II SA/RZ 564/05

II SA/Rz 564/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-03-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Maria Zarębska-Kobak /przewodniczący/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
art. 51
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r. Nr [...]
Uzasadnienie
II SA/Rz 564/05
UZASADNIENIE
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia[....]. nr [....] po rozpatrzeniu odwołania S.P. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [....]r. nr [....] odmawiającą wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi S. gmina Ż. zmian podmiotowych i przedmiotowych dotyczących działki nr 254.
Skarżący nie zgodził się treścią poczynionych przez organ ustaleń, a przede wszystkim z tym, że H.F. przekazała drogę na rzecz gminy. Podniósł, że zmiana numerów działek odbywała się bez udziału właścicieli, którzy nigdy nie zostali o tym powiadomieni. O tym, że działka nr 254 pozostaje we władaniu gminy dowiedział się z pisma urzędu gminy z 20.10.2004r. Informacja ta pozostaje w sprzeczności z danymi obowiazujacymi w 1985r. Podniósł, że jest właścicielem całej nieruchomości na podstawie umowy darowizny z 1992r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Nr rep[...]. W wykazie zmian gruntowych stanowiących załącznik do ww. aktu notarialnego: działki o nr 646/1, 646/2, 647, 960/3 pb 163 otrzymały numer wg ewidencji gruntów 253, a działki o numerach 646/3 i 645 pb 162 otrzymały numer w ewidencji gruntów 272. Droga wg starych oznaczeń miała nr 960/3 i weszła w skład działki nr 253 oraz 646/3 i weszła do działki nr 272. Z powyższego wynika że zdublowano numer drogi poprzez nadanie numeru 254 już po sporządzeniu już aktu notarialnego, gdyż ten numer nie widniał w ewidencji gruntów w czasie sporządzania materiałów przez uprawnionego geodetę, który czerpał wszystkie dane z ewidencji gruntów. W wykazie ewidencji gruntów w skali 1: 2000 jest zapis, że pb 162, 163, pgr 646/1, 646/2, 647, 960/3, 646/3, 644, 645 odpowiadają działkom nr 253 i 272. W świetle powyższego błędne są twierdzenia organu, że nie zostały przedłożone żadne dokumenty stwierdzające aktualny stan prawny nieruchomości. Skarżący podniósł, że droga stanowi własność prywatną, płaci podatek za grunty o powierzchni 0,64 ara, co dowodzi, że w skład nieruchomości weszła też droga o pow. 0,09ha.
- 2 -
Organy błędnie tłumaczą powstanie błędu w księgach wieczystych, gdyż błąd powstał w urzędzie poprzez bezprawne nadanie numeru działce 254.
Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów skarżącego i wyjaśnił, że analiza materiału dowodowego w szczególności powołanego aktu notarialnego z 1949r. wykazała, że H.F. nabyła nieruchomości gruntowe liczby 80 gminy katastralnej S. składającej się z pb. 163 i pgr 647, 646/1, 646/2 i 960/3 oraz nieruchomości objęte liczbą 193 tej samej gminy składającej się z pb 162 i pgr 646/3, 644 i 645. W 1967r. dla wsi S. założono ewidencje gruntów i ww. parcele zostały wykazane na rzecz H.F. W 1985r. odnowiono operat ewidencyjny i wówczas zmieniono oznaczenie gruntów z pgr na działki ewidencyjne. Zgodnie z załączonym wykazem zmian gruntowych pgr 646/1, 646/2, 646/3, 644, 645, 647, 649/2, 960/4 i 960/3 zmieniły oznaczenie na działki nr nr 253 i 272. Nowy stan ewidencyjny przyjęła H.F. własnoręcznym podpisem. W obowiązującym operacie ewidencyjnym działka 253 i 272 zostały wykazane na rzecz S.P. na podstawie Księgi wieczystej Nr 40218, który stał się właścicielem tych działek na podstawie umowy darowizny z 8.07.1992r. Przedstawiony przez S.P. akt notarialny z 1949r. nie stanowi podstawy do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów, gdyż przedstawia stan katastralny nieruchomości sprzed wielu lat, a na przestrzeni czasu od daty założenia katastru do chwili obecnej zaistniały zdarzenia powodujące skutki w sferze prawa cywilnego tj. prawa własności. Organ powołał się na treść § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków odnośnie możliwych zmian w ewidencji gruntów. Podał że w rejestrze gruntów sporządzonym w 1985r. w wyniku odnowienia operatu ewidencyjnego wsi S. działka nr 254 została wykazana jako droga na rzecz gminy Ż. Do chwili obecnej stan prawny nieruchomości nie został uregulowany i dlatego wykazano ją w odrębnej jednostce rejestrowej we władaniu gminy Ż. na podstawie art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wszelkie żądania związane z ustaleniem prawa własności można dochodzić przed sądem powszechnym.
- 3 -
W skardze do Sądu skarżący S.P. podniósł, że nie jest prawdą, iż domaga się wykazania na jego rzecz działki nr 254, bo działka ta jest bez powierzchni. Powierzchnia gruntu wg poprzedniego oznaczenia pgr wynosiła 0,64ha i po nadaniu nowych numerów 253 i 272 wynosi również 0,64 ha łącznie z powierzchnią drogi. Organ nie dokonał ustaleń i wydzielenia powierzchni działki dla nr 254, która nie ma odpowiednika w starych numerach, bo droga była zawarta w pgr 960/3 i 646, a te numery otrzymały odpowiedniki 253 i 272. Zastrzegł, że jego roszczenie nie jest roszczeniem o własność jak to sugeruje organ, gdyż ona sam domaga się tylko zmiany oznaczenia nr działek i wskazał na treść wniosku z 27.10.2004r. odnośnie sprostowania jego własności polegającej na oznaczeniu nr nr 253/1 i 272/1 zamiast nr 254, bo wszystkie drogi prywatne są oznaczone numerami działek. W pozostałym zakresie powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Uznał, że organy naruszyły prawo własności, którego ochronę gwarantuje art. 21 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona
- 4 -
naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje organów wydane w rozpoznaniu wniosku S.P., którym domaga się wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, gdyż gminę Ż. bezpodstawnie wpisano w ewidencji gruntów, jako władającą działką nr 254, będącą drogą. Skarżący dowodzi, że przekazana we władanie gminy działka nr 254 odpowiada dawnym pgr nr 960/3 i 646/3, nabyte na podstawie aktu notarialnego w 1949r. przez H.F., i weszły w skład działek nr 253 i nr 272, darowane skarżącemu na podstawie aktu notarialnego z 8 lipca 1992r. nr Rep A. 2429/92. Na poparcie swoich twierdzeń, skarżący dołączył do skargi kserokopię wykazu zmian gruntowych z 18.03.1991r. sporządzonego przez geodetą do zawarcia umowy darowizny, pokazujący stan dotychczasowy wg hipoteki oraz stan nowy – wg ewidencji gruntów.
Jako przyczynę odmowy wprowadzenia zmian wnioskowanej przez skarżącego organy obydwu instancji podały, że żądanie dotyczy stosunków własnościowych, a te należą do kompetencji sądów powszechnych. Przedstawiony przez skarżącego akt notarialny z 1949r. dotyczący H.F. (poprzedniczki prawnej S.P.) jako stary tytuł prawny nie może stanowić podstawy do żądania
Dokonując oceny dołączonego do odpowiedzi na skargę materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I i II instancji Sąd doszedł do przekonania, że organy naruszyły zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego wyrażoną w art. 7 i rozwinięta w art. 77 k.p.a. i z tego względu zaskarżoną decyzję należało uznać jako przedwczesną.
- 5 -
Na wstępie należy podkreślić, że Sąd podziela twierdzenie skarżącego, iż sprawa nie dotyczy stosunków własnościowych, bowiem gmina Ż. jest jedynie wpisana jako władająca działką nr 254, a ze swej istoty władanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym.
Zasadniczym zagadnieniem niniejszej sprawy jest udzielenie odpowiedzi, czy dawna pgr o nr 960/3 weszła w skład działki o nowym numerze ewidencyjnym 272 oraz czy dawna pgr nr 646/3 weszła w skład działki o nowym numerze ewidencyjnym 253, które są własnością F.P. oraz wykazanie z jakich działek utworzono działkę ewidencyjna nr 254 oznaczoną w aktualnej ewidencji gruntów jako droga będąca we władaniu gminy.
Poczynione przez organy obydwu instancji ustalenia nie dają jednoznacznych odpowiedzi na postawione wyżej kwestie, a znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie jest wystarczającym na poparcie zasadności stanowiska organów ewidencyjnych zawartych w decyzjach.
W aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się uwierzytelniona przez Starostwo Powiatowe w D. kserokopia aktu notarialnego nr Rep. 353/1949 z 18.06.1949r., z którego wynika, że H.F. nabyła miedzy innymi pgr nr 960/3 i 646/3 położone w S. Dołączono też uwierzytelnioną kserokopię mapy ewidencyjnej gruntów w skali 1:2880, która pokazuje położenie działek nr 646/3 i 960/3. Z wykazu zmian odnowy operatu ewidencji gruntów z 1985r. obręb S. Gmina Ż. (karta nr 15 akt. admin. I inst.) wynika, że w skład działki o nowym numerze ewidencyjnym 253 weszła między innymi działka nr 646/3 o pow. 2 arów zaś działka o nowym numerze ewidencyjnym 272 została utworzona między innymi z pgr nr 960/3 o pow. 2 arów. Na treść tych zapisów powołały się organy obydwu instancji w swoich decyzjach, jednakże nie oceniły ich w kontekście podniesionych przez skarżącego zarzutów zawartych już w odwołaniu.
Zauważyć wypada, że po stronie odnowionego operatu w 1985r. w linii poziomej dawnej pgr nr 646/3 został przekreślony nr działki 254 z trudną do odczytania na kserokopii adnotacją w rubryce nr 25 odnośnie drogi.
- 6 -
W wykazie zmian operatu ewidencji gruntów z 1985r. (karta nr 13 akt admin.) w rubryce nr 14 odnowionego operatu ewidencji gruntów wpisano działkę nr 254 o pow. 9 arów, a z uwidocznionych tam zapisów wynika, że działka ta powstała z dawnej pgr nr 929/1.
Organy obydwu instancji prowadząc postępowanie nie wyjaśniły kwestii poruszanej przez skarżącego tak we wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów jak i w odwołaniu, że wpisanie do ewidencji gruntów działki o nr 254 spowodowało zdublowanie numerów, gdyż działka ta pokrywa się z powierzchnią dawnych pgr 646/3 i 960/3, które weszły do działek o nowych numerach ewidencyjnych 253 i 272. Uwaga ta dotyczy w szczególności postępowania odwoławczego, w którym to postępowaniu organ II instancji zobowiązany jest do rozpoznania sprawy w całokształcie. Pomimo twierdzeń skarżącego, że działka 254 nie mogła powstać na jego nieruchomościach organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.
Podstawa odmowy uwzględnienia wniosku był fakt, że dołączony przez skarżącego akt notarialny z 1949r. nie może stanowić podstawy do zmian w ewidencji gruntów jako stary tytuł prawny, który utracił mocy prawną. Na mocy § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg ( Dz. U. Nr 28, poz. 141) dokument taki może stanowić dowód w postępowaniu nie tylko przed sądem, ale i w postępowaniu przed organami administracji. Organy pominęły, fakt że S.P. stał się właścicielem działek nr 253 i 272 na mocy aktu notarialnego z 8 lipca 1992r. Rep.A. Nr 2429/92, powstałych między innymi z dawnych pgr 646/3 i 960/3.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego trudno jest odeprzeć zarzuty skarżącego odnośnie utworzenia działki 254, która nie mogła powstać, na wymienionych gruntach z racji zapisów w odnowionej ewidencji gruntów z 1985r.
- 7 -
Brak działań organu w tym zakresie skutkować musi stwierdzeniem naruszenia przepisu art. 7 k.p.a., obligującego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Organ nie wykazał, czy gmina dysponuje dokumentami uzasadniającymi wpisanie jej, jako władającej nieruchomością nr 254. Z przepisu art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. nr 240, poz. 2027) wynika, że odnosi się on do stanu prawnego i faktycznego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania – wykazania – tytułu własności. Wyżej wymieniony przepis został umieszczony w rozdziale przepisy przejściowe i końcowe cyt. ustawy i w okresie przejściowym wprowadzanie w życie instytucji określonych w tej ustawie stanowi gwarancje dla władającego, o której mowa wyżej, iż do czasu uregulowania prawa własności państwowej lub komunalnej – będzie wykazany jako podmiot w ewidencji gruntów (wyrok NSA z 16.11.1999r. sygn. akt II SA 1260/99 System Informacji Komputerowej LEX nr 46 220).
Przepis art. 8 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek działania w taki sposób, by pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa. Szczególnie starannie należy realizować dyspozycję tego przepisu w sytuacji, kiedy chodzić może o naprawienie błędu popełnionego przez organ na szkodę obywatela.
Prowadząc ponownie postępowanie rzeczą organu będzie dokładne ustalenie w ujęciu historycznym zmian dotyczących działek nr 253 i 272 oraz działki nr 254 celem wyjaśnienia, czy dawne pgr 960/3 i 646/3 mogły utworzyć działkę nr 254, czy też weszły w odpowiednio w skład działek nr 253 i 272, zbadanie stanu hipotecznego nieruchomości wykazanych w księdze wieczystej nr 40 218 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D. Organ ustali, czy zaistniały przesłanki do wpisania gminy jako podmiotu władającego nieruchomością 254 w rozumieniu art. 51 cyt. ustawy i kiedy taki wpis nastąpił.
- 8 -
Sąd uznał, że naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 8 mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a odnoszą się tak do decyzji zaskarżonej jak i decyzji organu I instancji, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Skarżący na nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów postępowania do czasu zamknięcia rozprawy zgodnie z art. 210 p.p.s.a pomimo pouczenia w tym zakresie w wezwaniu do usunięcia braków skargi z 29 czerwca 2005r., odbiór którego skarżący potwierdził osobiście 4 lipca 2005r. (karta nr 15 akt sądowych).