II SA/Rz 731/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Organ odwoławczy, choć przyznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienił sposób interpretacji przepisu dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności, utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że opieka wynikała z umowy dożywocia, a nie z rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd uznał, że choć argumentacja organu odwoławczego dotycząca umowy dożywocia była częściowo błędna, to ostateczne rozstrzygnięcie było prawidłowe. Kluczowe dla oddalenia skargi okazały się dwa powody: po pierwsze, śmierć osoby wymagającej opieki nastąpiła przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, co uniemożliwiło przyznanie świadczenia, nawet za okres wsteczny. Po drugie, skarżąca pobierała już specjalny zasiłek opiekuńczy, a uchylenie decyzji przyznającej ten zasiłek z mocą wsteczną było niedopuszczalne, co stanowiło przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że śmierć osoby wymagającej opieki przed wydaniem decyzji administracyjnej uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nawet za okres wsteczny, oraz że pobieranie innego świadczenia opiekuńczego stanowi przesłankę negatywną.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której osoba wymagająca opieki zmarła w trakcie postępowania, oraz kwestii pobierania innych świadczeń. Interpretacja przepisów dotyczących umowy dożywocia może być szersza.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można przyznać świadczenie pielęgnacyjne za okres wsteczny, jeśli osoba wymagająca opieki zmarła przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny jest niedopuszczalne, jeśli osoba wymagająca opieki zmarła przed wydaniem ostatecznej decyzji orzekającej co do istoty sprawy.
Uzasadnienie
Zasada aktualności orzekania wymaga rozstrzygania według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Śmierć osoby wymagającej opieki przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy powoduje odpadnięcie kluczowej przesłanki materialnoprawnej do przyznania świadczenia, nawet za okres, gdy osoba ta żyła.
Czy zawarcie umowy dożywocia z matką wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla córki?
Odpowiedź sądu
Samo zawarcie umowy dożywocia nie przekreśla możliwości nabycia świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ podstawy prawne, cele i mechanizmy działania umowy dożywocia oraz świadczenia pielęgnacyjnego są odrębne.
Uzasadnienie
Umowa dożywocia i świadczenie pielęgnacyjne mają różne podstawy prawne i cele. Choć pewne czynności opiekuńcze mogą się pokrywać, nie wpływa to na ocenę spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.
Czy pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Uzasadnienie
Przepis ten stanowi przesłankę negatywną. Uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z mocą wsteczną jest niedopuszczalne, co oznacza, że przesłanka negatywna nadal istnieje.
Przepisy (14)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.c. art. 908 § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć osoby wymagającej opieki przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nawet za okres wsteczny. • Pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a uchylenie decyzji przyznającej zasiłek z mocą wsteczną jest niedopuszczalne.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej, że zawarcie umowy dożywocia nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, została uznana za częściowo zasadną, ale nie miała wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. • Argumentacja dotycząca błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście wyroku TK K 38/13, choć zasadna w pewnym zakresie, nie doprowadziła do uwzględnienia skargi z uwagi na inne, decydujące przesłanki.
Godne uwagi sformułowania
Sąd działając z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, których postać lub stopień miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego rozstrzygnięcia. • Jakkolwiek zarzut dotyczący błędnej wykładni i wadliwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 908 § 1 k.c. okazał się uzasadniony, to jednak wada ta nie miała wpływu na legalność treści końcowego rozstrzygnięcia sprawy. • Po pierwsze, zgodnie z zasadą aktualności orzekania, organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy administracyjne według stanu prawnego i stanu faktycznego obowiązującego i istniejącego w dniu wydania decyzji... • Po drugie, nie można ignorować wyników wykładni językowej przepisów art. 24 ust. 2 oraz art. 24 ust. 4 u.ś.r. • Po trzecie, należy uwzględnić, że sytuacja wnioskodawcy świadczeniowego jako beneficjenta jest bezpośrednio i nierozerwalnie powiązana z sytuacją prawną podmiotu wymagającego opieki.
Skład orzekający
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Maria Mikolik
członek
Stanisław Śliwa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że śmierć osoby wymagającej opieki przed wydaniem decyzji administracyjnej uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nawet za okres wsteczny, oraz że pobieranie innego świadczenia opiekuńczego stanowi przesłankę negatywną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której osoba wymagająca opieki zmarła w trakcie postępowania, oraz kwestii pobierania innych świadczeń. Interpretacja przepisów dotyczących umowy dożywocia może być szersza.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy świadczeń socjalnych i pokazuje, jak kluczowe mogą być momenty proceduralne (śmierć strony) oraz formalne przesłanki (pobieranie innego świadczenia) w kontekście prawa do świadczeń.
“Czy można dostać świadczenie pielęgnacyjne po śmierci podopiecznego? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.