II SA/RZ 730/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-11-26
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodytransport kolejowybezpieczeństwo ruchuwidocznośćprzejazd kolejowydrzewakrzewyadministracjadecyzjaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję zezwalającą na usunięcie drzew utrudniających widoczność na przejeździe kolejowym, potwierdzając zasadność przepisów o minimalnych odległościach drzew od torów kolejowych.

Skarżący M. K. zaskarżył decyzję zezwalającą na usunięcie drzew i krzewów z jego posesji, które utrudniały widoczność na przejeździe kolejowym. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy uznały, że usunięcie jest konieczne ze względu na przepisy ustawy o transporcie kolejowym, które nakazują zachowanie minimalnych odległości drzew od torów oraz zapewnienie widoczności na przejazdach. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość decyzji organów i interpretację przepisów.

Przedmiotem skargi była decyzja zezwalająca na usunięcie drzew i krzewów, które utrudniały widoczność na przejeździe kolejowym. Organ I instancji, a następnie organ odwoławczy, wydały decyzje zezwalające na usunięcie roślinności, opierając się na przepisach ustawy o transporcie kolejowym (u.t.k.) oraz rozporządzeń wykonawczych. Kluczowe znaczenie miały przepisy dotyczące minimalnej odległości drzew od osi toru kolejowego (15 metrów) oraz zapewnienia tzw. trójkąta widoczności na przejazdach kolejowych. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 57a u.t.k. dotyczącego możliwości odstępstwa od przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe. Sąd podkreślił, że naruszenie minimalnej odległości od torów kolejowych samo w sobie stanowi podstawę do usunięcia drzew, a w przypadku drzew znajdujących się dalej, ale w obszarze trójkąta widoczności, również stwierdzono utrudnienie widoczności. Sąd wyjaśnił również, że przepis o odstępstwie (art. 57a u.t.k.) wymaga zgody zarządcy infrastruktury kolejowej, której w tej sprawie brakowało, a ponadto nie dotyczy on kwestii widoczności na przejeździe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie minimalnej odległości 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego stanowi podstawę do wydania decyzji o usunięciu drzew i krzewów, bez konieczności dalszego badania, czy faktycznie utrudniają one widoczność lub eksploatację.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz rozporządzenia wykonawczego ustanawiają fikcję prawną, zgodnie z którą usytuowanie drzew i krzewów w odległości mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego samo w sobie stwarza niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.t.k. art. 56 § 1

Ustawa o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 53 § 1

Ustawa o transporcie kolejowym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych art. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie art. 16 § 1

Określa warunki widoczności na przejazdach kolejowo-drogowych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie § Załącznik nr 3, część B, pkt 14

W obszarze trójkątów widoczności nie wolno sytuować obiektów ograniczających widoczność, w tym drzew i krzewów.

Pomocnicze

u.t.k. art. 57a § 1

Ustawa o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 57a § 2

Ustawa o transporcie kolejowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie minimalnej odległości 15 m od osi toru kolejowego stanowi podstawę do usunięcia drzew. Drzewa w obszarze trójkąta widoczności ograniczają widoczność na przejeździe kolejowym. Przepis o odstępstwie (art. 57a u.t.k.) nie ma zastosowania do kwestii widoczności i wymaga zgody zarządcy kolejowego.

Odrzucone argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco materiału dowodowego. Organy nie zastosowały przepisu o odstępstwie (art. 57a u.t.k.) mimo prowadzenia działalności agroturystycznej. Decyzje naruszają słuszny interes obywateli.

Godne uwagi sformułowania

wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego w obrębie trójkątów widoczności nie sytuuje się obiektów ograniczających widoczność, w szczególności obiektów budowlanych, drzew, krzewów i innych upraw wysokopiennych, reklam, elementów ochrony akustycznej

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Zaborniak

sędzia

Maciej Kobak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących usuwania drzew w sąsiedztwie linii kolejowych, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa ruchu kolejowego i widoczności na przejazdach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o transporcie kolejowym i rozporządzeń wykonawczych. Interpretacja art. 57a u.t.k. jako niedotyczącego kwestii widoczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego a interesem właściciela nieruchomości prowadzącego działalność agroturystyczną. Pokazuje, jak przepisy techniczne i prawne wpływają na codzienne życie.

Drzewa na Twojej działce zagrażają pociągom? Sąd wyjaśnia, kiedy można je wyciąć.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 730/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maciej Kobak
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Kolejnictwo
Sygn. powiązane
III OSK 2894/21 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 710
art. 53 ust. 1, art. 56 ust. 1, art. 57a
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew -skargę oddala-
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. K. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:
Po rozpoznaniu wniosku Dyrektora [...] w [...], organ I instancji działając na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (u.t.k.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), zezwolił [...] S.A. [...] w [...] na usunięcie drzew wymienionych w tabeli nr 1 utrudniających widoczność sygnałów i pociągów na przejeździe drogowo- kolejowym linii kolejowej nr [...] z terenu nieruchomości gruntowych o numerach ewidencyjnych: 1169, 1175 oraz 1170 - obr. [...], gmina [...], powiat [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 19 września 2018 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek [...] S.A. [...] w [...] (wnioskodawca) opatrzony datą 18 września 2018 r., o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew/krzewów rosnących na nieruchomościach prywatnych w sąsiedztwie linii kolejowej będącej w zarządzie [...] S.A. z powodu braku wymaganej widoczności na przejeździe drogowo- kolejowym w km 16,635.
W piśmie z dnia 8 października 2018 r. wnioskodawca uzupełnił wniosek, precyzując m. in., że dotyczy on usunięcia kilkudziesięciu drzew i krzewów z terenu działek ew. nr 1169, 1175 oraz 1170 położonych w obr. [...].
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że przedmiotowe drzewa rosną w odległości 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, co jest niezgodne z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Ponadto nie jest zapewniona wymagana widoczność czoła pociągu z drogi w rejonie przejazdu kolejowo-drogowego kat. D w km 16,635 biegu linii kolejowej z uwagi na drzewa i krzewy rosnące na działkach o nr ew. 1169, 1175 oraz 1170.
Na poparcie powyższego wnioskodawca wyjaśnił, że odcinek linii kolejowej w sąsiedztwie przejazdu kolejowo- drogowego w km 16,635 został zrewitalizowany i zaprojektowany do prędkości pociągów V = 80 km/h. Wymagana minimalna widoczność czoła pociągu z drogi dla przejazdu ww. kolejowo-drogowego kategorii D określona została dla 5 m i wynosi 440 m - tzw. trójkąt widoczności. Trójkąt widoczności został ustalony we wniosku w oparciu o wytyczne rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie.
Obliczeń trójkąta widoczności na przedmiotowym przejeździe, a tym samym ustalenia ilości zadrzewień do wycinki dokonano zgodnie z parametrami linii kolejowej [...] oraz na podstawie zapisów z załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie.
Do wniosku dołączono również załącznik graficzny - wydruk z geoportalu z oznaczeniem obszaru tzw. trójkąta widoczności, na którym nie powinny rosnąć żadne drzewa ani krzewy.
Organ I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną prowadzonego postępowania administracyjnego jest art. 56 ust. 1 u.t.k., który stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca.
Organ I instancji wskazał, że w oględzinach, które przeprowadzono w dniu 4 grudnia 2018 r. udział wzięli uprawnieni przedstawiciele wnioskodawcy, w tym m. in.: specjalista [...] w [...], Naczelnik [...] w [...] S.A., geodeta kolejowy oraz pozostałe strony, tj. właściciele działek ew. nr 1175 oraz 1170, na których znajdują się drzewa przeznaczone do usunięcia. Pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawili się właściciele działki ew. nr 1169.
W trakcie oględzin ustalono, że w granicach działki ew. nr 1059/3 w [...] przebiega linia kolejowa nr [...] relacji [...]. Linia kolejowa jest jednotorowa. W km 16,635 linię kolejową przecina droga wewnętrzna prowadząca do prywatnych posesji. W bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej (po jej południowej stronie) znajdują się nieruchomości gruntowe o nr ew. 1169, 1175 oraz 1170 - zagospodarowane na potrzeby prowadzonej przez skarżącego działalności agroturystycznej oraz porośnięte częściowo roślinnością drzewiastą i krzewami. W trakcie oględzin, pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał wniosek w zakresie usunięcia wszystkich drzew i krzewów występujących w obszarze tzw. trójkąta widoczności, o którym mowa we wniosku, w tym również drzew znajdujących się w pasie do 15 m od osi toru kolejowego.
Na potrzeby postępowania administracyjnego obecny w trakcie oględzin geodeta kolejowy dokonał pomiarów odległości wyznaczając m.in.: obszar do 15 m od osi toru kolejowego oraz zasięg obszaru tzw. trójkąta widoczności dla przejazdu kolejowo-drogowego w km 16,635. Pracownicy Starostwa Powiatowego w [...] oszacowali skład i liczbę zadrzewienia występującego na tym obszarze.
Organ I instancji wskazał, że w odległości do 15 m od osi toru kolejowego występują następujące drzewa i krzewy:
- tuje - formy drzewiaste tworzące zwarty szpaler (równoległy do linii kolejowej) wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działkach ew. nr 1169 oraz 1175 od strony północnej - w ilości 84 sztuk (szacunkowo: 18 sztuk na działce ew. nr 1175 oraz 66 sztuk na działce ew. nr 1169),
- jaśminy (3 sztuki) - usytuowane na terenie gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1169, przy szpalerze tuj,
- bzy (2 sztuki) - usytuowane na terenie gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1169, przy szpalerze tuj,
- lipa (1 drzewo) - usytuowane na terenie gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1169, przy szpalerze tuj,
- śliwy (4 sztuki) - usytuowane na terenie gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1169, przy szpalerze tuj,
- modrzewie (5 sztuk) - rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej,
- dęby czerwone ( 2 sztuki) - rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej,
- świerki pospolite (6 sztuk) - rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej,
- jodły (3 sztuki) - młode sadzonki rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej.
Ponadto organ I instancji ustalił, że na terenie gospodarstwa agroturystycznego w granicach tzw. trójkąta widoczności w odległości większej od 15 m od osi toru, rosną dodatkowo następujące drzewa:
- modrzewie (13 sztuk) - rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej,
- dęby (3 sztuki) - rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej, oraz 1 sztuka na terenie trawnika w granicach działki ew. nr. 1170,
- świerki (14 sztuk) - rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej,
- buki (3 sztuki) - młode sadzonki rosnące w szpalerze prostopadłym do torowiska, wzdłuż ogrodzenia gospodarstwa agroturystycznego na działce ew. nr 1175 od strony wschodniej,
- tuje (3 sztuki) - rosnące w szpalerze wzdłuż wybrukowanego tarasu przy budynku na terenie działek ew. nr 1169 oraz 1170.
Obecny w trakcie oględzin skarżący jako właściciel działek ew. nr 1170 oraz 1175 wniósł do protokołu postulat o zainstalowanie przez wnioskodawcę stosownej sygnalizacji świetlnej na przejeździe drogowo- kolejowym - w celu poprawy bezpieczeństwa dla użytkowników ruchu drogowego, w tym klientów gospodarstwa agroturystycznego, które prowadzi. Skarżący nie kwestionował konieczności usunięcia drzew z terenu gospodarstwa, jeżeli jest to wymagane prawem, jednakże w jego ocenie, wnioskodawca powinien zapewnić bezpieczeństwo dla ludzi na przejeździe drogowo- kolejowym w [...] - zwłaszcza gdy wykonana została modernizacja linii kolejowej.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 u.t.k., zasadą w obszarze kolejowym jest usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych w takich odległościach, które nie zakłócają eksploatacji oraz działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego oraz nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Dalej organ wyjaśnił, że wydane na podstawie ww. ustawy rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon śnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, w § 1 statuuje zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Zdaniem organu, usytuowanie (sadzenie lub utrzymywanie już posadzonych) drzew i krzewów w odległości mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego nie jest prawnie dopuszczalne. Regulacja ww. rozporządzenia, w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości. Obowiązkiem zarządcy kolejowego jest czuwanie, aby odległości te były zachowane, a w razie stwierdzenia, że doszło do ich przekroczenia - wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów nielegalnie usytuowanych.
Na poparcie swojego stanowiska organ I instancji przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1639/13, w którym stwierdzono, że: "§ 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych ustanowił zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. Przepis ten dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, w drugim - zakaz ich sadzenia. W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne".
Organ I instancji wskazał, że w trakcie oględzin ustalono, iż zdecydowana większość drzew i krzewów ujętych we wniosku, tj. 106 sztuk drzew i 5 sztuk krzewów usytuowana jest w odległości mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego.
Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa, jak również utrwalone orzecznictwo, organ i instancji uznał za zasadne przychylenie się do wniosku w kwestii wydania decyzji na usunięcie ww. drzew i krzewów, z uwagi na fakt, że odległości minimalne ich usytuowania zostały naruszone. Organ stwierdził, że nie był zobowiązany do dalszego badania, czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie drzew utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne, gdyż w tym zakresie oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej.
W kwestii drzew rosnących w odległości przekraczającej 15 m od osi toru - w obszarze tzw. trójkąta widoczności, co dotyczy 36 sztuk drzew - po dokonanej analizie oceny zasadności podania, organ I instancji stwierdził, że również postanowił pozytywnie rozpatrzyć sprawę przychylając się do wniosku.
Organ wyjaśnił, że do rozważań przyjęto w głównej mierze informacje zawarte we wniosku oraz wymagania w zakresie wymaganej widoczności określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie. W załączniku nr 3 B do cyt. wyżej rozporządzenia określono sposób obliczania minimalnej widoczności czoła pociągu z drogi przed przejazdem kolejowo- drogowym.
Organ I instancji wskazał, że we wniosku dokonano obliczeń trójkąta widoczności na przedmiotowym przejeździe, na podstawie zapisów z załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia, zgodnie z którym dla przedmiotowego przejazdu kategorii D w km 16,635 ustalona wymagana widoczność czoła pociągu z drogi (trójkąt widoczności) wynosi 440 m.
Organ I instancji wyjaśnił, że w pkt 14 załącznika nr 3 B do ww. rozporządzenia wskazano w sposób oczywisty, że w obrębie trójkątów widoczności nie sytuuje się obiektów ograniczających widoczność, w szczególności obiektów budowlanych, drzew, krzewów i innych upraw wysokopiennych, reklam, elementów ochrony akustycznej.
W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że wymagana widoczność czoła pociągu z drogi dla ww. przejazdu drogowo- kolejowego nie jest osiągnięta, ze względu na zadrzewienie rosnące w obszarze trójkąta widoczności, na działkach ew. nr 1169, 1175 oraz 1170.
Zdaniem organu, w celu zapewnienia bezpieczeństwa dla użytkowników ruchu drogowego oraz kolejowego - konieczne jest zapewnienie minimalnej widoczności zbliżającego się pociągu dla kierowcy w sposób przedstawiony w ww. przepisach, co w przedmiotowym przypadku skutkować powinno usunięciem drzew i krzewów z obszaru trójkąta widoczności.
Organ I instancji zwrócił uwagę, że wniesiony do protokołu wniosek skarżącego, dotyczący wprowadzenia na przejeździe drogowo - kolejowym dodatkowego zabezpieczenia w postaci sygnalizacji świetlnej - w celu poprawy bezpieczeństwa dla użytkowników ruchu drogowego, nie był przedmiotem niniejszego postępowania. Ustalanie kategorii przejazdów kolejowych jak i sposoby ich zabezpieczenia leżą w gestii zarządcy kolei. Starosta nie jest organem nadzorczym w stosunku do [...] S.A., dlatego nie ma uprawnień do oceny bądź ingerowania w prawidłowość dokonanej kategoryzacji przejazdu, jak również zastosowanych sposobów zabezpieczeń.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że celem ustawodawcy określonym w art. 53 ust. 1 u.t.k. jest wyeliminowanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego, podróżnych i mienia, jakie mogą powodować drzewa i krzewy rosnące w obrębie infrastruktury kolejowej (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 135/17). Ponadto w orzecznictwie wskazuje się także, że przepisy ustawowe oraz podustawowe określające minimalne odległości od obszaru kolejowego stanowią konkretyzację zasady z art. 53 ust. 1 u.t.k., i są wyrazem oceny prawodawcy, że przekroczenie określonej odległości minimalnej od osi skrajnego toru lub granic obszaru kolejowego stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 571/16). Organ również dodał, że u.t.k. jest ustawą szczególną w stosunku do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz ustawy z dnia z dnia 28 września 2001 r. o lasach. Wynika to z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu pociągów (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1954/15, postanowieniu z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt II OW 43/18).
Mając na względzie powyższe rozważania, jak również niekwestionowane przez strony ustalenia organu I instancji, które organ odwoławczy w całości przyjął za własne, organ odwoławczy stwierdził, iż stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji było prawidłowe. Organ odwoławczy w szczególności zwrócił uwagę, że w sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. W przedmiotowej sprawie przeważająca ilość drzew i krzewów znajduje się w opisanym powyżej pasie ochronnym stąd organ I instancji zwolniony był z obowiązku wykazania, że rośliny te stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym i kolejowym. Niemniej jednak organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, że z uwagi na lokalizację drzew i krzewów w tzw. "trójkącie widoczności" stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu, ograniczają bowiem widoczność na przejeździe kolejowym kat. D w km 16,635. W obrębie trójkątów widoczności nie sytuuje się bowiem obiektów ograniczających widoczność, w szczególności obiektów budowlanych, drzew, krzewów i innych upraw wysokopiennych, reklam, elementów ochrony akustycznej. Organ I instancji szczegółowo wyjaśnił sposób ustalenia trójkąta widoczności dla przedmiotowego przejazdu kolejowego, który zgodny jest z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie. Z ustaleń tych jednoznacznie i bezspornie wynika, że określone w zaskarżonej decyzji drzewa i krzewy znajdują się w trójkącie widoczności przez co ograniczają widoczność na przejeździe kolejowo - drogowym, stanowiąc zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu pojazdów.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 57a ust. 1 u.t.k. w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Z kolei według art. 57a ust. 2 u.t.k. zgody na odstępstwo, o którym mowa w ust. 1, udziela starosta w drodze postanowienia, po uzgodnieniu właściwego zarządcy, mając na uwadze bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie prac legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia tego przepisu wskazywano, że proponowana zmiana umożliwi ograniczenie zakazu zadrzewiania i zakrzewiania w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, przy uzyskaniu opinii zarządcy infrastruktury kolejowej stwierdzającej brak negatywnego oddziaływania na bezpieczeństwo prowadzenia ruchu kolejowego. Stanowi to odstępstwo, analogicznie do art. 57 u.t.d, który dotychczas dotyczył usytuowania budynków i budowli oraz wykonywania robót ziemnych. Zgoda na odstępstwo wydawana będzie w drodze postanowienia starosty, po uzgodnieniu właściwego zarządcy infrastruktury kolejowej. Uzgodnienie zarządcy infrastruktury jest konieczne z uwagi na przesłankę odstępstwa, jaką jest brak zagrożenia dla bezpieczeństwa prowadzenia ruchu kolejowego (uzasadnienie projektu zmiany ustawy z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw).
Uwzględniając wyniki prowadzonego postępowania, w ocenie organu odwoławczego, brak było możliwości zastosowania ww. przepisu w przedmiotowej sprawie. Po pierwsze, usytuowanie drzew i krzewów w trójkącie widoczności jednoznacznie wskazuje, że stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Ich pozostawienie będzie stanowiło niebezpieczeństwo dla uczestników ruchu. Ponadto wspomniany przepis wymaga dla udzielenia odstępstwa, zgody zarządcy linii kolejowej. Stanowisko zarządcy tj. [...] S.A. [...] w [...], w przedmiotowej sprawie było jednoznaczne negatywne, bowiem to z jego inicjatywy wszczęto postępowanie dotyczące żądania usunięcia drzew i krzewów.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie uchybił żadnej z obowiązujących norm prawnych, a zatem nie może być mowy o jej wadliwości. Ponieważ także sposób przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie nie budzi zastrzeżeń w zakresie istnienia ewentualnych uchybień przepisom procesowym, organ stwierdził, że wydana w sprawie decyzja odpowiada prawu i jako taka podlega utrzymaniu w mocy.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zaskarżając ją w całości, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a także nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 8 k.p.a.. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;
3) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 57a u.t.k. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, polegające na braku ustalenia, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony dopuszczający odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54 u.t.k.;
4) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 u.t.k. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji o usunięciu drzew i krzewów, w sytuacji gdy przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony dopuszczający odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54 u.t.k.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie dokonał wyczerpującej analizy zebranego w materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego niezgodnego z prawdą. Zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a. organ winien wszechstronnie rozważyć zgromadzony materiał dowodowy, jeśli trzeba nawet przeprowadzić dowody z urzędu, a wszystko to celem ustalenia prawdy obiektywnej. Z art. 7 k.p.a. wynika, że organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale że powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1921/93, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1551/98).
Zdaniem skarżącego, zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Lu 2479/94).
Przenosząc powyższe ogólne reguły wykładni na stan faktyczny sprawy skarżący stwierdził, że organ odwoławczy nie podjął żadnych rozważań, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 57a u.t.k., a zatem czy nie należy odstąpić od dokonywania wycinki drzew i krzewów na terenie jego posesji, tym bardziej, że skarżący w czasie oględzin podnosił do protokołu tą okoliczność, argumentując, że prowadzi działalność agroturystyczną. Ponadto do odwołania dołączono dokumenty potwierdzające prowadzenie przez skarżącego działalności agroturystycznej. Zdaniem skarżącego, w takiej sytuacji organy winny szczegółowo zbadać sprawę pod kątem wskazanych okoliczności, czego jednak nie uczyniły.
Dalej skarżący podniósł, że w przedmiotowym stanie faktycznym winny znaleźć zastosowanie przepisy umożliwiające odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzew określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54 u.t.k. Skarżący prowadzi działalność agroturystyczną, a posiadanie na terenie nieruchomości odpowiedniej roślinności jest konieczne aby miejsce było atrakcyjne dla potencjalnych klientów. Organ winien zbadać, czy w związku z tym zakres wycinki nie powinien być mniejszy. Zdaniem skarżącego, brak zastosowania przez organ wskazanego przepisu, doprowadził do błędnej wykładni a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 56 ust. 1 u.t.k.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw została oddalona. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził bowiem naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu były decyzje zezwalające na usunięcie drzew i krzewów (łącznie 147 szt.) usytuowanych w sąsiedztwie linii kolejowej. Kontrolowane decyzje zostały wydane na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (u.t.k.) w związku ze stwierdzeniem potrzeby usunięcia drzew i krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych.
Legalność proceduralna kontrolowanych decyzji nie budzi wątpliwości. Decyzje organów nie naruszają prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na treść kwestionowanych rozstrzygnięć. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Również przeprowadzona ocena materiału dowodowego jest pełna i całościowa, nie przekraczając granic swobody w świetle art. 80 k.p.a. Z kolei uzasadnienia zaskarżonych decyzji w zakresie stanu faktycznego i prawnego spełniają w stopniu wystarczającym wymogi prawidłowości, pozwalając Sądowi na dokonanie legalnościowej kontroli przesłanek prawnych i faktycznych, które znalazły się u podstaw kwestionowanych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.).
Brak również podstaw, aby podważyć legalność materialnoprawną kwestionowanych decyzji.
Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 u.t.k. zasadą w obszarze kolejowym jest usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych w takich odległościach, które nie zakłócają eksploatacji oraz działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego oraz nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Prawodawca uznał za stosowne, aby określić bezpośrednio w ustawie o transporcie kolejowym oraz w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na jej podstawie minimalne odległości budowli i budynków oraz drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej oraz wykonywania robót ziemnych od osi skrajnego toru lub granicy obszaru kolejowego. Przepisy ustawowe oraz podustawowe określające minimalne odległości od obszaru kolejowego stanowią konkretyzację zasady z art. 53 ust. 1 u.t.k., będąc wyrazem oceny prawodawcy, że niezależnie od cech danego stan faktycznego przekroczenie określonej odległości minimalnej od osi skrajnego toru lub granic obszaru kolejowego stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie wyklucza to, co oczywiste, uznania, że także odległości większe niż minimalne mogą w określonych okolicznościach uzasadniać konieczność zmiany usytuowania obiektów, jeśli ich usytuowanie zgodnie z zasadą z art. 53 ust. 1 u.t.k. zakłóca eksploatację lub działanie urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Jeżeli chodzi o minimalne odległości dla drzew i krzewów, to wynikają one z § 1 wydanego na podstawie art. 54 u.t.k. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Zgodnie z tym przepisem na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Regulacja rozporządzeniowa w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości. Usytuowanie (sadzenie lub utrzymywanie już posadzonych) drzew i krzewów w odległości mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego nie jest prawnie dopuszczalne. Obowiązkiem zarządcy kolejowego jest czuwanie, aby odległości te były zachowane, a w razie stwierdzenia, że doszło do ich przekroczenia – wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów nielegalnie usytuowanych.
W przedmiotowej sprawie z niewadliwych i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organów wynika, że 106 szt. drzew oraz 5 szt. krzewów (łącznie 111 szt.) znajduje się w niedopuszczalnej prawnie odległości do 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Wobec powyższego właściwy zarządca linii kolejowej (linia kolejowa nr [...]) miał nie tylko prawo, lecz przede wszystkim obowiązek wystąpienia do właściwego starosty o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie powyższych drzew i krzewów. Przepis art. 56 ust. 1 u.t.k. stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w sytuacji, w której doszło do naruszenia minimalnej odległości usytuowania drzew lub krzewów od osi skrajnego toru kolejowego (§ 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych), powstaje stan naruszający bezpieczeństwo, który sam prawodawca uznaje apriorycznie za stwarzający niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzew lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2016 r., II SA/Rz 571/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2014 r., II SA/Kr 1640/13; LEX nr 1443501; wyrok WSA w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2014 r., II SA/Kr 1639/13).
Odmiennej oceny prawnej wymaga natomiast druga grupa drzew (36 szt.). Drzewa te znajdują się wprawdzie w odległości powyżej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, jednak okoliczność ta sama w sobie nie jest wystarczająca, aby wyłączyć je z zakresu obowiązku usunięcia. Jak już stwierdzono, w odniesieniu do tego rodzaju drzewo- lub krzewostanu obowiązuje ogólna zasada z art. 53 ust. 1 u.t.k., zgodnie z którą usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Zasada ta ma walor ogólny i niezależny od norm odległościowych wynikających z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Ocena, czy i w jakim zakresie przekraczająca 15 m od osi skrajnego toru odległość danego drzewa lub krzewu może zakłócać eksploatację linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych lub działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub także powodować zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego należy w pierwszej kolejności do samego zarządcy dysponującego wiedzą i doświadczeniem w zakresie transportu kolejowego, w dalszej zaś kolejności podlega weryfikacji przez właściwe organy. Niewątpliwie przepis art. 56 ust. 1 u.t.k. wymaga, aby została wykazana co najmniej potrzeba usunięcia drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują zaspy śnieżne. Ze względu na wagę zagrożeń dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego oraz bezpieczeństwa, życia i zdrowia ludzi i zwierząt ocena w tym zakresie (szczególnie w odniesieniu do nieogrodzonych odcinków linii kolejowej lub niestrzeżonych przejść/przejazdów kolejowych) wymaga dużej ostrożności oraz podejścia prewencyjnego. W takiej sytuacji właściwy zarządca jest zatem zobowiązany wraz z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. przedstawić odpowiednie opracowanie techniczne, z którego wynika, że z punktu widzenia przyjętych standardów bezpieczeństwa ruchu kolejowego istnienie drzew lub krzewów znajdujących się w odległości powyżej 15 m od osi skrajnego toru utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne.
W przedmiotowej sprawie właściwy zarządca kolejowy przedłożył materiał, z którego wynika, że w odniesieniu do wspomnianej grupy 36 drzew nie zostały spełnione określone przepisami prawa warunki widoczności na przejeździe kolejowo-drogowym kategorii D, co narusza bezpośrednio § 16 ust. 1 w zw. z pkt. 14 cz. B załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie. Zgodnie bowiem z § 16 ust. 1 cyt. rozporządzenia na przejazdach kolejowo-drogowych i przejściach zapewnia się warunki widoczności określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, umożliwiające zachowanie bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego. Warunki i sposób sprawdzania widoczności przejazdów kolejowo-drogowych i przejść określa również załącznik nr 3 do powyższego rozporządzenia (§ 16 ust. 3). W cz. B pkt. 1 załącznika nr 3 określono, że w zwykłych warunkach atmosferycznych czoło zbliżającego się pociągu, a co najmniej latarnie sygnałowe jego czoła, powinny być widoczne dla kierujących pojazdami drogowymi z odległości 20 m, mierzonej od skrajnej szyny po osi jezdni, przez cały czas zbliżania się pojazdu do przejazdu kolejowo-drogowego kategorii D. W przypadku projektowanych i przebudowywanych przejazdów kolejowo-drogowych kategorii A, B lub C powinny być zapewnione warunki widoczności czoła pociągu z drogi publicznej z odległości 5 m. Z kolei w cz. B pkt. 2 załącznika nr 3 ustalono, że sposób sprawdzenia warunków widoczności czoła pociągu z drogi publicznej przed przejazdem kolejowo-drogowym (trójkąty widoczności) przedstawia graficznie rysunek 1. Opis procedury sprawdzenia warunków widoczności został zawarty w kolejnych punktach cz. B. Najistotniejsze znaczenie ma jednak treść pkt. 14 cz. B, który stanowi, że "w obszarze w obrębie trójkątów widoczności nie sytuuje się obiektów ograniczających widoczność, w szczególności obiektów budowlanych, drzew, krzewów i innych upraw wysokopiennych, reklam, elementów ochrony akustycznej". Ponieważ z akt sprawy wynika, że dla przedmiotowego przejazdu kategorii D ustalona wymagana widoczność czoła pociągu z drogi (w obrębie trójkąta widoczności) wynosi 440 m, a w obszarze tzw. trójkąta widoczności rosną sporne drzewa (w tym 36 drzew grupy drugiej), dlatego prawidłowo uznały organy, że określona w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 1 u.t.k. przesłanka "utrudniania widoczności" pociągów została wykazana.
Nie mógł zostać również uwzględniony zarzut naruszenia przez organy art. 57a u.t.k. Powyższy przepis został dodany do ustawy o transporcie kolejowym ustawą z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, pozwalając w szczególnie uzasadnionych przypadkach na wyrażenie zgody (w drodze postanowienia starosty) na odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo to nie może jednak powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Z treści art. 57a cyt. ustawy wynika zatem, że ewentualne odstępstwo może dotyczyć jedynie norm odległościowych ustanowionych w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie art. 54 u.t.k. Nie odnosi się ono do innych ("nieodległościowych") warunków usytuowania (np. usytuowania ze względu na widoczność czoła pociągu na przejeździe kolejowo-drogowym). Zgodnie jednak z treścią art. 57a ust. 2 u.t.k. pozytywne postanowienia starosty wymaga uzgodnienia z właściwym zarządcą kolejowym, co oznacza, że stanowisko zarządcy kolejowego w zakresie dopuszczalności wprowadzenia odstępstwa jest dla starosty wiążące. Jeżeli zatem właściwy zarządca nie wyrazi pozytywnego stanowiska co do odstępstwa wnioskowanego lub postulowanego przez właściciela nieruchomości, to uzgodnienie nie dochodzi do skutku, a właściwy starosta nie może wyrazić zgody na odstępstwo w drodze postanowienia.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie stanowisko zarządcy kolejowego było od początku jasno sprecyzowane i zawierało negatywną ocenę bezpieczeństwa ruchu kolejowego w związku z usytuowaniem spornych drzew (co znalazło swój wyraz we wniosku o wydanie decyzji, jego uzasadnieniu i przedłożonych materiałach), dlatego prawidłowo kontrolowane organy nie rozważały wystąpienia do zarządcy o uzgodnienie warunków odstępstwa, o których mowa w art. 57a ust. 1 u.t.k.
Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, a zatem – w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. – odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI