub 2) potrzebą realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub potrzebą realizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym charakterze w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji na obszarze parku narodowego, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Z treści ww. przepisów wynika, że minister właściwy do spraw środowiska może wydać zezwolenie na odstępstwo od tego zakazu, gdy jest to uzasadnione potrzebą realizacji inwestycji liniowych celu publicznego (a więc budowa lub przebudowa drogi) w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej. W ocenie organu odwoławczego kontrola legitymowania się przez inwestora ww. zezwoleniem następuje na etapie wydawania pozwolenia na budowę (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane) lub zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych (art. 30 ust. 2a pkt 3 Prawa budowlanego). Natomiast w przedmiotowym postępowaniu określa się jedynie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej), zatem na tym etapie inwestor nie musi wykazywać się posiadaniem takiego zezwolenia. Odnośnie do braku rozpatrzenia wariantu alternatywnego dla planowanej inwestycji organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie istniała taka potrzeba. Przepis art. 62a ust. 1 ustawy środowiskowej wskazuje elementy, które winna zawierać karta informacyjna przedsięwzięcia, a podanie alternatywnych wariantów przedsięwzięcia zostało przewidziane fakultatywnie (pkt 4 ww. przepisu). O przedstawieniu w karcie informacyjnej danych na temat ewentualnych wariantów realizacji przedsięwzięcia decyduje inwestor, a nie organ administracji oceniający treść karty informacyjnej przedsięwzięcia. Organ odwoławczy uznał, że planowane przedsięwzięcie dotyczy infrastruktury drogowej o nieznacznym zaborze terenu, nie wpłynie ono istotnie na zmianę klimatu i ograniczy się wyłącznie do nieznacznej zwiększonej emisji gazów cieplarnianych podczas eksploatacji maszyn budowlanych w trakcie jego realizacji. Inwestycje drogowe w głównej mierze oddziałują na klimat poprzez emisje do powietrza, niemniej jednak nowa nawierzchnia przyczyni się do ograniczenia emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych dzięki większej płynności ruchu drogowego. Zadanie obejmuje przebudowę/rozbudowę drogi po istniejącym śladzie jezdni. Droga jest wpisana w krajobraz i dostosowana do istniejącego terenu. Organ stwierdził więc, że organ I instancji, zachowując tryb określony w art. 84 ustawy środowiskowej, prawidłowo wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, czyniąc charakterystykę przedsięwzięcia integralną jej częścią. Organ I instancji uzasadniając zaskarżoną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, zawarł w uzasadnieniu informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odpowiada to wymaganiom zawartym we wskazanych wyżej przepisach art. 84 i art. 85 ustawy. Ocena przedmiotowego przedsięwzięcia, przy zastosowaniu rozwiązań, na które wskazano w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz w jej uzupełnieniach, w ocenie organu odwoławczego pozwala na stwierdzenie, że przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie na środowisko. Nie ma podstaw, aby przedłożonemu przez inwestora dokumentowi odmówić waloru wiarygodności i nie przyjąć go za podstawę ustaleń faktycznych. Sprawa została przeanalizowana w oparciu o kompletny materiał dowodowy, zarówno przez organy opiniujące, jak i przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W sprawie uwzględniono obowiązujące przepisy w zakresie wydania decyzji w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i zasadnie stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W rozpatrywanej sprawie karta informacyjna przedsięwzięcia jest podstawowym dowodem i brak jest dowodów przeciwnych w tym względzie, dlatego też uwagi, wątpliwości czy zarzuty odwołujących odnośnie przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko nie mogą skutecznie podważać zasadności stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu organ odwoławczy stwierdził, że nie mogą one odnieść skutku. W pierwszej kolejności organ wskazał, że Fundacja [...] oraz [...] zostały dopuszczone do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. Dopuszczenie organizacji społecznych do udziału w postępowaniu ma taki skutek, że wstępuje ona do postępowania na tym etapie, na którym znajduje się to postępowania i nie ma też potrzeby powtarzania czynności, które zostały już podjęte. Oznacza to, że z chwilą wydania postanowienia załatwiającego pozytywnie zgłoszone żądanie, organizacji przysługują prawa strony, ale ze skutkiem na przyszłość, czyli organizacja taka nie może domagać się powtórzenia czynności uprzednio podejmowanych przez organ w sprawie, w tym np. ponownego wyznaczenia terminu do zapoznania się z materiałami sprawy. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zarzuty odnośnie merytorycznej treści zaskarżonej decyzji podniesione w odwołaniach nie okazały się jednak wystarczające do uchylenia decyzji. Odnośnie do wniosku [...] o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że jest on nieaktualny, skoro wydanie niniejszej decyzji kończy postępowanie w sprawie w administracyjnym toku postępowania. Zgodnie z art. 86e ust. 1 ustawy środowiskowej wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej może nastąpić jedynie w uzasadnionych przypadkach. Zdaniem organu taki uzasadniony przypadek w tej sprawie nie występował, a zaskarżona decyzja została w postępowaniu odwoławczym utrzymana w mocy.
Fundacja [...] w skardze na powyższą decyzję zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej, poprzez błędne przyjęcie, że do oceny występowania powiązań badanego przedsięwzięcia, z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, nie należy brać pod uwagę przedsięwzięć co do których jest informacja, że będą realizowane, ale co do których etap postępowania administracyjnego jeszcze nie zakończył się, co stoi w sprzeczności z interpretacją wynikającą z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity), jak również prowadzi do naruszenia art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (dyrektywa siedliskowa),
2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia i oceny okoliczności określonych w art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej, przez zaniechanie dokonania oceny powiązań zamierzonego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami (kumulowania się oddziaływań) oraz poprzez brak zwrócenia się do organów wydających decyzje w kumulujących się oddziaływaniach, których źródłem są już inne drogi kumulujące oddziaływania o informację,
3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10 k.p.a., poprzez brak zapewnienia Fundacji czynnego udziału w postępowaniu i niezapewnienie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów,
4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 108 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zaktualizowały się przesłanki wyjątkowo ważnego interesu strony oraz interesu społecznego, a tym samym nietrafne przyjęcie, że możliwe jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy żadna z ww. przesłanek nie wystąpiła, a twierdzenia organu I instancji nie zostały oparte na rzeczywistym stanie faktycznym i stanowią jedynie powielenie argumentacji inwestora.
Mając na uwadze powyższe Fundacja wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Fundacja przypomniała, że w odwołaniu podnosiła, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę skumulowanego oddziaływania innych inwestycji, które w ostatnich dwóch latach zostały zrealizowane, jak i tych które są zatwierdzone do realizacji. Na terenie [...] i [...] Parku Narodowego dokonano remontów dróg polegających na przebudowie ich parametrów, w tym utworzenie nowej nawierzchni twardej (asfalt i pochodne), są to: droga powiatowa [...] w km [...], fragment drogi powiatowej [...]. Równocześnie z decyzją wydaną w niniejszej sprawie, została także wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. “Przebudowa drogi gminnej [...]". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że inwestycje te nie mogą być brane pod uwagę, bo co do powyższych Fundacja nie udzieliła informacji, czy została co do nich wydana decyzja środowiskowa, natomiast co do inwestycji dotyczącej przebudowy drogi gminnej [...], to inwestycja ta jest oddalona o 12 km i w związku z tym nie może być mowy o skumulowanym oddziaływaniu. Zdaniem Fundacji takie rozumowanie jest błędne. W pierwszej kolejności Fundacja podniosła, że nie zgadza się z uzasadnieniem wyroku WSA w Gliwicach, na który powołuje się SKO. Wyrok ten jest prawomocny i nie został zaskarżony do NSA, przez co wskazana w nim argumentacja nie może zostać uznana za wiążącą i jednolitą. Przede wszystkim taka interpretacja stoi w sprzeczności z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, gdzie z załącznika III wynika, że przy kryteriach wyboru, o których mowa w art. 4 ust. 3, cechy przedsięwzięć muszą być rozpatrywane ze szczególnym uwzględnieniem: b) kumulacji z innymi już realizowanymi lub zatwierdzonymi przedsięwzięciami. Natomiast co do argumentu organu, że strona nie przedstawiła informacji co do tego, czy inwestycje wcześniej zrealizowane, zakończyły się wydaniem decyzji środowiskowej, to Fundacja wskazała, że to obowiązkiem organu zgodnie z art. 7 k.p.a. jest dążenie do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, zatem organ powinien w ramach postępowania wyjaśniającego ustalić, kiedy inwestycje zostały zrealizowane i czy zostały wydane w stosunku do tych decyzji decyzje środowiskowe. Z kolei kwestia odległości inwestycji, które będą realizowane w tym samym czasie tj. inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania oraz inwestycji dotyczącej przebudowy drogi gminnej [...], Fundacja zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego, że obie inwestycje dzieli 12 km. Badanie skumulowanego oddziaływania należy badać w ramach pewnego rejonu flory i fauny, a nie ograniczać się do dzielącej liczby kilometrów. Na poparcie swojego stanowiska Fundacja przytoczyła wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 820/16. Zdaniem Fundacji w sprawie dochodzi do celowego pomijania badania skumulowanych oddziaływań na obszary Natura 2000 przedsięwzięć wykonanych oraz planowanych, zaproponowanych do realizacji, co jest sprzeczne z duchem art. 6 ust. 3 Dyrektywy Siedliskowej. Jest to skrajny przypadek, gdy organy obu instancji prowadzą dwa postępowania równolegle, są one podobnego charakteru i wykazują oddziaływania na te same przedmioty ochrony. Dodatkowo organ I instancji jest jednocześnie inwestorem, co wobec stanowiska o braku kumulacji oddziaływań, braku konieczności wykonania raportu oceny oddziaływania na środowisko ze względu na oddziaływanie na obszary Natura 2000, przy jednoczesnym ograniczaniu praw społeczności zainteresowanej wskazuje na konflikt interesów. W kwestii zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. Fundacja wskazała, że organy obwiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tymczasem postanowienie o dopuszczeniu Fundacji do udziału w postępowaniu zostało doręczone w dniu [...] lutego 2022 r., zaś decyzja została wydana dzień później - tj. w dniu [...] lutego 2022 r. Fundacja nie miała zatem zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu, co przesądza o naruszeniu przez organ zasady, o której mowa w art. 10 k.p.a. Zdaniem Fundacji organ odwoławczy błędnie wywodzi, że formułując zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Fundacja domaga się powtórzenia czynności postępowania. Faktem jest, że organizacja przystępując do postępowania, przystępuje do niego na takim etapie, na jakim się ono znajduje. Jednak należy zwrócić uwagę, że zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego zostało obwieszczone w dniu 11 stycznia 2022 r. Fundacja powzięła informację o tym, że jest stroną i może składać uwagi i wnioski do postępowania w dniu [...] lutego 2022 r., kiedy to zostało fizycznie doręczone pocztą tradycyjną postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu. Nie mogła tego jednak uczynić, gdyż w dniu [...] lutego 2022 r. została już wydana decyzja. Fundacja zakwestionowała także podstawy do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skoro organ I instancji wskazał, że Gmina otrzymała już wstępną promesę dofinansowania zadania, to brak rygoru natychmiastowej wykonalności nie spowoduje utraty dofinansowania. Nadto organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu w kontekście kwestionowania przez Fundację bezpodstawnego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
[...] w swojej skardze zarzuciło naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego przez:
a) błędną (zbyt zawężającą) wykładnię art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy środowiskowej - poprzez przyjęcie, że dotyczy on wyłącznie rozpatrzenia powiązań z przedsięwzięciami dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach oddziaływania, nie zaś wszystkich przedsięwzięć w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 tej ustawy - położonych w sąsiedztwie omawianej przebudowy odcinka drogi gminnej [...],
b) nieuwzględnienie zasady przezorności prowadzenia działań w środowisku, w szczególności w trakcie realizacji wszelkich przedsięwzięć położonych w obszarach sieci Natura 2000, dotyczącej wszelkich inwestycji realizowanych przez podmioty publiczne i prywatne - ustalonej w prawie Unii Europejskiej w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany - Dz. U. UE z 2016 r., C 202) oraz art. 6 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. U. L. 206 z 227.199, str. 7, ze zm.) w powiązaniu z art. 9 Konstytucji RP, jak również z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska,
c) art. 86e ust. 1, 2 ustawy środowiskowej w związku z wnioskiem zawartym w odwołaniu [...] z dnia 15 marca 2022 r. od decyzji l-instancyjnej - poprzez niezgodne z przywołanym przepisem odstąpienie od wydania postanowienia administracyjnego w przedmiocie wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2022 r. - przed wydaniem zaskarżonej decyzji ostatecznej;
2) przepisów postępowania:
a) art. 7 k.p.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy, z uwagi na uznanie, że:
- przebudowa odcinka drogi [...] przebiegającego przez [...] Park Narodowy nie wpłynie znacząco negatywnie na przedmioty ochrony tego Parku - czemu przeczy wymóg zobowiązania inwestora do przeprowadzenia kompensacji przyrodniczej, o której jest mowa w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo ochrony środowiska - dedykowanej walorom przyrodniczym tego Parku - na etapie udzielania zezwolenia na to przedsięwzięcie,
- brak realizacji progów zwalniających i wprowadzenia ograniczenia maksymalnej prędkości na przebudowywanym odcinku drogi nie wywoła zagrożeń, polegających na kolizjach drogowych z dzikimi zwierzętami; ponadto nie rozpatrzono skutków tego zaniechania dla życia i zdrowia ludzkiego (przede wszystkim - dla turystów pieszych i rowerzystów),
- organ I instancji rozstrzygając o odstąpieniu od przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeanalizował prawidłowo wszystkie okoliczności wymienione w jednostce redakcyjnej art. 63 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy środowiskowej, które powinien obligatoryjnie rozpatrzeć,
b) art. 77 § 1 k.p.a. z powodu nie zebrania i braku rozpatrzenia całości materiału dowodowego - np. projektów planów zadań ochronnych dla tamtejszych obszarów sieci Natura 2000,
c) art. 10 § 1 k.p.a. ponieważ strony postępowania, w tym także [...], zostały pozbawione przysługującego im prawa do złożenia końcowych uwag i oświadczeń przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi [...] podkreśliło, że organy obu instancji dokonały błędnej analizy i wyjaśnienia okoliczności wskazanych enumeratywnie w jednostce redakcyjnej przepisu art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej - co przesądziło o błędnym odstąpieniu od nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wraz ze sporządzeniem raportu o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia i udziałem społeczeństwa w postępowaniu. Przede wszystkim błędnie, bo w sposób niepełny zidentyfikowano przedsięwzięcia drogowe, polegające na modernizacji dróg położonych w sąsiedztwie omawianego przedsięwzięcia - w tamtejszych obszarach sieci Natura 2000 oraz w samym [...] Parku Narodowym i jego otulinie. Tym samym - w sposób niepełny rozważono powiązania tych przedsięwzięć z omawianym. Stało się tak na skutek dokonania nieprawidłowej (zawężającej) wykładni przepisu art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy środowiskowej bowiem nieprawidłowo dokonano wykładni tego przepisu prawa materialnego (na skutek pominięcia w nim zwrotu "w szczególności"), iż dotyczy on wyłącznie powiązań z przedsięwzięciami (realizowanymi, bądź też zrealizowanymi), dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Jednocześnie oddziaływania te sprowadzono przede wszystkim do oceny krótkotrwałych i faktycznie mało znaczących oddziaływań skumulowanych, dotyczących emisji hałasu i zanieczyszczeń powietrza. Nie przeanalizowano natomiast rzetelnie wystąpienia kumulacji najbardziej istotnego oddziaływania - o znacznym zasięgu przestrzennym, polegającego na postępującej fragmentacji obszarów sieci Natura 2000 "[...]" i "[...]" oraz [...] Parku Narodowego i jego otuliny - w kluczowych okolicznościach, że przebiega przez te tereny przecinający także omawianą i sąsiednie drogi ponadregionalny korytarz ekologiczny, w tym szlak wędrówkowy dużych ssaków. Tymczasem oddziaływanie na ten szlak, także w aspekcie oddziaływania transgranicznego, potraktowano zaledwie zdawkowo - co skutkowało błędnymi wnioskami w dokonanej analizie, w tym także naruszeniem art. 63 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy środowiskowej. W tym zakresie [...] zarzuciło zaskarżonemu rozstrzygnięciu, że z wymienionych powyżej przyczyn - oddalono w nim zarzut odwołujących się od decyzji l-instancyjnej o nieuwzględnieniu - w zakresie oddziaływania na wymieniony korytarz ekologiczny i wskazaną przez [...] fragmentację ekosystemów leśnych i górskich - powiązania omawianego odcinka drogi gminnej [...] z przebudowaną ostatnio drogą powiatową Nr [...], także przebiegającą przez [...] Park Narodowy, prowadzącą dalej aż do granicy Państwa ze [...] i dróg w tym kraju. W ocenie [...] przesądzając o odstąpieniu od potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia drogowego nie rozpatrzono także wszystkich spośród pozostałych uwarunkowań wskazanych do obligatoryjnego rozważenia w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej - co dotyczy, przykładowo - art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy. [...] wskazało na brak rozważenia oddziaływania przedsięwzięcia na Obszar Chronionego Krajobrazu [...], bowiem odnosząc się do oddziaływania na ten Obszar stwierdzono jedynie, że nie zakazano w nim budowy i rozbudowy dróg publicznych. Taka, poniekąd słuszna informacja, zawarta w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji - nie stanowi jednakże rozważenia prognozowanego wpływu przedsięwzięcia na ten Obszar - wymaganego obligatoryjnie we wskazanym przepisie prawa. Oczywistym jest bowiem, że sama tylko informacja o braku zakazu realizacji przebudowy drogi gminnej w obszarze chronionego krajobrazu nie zastępuje obowiązku rozpatrzenia możliwych zagrożeń, jakie omawiane przedsięwzięcie stanowi dla walorów przyrodniczych tego Obszaru. Zdaniem [...] organ odwoławczy nie ma racji twierdząc również, że obowiązek przeprowadzenia dowodu (weryfikacji merytorycznej) znajdującego się w aktach sprawy dokumentu – karty informacyjnej przedsięwzięcia - powinien spoczywać głównie na stronach zakończonego postępowania administracyjnego, a nie na organach, które wydały na podstawie tej karty błędne rozstrzygnięcia. Skutkiem przyjęcia takiego niewłaściwego stanowiska było odstąpienie od weryfikacji przez organ odwoławczy treści tego zasadniczego w sprawie dokumentu. Miało to istotne znaczenie na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia - gdyż - przykładowo - karta nie zawiera wszystkich niezbędnych informacji, wymaganych w jednostce redakcyjnej art. 62a ust. 1 ustawy środowiskowej. Na przykład - nie podano w tym dokumencie: powierzchni nieruchomości - obiektu budowlanego, jakim jest planowany do przebudowy omawiany odcinek drogi gminnej (art. 62a ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej); danych o obszarach chronionych na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - w szczególności w pkt 16 uzupełnienia karty z dnia 26 października 2021 r. brak jest danych o przedmiotach ochrony (gatunkach zwierząt innych niż ptaki) - dla których został ustanowiony specjalny obszar ochrony Natura 2000 "[...], jak również informacji o wpływie przedsięwzięcia na [...] Park Narodowy i tamtejszy Obszar Chronionego Krajobrazu [...] (art. 62a ust. 1 pkt 9 ustawy środowiskowej); informacji o przedsięwzięciach zrealizowanych i realizowanych - w zakresie, jakim mogą one prowadzić do kumulacji z przedsięwzięciem omawianym - ponieważ błędnie poinformowano o braku tego typu przedsięwzięć (art. 62a ust. 1 pkt 11 ustawy środowiskowej); daty sporządzenia pierwszej (podstawowej) wersji karty (art. 62a ust. 2 ustawy środowiskowej). Z drugiej zaś strony - w wymaganiach dotyczących planowanego przedsięwzięcia, podanych w decyzji organu I instancji - zliberalizowane zostały w istotnym zakresie lub też w ogóle nieuwzględnione - bez podania uzasadnienia - niektóre zalecenia zawarte w karcie. Przykładowo - w pkt 10 decyzji dopuszczono możliwość prowadzenia prac przy przebudowie drogi również w porze nocnej (od godz. 22.00 do 6.00) - czego karta nie przewiduje - w odniesieniu do użyciu ciężkiego sprzętu, regularnie wykorzystywanego przy robotach drogowych (pkt 6, tiret piąty str. 4 karty). Dodatkowo - pominięte zostały również - bez podania uzasadnienia dla tego zaniechania w wydanych warunkach dwa dalsze ustalenia karty - zawarte w pkt 6, tiret drugi i tiret szósty na końcu str. 3 tego dokumentu - dotyczące: "stosowania maszyn i urządzeń będących w należytym stanie technicznym" oraz "w toku realizacji używane będą materiały bezpieczne dla środowiska". Z powyższego wynika, że ocena prawidłowości karty i implementacja zapisów tego dokumentu została przeprowadzona w sposób dowolny, a nie swobodny - co narusza przepis art. 80 k.p.a. [...] stwierdziło, że organ odwoławczy twierdzi niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami prawa materialnego - o braku negatywnego wpływu przedsięwzięcia na walory przyrodnicze chronione w [...] Parku Narodowym. Przeczy temu wprost konieczność przeprowadzenia kompensacji przyrodniczej, sprecyzowanej w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, która będzie określona przez Ministra Klimatu i Środowiska w decyzji tego organu dotyczącej zezwolenia na czynności zakazane w tej formie ochrony przyrody. Wymóg dokonania tej obligatoryjnej kompensacji świadczy o rażącej nieprawidłowości stanowiska na temat braku znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na równowagę przyrodniczą [...] Parku Narodowego i braku szkód faunie tego Parku, jakie faktycznie wyrządzi przebudowa drogi. Błędna jest także ocena okoliczności, jakoby zwężenie pasa drogowego na fragmencie przeznaczonej do przebudowy drogi - położonym w [...] Parku Narodowym zastępowało postulowany przez [...] montaż progów zwalniających, wraz z ustanowieniem ograniczenia maksymalnej prędkości pojazdów mechanicznych w Parku do 40 km/h. [...] podkreśliło, że prędkość niebezpieczną (dla zaistnienia kolizji ze zwierzętami) mogą, bez żadnych przeszkód, rozwijać na takiej zwężonej drodze pojazdy dwukołowe (np. motocykle), a także quady i samochody osobowe mniejszych rozmiarów. Jednocześnie - faktyczny brak ograniczenia maksymalnej prędkości ruchu pojazdów na omawianej drodze przebiegającej przez [...] Park Narodowy, o zawężonej szerokości i ograniczonej widoczności (z powodu wzniesień i drzewostanu rosnącego po obu stronach pasa drogowego): którą przekraczają regularnie duże, często spotykane na tym terenie ssaki (np. dziki, jelenie, wilki, a nawet niedźwiedzie brunatne); wykorzystywanej masowo w sezonie wakacyjnym przez rowerzystów i pieszych turystów, będzie nieuchronnie skutkował nie tylko śmiertelnością chronionych gatunków występujących tam zwierząt, lecz - przede wszystkim - stwarzał poważne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego - zarówno osób kierujących pojazdami mechanicznymi, jak i wspomnianych pieszych oraz rowerzystów. Wobec powyższego - w zakończonym postępowaniu administracyjnym nie uwzględniono przepisu art. 3 ust. 2 ustawy środowiskowej. Towarzystwo wskazało również na naruszenie w postępowaniu art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sprawie innych niż karta, a istotnych dowodów - jak przykładowo: projektów planów zadań ochronnych dla obszarów sieci Natura 2000, przez które przebiega omawiana droga - "[...], Standardowych Formularzy Danych (SDF) dla tych obszarów, wyników prowadzonego już monitoringu występowania kolizji zwierząt z samochodami na przebiegającej przez [...] Park Narodowy przebudowanej ostatnio drodze powiatowej [...] - nakazanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w związku z oceną oddziaływania tego przedsięwzięcia na obszary sieci Natura 2000. W ocenie [...] wyżej uzasadnione zarzuty prowadzą do wniosku, że organy obu instancji - odstępując od nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, następnie zaś - nie zawierając w ustalonych wymaganiach dotyczących przebudowy drogi koniecznego ograniczenia maksymalnej prędkości pojazdów mechanicznych i obowiązku montażu progów zwalniających ruch, czy też realizacji monitoringu rozmiarów kolizji zwierząt z pojazdami mechanicznymi - naruszyły zasadę przezorności działań w środowisku, wskazaną w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w art. 6 ust. 3 Dyrektywy Siedliskowej - obowiązującą w szczególności na terenach objętych ochroną z mocy prawa wspólnotowego. Towarzystwo zarzuciło, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 86e ust. 1, 2 ustawy środowiskowej - gdyż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie dopełnił obowiązku rozstrzygnięcia - na żądanie [...] - w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2022 r. Zaniechanie to skutkowało odebraniem [...] prawa do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia na podstawie art. 86e ust. 2 ustawy, ponieważ nie wydano stosownego postanowienia administracyjnego, na które przysługuje zażalenie, następnie zaś skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem [...] postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone również z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. - gdyż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie poinformowano stron postępowania o możliwości wniesienia końcowych uwag i wniosków w sprawie. To naruszenie przepisów postępowania miało również istotny wpływ na wynik ostatecznego rozstrzygnięcia - gdyż [...] nie było w stanie zgłosić zastrzeżeń zawartych w niniejszej skardze jeszcze w trakcie postępowania odwoławczego. Przykładowo, [...] nie było w stanie przypomnieć organowi odwoławczemu o jego obowiązku rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji l-instancyjnej.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie obu skarg.
Na rozprawie w dniu 29 listopada 2022 r. Sąd postanowił o połączeniu spraw o sygn. II SA/Rz 769/22 i II SA/Rz 790/22 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art. 111 § 1 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargi podlegały oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
W toku przeprowadzonej z urzędu i w pełnym zakresie (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego i materialnego, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Sprawa rozstrzygnięta kontrolowanymi decyzjami dotyczyła stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia (art. 84 ust. 1-2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 1a. i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko/u.o.o.ś.) polegającego na przebudowie drogi gminnej. Warunki formalne i procesowe wydania przedmiotowych decyzji zostały zachowane. Wątpliwości nie budzi także legalność oceny materialnoprawnej ustalonego stanu faktycznego.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że wniosek Gminy dotyczył inwestycji polegającej jedynie na zmianie określonych cech i parametrów już istniejącej drogi gminnej na odcinku ok. 1800 m, a nie powstania na tym odcinku nowego szlaku drożnego. Jest oczywiście prawdą, że zakres projektowanych robót dotyczył m.in. poszerzenia korony drogi, utwardzenia drogi warstwą bitumiczną, wykonania poboczy o szerokości ok. 75 cm, pogłębienia rowów przydrożnych, a także – na dalszym odcinku – podbudowy drogi, zmiany rodzaju przepustu i udrożnienia istniejących rowów przydrożnych (zob. s. 1 Karty informacyjnej przedsięwzięcia), jednak uprawnione specjalistyczne organy współdziałające wyznaczyły i w sposób wystarczający uzasadniały szczegółowe warunki realizacji tego rodzaju inwestycji, natomiast organy orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo uwzględniły zakres i warunki opinii powyższych organów, uwzględniając łącznie prawne kryteria, o których mowa w art. 63 ust. 1 w zw. z art. 62a ust. 1 u.o.o.ś.
W sprawie szczególnie istotna była wydana na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i 1a, art. 64 ust. 3 i 3a oraz art. 63 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. pozytywna opinia właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska (RDOŚ) z dnia 28 grudnia 2021 r., w której organ ten określił warunki, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, to jest istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych i zasobów naturalnych. Tego rodzaju warunkowa opinia pozytywna została w pełni uwzględniona przez kontrolowane organy, co uzasadniało końcową ocenę, że planowane przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływało nie tylko na środowisko naturalne oraz objęte ochroną zasoby przyrody, lecz także nie wystąpi tego rodzaju negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 (zob. s. 4-6 opinii RDOŚ z dnia 28 grudnia 2021 r.). Organ ochrony środowiska dokonał szczegółowej i wystarczającej analizy i oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu planowanej odcinkowej przebudowy drogi gminnej na środowisko, formy ochrony przyrody i inne istotne elementy cennych wartości przyrodniczych oraz zasobów naturalnych. Szczególnie istotne okazały się rozważania na temat wpływu planowanej inwestycji na obszar specjalnej ochrony ptaków [...], obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...], Obszar Chronionego Krajobrazu [...], główny korytarz ekologiczny [...] (wyznaczony w Projekcie korytarzy ekologicznych łączących Europejską Sieć Natura 2000 w Polsce) oraz obszar [...] Parku Narodowego i jego otulinę, albowiem teren tej inwestycji obejmuje ww. obszary. Należy potwierdzić prawidłowość ustaleń i ocen organów, że realizacja powyższego przedsięwzięcia na obszarze Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] jest dopuszczalna na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organy prawidłowo nie stwierdziły również naruszenia innych zakazów, nakazów lub ograniczeń związanych z ochroną przyrody na terenie ww. obszaru chronionego krajobrazu w związku z zakresem i warunkami planowanej inwestycji. Niewadliwy jest także wniosek, że planowana przebudowa nie będzie miała znacząco negatywnego wpływu na warunki ochrony przyrody na terenie [...] Parku Narodowego i jego otuliny. Jakkolwiek zasadą jest, że w parkach narodowych zabrania się budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody, to jednak w drodze wyjątku minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, może zezwolić na obszarze parku narodowego na odstępstwa od powyższych zakazów, jeżeli jest to uzasadnione m.in. potrzebą realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub potrzebą realizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym charakterze w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji na obszarze parku narodowego, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (art. 15 ust. 1 pkt 1 oraz art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody). Zezwolenie wyłączające zakaz wykonywania ww. robót budowalnych jest jednak wydawane na etapie poprzedzającym rozpoczęcie realizacji inwestycji (art. 15 ust.4c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody), co oznacza, że w sprawie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zagadnienie to nie jest rozważane. Istotne jest jednak to, czy i w jakim zakresie organ odpowiedzialny za ochronę przyrody na terenie parku narodowego (właściwy dyrektor parku narodowego) – w świetle właściwych regulacji i dokumentów planistycznych (zob. art. 15-22 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody) oraz specjalistycznej i skonkretyzowanej wiedzy związanej z realizacją zadań na terenie danego parku – dopuszcza możliwość realizacji planowanej inwestycji. Stanowisko tego rodzaju organu pomocniczego powinno zostać rozważone i co do zasady uwzględnione w toku współdziałania zarówno przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska, jak i przez organ orzekający w sprawie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W niniejszej sprawie Dyrektor [...] Parku Narodowego w toku postępowania przed właściwym RDOŚ wyraził opinię warunkowo pozytywną, stwierdzając że, "biorąc pod uwagę uwarunkowania przyrodnicze przebiegu drogi przez Park Narodowy, możliwość występowania korytarza migracyjnego zwierząt ryzyko zwiększenia ruchu samochodowego i prędkości poruszających się pojazdów, a co za tym idzie zwiększenia prawdopodobieństwa kolizji zwierząt z pojazdami, wniesiono, aby szerokość jezdni i korony drogi na odcinku przebiegającym przez Park zostały zachowane w obecnym wymiarze, tj. jezdnia o szerokości 3,5 m, natomiast szerokość korony w wymiarze 5 m (doliczając do jezdni pobocza o szerokości 0,75 m)". Stanowisko Dyrektora ww. Parku objęło nie tylko cele i warunki ochronne związane z samym parkiem narodowym, lecz także istotną w sprawie ocenę ewentualnego wpływu planowanej inwestycji na obszar specjalnej ochrony ptaków [...], obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] oraz główny korytarz ekologiczny [...]. Jak wynika z analizy RDOŚ, organ ten na podstawie danych przyrodniczych, materiałów oraz analiz Dyrektora Parku i własnych wnioskowań ustalił, że w sąsiedztwie planowanej do przebudowy drogi występują dzikie zwierzęta (sarna, kuna, lis, dzik, jeleń, wilk), jak również siedliska żyznych buczyn (kod 9130), jednak planowane prace drogowe nie będą wymagały ingerencji w te siedliska. Wzdłuż trasy projektowanej do przebudowy drogi występują nieliczne zadrzewienia, zakrzewienia i inna roślinność (wierzba krucha, leszczyna pospolita, sosna zwyczajna, brzoza brodawkowata, modrzew europejski, lipa drobnolistna, buk zwyczajny, klon jawor, jesion wyniosły, świerk pospolity, olsza szara, drzewa owocowe: jabłonie, śliwy i grusza, życica trwała, tymotka łąkowa, kostrzewa łąkowa, wiechlina łąkowa, babka lancetowata), które nie będą poddawane wycince. W zasięgu bezpośredniego oddziaływania inwestycji nie występują także rośliny, zwierzęta lub grzyby objęte ochroną gatunkową. Ponadto prace związane z przebudową drogi będą wykonywane w porze dziennej, a wszelkie prace ziemne, w tym udrażnianie rowów, będą prowadzone poza okresem rozrodu płazów (tj. poza okresem 1 marca - 30 czerwca). Prace ziemne realizowane w sąsiedztwie drzew i krzewów będą wykonywane ręcznie. W rejonie objętym przebudową drogi nie będą organizowane bazy, jak również magazyny materiałów niezbędnych do realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Drogi dowozu materiałów i ruchu sprzętu wyznaczone zostaną w obrębie jezdni drogi objętej robotami oraz istniejących odcinków dróg powiatowych. Stwierdzono również, że dla przedmiotowej inwestycji nie będzie konieczne przeprowadzenie oceny siedliskowej wymaganej na podstawie art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, a według kategorycznej oceny specjalistycznych organów ochrony środowiska planowane przedsięwzięcie nie wpłynie na funkcje i cele przecinanego korytarza ekologicznego. W tym kontekście trzeba pamiętać, że opiniujący RDOŚ oraz Dyrektor Parku byli najlepiej przygotowani do dokonania merytorycznej oceny istniejących lub potencjalnych zagrożeń związanych z celami i formami ochrony obszarów Natura 2000. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 5 (z zastrzeżeniem art. 29) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody zasadniczo do właściwości tego organu należy ustanowienie w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 cyt. ustawy plan ochrony ustanowiony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego położonego w granicach obszaru Natura 2000, uwzględniający zakres, o którym mowa w art. 29, staje się planem ochrony dla tej części obszaru Natura 2000. Nie mogą zostać także pominięte argumenty, że wydanie decyzji środowiskowej bez przeprowadzenia uprzedniej oceny oddziaływania na środowisko nie zmienia zakresu i poziomu ochrony elementów przyrodniczych lub środowiskowych. W szczególności jakiekolwiek prace lub działania w obszarze planowanej inwestycji muszą odbywać się w warunkach zachowania zakazów i nakazów związanych z ochroną przyrody, w tym ochrony gatunków oraz siedlisk i ostoi roślin, zwierząt i grzybów (zob. art. 46 i n. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody), natomiast odstępstwa od powyższych zakazów lub nakazów są obwarowane koniecznością uprzedniego uzyskania specjalnego zezwolenia właściwego organu ochrony środowiska (art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody).
W związku z powyższym jako prawidłowe należy ocenić konkluzje organów orzekających w sprawie, że uwzględniając rodzaj, charakter i usytuowanie planowanego przedsięwzięcia (przebudowa już istniejącej drogi gminnej, w tym zmiana jej nawierzchni), wskazane warunki przyrodnicze i środowiskowe jego realizacji (w tym stanowisko Dyrektora [...] Parku Narodowego), przy uwzględnieniu ustalonych warunków realizacji inwestycji, w tym określonych przez RDOŚ i Dyrektora Parku, przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie w sposób znacząco negatywny oddziaływać na środowisko, obszar ochrony krajobrazowej oraz przedmioty i cele ochrony ww. obszarów Natura 2000, ich integralność oraz spójność sieci Natura 2000. W konsekwencji za wykazany trzeba uznać brak realizacji przesłanek zakazu z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Jako wystarczającą należy również ocenić analizę i kwalifikację przedłożonych przez inwestora i organy współdziałające danych w zakresie miarodajnych przesłanek, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. Przede wszystkim ustalenia i oceny organów, jak również materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, pozwala pozytywnie zweryfikować końcowy wniosek co do braku obowiązku przeprowadzenia oceny środowiskowej planowanego przedsięwzięcia. Dokonana przez organy kumulatywna ocena kryteriów z art. 63 ust. 1 jest zatem prawidłowa. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia, w tym skala przedsięwzięcia i wielkość zajmowanego terenu oraz ich wzajemne proporcje, istotne rozwiązania charakteryzujące przedsięwzięcie (niewielka długość szlaku drożnego – 1,8 km, zakres i charakter planowanych robót modernizacyjnych istniejącego już szlaku drogi gminnej, związany z jego ograniczonym poszerzeniem oraz położeniem nawierzchni bitumicznej ze względu na konieczność zapewnienia funkcjonalnego połączenia między drogą wojewódzką biegnącą do granicy RP oraz drogą powiatową), powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (w tym zakresie nie stwierdzono możliwych kumulacji oddziaływań, w szczególności nie jest uprawniona teza, że sam związek przestrzenny lub funkcjonalny planowanej inwestycji modernizacyjnej odcinka 1,8 km już istniejącej drogi gminnej z innymi odcinkami lub szlakami drożnymi, które mają charakter przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których miała zostać wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, świadczy w sposób konieczny o zachodzących powiązaniach przedsięwzięć lub kumulacji ich oddziaływań – zob. dalsze rozważania poniżej), umiarkowanej różnorodność biologicznej oraz niskiego wykorzystywania zasobów naturalnych (w tym gleby, wody i powierzchni ziemi) na terenie planowanej inwestycji, niskiej lub krótkotrwałej emisji substancji i występowania innych uciążliwości (czasowa zwiększona emisja hałasu w okresie trwania prac budowlanych, ograniczenie emisji spalin z racji poprawy płynności ruchu, zapewnienie spływu wód opadowych do oczyszczonych rowów), brak ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu, przewidywane małe ilości odpadów oraz brak ich istotnego wpływu na środowisko, brak zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji – w pełni uzasadniają przyjętą przez organy ocenę prawną. Również usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu (skutkiem realizacji inwestycji będzie z jednej strony niewielkie przekształcenie terenu; natężenie ruchu samochodowego nie zostanie zwiększone, a łączne przewidywane obciążenie odcinka drogi wyniesie ok. 50 samochodów w porze dziennej i ok. 10 samochodów w porze nocnej), zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych, z uwzględnieniem m.in. siedlisk roślin, grzybów i zwierząt lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszarów Natura 2000, oraz pozostałych formy ochrony przyrody (zob. uwagi powyżej) – potwierdzają prawidłowość wniosków organów orzekających w sprawie. Brak jest również podstaw, aby podważać ustalenia i oceny organów w zakresie rodzaju, cech i skali możliwego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w odniesieniu do kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś., wynikające z: a) zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać; b) transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze; c) charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania; d) prawdopodobieństwa oddziaływania; e) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania; f) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem; g) możliwości ograniczenia oddziaływania. Zasięg terytorialny oddziaływania planowanej inwestycji modernizującej drogę gminną jest niewielki (1,8 km), nie ma on również charakteru transgranicznego. Samo oddziaływanie ogranicza się do tymczasowego wzrostu emisji akustycznej (okres realizacji inwestycji), natomiast nie zmieni się stan emisji spalin lub innych substancji emitowanych w związku z ruchem pojazdów. Ze względu na poprawę charakteru nawierzchni drogowej oraz poprawę płynności ruchu realizacja i użytkowanie inwestycji powinno nawet przyczynić się do ograniczenia emisji akustycznej i spalinowej. W kontrolowanych rozstrzygnięciach (zob. decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2022 r.) zostały również ustanowione warunki korzystania ze środowiska, które zapewniają odwracalność negatywnych oddziaływań lub ich ograniczenie (zob. pkt II ppkt 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11). Warunki te dotyczą m.in. ochrony flory i fauny (w tym płazów, małych ssaków), jak również obowiązku przywrócenia w pełnym zakresie biologicznych warunków do stanu sprzed rozpoczęcia prac. W celu ograniczenia możliwego negatywnego wpływu bardziej płynnego ruchu pojazdów (w tym możliwego zwiększenia prędkości poruszających się pojazdów) po nowej nawierzchni bitumicznej, zgodnie z opinią Dyrektora [...] Parku Narodowego i RDOŚ, na odcinku terenu Parku szerokość jezdni została ograniczona (do 3,5 m), natomiast szerokość korony drogi wyniesie 5 m (z uwzględnieniem pobocza o szerokości 0,75 m). W sprawie istotne jest także to, że zgodnie z wiedzą i ustaleniami organów współdziałających i orzekających w sprawie, w obszarze objętym planowaną inwestycją nie stwierdzono – w związku z analizą i oceną stanu faktycznego w ramach niniejszego postępowania – kolizji pojazdów przemieszczających się spornym odcinkiem drogi gminnej ze zwierzyną (w szczególności z dużymi ssakami drapieżnymi) występującą na terenach podlegających ochronie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Fundacji [...], Sąd stwierdził, że są one pozbawione uzasadnionych podstaw.
Przede wszystkim nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.o.ś. oraz art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. dyrektywa siedliskowa). Jak wskazano wyżej, organy dokonały prawidłowej oceny przesłanki możliwości występowania powiązań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, a w szczególności możliwości kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Podniesione w skardze okoliczności – zasadniczo niewykazane przez stronę skarżącą – związane z realizacją lub "zatwierdzeniem do realizacji" na terenie [...] Parku Narodowego i jego otuliny inwestycji drogowych w postaci remontów lub przebudowy na odcinkach: drogi powiatowej [...] (w km [...]) i drogi powiatowej [...] oraz drogi gminnej [...] (w km [...]), nie mogą same w sobie być uznane za wystarczające do stwierdzenia występowania powiązań planowanej przebudowy drogi gminnej [...] (odcinek 1,8 km) z ww. przedsięwzięciami drogowymi i tym samym do stwierdzenia kumulowania się oddziaływań tych wszystkich przedsięwzięć. Strona skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z powstaniem nowej drogi lub zmianą jej charakteru, lecz jedynie z modernizacją oraz podwyższeniem określonych parametrów pewnego odcinka drogowego. W tej sytuacji nie jest uzasadnione stwierdzenie istnienia powiązania technologicznego lub funkcjonalnego między przedsięwzięciem dotyczącym modernizacji tylko pewnego, krótkiego odcinka drogi gminnej (1,8 km) z innymi przedsięwzięciami związanymi z modernizacją (remontem) innych dróg łączących lub przecinających się z powyższą drogą gminną, jeżeli zakres lub charakter planowanych prac nie wykazują bezpośredniego związku z tymi przedsięwzięciami. W przedmiotowej sprawie tego rodzaju związek nie istnieje nie tylko z powodu relacji odległościowej spornej inwestycji z innymi odcinkami drogowymi (np. co do przebudowy drogi gminnej [...] jest to odległość ok. 12 km) i braku podstaw do sztucznego "kreowania" powiązań między kolejnymi odcinkami tej samej drogi lub tego samego szklaku drogowego (a także oddziaływań tego samego pojazdu w zależności od odcinka drogowego przemierzanej trasy), lecz także dlatego, że drogi powiatowe na odcinkach [...] oraz [...] jedynie przecinają się z drogą gminną [...], a ich szlak rozwija się w odmiennych kierunkach (co wynika także z powszechnie dostępnych opracowań kartograficznych, w tym map drogowych). Tożsamą ocenę prawną w zakresie przebudowy drogi gminnej [...] i jej ewentualnego powiązania z przedmiotowym przedsięwzięciem przyjęto w sprawie o sygn. II SA/Rz 770/22 (791/22) w wyroku z dnia 29 listopada 2022 r.
Nie są także uzasadnione zarzuty bliżej nieokreślonej "sprzeczności" kontrolowanych decyzji "z interpretacją wynikającą z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko". W tym zakresie wystarczy wskazać, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. (dyrektywa 2011/92/UE) wyraźnie dopuszcza w art. 4 ust. 2 i 3 możliwość odstąpienia od poddawania planowanego przedsięwzięcia rozstrzygnięciu na mocy art. 4 ust. 4 i 5 lub ocenie oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy 2011/92/UE, z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4, w odniesieniu do przedsięwzięć wymienionych w załączniku II państwa członkowskie ustalają, czy przedsięwzięcie podlega ocenie zgodnie z art. 5-10. Państwa członkowskie dokonują tego ustalenia za pomocą: a) badania indywidualnego; lub b) progów lub kryteriów ustalonych przez państwo członkowskie. Państwa członkowskie mogą postanowić o stosowaniu obydwu procedur, o których mowa w lit. a) i b). Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 3 cyt. dyrektywy, podczas przeprowadzania badania indywidualnego lub ustalania progów lub kryteriów do celów ust. 2 uwzględnia się odpowiednie kryteria selekcji wymienione w załączniku III. Państwa członkowskie mogą ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia nie muszą być poddawane rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5 ani ocenie oddziaływania na środowisko, bądź progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia są w każdym wypadku poddawane ocenie oddziaływania na środowisko, bez poddawania ich rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5. Natomiast w przypadku gdy państwa członkowskie postanowią o wprowadzeniu wymogu podjęcia rozstrzygnięcia dla przedsięwzięć wymienionych w załączniku II, wykonawca podaje informacje o cechach przedsięwzięcia oraz jego znaczącym potencjalnym wpływie na środowisko. Szczegółowy wykaz informacji, które należy podać, znajduje się w załączniku II.A. W stosownych przypadkach wykonawca bierze pod uwagę dostępne wyniki innych odnośnych ocen wpływu na środowisko przeprowadzanych na podstawie przepisów prawa unijnego innych niż niniejsza dyrektywa. Wykonawca może również przedstawić opis wszelkich cech przedsięwzięcia lub środków przewidzianych w celu uniknięcia lub zapobieżenia ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko (art. 4 ust. 4). Właściwy organ podejmuje rozstrzygnięcie na podstawie informacji podanych przez wykonawcę zgodnie z ust. 4, z uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, wyników wstępnych weryfikacji lub ocen wpływu na środowisko wynikających z przepisów prawa unijnego innych niż niniejsza dyrektywa. Rozstrzygnięcie to podawane jest do publicznej wiadomości, oraz: a) w przypadkach, w których postanowiono, że ocena oddziaływania na środowisko jest konieczna, zawiera główne powody, dla których wymaga się przeprowadzania takiej oceny, ze wskazaniem na odpowiednie kryteria podane w załączniku III; lub b) w przypadkach, w których postanowiono, że ocena oddziaływania na środowisko nie jest konieczna, zawiera główne powody, dla których nie wymaga się przeprowadzenia takiej oceny, ze wskazaniem na odpowiednie kryteria podane w załączniku III, a w przypadkach, gdy proponuje to wykonawca, zawiera informacje o wszelkich cechach przedsięwzięcia lub środkach, jakie przewidziano w celu uniknięcia lub zapobieżenia ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko (art. 4 ust. 5).
Uwzględniając powyższy wzorzec miarodajny dla polskiego ustawodawcy w procesie implementacji dyrektywy 2011/92/UE, należy po pierwsze stwierdzić, że uregulowana w ustawie środowiskowej z dnia 3 października 2008 r. procedura stwierdzania obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zakresie planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 i art. 84 u.o.o.ś.) jest zgodna z treścią ww. dyrektywy, w tym z jej art. 4 oraz załącznikami II.A i III. Zakres informacji, o których mowa w art. 4 ust. 4 i wymienionych w załączniki II.A dyrektywy, odpowiada treści art. 62a u.o.o.ś., natomiast kryteria selekcji, o których mowa w art. 4 ust. 3 i załączniku III dyrektywy, odpowiadają treści art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. Interpretacja powyższych przepisów dyrektywnych oraz powiązanych z nimi przepisów ustawowych jest także zgodna z orzecznictwem TSUE i polskich sądów administracyjnych.
W niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Przepis ten – skierowany przede wszystkim do polskiego ustawodawcy – stanowi, że każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa. Przepisami implementującymi na terenie RP powyższą regulacje unijną są przede wszystkim i w pierwszej kolejności art. 81 ust. 2 u.o.o.ś. w zw. z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Z przepisów tych wynika, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, chyba że zachodzą przesłanki (konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych, z zastrzeżeniem art. 34 ust. 2), do wydania zezwolenia na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W przedmiotowej sprawie z opinii właściwego RDOŚ oraz Dyrektora Parku oraz oceny kontrolowanych organów wynika jednoznacznie, że przedsięwzięcie nie tylko nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, lecz także nie będzie w sposób istotny oddziaływać na środowiosko, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, co do których istnieją podstawy do przyjęcia powiązania oraz kumulacji oddziaływań. Jak już ustalono, na tle spornej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia tego rodzaju powiązań i kumulacji.
Nie są także uzasadnione zarzuty naruszenia art. 10 k.p.a. przez "brak zapewnienia Fundacji czynnego udziału w postępowaniu i niezapewnienie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów". Z akt sprawy wynika, że Fundacja została formalnie dopuszczona do udziału w postępowaniu jako podmiot na prawach strony na podstawie postanowienia z dnia 3 lutego 2022 r. i od tego dnia organ pierwszej instancji miał obowiązek honorowania praw procesowych ww. podmiotu. Z obowiązku tego organ pierwszej instancji wywiązał się, umożliwiając stronom oraz podmiotom na prawach strony zapoznawanie się z treścią wydawanych aktów i podejmowanych czynności oraz informując o tych aktach i czynnościach w drodze publicznego ogłoszenia (obwieszczenia). Strona skarżąca nie wykazała ponadto możliwości wpływu ewentualnego naruszenia jej praw procesowych na treść zaskarżonej decyzji. Pozbawiony podstaw jest wreszcie zarzut naruszenia art. 108 k.p.a., skoro zaskarżona decyzja nie mogła naruszyć tego przepisu, a ocena prawidłowości zastosowania przez organ pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności mogła być badana przez organ odwoławczy pośrednio i w razie zaistnienia uzasadnionego przypadku organ ten mógł skorzystać z kompetencji przewidzianej w art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., która mogła zostać uruchomiona tylko na wniosek strony (podmiotu na prawach strony). Strona skarżąca wniosła wprawdzie w odwołaniu o "uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności", jednak organ drugiej instancji nie rozpoznał powyższego wniosku, stwierdzając jedynie w zaskarżonej decyzji, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe wobec zakończenia postępowania w administracyjnym toku instancji. Powyższe naruszenie prawa nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Strona skarżąca nie zwróciła się ponadto do Sądu z wnioskiem, o którym mowa w art. 86f ust. 1 u.o.o.ś. w zw. z art. art. 61 § 3 p.p.s.a.
Pozbawione uzasadnionych podstaw są także zarzuty skargi [...]. Jak już wskazano powyżej, organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej wykładni i właściwego zastosowania art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.o.o.ś. Z przyczyn wyżej wywiedzionych, należy ponownie stwierdzić, że pozbawiona podstaw jest taka próba wykładni powyższego przepisu, która zmierza do skonstruowania bliżej nieokreślonego i pozbawionego relatywizacji technologicznej lub funkcjonalnej powiązania określonych kategorii przedsięwzięć, które tylko ze względu na tzw. sąsiedztwo (szeroko rozumiane) lub tożsamość przedmiotową miałyby z założenia być uznane za powiązane ze sobą i w związku z tym generujące określone skumulowane oddziaływania. Tego rodzaju aprioryczne lub abstrakcyjne (pozbawiona skonkretyzowanych danych) założenia nie może być akceptowane bez wykazania, że istnieje technologiczne lub funkcjonalne powiązanie określonych przedsięwzięć. Organy nie mogą w tym zakresie bazować na przypuszczeniach lub domniemaniach, jeżeli z urzędu lub na podstawie informacji uzyskanych od stron nie stwierdzą skonkretyzowanych podstaw do odmiennej oceny.
Bezzasadny i nieskonkretyzowany jest zarzut naruszenia tzw. zasady przezorności, o której mowa w art. 6 ust. 2 p.o.ś. oraz art. 191 ust. 1 TFUE. Nie można w przedmiotowej sprawie zarzucić organom, że w jakimkolwiek zakresie naruszyły obowiązek rozstrzygania racjonalnych wątpliwości i niepewności co do możliwych zagrożeń środowiskowych lub przyrodniczych w związku z planowanym przedsięwzięciem na korzyść ochrony środowiska i wartości przyrodniczych, nie podejmując w granicach swoich kompetencji wszelkich możliwych środków prewencyjnych. Treść opinii organu ochrony środowiska i ustanowione w niej warunki środowiskowe realizacji inwestycji, potwierdzone przez organy orzekające w sprawie, stanowią dowód zachowania zasady przezorności. Z kolei zasada zapobiegania z art. 6 ust. 1 p.o.ś. nie mogła zostać naruszona bezpośrednio przez kontrolowane organy.
Brak zasadności lub istotności zarzutów naruszenia art. 86e ust. 1-2 u.o.o.ś. oraz art. 10 § 1 k.p.a. został wykazany powyżej.
Pozbawione uzasadnionych podstaw są także zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt. 1-3) u.o.o.ś. Po pierwsze nie jest tak, jak wskazuje strona skarżąca, że inwestor został zobowiązany w decyzji do tzw. kompensacji przyrodniczej (zob. art. 3 pkt 8 p.o.ś.). Obowiązek tego rodzaju może zostać stwierdzony w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w przypadku gdy z oceny tego oddziaływania wynika potrzeba wykonania kompensacji przyrodniczej (art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.o.ś.). Treść pkt. II ppkt. 11 decyzji z dnia [...] lutego 2022 r. nie odpowiada pojęciu kompensacji przyrodniczej. Strona skarżąca błędnie odczytała także rozważania organu odwoławczego na temat możliwości zastosowania przez ministra właściwego do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, odstępstw od zakazów, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, na obszarze parku narodowego (art. 15 ust. 3). Organ wskazał powyższy przepis w celu wyjaśnienia stronie, że w razie uzasadnionej potrzeby już na etapie realizacji inwestycji przepisy prawa przewidują możliwość zwolnienia od zasad ochrony terenu parku narodowego, co oczywiście jest przedmiotem odrębnej sprawy administracyjnej, rozstrzyganej przez inny organ w innym postępowaniu.
Nie można także w sposób ogólnikowy i pozbawiony specjalistycznej wiedzy podważać prawidłowości oceny i rozstrzygnięć organów współdziałających oraz orzekających w sprawie, które uznały, że dla ochrony fauny oraz życia i zdrowia ludzkiego, w związku z modernizacją odcinka drogi gminnej, nie są konieczne dalej idące zabezpieczenia od tych, które ustalono w decyzji (w tym instalacja progów zwalniających i wprowadzenie ograniczenia maksymalnej prędkości). Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, nie jest uzasadnione twierdzenie, że w sprawie można było zastosować dodatkowe zabezpieczenia, analogiczne do tych zastosowanych w sprawie przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi [...] (zob. sygn. sprawy II SA/Rz 770/22). W powyższej sprawie wprowadzono warunki instalacji progów zwalniających, ograniczenia prędkości i monitoringu przedsięwzięcia przez 3 lata pod kątem śmiertelności zwierząt na skutek kolizji, jednak inwestycja ta istotnie różniła się od przedmiotowego przedsięwzięcia tym, że szerokość jezdni na całej długości inwestycji (także w miejscu przecięcia z korytarzem ekologicznym) ma wynosić 5 m, natomiast w niniejszej sprawie przewiduje się szerokość jezdni 3,5 m, co istotnie wpływa na ograniczenie prędkości pojazdów w tym miejscu.
Ponadto trzeba podnieść, że z informacji przekazanych przez Dyrektora [...] Parku Narodowego wynika, że w sąsiedztwie przedmiotowej drogi stwierdzono występowanie takich zwierząt, jak: sarna, kuna, lis, dzik, jeleń, a także wilk, natomiast nie występuje ryzyko kolizji ze zwierzętami typu ryś, niedźwiedź lub żbik. Z uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika również, że w zasięgu oddziaływania planowanej przebudowy nie występują rośliny, grzyby i zwierzęta objęte gatunkową ochroną (uzupełnienie z dnia 26 października 2021 r.). Jednakże nawet, gdyby te chronione gatunki występowały w obrębie planowanej inwestycji, w warunkach korzystania ze środowiska w zaskarżonej decyzji wskazano, że prowadzenie prac ziemnych winno uwzględniać zabezpieczenie placu budowy, aby uniknąć tworzenia pułapek dla zwierząt, głównie płazów i małych ptaków, a wszelkie prace ziemne będą prowadzone poza okresem rozrodu płazów - pkt II.3 i II.5 decyzji. Nie wreszcie uzasadnione zarzuty, że w sprawie nie doszło do rozpatrzenia "innych niż karta, a istotnych dowodów - jak przykładowo: projektów planów zadań ochronnych dla obszarów sieci Natura 2000, przez które przebiega omawiana droga - "[...]" i "[...], Standardowych Formularzy Danych (SDF) dla tych obszarów, wyników prowadzonego już monitoringu występowania kolizji zwierząt z samochodami na przebiegającej przez [...] Park Narodowy przebudowanej ostatnio drodze powiatowej [...] - nakazanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w związku z oceną oddziaływania tego przedsięwzięcia na obszary sieci Natura 2000". Powyższe dokumenty zostały rozważone w toku postępowania przed organem współdziałającym – Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w [...].
W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI